Stratejik Yönetim

Sadece zeytin ve zeytinyağı üretimi ile pazarlaması alanında faaliyet gösteren 'Ege Tarım' işletmesi, gıda pazarındaki rekabetin artması ve kar marjlarının daralması üzerine yeni bir stratejik karar almıştır. İşletme yönetimi, mevcut ham madde tedarik ağını, üretim teknolojisindeki bilgi birikimini ve halihazırda kullandığı perakende dağıtım kanallarını değerlendirerek kozmetik sektörüne adım atmış; zeytinyağı özlü doğal sabun, şampuan ve cilt bakım kremleri üretimine başlamıştır.

Buna göre, Ege Tarım işletmesinin uyguladığı kurumsal (temel) strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Stratejik yönetim sürecinde işletmelerin, bünyelerindeki farklı iş birimlerini değerlendirmek ve kaynak tahsisini planlamak amacıyla kullandıkları çeşitli portföy analiz matrisleri bulunmaktadır. Bu matrislerin en bilinenleri olan BCG (Boston Danışma Grubu) Matrisi ile GE (General Electric) - McKinsey Matrisi'nin özelliklerine yönelik aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?

Dayanıklı tüketim malları üreten bir işletmenin yönetim kurulu, paydaşlarıyla paylaştığı temel bir belgede şu ifadeye yer vermiştir: 'İnsanların günlük yaşamlarını kolaylaştıran, çevreye duyarlı ve enerji verimliliği yüksek ev aletlerini en erişilebilir fiyatlarla toplumun kullanımına sunmak.' Yönetim kurulunun vurguladığı bu ifade, işletmenin stratejik planlama sürecindeki hangi temel unsura karşılık gelmektedir?

Bir devlet üniversitesi, yeni dönem stratejik planlama çalışmaları kapsamında PESTLE analizi ile yükseköğretim sektöründeki yasal, ekonomik ve teknolojik dinamikleri incelemiş; ardından GZFT (SWOT) analizi matrisi ile kurumun akademik kadro yetkinlikleri ve fiziksel altyapı kapasitesini dış çevre unsurlarıyla sentezlemiştir. Elde edilen bu kapsamlı analiz sonuçlarını temel alan senato kurulu, üniversitenin gelecekteki hedeflerine ulaşabilmesi için 'uzaktan eğitim programlarına ağırlık verilmesi', 'uluslararası öğrenci kotalarının artırılması' veya 'tematik araştırma merkezlerinin kurulması' gibi farklı gelişim alternatiflerini maliyet ve fayda açısından kıyaslamış ve nihai olarak en uygun hareket tarzını seçerek karara bağlamıştır.

Buna göre, üniversite senatosunun alternatif yolları kıyaslayarak en uygun olanı seçmesi ve karara bağlaması, stratejik yönetim sürecinin hangi aşaması kapsamında değerlendirilir?

Yenilenebilir enerji teknolojileri alanında faaliyet gösteren bir işletmenin üst yönetimi, stratejik planlama çalışmaları kapsamında mevcut durum analizini gerçekleştirmiş ve aşağıdaki bulguları raporlamıştır:

I. İlgili bakanlık tarafından karbon emisyonlarını sınırlandırmaya yönelik yeni bir yönetmeliğin yürürlüğe konulması
II. Sektörde kullanılan kritik kompozit malzemeleri üreten şirket sayısının dünya genelinde ikiye düşmesi ve bu tedarikçilerin fiyat belirleme gücüne sahip olması
III. İşletmenin kendi Ar-Ge departmanı tarafından geliştirilen tescilli üretim yöntemi sayesinde faaliyet maliyetlerinin sektör ortalamasının altına çekilmesi

Bu bulguların; PESTEL analizi, Porter'ın Beş Güç Modeli ve SWOT analizi bağlamında doğru sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Endüstriyel ambalaj sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin stratejik planlama komitesi, yürüttüğü dış çevre analizi çalışmaları neticesinde aşağıdaki tespitleri raporlamıştır:

I. Ulusal çevre mevzuatında yapılan son değişikliklerle, tek kullanımlık plastik ambalajların üretiminin kademeli olarak yasaklanması ve biyobozunur olmayan materyallere yüksek oranda ek tüketim vergisi getirilmesi planlanmaktadır.
II. Ambalaj sektörü dışındaki tarımsal atık işleme tesislerinin, endüstriyel ambalaja alternatif olarak geliştirdiği tamamen çözünebilir biyolojik zarlar, işletmenin ana müşteri kitlesi tarafından artan oranda tercih edilmektedir.
III. Üretimde ana girdi olarak kullanılan özel nitelikli polimer tabakaların dünya genelinde yalnızca üç büyük petrokimya konsorsiyumu tarafından üretilmesi, hammadde alım sözleşmelerinde işletmenin koşulları belirleme esnekliğini ortadan kaldırmaktadır.

Bu tespitlerin stratejik yönetimdeki çevre analizi araçları (PESTEL ve Porter'ın Beş Güç Modeli) ile kavramsal olarak ilişkilendirilmesine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siber güvenlik çözümleri sunan bir bilişim firması, pazar büyüme hızının oldukça yüksek olduğu 'yapay zekâ destekli bulut güvenliği' alanında yeni bir hizmet paketi piyasaya sürmüştür. Ancak firmanın bu paketten elde ettiği pazar payı, sektörün pazar lideri olan işletmesine göre henüz çok düşük bir seviyededir. Yönetim kurulu, bu yeni hizmetin ileride sektörün en çok tercih edilen, kârlı ürünlerinden biri olmasını hedeflemekte ve pazar payını hızla artırmak için agresif bir yatırım kararı almıştır.

Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi yaklaşımına göre, söz konusu hizmet paketinin bulunduğu mevcut bölge ve yönetim kurulunun uygulamayı seçtiği strateji aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Perakende mobilya satışı ve montajı alanında pazar payı yüksek olan büyük bir işletme, son dönemde ham madde tedarikinde yaşanan darboğazlar ve girdi maliyetlerindeki ani artışlar nedeniyle üretim planlamasında aksamalar yaşamıştır. Şirket yönetimi, tedarik zincirindeki bu belirsizliği tamamen ortadan kaldırmak ve değer zincirinde daha fazla kontrol sahibi olmak amacıyla, yıllardır kereste ve yonga levha temin ettiği en büyük tedarikçisini tüm tesisleriyle birlikte satın almaya karar vermiştir.

Buna göre işletmenin dışa bağımlılığı azaltmak ve ham madde güvencesi sağlamak amacıyla uyguladığı bu kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir teknoloji firmasının yönetim kurulu, dış çevredeki fırsat ve tehditleri belirlemek amacıyla PESTLE analizini, işletme içi üstünlük ve zayıflıkları tespit etmek amacıyla ise VRIO analizini tamamlamıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda yönetim kurulu; işletmenin mevcut pazarlarda daha fazla nüfuz etme, yeni coğrafi pazarlara girme veya ürün geliştirme alternatiflerinden hangisine yöneleceğini belirlemek üzere toplanmıştır.

Buna göre, teknoloji firmasının yönetim kurulu stratejik yönetim sürecinin hangi aşamasını gerçekleştirmektedir?

Savunma sanayisi için alt sistemler üreten bir firmanın stratejik planlama yöneticisi, işletmenin sahip olduğu "standartlaştırılmış üretim altyapısı" kaynağını incelemiştir. Bu altyapının, müşteri ihtiyaçlarını karşılamada firmaya önemli bir fayda sağladığını (değerli olduğunu), ancak sektördeki diğer tüm ana rakipler tarafından da aynı yetkinlik düzeyinde kullanıldığını (nadir olmadığını) belirlemiştir. Yönetici bu durumun işletmeye stratejik olarak belli bir konum kazandırdığını raporlamıştır. Ayrıca yönetici, işletmenin iç çevresini daha kapsamlı değerlendirebilmek amacıyla "tedarikçilerin pazarlık gücü" ve "ikame ürünlerin yarattığı tehdit" unsurlarını da analiz sürecine dâhil etmiştir.

Yöneticinin yürüttüğü bu stratejik analiz süreci dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Nöropazarlama alanında faaliyet gösteren bir pazar araştırma şirketi, tüketicilerin bilinçdışı satın alma eğilimlerini nörolojik verilerle ölçen, patentli ve geliştirilmesi son derece maliyetli bir biyometrik analiz yazılımı tasarlamıştır. Piyasada henüz muadili bulunmayan bu yazılım, müşteri taleplerini çok yüksek bir isabet oranıyla tahmin ederek şirkete değer yaratma noktasında eşsiz bir altyapı sunmaktadır. Ancak şirketin üst yönetimi, bu yeni ve karmaşık teknolojiyi kurumsal müşterilere pazarlayacak nitelikli satış ekiplerini henüz istihdam edememiş; ayrıca sahip olduğu katı bürokratik yapı nedeniyle projelerin müşteriye teslim sürelerinde ciddi gecikmeler yaşamaya başlamıştır.

Bu senaryoda işletmenin sahip olduğu biyometrik yazılım kaynağının, stratejik analiz teknikleri bağlamında değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir sanayi işletmesi, stratejik iş birimlerini değerlendirirken yalnızca pazar payı ve büyüme hızı gibi geleneksel göstergelerin yetersiz kaldığını düşünmektedir. Bu nedenle yönetim kurulu; pazarın dinamiklerini daha kapsamlı yansıtabilmek amacıyla dikey eksende 'endüstri yaşam evrelerini' (gelişme, büyüme, sarsılma, olgunluk ve gerileme), yatay eksende ise iş biriminin pazardaki 'rekabetçi durumunu' (güçlü, orta, zayıf) temel alan 15 hücreli bir portföy analiz tekniğini kullanmaya karar vermiştir.

İşletme yönetiminin işletme portföyünü analiz etmek için tercih ettiği bu durum belirleme matrisi aşağıdakilerden hangisidir?

Organize perakende sektöründe faaliyet gösteren bir işletme, tüketicilerin online alışverişe olan yoğun ilgisini ve bu alandaki pazar büyümesini stratejik bir hedef olarak değerlendirmek istemektedir. Ancak işletmenin mevcut e-ticaret altyapısı, dijital ödeme sistemleri ve yazılım yetkinlikleri sektörel standartların oldukça gerisindedir. İşletme yönetimi, pazardaki bu olumlu eğilimden pay alabilmek için dışarıdan deneyimli bir teknoloji firmasıyla birleşerek kendi dijital altyapısındaki yetersizlikleri hızlıca giderme kararı almıştır.

Heinz Weihrich tarafından geliştirilen TOWS matrisi yaklaşımına göre, işletmenin uyguladığı bu strateji türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir tekstil üreticisi, pazar payını artırmak ve endüstrideki rekabet baskısını azaltmak amacıyla, kendisiyle aynı tür kumaşları üreten ve aynı pazarda faaliyet gösteren en büyük rakibini satın almıştır.

Buna göre, bu işletmenin uyguladığı kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Biyonik protez ve nöroteknolojik implantlar tasarlayan yenilikçi bir işletmenin yönetim kurulu, gelecek dönemin vizyonunu belirlemek üzere bir durum analizi çalıştayı düzenlemiştir. Çalıştayda sunulan raporda şu üç temel bulgu üzerinde durulmuştur:

• Üretimde kullanılan mikroişlemcilerin tedarik edildiği ana pazarlardaki hükümetlerin, stratejik teknoloji ihracatına yönelik katı kotalar yürürlüğe koyması.
• İşletmenin kendi bünyesinde kodlayarak patentini aldığı sinir-sinyal işleme algoritmasının, rakiplerin kullandığı standart yazılımlara kıyasla operasyonel maliyetlerde radikal bir düşüş sağlaması.
• Tıp dünyasında giderek yaygınlaşan ve cerrahi implant gereksinimini büyük ölçüde ortadan kaldırma potansiyeli taşıyan non-invaziv (ameliyatsız) gen terapisi yöntemlerindeki ani ivmelenme.

Stratejik yönetim çerçeveleri dikkate alındığında, bu rapora ilişkin yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kavramsal olarak hatalıdır?

Hızlı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren çok uluslu bir şirket, yeni dönem stratejik planlama çalışmaları kapsamında aşağıdaki yönetsel ifadeleri kamuoyuyla paylaşmıştır:

I. Sürdürülebilir tarım uygulamalarıyla üretilmiş, sağlıklı ve güvenilir ürünler sunarak toplumun yaşam kalitesine katkıda bulunmak.
II. Organik gıda endüstrisinde küresel ölçekte standartları belirleyen, yenilikçi ve en çok güvenilen lider marka konumuna erişmek.
III. Şirket bünyesine yeni katılan yerel bir içecek markasının mevcut dağıtım ağını, şirketin temel gıda ürünlerinin dağıtımı için de ortaklaşa kullanarak tekil işleyişe kıyasla çok daha yüksek bir maliyet avantajı yaratmak.
IV. Hangi ölçekte olursa olsun tüm hammadde alımlarında, potansiyel tedarikçilerin çevre dostu üretim sertifikasına sahip olmasını tartışmasız bir ön koşul olarak kabul etmek.

Bu senaryoda, stratejik yönetimin aşağıdaki temel kavramlarından hangisine ait bir örneğe yer verilmemiştir?

Elektrikli araç üretimi yapan küresel ölçekli bir işletme, tedarik zincirinde yaşanan hammadde darboğazlarını aşmak amacıyla stratejik bir karar almıştır. İşletme, elektronik atık geri dönüşümü alanında faaliyet gösteren büyük bir tesisi satın almış ve bu tesisi tamamen ömrünü tamamlamış araç bataryalarından lityum ve kobalt ayrıştırarak kendi üretim bantlarına hammadde sağlayacak bir yapıya dönüştürmüştür.

Buna göre, işletmenin hammadde güvencesi sağlamak amacıyla gerçekleştirdiği bu hamle, kurumsal (temel) stratejiler bağlamında aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?

Bir hazır giyim işletmesi, yaptığı detaylı pazar analizleri sonucunda rakiplerinden ayrışabilmek için 'farklılaştırma' stratejisi izlemeye karar vermiştir. Bu kararın ardından işletme yönetimi; yeni stratejiye uygun, daha esnek bir örgüt yapısı tasarlamış, Ar-Ge ve pazarlama faaliyetleri için gerekli finansal kaynakları tahsis etmiş, çalışanlarını yeni hedeflere göre yönlendirmiş ve bu yenilikçi sürece uygun bir liderlik yaklaşımı sergilemeye başlamıştır.

İşletme yönetiminin, strateji belirlendikten sonra gerçekleştirdiği bu eylemler, stratejik yönetim sürecinin aşağıdaki aşamalarından hangisinin kapsamında yer alır?

Kuzey Rüzgârı A.Ş., rüzgâr türbini kanatları ve yenilenebilir enerji ekipmanları üreten pazar lideri bir sanayi işletmesidir. Şirket yönetimi, enerji sektöründeki dönemsel dalgalanmaların riskini azaltmak ve elde ettiği nakit fazlasını kârlı bir alanda değerlendirmek amacıyla, organik tarım ve ekolojik turizm alanında faaliyet gösteren ulusal bir tatil köyü zincirini satın almıştır. Şirket CEO'su bu yatırımı hissedarlara açıklarken, "Her iki sektörün de temelinde 'doğa dostu olmak ve sürdürülebilirlik' vizyonu yatmaktadır; bu ortak tema sayesinde iki farklı kolda birbirini besleyen güçlü bir marka imajı yaratacağız." ifadelerini kullanmıştır.

Buna göre, işletmenin değer zinciri yapıları ve faaliyet alanları dikkate alındığında, uygulanan kurumsal temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Stratejik yönetim sürecinde durum belirleme matrislerinden biri olan TOWS Matrisi, işletmenin iç çevresindeki güçlü ve zayıf yönler ile dış çevresindeki fırsat ve tehditleri sistematik olarak eşleştirerek alternatif stratejiler geliştirilmesini sağlar.

Hammadde tedarikinde ithalata aşırı bağımlı olan ve son dönemde küresel pazarlarda yaşanan tedarik zinciri kırılmaları ile döviz kurlarındaki ani artışlar nedeniyle ciddi maliyet baskısı yaşayan bir tekstil işletmesi; aynı zamanda üretim tesisindeki makine parkurunun eskimiş olması nedeniyle sektör ortalamasının çok üzerinde fire oranlarıyla çalışmaktadır. İşletme yönetimi, hem giderek artan dış maliyet şoklarının etkisinden kaçınmak hem de iç verimsizliğin yarattığı kan kaybını durdurmak amacıyla, söz konusu üretim tesisini tamamen kapatarak (tasfiye edip) üretim faaliyetini daha düşük maliyetli dış tedarikçilere (fason üretime) devretme kararı almıştır.

TOWS Matrisi yaklaşımına göre, bu işletmenin uyguladığı stratejik seçenek aşağıdakilerden hangisidir?