Yargı

148 questions

Bir ildeki kamulaştırma işleminin iptali istemiyle açılan davada idare mahkemesi, davanın adli yargının görev alanına girdiğini belirterek görevsizlik kararı vermiştir. Bunun üzerine asliye hukuk mahkemesinde açılan davada ise mahkeme, idari yargının yetkili olduğuna hükmederek görevsizlik kararı almıştır.

Ortaya çıkan bu 'olumsuz görev uyuşmazlığı'nın kesin olarak çözüme kavuşturulması süreci ve yetkili merciin nitelikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetlidir?

Bu uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlamakla görevli merci Uyuşmazlık Mahkemesi olup, mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilmektedir.

Mahkemelerin karşılıklı görevsizlik kararı vermesiyle oluşan bu durum, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarının birleşmesiyle oluşturulan karma bir heyet tarafından çözülür.

Adli ve idari yargı kolları arasında ortaya çıkan bu tür uyuşmazlıklar, Anayasa Mahkemesi tarafından somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında incelenerek karara bağlanır.

Yargı yolları arasındaki olumlu ve olumsuz görev uyuşmazlıkları, hesap yargısında yetkili olan Sayıştay bünyesinde kurulan özel bir dairece kesin olarak karara bağlanır.

Görevsizlik kararları üzerine olağan kanun yolları tüketilmiş sayıldığından, uyuşmazlığın çözümü için tarafların derhal Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Bu uyuşmazlığı kesin olarak karara bağlamakla görevli merci Uyuşmazlık Mahkemesi olup, mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilmektedir.

Answer

Olumsuz görev uyuşmazlığını giderecek merciin Uyuşmazlık Mahkemesi olduğu ve başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiği ifade edilen seçenektir.

Anayasa'nın 158. maddesine göre; adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemeye yetkili makam Uyuşmazlık Mahkemesidir. Aynı madde hükmü uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanlığını Anayasa Mahkemesince kendi üyeleri arasından görevlendirilen üye yapar. Olumsuz görev uyuşmazlığı da dâhil tüm yargı yolu uyuşmazlıkları bu kapsamda karara bağlanır.

Step-by-Step Solution

Olaydaki hukuki durumu analiz et

İdare mahkemesi ve asliye hukuk mahkemesi karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermiştir. Bu durum bir 'olumsuz görev uyuşmazlığı'dır.

Hangi merciin görevli olduğunu belirlemek için uyuşmazlığın türünün tespiti şarttır.

Görevli merciyi tespit et

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözmeye Anayasa'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesi yetkilidir ve kararları kesindir.

Yargı yolları arası uyuşmazlıklarda Anayasa'nın açık hükmü gereği yetkili yüksek mahkemenin bilinmesi gerekir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanlık seçim usulünü değerlendir

Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanı, Anayasa Mahkemesince kendi üyeleri arasından seçilir.

Seçeneklerde merciin niteliği ve başkanının seçimi sorgulanmaktadır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri

Estimated Time:1m 30s

Question 2Question →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesinin toplam $15$ üyesinden kaç tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilmektedir?

3

4

7

12

15

Show answer & explanation

Answer: $3$

Answer

1982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi'nin

3

üyesi TBMM tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 146. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi

15

üyeden oluşur. Bu üyelerden iki tanesi Sayıştay Genel Kurulu'nun kendi başkan ve üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından, bir tanesi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından TBMM tarafından gizli oyla seçilir. Dolayısıyla TBMM toplamda

3

üye seçer.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısını belirle.

Mahkeme toplam

15

üyeden oluşmaktadır.

Üye dağılımını hesaplamak için toplam mevcudu bilmek gerekir.

Üyeleri seçen makamları ve kontenjanları ayır.

Üyelerin

12

tanesi Cumhurbaşkanı,

3

tanesi TBMM tarafından seçilir.

Anayasal dağılım kuralını uygulamak için makam yetkilerini bilmek gerekir.

TBMM'nin seçtiği üyelerin kaynağını doğrula.

TBMM; Sayıştay Genel Kurulu'ndan

2

, baro başkanları arasından ise

1

üye seçer.

TBMM'ye tanınan toplam kontenjanın doğruluğunu teyit etmek için alt kaynaklara bakılır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Dağılımı

Estimated Time:45s

Question 3Question →

Anayasa Mahkemesi, bir vergi mahkemesi tarafından itiraz yoluyla (somut norm denetimi) kendisine getirilen bir Kanun hükmüne ilişkin yaptığı incelemede; ilgili hükmün o davada 'uygulanacak norm olmadığı' gerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiş ve bu karar Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu kararın üzerinden iki yıl geçtikten sonra, bir bölge idare mahkemesinde görülmekte olan farklı bir uyuşmazlıkta, aynı Kanun hükmünün Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varılmıştır.

Bu duruma ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi Anayasa yargısı usul hükümleri çerçevesinde doğrudur?

Önceki karar işin esasına girilerek verilmiş bir red kararı olmadığı için, 10 yıllık sınırlama süresine tabi olmaksızın Anayasa Mahkemesine tekrar başvurulabilir.

Anayasa Mahkemesi bir kanun hükmü hakkında bir kez red kararı verdikten sonra, hükümde bir değişiklik yapılmadığı sürece 10 yıl boyunca hiçbir surette itiraz yoluna başvurulamaz.

İtiraz yoluyla yapılan başvurularda Anayasa Mahkemesinin verdiği her türlü red kararı kesin hüküm teşkil ettiğinden, aynı hüküm için tekrar somut norm denetimi istenemez.

Bölge idare mahkemeleri istinaf mercii olduklarından, Anayasa uyarınca somut norm denetimi yoluna başvurma yetkisine sahip 'mahkeme' tanımı kapsamında yer almazlar.

İtiraz yolunda daha önce verilmiş bir red kararı varsa, mahkeme dosyayı Anayasa Mahkemesine göndermek yerine hükmü 'ihmal ederek' doğrudan Anayasa'ya göre karar vermelidir.

Show answer & explanation

Answer: Önceki karar işin esasına girilerek verilmiş bir red kararı olmadığı için, 10 yıllık sınırlama süresine tabi olmaksızın Anayasa Mahkemesine tekrar başvurulabilir.

Answer

Önceki karar işin esasına girilerek verilmiş bir red kararı olmadığı için, 10 yıllık sınırlama süresine tabi olmaksızın Anayasa Mahkemesine tekrar başvurulabilir.

Anayasa'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'nin bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü hakkında 'işin esasına girerek' verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 yıl geçmedikçe aynı hüküm için itiraz yoluna başvurulamaz. Senaryoda AYM'nin önceki kararı 'uygulanacak norm olmadığı' gerekçesine dayanmaktadır; bu durum bir 'ilk inceleme' (usul) reddidir ve işin esasına girilmediğini gösterir. Dolayısıyla 10 yıllık süre engeli oluşmaz.

Step-by-Step Solution

Önceki Anayasa Mahkemesi (AYM) kararının niteliğini analiz edin.

Karar, hükmün 'uygulanacak norm olmadığı' gerekçesiyle verilmiştir.

AYM'nin somut norm denetiminde işin esasına geçebilmesi için hükmün o davada gerçekten uygulanacak olması gerekir; aksi halde başvuru usulden reddedilir.

Anayasa'nın 152. maddesindeki 10 yıl kuralının şartlarını kontrol edin.

10 yıllık yasak için kararın 'işin esasına girilerek' verilmiş bir red kararı olması şarttır.

Anayasa koyucu, AYM'nin içeriğini incelemediği hükümler için başvuru yolunun uzun süre kapalı kalmasını istememiştir.

Başvuran mercinin (Bölge İdare Mahkemesi) yetkisini değerlendirin.

Bölge İdare Mahkemesi bir 'mahkeme'dir ve bakmakta olduğu davada itiraz yoluna başvurabilir.

İtiraz yoluna başvurma yetkisi sadece ilk derece mahkemelerine değil, uyuşmazlığın esasına bakan tüm yargı mercilerine tanınmıştır.

Hukuki sonucu belirleyin.

10 yıllık süre engeline takılmadan başvuru yapılabilir.

Önceki karar usule ilişkin bir red kararı olduğu için maddedeki kısıtlama şartı oluşmamıştır.

Key Concept

İtiraz yolunda (somut norm denetimi) 10 yıllık başvuru yasağı sadece Anayasa Mahkemesi'nin 'işin esasına girerek' verdiği red kararları ile başlar; usulden retlerde bu süre aranmaz.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin itiraz başvurusunu 5 ay içinde sonuçlandırmaması durumunda mahkemenin izleyeceği yolu inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 4Question →

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru mekanizması kapsamında yer alan "ikincillik" (subsidiarite) ilkesi ve başvuru prosedürü göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya ifade özgürlüğü gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Temel bir hakkın ihlal edildiğinin açık olduğu durumlarda, davanın uzamasını engellemek amacıyla olağan yargı yolları tüketilmeden doğrudan başvuru yapılabilir.

Anayasa'da düzenlenen konut hakkı veya sosyal güvenlik hakkı gibi sosyal ve ekonomik haklar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yer almasa dahi tek başına başvuruya konu edilebilir.

Başvuru süresi, ihlale neden olduğu iddia edilen işlemin tesis edildiği veya ilk derece mahkemesinde davanın açıldığı tarihten itibaren başlar.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren $30$ gün içinde yapılmalıdır.

Answer

Bireysel başvuru, kanun yollarının tüketildiği tarihten veya bir başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru yolu, ikincil nitelikte bir hukuk yoludur. Bu nedenle, ancak olağan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamı tüketildikten sonra gidilebilir. Süre kuralı olarak da nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren

30

günlük bir hak düşürücü süre öngörülmüştür.

Step-by-Step Solution

Hak Kapsamını Belirleme

Ortak Koruma Alanı

Başvurunun kabule değer olması için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'te yer alması gerekir.

İkincillik İlkesini Kontrol Etme

Yargı Yollarının Tüketilmesi

Anayasa Mahkemesine gitmeden önce tüm derece mahkemesi süreçlerinin (istinaf, temyiz vb.) tamamlanması zorunludur.

Başvuru Süresini Hesaplama

30 Günlük Hak Düşürücü Süre

Nihai kararın tebliği veya öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Başvuru Süresi

Question 5Question →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve Danıştay Kanunu'nun güncel hükümleri göz önünde bulundurulduğunda; Danıştay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin tamamı birinci sınıfa ayrılmış idari yargı hâkim ve savcıları arasından; üçte biri Cumhurbaşkanı, üçte ikisi ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

İdari mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merkezi olup; bölge idare mahkemelerince verilen tüm kararlar Danıştay'da temyiz incelemesine tabidir.

Cumhurbaşkanınca gönderilen kanun teklifleri ile kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmekle görevlidir.

Üyelerinin dörtte birinin Cumhurbaşkanı tarafından idari yargı dışındaki üst düzey kamu görevlileri arasından da seçilebilmesi ve kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirmesi Danıştay'ın güncel hukuki statüsüne uygundur.

Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye, tarafsızlığını korumak kaydıyla Hakimler ve Savcılar Kurulunca bir kez daha seçilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Üyelerinin dörtte birinin Cumhurbaşkanı tarafından idari yargı dışındaki üst düzey kamu görevlileri arasından da seçilebilmesi ve kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirmesi Danıştay'ın güncel hukuki statüsüne uygundur.

Answer

Danıştay üyelerinin dörtte birinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi ve bu üyelerin idari yargı dışındaki üst düzey kamu görevlilerinden de (vali, müsteşar, profesör vb.) belirlenebilmesi ile imtiyaz sözleşmeleri hakkındaki danışma görevi doğrudur.

Anayasa Madde 155 ve Danıştay Kanunu uyarınca, üyelerin dörtte üçü HSK tarafından idari yargı kökenliler arasından, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından nitelikleri kanunda belirtilen (valiler, profesörler, üst düzey bürokratlar vb.) kişiler arasından seçilir. Ayrıca Danıştay, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında görüş bildirerek idari fonksiyonunu yerine getirmeye devam etmektedir.

Step-by-Step Solution

Üye seçim oranlarını ve seçmen makamları belirle.

Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın 155. maddesi uyarınca yüksek mahkemenin oluşumundaki demokratik dengeyi sağlamak.

Seçim havuzundaki (aday havuzu) çeşitliliği kontrol et.

HSK sadece hâkim ve savcılardan seçerken, Cumhurbaşkanı kanunda sayılan üst düzey kamu görevlilerinden de seçim yapabilir.

Danıştay'ın hem bir mahkeme hem de devletin en yüksek istişari (danışma) organı olmasının gereği olarak farklı uzmanlık alanlarını temsil etmek.

2017 değişikliklerinin idari görevlere etkisini analiz et.

Kanun tasarıları/teklifleri hakkındaki görüş bildirme yetkisi kaldırılmış, imtiyaz sözleşmeleri yetkisi korunmuştur.

Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte 'Kanun Tasarısı' kavramının hukuk sisteminden çıkması.

Görev süresi ve yeniden seçilme kuralını hatırla.

Görev süresi 12 yıldır ve ikinci kez seçilmek mümkün değildir.

Yargı bağımsızlığını ve yüksek mahkeme üyelerinin tarafsızlığını korumak.

Key Concept

Danıştay'ın Hibrit Yapısı: Seçim Usulü ve İdari-Yargısal Fonksiyonları

Question 6Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen iptal davası (soyut norm denetimi) kapsamında, bir kanunun hem şekil hem de esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak davalarda süreler ve dava açmaya yetkili olanlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Şekil bakımından iptal davası Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının

1/5

’i tarafından

10

gün; esas bakımından ise Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya TBMM üye tamsayısının

1/5

’i tarafından

60

gün içinde açılır.

Kanunların şekil ve esas yönünden denetimi için hak düşürücü süreler

60

gün olarak belirlenmiş olup, Meclis’te grubu bulunan her siyasi parti bu davayı açma yetkisine sahiptir.

Şekil aykırılığı iddiasıyla açılacak davalarda süre

30

gün olup, dava açma yetkisi sadece TBMM üye tamsayısının en az

1/10

’una sahip olan milletvekillerine tanınmıştır.

Kanunların Anayasa’ya aykırılığına dair iptal davalarında süreler kanunun Meclis’te kabul edildiği tarihten itibaren başlar ve esas denetimi yetkisi sadece TBMM Başkanı'na aittir.

Kanunlar hakkında soyut norm denetimi yapılamayacağı için iptal davası açılamaz; aykırılık iddiaları sadece somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında mahkemelerce ileri sürülebilir.

Show answer & explanation

Answer: Şekil bakımından iptal davası Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının $1/5$ ’i tarafından $10$ gün; esas bakımından ise Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya TBMM üye tamsayısının $1/5$ ’i tarafından $60$ gün içinde açılır.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetimi 10 gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından; esas bakımından denetimi ise 60 gün içinde Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenir.

Doğru yanıt, 1982 Anayasası'ndaki süre ve yetki ayrımını tam olarak yansıtmaktadır. Kanunların şekil bakımından denetimi (son oylama çoğunluğu) için

10

günlük kısa bir süre ve sadece Cumhurbaşkanı ile

1/5

milletvekili yetkisi öngörülmüştür. Esas bakımından denetim için ise

60

günlük bir süre tanınmış ve yetkili listesine 'en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu' da eklenmiştir.

Step-by-Step Solution

Şekil bakımından denetim şartlarını belirleyin.

Kanunlar için şekil denetimi sadece 'son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı' ile sınırlıdır. Süre Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

10

gündür. Yetkililer: Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının

1/5

’idir (

120

milletvekili).

Anayasa'nın 148. maddesi şekil denetimini bu kısıtlarla düzenlemiştir.

Esas bakımından denetim şartlarını belirleyin.

Esas denetimi için süre Resmî Gazete'de yayımdan itibaren

60

gündür. Yetkililer: Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya TBMM üye tamsayısının

1/5

’idir.

Anayasa'nın 150. ve 151. maddeleri soyut norm denetimindeki genel yetki ve süreleri belirler.

Verilen seçenekleri karşılaştırarak her iki durumu da doğru yansıtan bilgiyi seçin.

Şekil için

10

gün/kısıtlı yetkili ve esas için

60

gün/geniş yetkili bilgisini içeren seçeneğin doğru olduğu doğrulanır.

KPSS formatında bu tip prosedür soruları net bilgi ayrımı gerektirir.

Key Concept

İptal Davasında Şekil ve Esas Denetimi Farkları

Practice More

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi ile kanunların şekil bakımından denetimi arasındaki farkları (dava açmaya yetkililer açısından) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Şekil denetiminin kapsamının (son oylama çoğunluğu) ne kadar dar olduğunu hatırlamak, süre ve yetkili sayısının da bu darlıkla orantılı olarak daha kısıtlı olduğunu (10 gün) kodlamanıza yardımcı olabilir.

Estimated Time:50s

Question 7Question →

1982 Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesinin Başkanı, aşağıdakilerden hangisi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi

Answer

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilen bir üyedir. Bu düzenleme ile adli ve idari yargı uyuşmazlıklarında tarafsız bir üst denetim hedeflenmiştir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesinin görev alanını belirleme

Mahkeme, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.

Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca bu görev tanımı yapılmıştır.

Başkanlık seçim usulünü hatırlama

Anayasa Mahkemesinin kendi üyeleri içinden bir kişiyi bu göreve getirdiğini tespit etme.

Yargı organları arasındaki uyumu sağlamak adına başkanlık görevi en üst yargı organı üyelerinden birine verilmiştir.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Seçimi

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarının diğer yargı organları üzerindeki bağlayıcılığını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:30s

Question 8Question →

1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesinde açılan iptal davalarına (soyut norm denetimi) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir kanunun şekil (biçim) bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından iptal davası açılabilir.

Kanunların esas (içerik) bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma süresi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlandığı günden başlayarak

60

gündür.

Anayasa değişikliklerinin denetimi sadece şekil bakımından yapılabilir ve bu dava sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından açılabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Cumhurbaşkanı tarafından iptal davası açılabilir.

TBMM İçtüzüğü'nün şekil veya esas bakımından iptali için dava açma süresi, değişikliğin Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

60

gündür.

Show answer & explanation

Answer: Bir kanunun şekil (biçim) bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından iptal davası açılabilir.

Answer

Bir kanunun şekil bakımından denetlenmesi için siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi olduğu ifadesi yanlıştır.

1982 Anayasası'nın

148

. maddesinin ikinci fıkrasına göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. Siyasi parti gruplarının (en fazla üyeye sahip iki grubun dahi) kanunların veya Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından iptali için dava açma yetkisi bulunmamaktadır. Bu gruplar sadece esas bakımından dava açabilirler.

Step-by-Step Solution

İptal davası (soyut norm denetimi) açmaya yetkili olan süjeleri belirle.

Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (

1/5

) tutarındaki üyeler.

Anayasa'nın

150

. maddesi genel yetkili süjeleri saymıştır.

Şekil bakımından denetimdeki özel sınırlamaları analiz et.

Kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının

1/5

'i tarafından istenebilir.

Anayasa'nın

148

. maddesi, şekil denetimi için dava açabilecek süjeleri özel olarak daraltmıştır.

Seçeneklerdeki süje-konu-süre eşleşmesini kontrol et.

Siyasi parti gruplarının kanunların şekil denetimi için dava açabileceğini savunan seçenek, Anayasa'nın

148

. maddesine aykırıdır.

Siyasi parti grupları kanunlar için sadece esas (içerik) bakımından iptal davası açabilir.

Key Concept

İptal Davasında Yetkili Süjelerin Şekil ve Esas Ayrımına Göre Sınırlandırılması

Estimated Time:1m 30s

Question 9Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yoluyla; kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve idari düzenleyici işlemlerin iptali doğrudan Anayasa Mahkemesi'nden talep edilebilir.

Siyasi partilerin mali denetimi Sayıştay tarafından yerine getirilir; Anayasa Mahkemesi bu süreçte yalnızca Sayıştay tarafından sunulan raporu şeklen onaylar.

Anayasa Mahkemesi; Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerini görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Kanunların şekil bakımından denetimi, hem soyut norm denetimi (iptal davası) hem de somut norm denetimi (itiraz yolu) çerçevesinde Anayasa Mahkemesi önüne getirilebilir.

Adli ve idari hakim ve savcıların disiplin suçlarına ilişkin itirazları incelemek ve karara bağlamak Anayasa Mahkemesi'nin asıl görevleri arasında yer alır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi; Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerini görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin görev suçları nedeniyle Yüce Divan'da yargılanması Anayasa Mahkemesi'nin yetkisindedir.

Anayasa'nın

148

. maddesine göre; TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, Bakanlar, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, HSK ve Sayıştay başkan ve üyeleri ile Başsavcıları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yargılanırlar. Bu ifade tam ve doğru bir hukuki tespittir.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan'da yargılanacak kişilerin listesini kontrol et.

TBMM Başkanı (

2010

), CB Yardımcıları (

2017

) ve HSK üyeleri bu listede yer almaktadır.

Anayasa Madde

148

uyarınca bu kişilerin görev suçları AYM yetkisindedir.

Norm denetimi usullerini (şekil ve esas) analiz et.

Şekil denetimi sadece iptal davasına konu olabilir, itiraz yolunda ileri sürülemez.

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisi kanunlarda şekil bakımından sadece soyut norm denetimiyle sınırlanmıştır.

Bireysel başvuru ve mali denetim şartlarını doğrula.

Doğrudan kanunlara bireysel başvuru yapılamaz ve mali denetimde yetkili asıl merci Sayıştay değil AYM'dir.

Bireysel başvuru bir hak arama yoludur, mali denetim ise AYM'nin Sayıştay'dan yardım alarak yürüttüğü özel bir yetkidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin münhasır ve istisnai yetkileri (Yüce Divan, Mali Denetim ve Norm Denetimi Sınırları)

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin üye seçimi ve kurul yapısı ile Yüce Divan yargılamasındaki yeniden inceleme usulünü gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 10Question →

1982 Anayasası'na göre, idari yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan ve aynı zamanda belirli uyuşmazlıklarda ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapan Danıştay'ın yapısı ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay üyelerinin yarısı Cumhurbaşkanı, diğer yarısı ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cumhurbaşkanı kararlarına ve bakanlıklarca çıkarılan ülke çapında uygulanacak yönetmeliklere karşı açılacak iptal davalarına ilk derece mahkemesi olarak bakar.

Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye bir defaya mahsus olmak üzere yeniden seçilebilir.

Sayıştay tarafından verilen kesin hükümlerin hukuki denetimini yapan bir temyiz mercii olarak görev yapar.

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında altı ay içinde istişari görüş bildirmekle yükümlüdür.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı kararlarına ve bakanlıklarca çıkarılan ülke çapında uygulanacak yönetmeliklere karşı açılacak iptal davalarına ilk derece mahkemesi olarak bakar.

Answer

Cumhurbaşkanı kararlarına ve bakanlıklarca çıkarılan ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptali davalarına ilk derece mahkemesi olarak bakması Danıştay'ın anayasal ve yasal görevleri arasındadır.

Doğru ifade, Danıştay'ın 'ilk derece mahkemesi' sıfatıyla baktığı uyuşmazlıkları doğru tanımlamaktadır. 1982 Anayasası ve Danıştay Kanunu uyarınca; Cumhurbaşkanı kararları, bakanlıklarca çıkarılan ülke çapındaki yönetmelikler ve kamu görevlilerinin atanmasına ilişkin bazı işlemler gibi uyuşmazlıklar doğrudan Danıştay'da görülür.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın yargısal rollerini analiz edin.

Danıştay hem bir temyiz mercii hem de bazı durumlarda ilk derece mahkemesidir.

Anayasa Madde 155 uyarınca Danıştay, kanunla gösterilen belirli davalara ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.

Üye seçim oranlarını kontrol edin.

Üyelerin

\frac{3}{4}

'ü HSK,

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yüksek mahkemelerin bağımsızlığı ve yürütme ile denge unsuru bu şekilde kurulmuştur.

İlk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı uyuşmazlıkları teyit edin.

Cumhurbaşkanı kararları ve ülke çapındaki yönetmelikler bu kapsama girer.

Danıştay Kanunu Madde 24, bu yetkiyi açıkça düzenlemektedir.

Key Concept

Danıştay'ın Görev ve Yapısal Esasları

Practice More

Danıştay'ın 'istişari' (danışma) görevleri ile 'yargısal' görevlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

İdari yargıdaki hiyerarşiyi düşünerek; yerel idarelerin işlemlerinin yerel mahkemelerde (İdare Mahkemeleri), ülke çapındaki genel düzenlemelerin ise en üst mercii olan Danıştay'da doğrudan (ilk derece) çözüleceğini hatırlamak cevaba ulaşmanızı sağlar.

Estimated Time:1m 15s

Question 11Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri, yargılama usulleri ve norm denetimi yetkisinin kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, TBMM Başkanını, Genelkurmay Başkanını ve Kuvvet Komutanlarını görevleriyle ilgili suçlarından dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar; ancak Jandarma Genel Komutanı bu kapsamda yer almaz.

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya karara karşı öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Somut norm denetiminde (itiraz yolu), yerel mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurması durumunda, mahkemenin kararını beklemek için davayı geri bırakma süresi en fazla beş aydır.

Anayasa Mahkemesi, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya hem şekil hem de esas bakımından uygunluğunu denetlerken; Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceleyebilir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, hâkim ve savcıların meslekte kalmalarının uygun olmadığına (meslekten çıkarma) ilişkin kararlarına karşı açılan iptal davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakmak.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, hâkim ve savcıların meslekte kalmalarının uygun olmadığına (meslekten çıkarma) ilişkin kararlarına karşı açılan iptal davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakmak.

Answer

Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) meslekten çıkarma kararlarını incelemek bulunmamaktadır; bu yetki Danıştay'a aittir.

Anayasa'nın

159

. maddesine göre Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlarına karşı yargı yolu açıktır. Ancak bu denetimi yapan merci Anayasa Mahkemesi değil, idari yargı hiyerarşisi içerisinde Danıştay'dır. Anayasa Mahkemesinin görevleri arasında böyle bir denetim yetkisi sayılmamıştır.

Step-by-Step Solution

Yüce Divan listesini incele

TBMM Başkanı ve Kuvvet Komutanlarının dahil olduğu, ancak Jandarma Genel Komutanının çıkarıldığı listede listelenen isimlerin görev suçlarının AYM'de görüldüğünü onayla.

2017

reformu sonrası güncel listeyi bilmek gerekir.

Bireysel başvuru ve norm denetimi usullerini analiz et

İkincillik ilkesi gereği tüm kanun yollarının tüketilmesi gerektiğini ve somut norm denetimindeki beş aylık süreyi hatırla.

AYM'nin çalışma usulündeki teknik süreleri ve şartları ayırt etmek için gereklidir.

Yüksek mahkemelerin ve kurulların yetki sınırlarını karşılaştır

HSK'nın disiplin kararlarının ve meslekten çıkarma işlemlerinin denetim merciinin AYM değil, idari yargı (Danıştay) olduğunu tespit et.

Yargı organları arasındaki görev dağılımı hatasını bulmak için kritiktir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Yargısal Yetki Sınırları ve Diğer Yüksek Organlarla Görev Ayrımı

Practice More

AYM'nin norm denetimine konu olamayan işlemlerini (OHAL CBK'ları, İnkılap Kanunları vb.) tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 12Question →

1982 Anayasası ve 2247 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin yapısı, görev alanı ve diğer yargı organlarıyla olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından kendi asıl ve yedek üyeleri arasından gizli oyla seçilir.

Mahkemenin asıl ve yedek üyeleri, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilen hukukçulardan oluşur.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler (adli veya idari) arasında çıkan görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Olumlu görev uyuşmazlığı; adli ve idari yargı mercilerinin her ikisinin de kendisini bir davada görevli sayarak esas hakkında kesinleşmiş karar vermeleri durumunda ortaya çıkar.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararları kesin nitelikte olup, bu kararlara karşı herhangi bir yargı merciine veya Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yoluyla gidilemez.

Show answer & explanation

Answer: Olumlu görev uyuşmazlığı; adli ve idari yargı mercilerinin her ikisinin de kendisini bir davada görevli sayarak esas hakkında kesinleşmiş karar vermeleri durumunda ortaya çıkar.

Answer

Olumlu görev uyuşmazlığının adli ve idari yargı mercilerinin kesinleşmiş kararları sonucunda ortaya çıktığını belirten ifade yanlıştır; bu durum hüküm uyuşmazlığına işaret eder.

Olumlu görev uyuşmazlığı, görülmekte olan bir davada iki farklı yargı kolunun (adli ve idari) kendisini görevli addetmesi durumunda, dava sonuçlanmadan önce çözülmesi gereken bir usul sorunudur. Oysa seçenek metninde belirtilen 'her iki yargı merciinin de esas hakkında kesinleşmiş karar vermesi' durumu, 2247 sayılı Kanun uyarınca 'Hüküm Uyuşmazlığı' olarak adlandırılır. Bu nedenle bu ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık türlerini analiz etme

Olumlu görev uyuşmazlığı davanın devamı sırasında iki yargı kolunun da kendisini görevli saymasıdır.

Hüküm uyuşmazlığı ile görev uyuşmazlığı arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

Mahkeme başkanının seçimini kontrol etme

Başkanın Anayasa Mahkemesi tarafından seçildiği doğrulanır.

Anayasa Madde 158 uyarınca seçim usulü belirlenmiştir.

Yargı organları arası hiyerarşiyi değerlendirme

Anayasa Mahkemesi ile çıkan uyuşmazlıklarda AYM kararının esas alındığı saptanır.

Anayasal üstünlük kuralı bu tür çatışmaları Uyuşmazlık Mahkemesi dışına çıkarır.

Yanlış olan tanımı belirleme

D seçeneğindeki tanımın görev uyuşmazlığı değil, hüküm uyuşmazlığı olduğu belirlenir.

Uyuşmazlığın aşaması (dava süreci vs. kesinleşmiş karar) tanımı belirleyen temel unsurdur.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev ve Tanım Sınırları

Practice More

Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma yetkisinin hangi makamlarda (Yargıtay/Danıştay Başsavcıları) olduğunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 40s

Question 13Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kapsamı düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimini yapmak

Bireysel başvuruları, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla ve kanun yolları tüketildikten sonra karara bağlamak

Cumhurbaşkanı yardımcılarını, bakanları ve Genelkurmay Başkanını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Hâkimlerin ve savcıların mesleğe kabulü, atanması ve disiplin cezalarına karşı yapılan itirazları kesin olarak sonuçlandırmak

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu hem iptal davası hem de itiraz yolu ile denetlemek

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlerin ve savcıların mesleğe kabulü, atanması ve disiplin cezalarına karşı yapılan itirazları kesin olarak sonuçlandırmak

Answer

Hâkimlerin ve savcıların mesleğe kabulü, atanması ve özlük işleri ile ilgili işlemler Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından yürütülür.

Hâkimlerin ve savcıların mesleğe kabulü, atanması, nakledilmesi ve disiplin cezaları gibi özlük işleri

1982

Anayasası uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) münhasır yetki alanındadır. Anayasa Mahkemesi'nin bu alanda doğrudan bir idari yönetim veya atama yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin (AYM) yargısal ve denetimsel görevlerini belirle.

Anayasa Mahkemesi; norm denetimi, Yüce Divan yargılaması, bireysel başvuru ve siyasi parti kapatma/mali denetim işlerini yapar.

Anayasa'nın 148. maddesi bu görevleri açıkça saymıştır.

Seçeneklerdeki görevlerin hangi kuruma ait olduğunu kontrol et.

Hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanması ve özlük hakları HSK'nın görev alanındadır.

Yargı bağımsızlığı gereği, hâkimlik ve savcılık teminatı ile ilgili idari nitelikteki işlemler yüksek mahkeme olan AYM değil, özel olarak yapılandırılmış olan HSK tarafından yürütülür.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görev Sınırları ve HSK Ayrımı

Estimated Time:1m 30s

Question 14Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru, kanun yollarının tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale neden olduğu iddia edilen işlem veya eylem aleyhine idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmiş olması 'ikincillik ilkesi' uyarınca zorunludur.

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokolleri kapsamında yer alması gerekir.

Anayasa'da düzenlenen mülkiyet hakkı ve ifade özgürlüğü gibi hakların yanı sıra, sosyal ve ekonomik hakların tamamı doğrudan bireysel başvuru kapsamında korunmaktadır.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazken; özel hukuk tüzel kişileri, sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuru yapma hakkına sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa'da düzenlenen mülkiyet hakkı ve ifade özgürlüğü gibi hakların yanı sıra, sosyal ve ekonomik hakların tamamı doğrudan bireysel başvuru kapsamında korunmaktadır.

Answer

Anayasa'da yer alan sosyal ve ekonomik hakların tamamının doğrudan bireysel başvuru kapsamında olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü bu hakların aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi veya ek protokolleri kapsamında bulunması şarttır.

Bireysel başvuruya konu olabilmek için bir hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de (ve ek protokollerde) ortaklaşa yer alması gerekir. Sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları), kural olarak AİHS kapsamında yer almadığı için (bazı istisnai durumlar hariç) bireysel başvuruya konu edilemezler. Dolayısıyla bu hakların 'tamamının' kapsamda olduğu bilgisi hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Konu Bakımından Yetki (Ortak Koruma Alanı) İncelemesi

Bireysel başvuruya konu edilebilecek haklar; Anayasa'da düzenlenen ve AİHS ile Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde ortaklaşa yer alan haklardır.

Anayasa Mahkemesi'nin yetkisi tüm anayasal hakları değil, sadece bu ortak alandaki hakları kapsar.

İkincillik İlkesinin Kontrolü

Başvuru yapılmadan önce idari ve yargısal yolların tüketilmesi şarttır.

AYM'nin bireysel başvuruda ikincil nitelikte bir yargı yolu olması, asıl korumanın derece mahkemelerinde başlamasını gerektirir.

Zaman Aşımı ve Başvuru Süresi Kontrolü

30 günlük sürenin kararın tebliğiyle başladığının tespiti.

Başvuruların makul sürede yapılması hukuki belirlilik ilkesi açısından zorunludur.

Key Concept

Ortak Koruma Alanı ve İkincillik İlkesi

Practice More

Bireysel başvuru kapsamında kabul edilmeyen 'yasama işlemleri' ve 'düzenleyici idari işlemler'in istisnalarını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 15Question →

$1982$ Anayasası’nın $159$ . maddesinde düzenlenen Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun ( $HSK$ ) görev ve yetkileri dikkate alındığında, kurulun yetki alanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak.

Danıştay üyelerinin tamamını, meslekte başarılı olmuş adli ve idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçmek.

Kurul tarafından hâkim ve savcılar hakkında verilen tüm disiplin cezalarına karşı yargı yoluna başvurulmasını sağlamak.

Adli ve idari yargı mahkemelerinin kurulmasına ve görev alanlarının belirlenmesine dair kanun tekliflerini hazırlamak.

Hâkim ve savcıların denetim işlemlerini, Adalet Bakanlığına bağlı Teftiş Kurulu müfettişleri eliyle yürütmek.

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak.

Answer

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamakla görevlidir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

159

. maddesinde açıkça belirtilen HSK'nın idari görevlerinden birini ifade etmektedir. Bir mahkemenin kapatılması veya bir ilçenin hangi adli yargı çevresine bağlanacağı gibi teknik-idari konularda Adalet Bakanlığı teklif getirir, HSK ise nihai kararı verir.

Step-by-Step Solution

HSK'nın anayasal statüsünü analiz etme

HSK, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulmuş, idari nitelikte kararlar alan bir kuruluştur.

Kurulun görevlerinin sınırlarını belirlemek için anayasal dayanağını anlamak gerekir.

Yargı çevresi ve mahkeme yönetimi yetkisini inceleme

Anayasa'nın

159

. maddesi, mahkemelerin kaldırılması veya yargı çevresi değişikliklerinde Adalet Bakanlığı teklifini ve HSK kararını şart koşar.

Yargı teşkilatının fiziksel ve idari yapısındaki değişikliklerin yürütme (Bakanlık) ve yargı idaresi (HSK) arasında paylaşıldığını doğrulamak içindir.

Diğer seçeneklerdeki hataları ayıklama

Danıştay seçimleri paylaşımlıdır (

3/4

HSK,

1/4

CB), yargı yolu sadece meslekten çıkarmada açıktır ve denetim Kurul müfettişlerince yapılır.

Hatalı seçenekleri eleyerek doğru bilgiye ulaşılmasını sağlamak içindir.

Key Concept

HSK'nın İdari ve Yargısal Denetim Yetkileri

Practice More

HSK'nın yapısı ve üyelerinin hangi merciler tarafından seçildiğini (TBMM ve Cumhurbaşkanı payları) tekrar ederek konu bütünlüğünü sağlayabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 16Question →

Bir mahkeme, bakılmakta olan bir davada uygulanacak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. $5$ aylık süre içinde Anayasa Mahkemesinden bir karar çıkmaması üzerine yerel mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırmıştır. Yerel mahkemenin verdiği bu karar henüz kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesinin söz konusu hükme ilişkin iptal kararı gelmiştir. $1982$ Anayasası'na göre, bu durumda aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Mahkeme, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelen Anayasa Mahkemesi kararına uymak zorundadır.

Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümediği için yerel mahkemenin verdiği karar üzerinde bir etkisi olamaz.

Beş aylık sürenin dolmasıyla birlikte mahkemenin Anayasa Mahkemesine olan bağlılığı hukuken sona erer.

Anayasa Mahkemesi kararı ancak davanın kesinleşmesinden sonra yargılamanın iadesi yoluyla ileri sürülebilir.

Yerel mahkeme, dosyayı yeniden ele almak için Anayasa Mahkemesinden ek bir görüş talep etmelidir.

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelen Anayasa Mahkemesi kararına uymak zorundadır.

Answer

Mahkeme, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelen Anayasa Mahkemesi kararına uymak zorundadır.

1982 Anayasası'nın 152. maddesinin 3. fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesi işin kendisine gelişinden itibaren beş ay içinde kararını vermezse yerel mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme bu karara uymak zorundadır. Bu düzenleme, Anayasa'ya aykırı olduğu tespit edilen bir hükmün halen hukuki etkisi devam eden (kesinleşmemiş) bir davada uygulanmasını engellemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

İtiraz yolu (somut norm denetimi) sürecindeki süre sınırlarını belirlemek.

Anayasa Mahkemesi, kendisine gelen dosyayı

5

ay içinde sonuçlandırmalıdır.

1982 Anayasası'nın 152. maddesi mahkemelere bu süre zarfında davayı bekletme yükümlülüğü getirir.

Beş aylık sürenin dolmasının sonuçlarını değerlendirmek.

Süre dolduğunda mahkeme davayı mevcut kanunlara göre karara bağlayabilir.

Yargılamanın makul sürede tamamlanması ilkesi gereği AYM kararı sonsuza dek beklenmez.

Kararın kesinleşmesinden önce gelen AYM kararının etkisini analiz etmek.

Mahkeme, kesinleşmemiş kararda AYM'nin iptal hükmünü uygulamalıdır.

Anayasa, AYM kararlarının somut olayda etkisini karar kesinleşene kadar koruyacağını açıkça hükme bağlamıştır.

Key Concept

İtiraz Yolunda 5 Aylık Süre ve Kararın Kesinleşmesi

Question 17Question →

$1982$ Anayasası'nda, Anayasa Mahkemesinin $15$ üyeden oluştuğu, üyelerin Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı tarafından belirli kotalar ve liyakat şartları çerçevesinde seçildiği düzenlenmiştir.

Buna göre, Anayasa Mahkemesine üye seçimiyle ilgili aşağıdaki senaryolardan hangisi Anayasa'ya uygundur?

En az

20

yıllık mesleki tecrübeye sahip

48

yaşındaki bir serbest avukatın, baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday içinden Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi

Görev süresi dolan

58

yaşındaki mevcut bir Anayasa Mahkemesi üyesinin, liyakati göz önüne alınarak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ikinci bir dönem için yeniden seçilmesi

Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş yer için belirleyeceği üç aday içinden bir kişinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oylamayla seçilmesi

En az

5

yıl raportörlük yapmış olan

42

yaşındaki bir Anayasa Mahkemesi raportörünün, Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan Mahkeme üyeliğine seçilmesi

Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üç aday içinden bir kişinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oylamayla seçilmesi

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş yer için belirleyeceği üç aday içinden bir kişinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oylamayla seçilmesi

Answer

Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından göstereceği adaylar içinden Türkiye Büyük Millet Meclisinin gizli oylamayla seçim yapmasını ifade eden seçenektir.

1982

Anayasası'nın

146

. maddesine göre; Türkiye Büyük Millet Meclisi Anayasa Mahkemesine seçeceği üç üyeden ikisini, Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından her boş yer için göstereceği üçer aday içinden gizli oylamayla seçer. Bu senaryo Anayasa'nın lafzına ve usulüne tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçiminde yetkili makamların (TBMM ve Cumhurbaşkanı) kotalarını ve aday gösterme usullerini analiz etmek.

TBMM'nin Sayıştay ve Baro başkanlarının gösterdiği adaylardan; Cumhurbaşkanının ise Yargıtay, Danıştay, YÖK adayları ile üst kademe yöneticisi, raportör, serbest avukat gibi gruplardan seçim yaptığı belirlenir.

Seçim usulündeki makam ve aday gösterme kurallarının doğru eşleştirilip eşleştirilmediğini kontrol etmek.

Üyelerin görev süresi ve yeniden seçilme şartlarını incelemek.

Üyelerin

12

yıl için seçildiği ve bir kişinin iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemeyeceği kuralı hatırlanır.

Eski üyelerin yeniden seçilip seçilemeyeceğini tespit etmek.

Üye seçilebilmek için gereken yaş ve mesleki kıdem şartlarını değerlendirmek.

Tüm adaylar için

45

yaşını doldurmuş olma şartı bulunduğu ve raportörler için mesleki tecrübe şartının en az

5

yıl olduğu saptanır.

Adayların liyakat ve yaş açısından seçilme yeterliliğini denetlemek.

Seçeneklerdeki senaryoları anayasal kurallarla karşılaştırmak.

Sadece Sayıştay Genel Kurulunun gösterdiği adaylardan TBMM'nin seçim yapmasını içeren senaryonun tüm kurallara uyduğu sonucuna varılır.

Hukuka uygun olan geçerli prosedürü kesin olarak belirlemek.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Seçimi ve Adaylık Şartları

Question 18Question →

Bir kamu kurumunda gerçekleştirilen mali denetim neticesinde, Sayıştay tarafından hakkında tazmin kararı verilen bir harcama yetkilisi, bu kararın iptali için hukuki yollara başvurmak istemektedir. Görevlinin danıştığı avukat, Sayıştay'ın anayasal konumu, üyelerinin seçimi ve kararlarının kesinliği üzerine bir hukuki değerlendirme yapmıştır.

Buna göre avukatın, müvekkiline yaptığı aşağıdaki açıklamalardan hangisi anayasal hükümlere uygundur?

Sayıştay'ın verdiği kararlar kesin hüküm niteliğinde olup bu kararlara karşı Danıştaya veya başka bir idari yargı merciine başvurulamaz; ayrıca kurumun başkan ve üyeleri doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Sayıştay, Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' bölümünde düzenlenen en üst mali yargı organı olduğundan, başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği tazmin kararları idari işlem niteliği taşıdığı için, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde Danıştayda iptal davası açılabilir.

Sayıştay salt bir denetim kurumu olup yargısal yetkisi bulunmamaktadır; bu nedenle verilen bu karara karşı idare mahkemelerinde itiraz sürecini başlatmak gereklidir.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasında bir uyuşmazlık çıkarsa Sayıştay kararları üstün tutulduğundan, bu karara uyulması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay'ın verdiği kararlar kesin hüküm niteliğinde olup bu kararlara karşı Danıştaya veya başka bir idari yargı merciine başvurulamaz; ayrıca kurumun başkan ve üyeleri doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Answer

Sayıştay kararlarının kesin hüküm niteliğinde olduğunu, bu kararlara karşı Danıştaya başvurulamayacağını ve başkan ile üyelerinin TBMM tarafından seçildiğini belirten seçenektir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın Sayıştay'ı düzenleyen maddesiyle birebir uyumludur. Sayıştay, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına mali denetim yapar ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlar. Bu kararlara karşı idari yargı yoluna veya Danıştaya başvurulamaz. Sayıştay'ın başkanı ve üyeleri doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın anayasal organlar hiyerarşisindeki yerini ve statüsünü belirle.

Sayıştay yüksek mahkemeler arasında sayılmaz, ancak mali denetim ve hesap yargılaması yapmakla görevlidir.

Yüksek mahkeme algısı ile gerçek anayasal statüyü ayırt etmek, Sayıştay'ın kararlarının niteliğini anlamanın temelidir.

Sayıştay üyelerinin ve başkanının kim tarafından seçildiğini Anayasa'ya göre tespit et.

Sayıştay'ın başkan ve üyeleri doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilir.

Atama ve seçim usullerinde sıklıkla Cumhurbaşkanı veya HSK çeldiricisi kullanılmaktadır, doğrusunu bilmek şarttır.

Sayıştay kararlarının niteliğini ve yargı yolu açıklığını analiz et.

Sayıştay kararları kesindir. İdari yargı yoluna (Danıştay dâhil) başvurulamaz. Sadece 15 gün içinde Sayıştay'ın kendi içinde karar düzeltme istenebilir.

Hesap yargısı ile genel idari yargı (Danıştay) arasındaki görev sınırını ve kesin hüküm kuralını doğrulamak gereklidir.

Key Concept

Sayıştay'ın anayasal konumu, hesap yargılaması yetkisi ve TBMM adına denetim yapması

Question 19Question →

1982 Anayasası'nın yargı bölümünde; mahkemelerin bağımsızlığı (Madde 138) ile hâkimlik ve savcılık teminatı (Madde 139) birbirini tamamlayan ancak farklı hukuki korumalar sağlayan anayasal ilkeler olarak düzenlenmiştir. Ayrıca Madde 140 uyarınca hâkim ve savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı oldukları hükme bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen hukuki durum veya işlemlerden hangisi, idari görev sınırını aşarak doğrudan "mahkemelerin bağımsızlığı" (fonksiyonel bağımsızlık) ilkesinin ihlal edildiği bir örnektir?

Adalet Bakanlığının, mahkemelerin artan iş yükünü azaltmak amacıyla hâkimlere belirli uyuşmazlıklarda verecekleri kararların esasına ve duruşma usullerine yönelik bağlayıcı talimat içeren bir genelge yayımlaması

Bir mahkemenin kanunla tamamen kaldırılması sonucunda, o mahkemede görev yapan hâkimlerin kendi rızaları olmaksızın aylık ve ödeneklerinden yoksun bırakılarak resen emekliye sevk edilmesi

Adalet Bakanlığının, adliye binalarının idaresi ve kalem hizmetlerinin yürütülmesinde hâkimlerin idari görevlerine ilişkin usul ve esasları belirleyen genel bir yönetmelik çıkarması

Yargı bağımsızlığını zedeleyecek biçimde, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) tüm üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi suretiyle hâkimlerin mesleğe kabul yetkisinin tek elde toplanması

Bir hâkimin, bakmakta olduğu davada uygulanacak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine vararak bu kanunun iptali için doğrudan soyut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurması

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanlığının, mahkemelerin artan iş yükünü azaltmak amacıyla hâkimlere belirli uyuşmazlıklarda verecekleri kararların esasına ve duruşma usullerine yönelik bağlayıcı talimat içeren bir genelge yayımlaması

Answer

1982 Anayasası Madde 138'e göre, hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Adalet Bakanlığının hâkimlerin bakmakta oldukları davalardaki yargılama usullerine ve kararların esasına müdahale eden bağlayıcı bir genelge yayımlaması, Madde 140'ta belirtilen 'idari görev' sınırını aşarak doğrudan fonksiyonel bağımsızlığı ihlal eden tipik bir işlemdir.

Step-by-Step Solution

Soru metnindeki kavramsal sınırları belirle.

Soru, kişisel güvenceleri (hâkimlik teminatı) veya idari görevleri değil, doğrudan yargılama faaliyetine ilişkin olan 'fonksiyonel bağımsızlık' (Madde 138) ihlalini aramaktadır.

138. madde yargı yetkisinin kullanılmasında emir ve talimat verilememesini, 139. madde özlük haklarının korunmasını (teminat), 140. madde ise idari yönden Adalet Bakanlığına bağlılığı düzenler.

Seçeneklerdeki idari ve yasal işlemleri Anayasa maddeleriyle eşleştir.

Karar esasına ve duruşma usulüne müdahale eden genelge Madde 138'i ihlal eder. Mahkemenin kaldırılıp hâkimin maaşının kesilmesi Madde 139'u (teminat) ihlal eder. İdari işler için yönetmelik çıkarılması Madde 140'a uygundur.

İhlalin türünü tespit etmek, çeldiriciler ile doğru cevabı birbirinden ayırmak için zorunludur.

Doğrudan mahkemelerin fonksiyonel bağımsızlığını ihlal eden seçeneği belirle.

Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin emir niteliği taşıyan ve Adalet Bakanlığının idari sınırını aşan işlem tespit edilir.

Adalet Bakanlığının idari yetkisi yargılama sürecini, kararın içeriğini ve usulünü kapsamaz.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ile Hâkimlik ve Savcılık Teminatı Arasındaki Fark

Estimated Time:1m 30s

Question 20Question →

Türkiye Cumhuriyeti'nin idari yargı rejimi ve yüksek mahkemelerin kurumsal mimarisi dikkate alındığında, Danıştay'ın anayasal konumu, üye yapısı ve yargısal işlevlerine ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin dörtte birinin Cumhurbaşkanı, dörtte üçünün ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiği bu yüksek mahkeme; kanunla gösterilen belli idari uyuşmazlıkları ilk derece mahkemesi sıfatıyla karara bağlarken, kural olarak idare mahkemelerince verilen hükümlerin temyiz merciidir.

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlamak, Danıştay'ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla yerine getirdiği anayasal görevlerdendir.

İdari uyuşmazlıkların çözümünde uygulanacak kanun hükümlerinin Anayasaya aykırılığı iddiasıyla taraflarca yapılan itirazları, somut norm denetimi kapsamında doğrudan esastan inceleyerek iptal etme yetkisi Danıştay Genel Kuruluna aittir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluk denetimini yapmak ve ülke çapında uygulanacak tüm idari düzenleyici işlemler hakkında yasama organına istişari görüş bildirmek Danıştay'ın münhasır yetkilerindendir.

Üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ortaklaşa seçilen Danıştay, adliye ve bölge idare mahkemelerince verilen kararların hukuka uygunluğunu denetleyen en üst istinaf ve temyiz merciidir.

Show answer & explanation

Answer: Üyelerinin dörtte birinin Cumhurbaşkanı, dörtte üçünün ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçildiği bu yüksek mahkeme; kanunla gösterilen belli idari uyuşmazlıkları ilk derece mahkemesi sıfatıyla karara bağlarken, kural olarak idare mahkemelerince verilen hükümlerin temyiz merciidir.

Answer

Danıştay'ın üyelerinin dörtte birinin Cumhurbaşkanı, dörtte üçünün HSK tarafından seçildiğini ve hem ilk derece hem de temyiz mahkemesi olarak görev yaptığını belirten ifade kesinlikle doğrudur.

Doğru seçenek, Anayasa'nın 155. maddesinde yer alan kuralları eksiksiz özetlemektedir: Danıştay üyelerinin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Kurum kural olarak idari yargının son inceleme (temyiz) merciidir ancak kanunla belirtilen istisnai uyuşmazlıklarda (örneğin Cumhurbaşkanı kararları veya bakanlık yönetmeliklerinin iptali) ilk derece mahkemesi sıfatıyla bizzat yargılama yapar.

Step-by-Step Solution

Danıştay'ın üye seçim usulünü Anayasa madde 155 bağlamında analiz et.

Danıştay üyelerinin %75'i (dörtte üçü) Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), %25'i (dörtte biri) ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üye kompozisyonu, yargı organının bağımsızlığı ve idari tecrübenin harmanlanması için farklı kaynaklardan oluşturulmuştur.

Danıştay'ın görev alanlarını ve yargı yolunu belirle.

Danıştay, idari yargı düzeninin en üst mahkemesidir (temyiz mercii). Ancak kanunda sayılan istisnai ve önemli davalara (örneğin ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptali) ilk derece mahkemesi sıfatıyla doğrudan bakar.

Yüksek idari uyuşmazlıkların niteliği gereği, bazı davaların doğrudan en üst makamca çözülmesi kanun koyucu tarafından öngörülmüştür.

Seçeneklerdeki diğer kurumlarla (Yargıtay, AYM, Sayıştay, HSK) Danıştay'ın yetki sınırlarını karşılaştırarak ayıkla.

Hesap yargısı Sayıştay'a, kanun/CBK iptali Anayasa Mahkemesine, adli yargı temyizi Yargıtay'a aittir. Meclisin üye seçimi ise HSK ve AYM'ye özgüdür.

Çeldirici seçeneklerde yüksek mahkemelerin anayasal yetkileri bilinçli olarak birbirine karıştırılmıştır.

Key Concept

Danıştay'ın Anayasal Konumu, Üye Yapısı ve Çift Karakterli Yargısal İşlevi

Page 1 / 8Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes