Examkin

Uluslararası Sorumluluk

277 questions

Question 181Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' ışığında; bir devletin gümrük memurunun, amirlerinden aldığı kesin talimatlara aykırı davranarak ve yetki sınırlarını aşarak yabancı bir devletin mallarına zarar vermesi durumunda, bu fiilin devlete isnat edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Memur resmi sıfatıyla hareket ettiği için, yetkisini ve talimatları aşmış olsa dahi bu fiil devlete isnat edilir.

Answer

Resmi sıfatla hareket eden bir devlet görevlisinin, talimatlara aykırı davranması veya yetkisini aşması durumunda dahi gerçekleştirdiği fiiller devlete isnat edilir.
Doğru cevapta belirtildiği üzere, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 7. maddesi uyarınca; bir devlet organı veya kamu yetkisi kullanmaya yetkili kılınmış bir kişi, resmi sıfatıyla hareket ediyor olması kaydıyla, yetkisini aşsa veya talimatlara aykırı davransa bile bu fiil uluslararası hukuk bakımından devlete ait bir fiil sayılır ve devlete isnat edilir.

Step-by-Step Solution

1
Eylemi gerçekleştiren kişinin statüsünü belirle.
Eylemi gerçekleştiren kişi bir devlet görevlisidir (Gümrük memuru).
İsnadiyet kurallarında ilk adım, fiilin bir devlet organı veya görevlisi tarafından işlenip işlenmediğini anlamaktır.
2
Kişinin hangi kapasitede hareket ettiğini kontrol et.
Gümrük memuru görev başındadır ve resmi sıfatıyla hareket etmektedir.
Resmi sıfatla hareket edilmesi, eylemin devlete bağlanabilmesi için temel şarttır; şahsi kapasitedeki eylemler devlete isnat edilmez.
3
Yetki aşımı (Ultra Vires) kuralını uygula.
ILC Madde 7 uyarınca yetki aşımı devlete isnat edilebilirliği ortadan kaldırmaz.
Devletlerin kendi organlarının faaliyetleri üzerindeki kontrol sorumluluğu nedeniyle, talimat dışı eylemlerden de uluslararası toplumda sorumlu tutulmaları esastır.

Key Concept

Ultra Vires Fiillerin İsnadiyeti

Hints

1
Gümrük memurunun o sırada görevli olup olmadığına ve resmi yetkilerini kullanıp kullanmadığına dikkat edin.

Practice More

Başarılı isyancı hareketlerin (insurrectional movements) geçmişteki eylemlerinin neden devlete isnat edildiğini ILC Madde 10 çerçevesinde inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 182Question →

A Devleti'nde yönetimi ele geçirmek amacıyla örgütlenen 'Milli Direniş Hareketi', bir iç karışıklık sırasında yabancı bir devletin konsolosluk binasını tahrip etmiştir. Çatışmaların sonunda Milli Direniş Hareketi mevcut hükümeti devirmiş ve A Devleti'nin yeni meşru hükümeti olarak uluslararası toplumca tanınmıştır.

Bu durumda, söz konusu tahrip fiilinin A Devleti'ne isnat edilebilirliği ile ilgili Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) Taslak Maddeleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İsyancı hareketin isyan sürecindeki fiilleri, hareketin başarıya ulaşarak yeni hükümeti kurması nedeniyle A Devleti'nin fiili olarak kabul edilir ve devlete isnat edilir.

Answer

İsyancı hareketin isyan sürecindeki fiilleri, hareketin başarıya ulaşarak yeni hükümeti kurması nedeniyle A Devleti'nin fiili olarak kabul edilir ve devlete isnat edilir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler'in 10. maddesi uyarınca, bir devletin yeni hükümeti haline gelen isyancı bir hareketin fiili, uluslararası hukuk çerçevesinde o devletin fiili olarak kabul edilir. Bu kural, isyancı hareket ile daha sonra kurulan hükümet arasındaki kurumsal sürekliliğe dayanır.

Step-by-Step Solution

1
Fiili gerçekleştiren grubun statüsünü ve sonucunu belirle.
Grup bir isyancı harekettir ve isyan sonunda başarılı olarak yeni hükümeti kurmuştur.
ILC Madde 10, isyancı hareketlerin başarısına göre farklı isnadiyet kuralları öngörür.
2
ILC Taslak Maddeleri Madde 10/1 kuralını uygula.
Başarılı olan hareketin isyan süresince gerçekleştirdiği fiiller devletin fiili sayılır.
Yeni hükümet, isyancı hareketin devamı niteliğinde kabul edildiği için sorumluluk devlete geçer.

Key Concept

İsyancı Hareketlerin Fiillerinin Devlete İsnadı (Madde 10)
Question 183Question →

Bir devletin gümrük memuru, görev başında olduğu sırada kendisine verilen emirlerin dışına çıkarak ve yasal yetkilerini aşarak (ultra vires) bir yabancı yatırımcının ticari mallarına hukuka aykırı şekilde el koymuştur. Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' uyarınca, bu fiilin devlete isnat edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Memur resmi sıfatıyla hareket ettiği sürece, yetkisini aşmış veya talimatlara aykırı davranmış olsa dahi fiil devlete isnat edilir.

Answer

Memurun resmi sıfatıyla hareket etmesi durumunda, yetkisini aşmış (ultra vires) olsa dahi fiilin devlete isnat edileceğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru cevap, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 7. maddesine dayanmaktadır. Bu kurala göre, bir devlet organı veya devlet yetkisini kullanmaya yetkili kılınmış bir kişi veya kuruluş, bu sıfatla hareket ederken kendi yetkisini aşsa veya talimatlara aykırı davransa bile, bu davranış uluslararası hukukta devletin fiili sayılır. Gümrük memuru olayda görev başındadır ve resmi sıfatını kullanmaktadır; bu nedenle yaptığı haksız fiil devlete isnat edilir.

Step-by-Step Solution

1
Failin hukuki statüsünü belirle.
Fail bir gümrük memurudur ve devletin bir organı (Madde 4) statüsündedir.
Devletin sorumluluğu için fiilin bir devlet organına veya devlet adına hareket eden kişiye ait olması gerekir.
2
Yetki aşımı (ultra vires) durumunun isnadiyete etkisini incele.
UHK Madde 7 uyarınca, organ resmi kapasitesiyle hareket ediyorsa yetki aşımı isnadiyeti kesmez.
Devletlerin, kendi organlarının resmi görevleri sırasındaki denetimsiz davranışlarından uluslararası alanda sorumlu tutulması 'devletin sürekliliği' ve 'güven' ilkesinin bir gereğidir.

Key Concept

Ultra Vires Fiillerin İsnadiyeti (UHK Madde 7)

Hints

1
Gümrük memuru bir devlet organıdır. Organların resmi sıfatla yaptıkları işlere odaklanın.

Practice More

Başarısız olan isyancı hareketlerin fiillerinin devlete isnat edilip edilmeyeceğini araştırınız.
Estimated Time:45s
Question 184Question →

Uluslararası hukukta bir devletin, yabancı bir ülkede hakları ihlal edilen vatandaşının zararını gidermek amacıyla diplomatik koruma yetkisini kullanabilmesi için, zarar gören kişinin öncelikle o ülkedeki tüm yargı ve idari mercilere başvurarak sonuç alamamış olması gerekir. Uluslararası teamül hukukunda ve ILC metinlerinde yer alan bu temel ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İç hukuk yollarının tüketilmesi

Answer

İç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı, bir devletin diplomatik koruma yetkisini kullanabilmesi için gereken en temel usuli ön şarttır.
İç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı, diplomatik korumanın kullanılabilmesi için mağdur olan bireyin, zarar gördüğü devletin tüm yargısal ve idari başvuru mekanizmalarını sonuna kadar kullanmış olmasını gerektiren bir uluslararası teamül hukuku kuralıdır.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası sorumluluğun ileri sürülme şartlarını belirle.
Bir devletin vatandaşı adına hak araması (diplomatik koruma) için vatandaşı ile arasında bir tabiiyet bağı bulunması ve yerel çarelerin bitmiş olması gerekir.
Diplomatik koruma, devletin egemenlik yetkisini kullanarak vatandaşının hakkını uluslararası alana taşımasıdır.
2
Soru kökündeki tanımı analiz et.
Zarar gören kişinin o ülkedeki tüm yargı ve idari mercilere başvurmuş olması şartı, 'İç hukuk yollarının tüketilmesi' (exhaustion of local remedies) kuralına karşılık gelir.
Bu kural, haksız fiili işlediği iddia edilen devlete, uluslararası düzeye taşınmadan önce kendi hukuk sistemi içinde sorunu çözme fırsatı verir.

Key Concept

İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi Kuralı
Question 185Question →

2011 tarihli Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları (DARIO) uyarınca; bir üye devletin, kendisi için bağlayıcı olan bir uluslararası yükümlülüğün ihlali sonucunu doğuracak bir fiili, örgütü bu yönde hareket etmeye sevk ederek gerçekleştirmesi ve böylece yükümlülüğün etrafından dolanması (circumvention) durumunda üye devletin hukuki sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Üye devlet, söz konusu fiil örgüt için bağlayıcı bir yükümlülük ihlali teşkil etmese dahi bu eylemden dolayı uluslararası sorumluluk altına girer.

Answer

Üye devletin, örgüt için bağlayıcı bir ihlal olmasa bile kendi yükümlülüğünden kaçınması durumunda sorumlu tutulacağını belirten seçenek doğrudur.
DARIO Madde 61 uyarınca, bir üye devlet, örgütün yetkilerini kullanarak kendisi için bağlayıcı olan bir yükümlülükten kaçınırsa, söz konusu fiil örgüt için bir ihlal teşkil etmese dahi bu devlet uluslararası düzeyde sorumlu tutulur. Bu, 'yükümlülüğün etrafından dolanma' (circumvention) olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
DARIO Madde 61 (Yükümlülükten kaçınma) kapsamında aktörlerin rollerini belirle.
Bir üye devletin, örgütü kendi yükümlülüğünü ihlal edecek bir eyleme sevk ettiği tespit edilir.
Sorumluluğun devlete mi yoksa örgüte mi ait olduğunu saptamak için ilk adımdır.
2
Fiilin örgüt açısından hukuki niteliğini analiz et.
Fiilin örgüt için hukuka aykırı olup olmamasının önemsiz olduğu sonucuna varılır.
DARIO'nun circumvention ilkesi, devletin 'kötü niyetli' kullanımını cezalandırır.
3
Nihai sorumluluk rejimini karara bağla.
Üye devletin doğrudan uluslararası sorumluluğu doğar.
Devletlerin uluslararası yükümlülüklerini örgütler aracılığıyla baypas etmesi hukuk düzenince korunmaz.

Key Concept

Uluslararası Yükümlülükten Kaçınma (Circumvention)

Practice More

DARIO Madde 17 ile Madde 61 arasındaki farkı (örgütün kendi yükümlülüğünden kaçınması vs. devletin kendi yükümlülüğünden kaçınması) inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 186Question →

A Devleti, komşusu B Devleti ile arasındaki bir sınır güvenliği antlaşmasından kaynaklanan devriye yükümlülüklerini, ülkesinde aniden patlak veren ve kamu düzenini sarsan şiddetli bir ekonomik kriz nedeniyle 'zaruret hali' (necessity) gerekçesiyle yerine getirememiştir. Ancak yapılan incelemelerde, söz konusu ekonomik krizin A Devleti'nin yıllardır sürdürdüğü denetimsiz mali genişleme ve riskli kamu harcamaları sonucunda kaçınılmaz hale geldiği tespit edilmiştir.

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) Taslak Maddeleri uyarınca, bu duruma ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: A Devleti'nin söz konusu krizin ortaya çıkmasına kendi hatalı politikalarıyla katkıda bulunmuş olması, zaruret hali savunmasının kabul edilmesini engeller.

Answer

A Devleti'nin krizin ortaya çıkmasına kendi eylemleriyle katkıda bulunmuş olması, zaruret hali (necessity) savunmasının kabul edilmesine hukuki bir engel teşkil eder.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) Devletin Sorumluluğu Taslak Maddeleri'nin 25. maddesine göre, bir devletin 'zaruret hali' savunması yapabilmesi için kümülatif şartlar gerekir. Bu şartlardan biri, devletin söz konusu tehlikeli durumun ortaya çıkmasına kendi eylemleriyle katkıda bulunmamış olmasıdır. Senaryoda A Devleti'nin hatalı mali politikalarının krize yol açtığı belirtildiğinden, 'non-contribution' (katkıda bulunmama) ilkesi gereği zaruret hali savunması kabul edilemez.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki hukuki savunma türünü ve ilgili ILC maddesini belirlemek.
Senaryoda 'zaruret hali' (ILC Madde 25) ileri sürülmüştür.
Zaruret halinin geçerlilik şartlarını analiz etmek için doğru hukuki çerçeveyi kurmak gerekir.
2
Devletin söz konusu durumun oluşmasındaki rolünü incelemek.
A Devleti'nin hatalı mali politikalarının krize yol açtığı (katkı sunduğu) tespit edilir.
ILC Madde 25/2-b bendi, devletin zaruret halinin ortaya çıkmasına katkıda bulunması durumunda bu savunmayı kullanamayacağını amirdir.
3
Jus cogens ve diğer sınırlamaları kontrol etmek.
Savunmanın hiçbir durumda emredici normları ihlal edemeyeceği ilkesi hatırlanır.
Hukuka aykırılığı kaldıran hallerin genel sınırlarını doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Zaruret Hali ve Katkıda Bulunmama Şartı (Non-contribution)

Alternative Method

Zaruret hali (Necessity) ve Tehlike Hali (Distress) arasındaki farkı hatırlamak: Tehlike halinde amaç bir şahsın hayatını kurtarmakken, zaruret halinde amaç devletin temel bir menfaatini korumaktır.
Estimated Time:1m 15s
Question 187Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli 'Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' hakkındaki Taslak Maddeleri uyarınca; uluslararası hukuka aykırı bir fiilden sorumlu olan devletin, bu fiilin yol açtığı zararı gidermek amacıyla başvurabileceği ve uyuşmazlıktan önceki durumun aynen iadesini hedefleyen temel onarım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Eski hale getirme (Restitutio in integrum)

Answer

Uluslararası hukukta onarımın (reparation) temel ve öncelikli biçimi, uyuşmazlıktan önceki durumu yeniden tesis eden 'Eski hale getirme' (Restitutio in integrum) yöntemidir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 35. maddesi uyarınca, sorumlu devlet uluslararası hukuka aykırı bir fiilden doğan zararı 'eski hale getirme' yoluyla gidermekle yükümlüdür. Bu yöntem, hukuka aykırı fiil işlenmeden önce var olan durumun aynen iadesini hedefleyen en temel ve öncelikli onarım biçimidir.

Step-by-Step Solution

1
Onarım kavramını tanımla.
Sorumlu devletin, uluslararası hukuka aykırı fiiliyle verdiği zararı giderme yükümlülüğüdür.
Onarımın hangi türünün neyi amaçladığını belirlemek için genel çerçeveyi çizmek gerekir.
2
UHK 2001 Taslak Maddeleri Madde 34-37 arasını analiz et.
Onarım biçimleri: Eski hale getirme, Tazminat ve Tarziye olarak üç ana gruba ayrılır.
Uluslararası hukukta kabul edilen standart onarım türlerini ayırt etmek için temel kaynağa başvurulur.
3
Aynen iadeyi (uyuşmazlık öncesi durumu) hedefleyen türü seç.
Eski hale getirme (restitutio in integrum) bu tanıma uyan öncelikli yöntemdir.
Maddi olarak imkansız olmadığı sürece uluslararası hukukta uyuşmazlık öncesi duruma dönülmesi esastır.

Key Concept

Uluslararası Sorumlulukta Onarım Türleri
Estimated Time:45s
Question 188Question →

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü çerçevesinde, bir eylemin "insanlığa karşı suç" (crimes against humanity) olarak nitelendirilmesini sağlayan ve onu "savaş suçları"ndan ayıran temel bağlamsal unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sivil bir halka yönelik yaygın veya sistematik bir saldırının parçası olarak işlenmesi

Answer

Eylemin sivil bir halka yönelik yaygın veya sistematik bir saldırının parçası olarak işlenmesi, insanlığa karşı suçların temel bağlamsal unsurudur.
Roma Statüsü'nün 7. maddesi uyarınca, insanlığa karşı suçlar; sivil bir halka yönelik yaygın veya sistematik bir saldırının parçası olarak işlenen ve bu saldırının bilincinde olunduğu fiillerdir. Bu bağlam, suçun bireysel ve izole bir olay olmaktan çıkıp kolektif bir politikanın veya geniş çaplı bir uygulamanın parçası olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Roma Statüsü'nde yer alan çekirdek suç kategorilerini (Soykırım, İnsanlığa Karşı Suçlar, Savaş Suçları, Saldırı Suçu) analiz et.
Her suçun kendine has kurucu unsurları (mens rea ve actus reus) olduğu görülür.
Suçların hukuki nitelendirmesini doğru yapabilmek için ayırt edici unsurları belirlemek gerekir.
2
İnsanlığa karşı suçların (Madde 7) bağlamsal şartlarını incele.
Bu suçların 'yaygın veya sistematik bir saldırı' (widespread or systematic attack) ve 'sivil halk' (civilian population) vurgusu içerdiği saptanır.
Bu bağlam, fiili sıradan bir cinayet veya savaş suçundan ayıran temel kriterdir.
3
Diğer seçeneklerdeki tanımları ilgili suçlarla eşleştir.
B seçeneği Savaş Suçları, C seçeneği Soykırım, D seçeneği Saldırı Suçu ile eşleşir.
Çeldiricilerin hangi suç kategorilerine ait olduğunu belirleyerek hatalı eşleştirmeleri elemek.

Key Concept

İnsanlığa Karşı Suçların Bağlamsal Unsuru (Yaygın ve Sistematik Saldırı)

Practice More

UCM Roma Statüsü Madde 28'de yer alan 'Üstlerin ve Diğer Komutanların Sorumluluğu' (Komuta Sorumluluğu) konusunu gözden geçiriniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 189Question →

Uluslararası hukukta uzay çalışmaları, nükleer enerji üretimi ve tehlikeli maddelerin deniz yoluyla taşınması gibi faaliyetler, devletlerin yürütmesi yasaklanmamış (hukuka uygun) ancak yüksek risk taşıyan eylemlerdir. Bu tür faaliyetler sonucunda ortaya çıkan zararların tazminini düzenleyen 'Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk' rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bu sorumluluk türünde devletin yükümlülüğü, bir uluslararası hukuk kuralının ihlaline değil, faaliyet sonucunda meydana gelen sınır aşan somut zarara ve risk esasına dayanır.

Answer

Kusursuz sorumluluk rejiminde devletin yükümlülüğü, bir hukuk kuralının ihlaline değil, tehlikeli faaliyetin doğurduğu somut zarara ve risk esasına dayanır.
Doğru ifade, kusursuz sorumluluğun temel karakteristiğini yansıtmaktadır. Uluslararası hukukta devletlerin sorumluluğu kural olarak 'hukuka aykırı bir fiile' (breach of obligation) dayanır. Ancak uzay çalışmaları veya nükleer faaliyetler gibi 'hukuka uygun' ancak 'ultra-tehlikeli' faaliyetlerde, bir kural ihlali olmasa bile sadece zarar meydana geldiği için devletin tazminat ödeme yükümlülüğü (liability) doğar. Bu rejimde 'kusur' aranmaz.

Step-by-Step Solution

1
Faaliyetin niteliğini analiz etme
Uzay çalışmaları ve nükleer enerji gibi faaliyetler uluslararası hukukta yasaklanmamıştır (hukuka uygundur).
Sorumluluğun türünü belirlemek için fiilin hukuka aykırı olup olmadığına bakılmalıdır.
2
Sorumluluğun kaynağını belirleme
Bu rejimde 'hukuka aykırı fiil' (breach) yerine 'zarar' (harm) ve 'tehlike/risk' kavramları ön plandadır.
Kusursuz sorumluluk, devletin bir kuralı ihlal etmese dahi, izin verilen ancak riskli olan eyleminin sonuçlarından sorumlu olmasıdır.

Key Concept

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz/Objektif) Sorumluluk

Alternative Method

Sorumluluk rejimlerini karşılaştırırken: 1. Fiil hukuka aykırı mı? (Evet ise Responsibility, Hayır ise Liability), 2. Kurucu unsur ne? (İhlal vs. Zarar), 3. Kusur gerekli mi? (Gelenekselde Evet/İhmal, Kusursuzda Hayır).
Estimated Time:1m 30s
Question 190Question →

Delta Devleti, ülkesinin kritik enerji altyapısına yönelik kapsamlı bir siber saldırı tehdidi altındayken, bu saldırıyı bertaraf etmek ve ulusal elektrik şebekesinin çökmesini engellemek amacıyla komşusu Epsilon Devleti ile olan bir veri gizliliği antlaşmasını geçici olarak askıya almıştır. Delta Devleti bu eylemini, Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) taslak maddeleri çerçevesinde 'zaruret hali' (necessity) kapsamında savunmaktadır.

Buna göre, Delta Devleti'nin bu savunmasının uluslararası hukukta geçerli kabul edilebilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin varlığı şarttır?

Show answer & explanation

Answer: Delta Devleti'nin, söz konusu siber güvenlik krizinin ve tehlike durumunun oluşmasına kendi eylem veya ihmalleriyle katkıda bulunmamış olması

Answer

Delta Devleti'nin kriz durumuna kendi eylemleriyle katkıda bulunmamış olması
Zaruret hali (necessity), devletin ağır ve yakın bir tehlikeye karşı temel bir menfaatini korumak amacıyla başvurduğu yegâne yol olduğunda geçerlidir. Ancak ILC Taslak Maddeleri'nin 25. maddesi uyarınca, ilgili devlet bu tehlike durumunun oluşmasına kendi eylem veya ihmalleriyle katkıda bulunmuşsa, bu savunma hukuken geçersiz sayılır. Delta Devleti'nin savunmasının kabulü için krizde bir kusurunun bulunmaması şarttır.

Step-by-Step Solution

1
Delta Devleti'nin eyleminin hukuki gerekçesini analiz etmek
Fiilin bir 'zaruret hali' (necessity) savunması olduğu tespit edilir.
Zaruret hali, devletin ağır ve yakın bir tehlikeye karşı temel bir menfaatini korumak için başvurduğu istisnai bir durumdur.
2
ILC Taslak Maddeleri'nin 25. maddesindeki kısıtlamaları değerlendirmek
Devletin söz konusu tehlike durumunun ortaya çıkmasına katkıda bulunması halinde bu savunmaya dayanamayacağı sonucuna varılır.
Uluslararası hukukta devletin kendi kusuruyla yarattığı bir tehlikeyi, yükümlülüklerini ihlal etmek için bir kalkan olarak kullanması yasaklanmıştır.
3
Diğer sınırlamaları (Jus Cogens) kontrol etmek
Emredici kuralların hiçbir istisna ile ihlal edilemeyeceği teyit edilir.
ILC 26. madde uyarınca, zaruret hali dahil hiçbir gerekçe emredici bir kuralın (jus cogens) ihlalini haklı kılmaz.

Key Concept

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller ve Zaruret Hali Sınırları
Estimated Time:1m 30s
Question 191Question →

Omega Devleti, komşusu Teta Devleti ile akdettiği bir çevre koruma antlaşması uyarınca sınır bölgesindeki hava kalitesini belirli bir seviyede tutmayı taahhüt etmiştir. Ancak Omega Devleti'nde başlayan ve rüzgarın etkisiyle hızla yayılan devasa bir orman yangını, tüm teknolojik imkanların seferber edilmesine rağmen kontrol altına alınamamış ve bölgedeki hava kirliliği antlaşmada belirlenen sınırların çok üzerine çıkmıştır. Teta Devleti, bu durumu bir antlaşma ihlali olarak nitelendirerek sorumluluk davası açmıştır. Omega Devleti ise yangının önlenemez bir dış etken olduğunu savunmuştur.

Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) Taslak Maddeleri uyarınca, Omega Devleti'nin bu durumu bir 'mücbir sebep' (force majeure) olarak ileri sürerek hukuka aykırılığın ortadan kalkmasını sağlayabilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisinin gerçekleşmiş olması zorunludur?

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu mücbir sebep durumunun oluşmasına Omega Devleti'nin kendi fiiliyle veya ihmaliyle katkıda bulunmamış olması

Answer

Mücbir sebep savunmasının geçerli olabilmesi için durumun oluşmasına devletin kendi fiiliyle katkıda bulunmamış olması gerekir.
Mücbir sebep (force majeure), bir devletin kontrolü dışında gelişen, önceden öngörülemeyen ve yükümlülüğün ifasını maddi olarak imkansız kılan olayları ifade eder. ILC Taslak Maddeleri Madde 23/2-a uyarınca, eğer mücbir sebep durumu devletin kendi tutumu veya ihmali sonucu ortaya çıkmışsa veya devlet bu duruma katkıda bulunmuşsa, bu savunma geçerli kabul edilmez. Senaryoda Omega Devleti'nin yangının çıkmasında bir ihmali olup olmadığı bu nedenle hayati önemdedir.

Step-by-Step Solution

1
Olayın niteliğini belirle
Kontrol edilemeyen orman yangını, devletin iradesi dışındaki bir dış etkendir ve yükümlülüğü yerine getirmeyi maddi olarak imkansız kılar.
Mücbir sebep (Article 23) için gerekli olan 'irade dışı olma' ve 'imkansızlık' kriterlerini kontrol etmek gerekir.
2
Kısıtlayıcı şartları kontrol et
Devletin bu duruma katkıda bulunup bulunmadığı ve üstlenilen riskin kapsamı incelenmelidir.
ILC Taslak Maddeleri uyarınca, devlet durumun oluşmasına kendi katkıda bulunmuşsa mücbir sebep ileri süremez.
3
Jus Cogens sınırını değerlendir
Eğer ihlal edilen kural bir emredici norm olsaydı, hukuka aykırılık hiçbir durumda ortadan kalkmazdı.
Madde 26 uyarınca jus cogens kuralları her türlü muafiyetten üstündür.

Key Concept

Mücbir Sebep (Force Majeure) Şartları ve Katkıda Bulunmama Kuralı

Practice More

Zaruret hali (necessity) ve tehlike hali (distress) arasındaki 'hayat kurtarma' ve 'hayati menfaat koruma' ayrımına odaklanan soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 192Question →

A Devleti’ne ait bir askeri geminin, B Devleti’nin karasularına izinsiz girerek egemenlik haklarını ihlal ettiği ancak herhangi bir fiziki veya maddi zarara yol açmadığı tespit edilmiştir. 2001 tarihli Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) 'Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' hakkındaki Taslak Maddeleri uyarınca, B Devleti’nin uğradığı bu manevi zararın giderilmesi için başvurulacak onarım yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Tarziye

Answer

Uluslararası hukukta maddi olmayan zararların ve devletin onuruna/egemenliğine yönelik ihlallerin onarımı için başvurulan yöntem tarziyedir.
Tarziye, uluslararası hukukta bir devletin onuruna, haysiyetine veya egemenliğine yönelik saldırılar gibi maddi bir karşılığı olmayan zararların giderilmesi amacıyla başvurulan onarım türüdür. İhlalin kabul edilmesi, resmi bir özür dilenmesi veya pişmanlık beyanı gibi şekillerde gerçekleşebilir.

Step-by-Step Solution

1
Zararın niteliğini tespit etme
Olayda maddi/fiziki bir zarar bulunmadığı, sadece egemenlik ihlali (manevi zarar) olduğu belirlenmiştir.
Onarım yönteminin seçimi zararın türüne (maddi veya manevi) bağlıdır.
2
UHK Taslak Maddeleri'ndeki onarım türlerini eşleştirme
Manevi zararlar için 'Tarziye', maddi zararlar için 'Tazminat', fiziki iade için 'Eski hale getirme' yöntemleri öngörülmüştür.
Hukuki kuralların somut olaya uygulanması gerekir.
3
Uygun onarım yöntemini seçme
Egemenlik ihlali maddi bir ödeme veya fiziki iade ile tam olarak karşılanamayacağı için tarziye (özür, ihlalin kabulü vb.) en uygun yöntemdir.
Tarziye, diğer yöntemlerle onarılamayan zararlar için ikincil ama özgün bir telafi yöntemidir.

Key Concept

Uluslararası sorumlulukta onarım (reparasyon) yöntemleri ve manevi zarar ayrımı.
Estimated Time:1m 30s
Question 193Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 2001 tarihli "Devletin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" Taslak Maddeleri uyarınca, bir devletin uluslararası sorumluluğunun doğabilmesi için gereken kurucu unsurlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir davranışın devlete isnat edilebilir olması ve bu davranışın devletin bir uluslararası yükümlülüğünü ihlal etmesi sorumluluğun doğması için yeterli olan iki temel unsurdur.

Answer

Bir davranışın devlete isnat edilebilir olması ve bu davranışın devletin bir uluslararası yükümlülüğünü ihlal etmesi sorumluluğun doğması için yeterli olan iki temel unsurdur.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 2. maddesine göre, bir devletin uluslararası hukuka aykırı fiili; (a) uluslararası hukuk uyarınca devlete isnat edilebilen bir davranışın (hareket veya ihmal) mevcut olması ve (b) bu davranışın devletin uluslararası bir yükümlülüğünün ihlalini teşkil etmesi durumunda oluşur. Bu iki unsur, sorumluluğun doğması için gerekli ve yeterlidir.

Step-by-Step Solution

1
ILC 2001 Taslak Maddeleri'nin 2. maddesini hatırla.
İlgili maddeye göre, uluslararası haksız bir fiilin iki bileşeni vardır: isnat edilebilirlik ve yükümlülük ihlali.
Uluslararası sorumluluğun hukuki temelini belirlemek için kurucu unsurların tespiti gerekir.
2
Zarar ve kusur gibi unsurların genel rejimdeki yerini analiz et.
Bu unsurların genel birer şart olmadığı, sadece ilgili 'birincil kural' (primary rule) gerektiriyorsa aranacağı sonucuna ulaşılır.
Çeldiricilerin (zarar ve kusur şartı) neden yanlış olduğunu belirlemek için bu ayrım kritiktir.
3
Usuli şartlar ile kurucu unsurları birbirinden ayır.
İç hukuk yollarının tüketilmesinin bir usul şartı olduğu, sorumluluğun doğumu için kurucu bir unsur olmadığı belirlenir.
Sorumluluğun doğması ile ileri sürülmesi arasındaki hukuki farkı netleştirmek gerekir.

Key Concept

İsnadiyet ve İhlal (Uluslararası Sorumluluğun Kurucu Unsurları)
Estimated Time:1m 15s
Question 194Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından 20012001 yılında hazırlanan ve devletin sorumluluğunu 'tali kurallar' (secondary rules) seviyesinde kodifiye eden Taslak Maddeler ışığında, sorumluluğun kurucu unsurları ve bu unsurların birincil kurallar (primary rules) ile ilişkisi bağlamında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Genel rejimde sorumluluk sadece 'isnadiyet' ve 'yükümlülük ihlali' unsurlarına dayanır; zarar veya kusur gibi unsurlar ise genel kurucu şartlar olmayıp ancak ilgili 'birincil kural' (primary rule) tarafından öngörüldüğünde önem kazanır.

Answer

Uluslararası sorumluluğun doğması için genel rejimde sadece isnadiyet ve yükümlülük ihlali yeterli olup; zarar ve kusur ancak ilgili birincil kuralın içeriği gerektiriyorsa kurucu unsur niteliği kazanır.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun 20012001 Taslak Maddeleri, devletin sorumluluğunu 'tali kurallar' çerçevesinde düzenler. Bu rejime göre, bir fiilin uluslararası sorumluluk doğurması için iki unsur bir arada bulunmalıdır: Fiilin devlete atfedilebilir olması (isnadiyet) ve fiilin devletin bir uluslararası yükümlülüğünü ihlal etmesi. 'Zarar' ve 'kusur', bu genel rejimde kurucu unsurlar arasında sayılmamıştır; çünkü birincil kural (örneğin bir sınır ihlali yasağı) zarar şartı aramaksızın ihlali yasaklamış olabilir. Bu kavramlar ancak ihlal edilen kuralın kendisi (birincil kural) tarafından şart koşulmuşsa önem arz eder.

Step-by-Step Solution

1
Kural Kategorilerini Ayırt Et
Birincil kurallar (maddi yükümlülükler) ve Tali kurallar (sorumluluk rejimi) ayrımı yapıldı.
ILC 2001 Taslak Maddeleri'nin 'tali kural' niteliğinde olduğunu anlamak, genel geçer unsurları belirlemek için şarttır.
2
ILC Madde 2'yi Analiz Et
Sorumluluğun iki unsuru belirlendi: 1. Davranışın devlete isnat edilebilirliği, 2. Davranışın yükümlülük ihlali teşkil etmesi.
Bu iki unsur, genel sorumluluk hukukunda sorumluluğun doğması için gerekli ve yeterli olan kümülatif şartlardır.
3
Zarar ve Kusur Kavramlarını Değerlendir
Zarar ve kusurun genel birer kurucu unsur olmadığı, sadece 'lex specialis' durumlarda aranabileceği saptandı.
Uluslararası hukukta birçok kural (örneğin hava sahası ihlali) zarar doğmasa dahi sorumluluk tetiklediğinden, zarar genel bir unsur değildir.

Key Concept

Tali Kurallar (Secondary Rules) ve Sorumluluğun Unsurları
Question 195Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri çerçevesinde, hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hallerden biri olan 'zaruret hali' (necessity) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Zaruret hali, uluslararası hukukun emredici bir normuna (jus cogens) aykırı bir eylemin hukuka aykırılığını ortadan kaldırmak amacıyla kullanılamaz.

Answer

Zaruret halinin emredici bir normu (jus cogens) ihlal etmek için kullanılamayacağı ifadesi doğrudur.
Doğru olan cevap, zaruret halinin jus cogens (emredici norm) kurallarını ihlal etmek için bir gerekçe olamayacağını belirten ifadedir. Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 26. maddesi uyarınca, hiçbir durum (zaruret hali, meşru müdafaa, mücbir sebep vb.) uluslararası toplumun tamamı tarafından kabul edilen emredici normların (soykırım yasağı, kölelik yasağı gibi) ihlal edilmesini hukuka uygun hale getirmez.

Step-by-Step Solution

1
Zaruret halinin (ILC Madde 25) tanımı ve sınırlarını hatırla.
Zaruret hali, devletin temel bir menfaatini ağır ve yakın bir tehlikeden korumak için başvurabileceği tek yol olan ancak diğer devletlerin temel çıkarlarına zarar vermemesi gereken bir durumdur.
Hukuka aykırılığı kaldıran bu halin uygulama sınırlarını belirlemek.
2
ILC Madde 26'daki genel istisnayı (Jus Cogens) analiz et.
Sorumluluğu kaldıran hiçbir hal, uluslararası hukukun emredici normlarının (jus cogens) ihlali durumunda uygulanamaz.
Normlar hiyerarşisindeki üstünlüğü teyit etmek.
3
Zaruret hali ile mücbir sebep arasındaki farkı değerlendir.
Zaruret hali bilinçli bir 'tercih' iken, mücbir sebep (force majeure) kontrol edilemeyen bir güç nedeniyle oluşan 'maddi imkansızlık'tır.
Kavramsal karışıklığı gidermek.

Key Concept

Zaruret hali (Necessity) ve Jus Cogens Sınırı
Estimated Time:1m 0s
Question 196Question →

Alfa Devleti, ülkesinde aniden patlak veren ve kamu düzenini tehdit eden büyük bir ekonomik kriz sırasında, halkının temel gıda ve sağlık ihtiyaçlarını karşılamak (asli bir menfaati korumak) amacıyla başka bir seçeneği kalmadığı için komşusu Beta Devleti ile olan bir ikili kalkınma antlaşmasından doğan mali yükümlülüklerini geçici olarak yerine getirmemiştir. Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 'Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' hakkındaki taslak maddeleri uyarınca, Alfa Devleti'nin bu eylemi 'zaruret hali' (necessity) kapsamında hukuka uygun kabul edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle karşılanması gereken şartlardan biridir?

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu ekonomik krizin ortaya çıkmasına Alfa Devleti'nin kendi fiilleriyle katkıda bulunmamış olması

Answer

Zaruret hali kapsamında hukuka aykırılığın ortadan kalkması için devletin bu durumun ortaya çıkmasına kendi fiilleriyle katkıda bulunmamış olması gerekir.
Doğru yanıt olan seçenek, zaruret halinin (necessity) ileri sürülebilmesi için ILC Taslak Maddeleri'nde belirtilen 'katkıda bulunmama' (non-contribution) kuralını doğru ifade etmektedir. Bir devletin, kendi hatalı politikaları veya eylemleriyle yol açtığı bir krizi gerekçe göstererek uluslararası yükümlülüklerini ihlal etmesi hukuken korunmaz.

Step-by-Step Solution

1
Olayın hukuki niteliğini tanımla
Devletin asli bir menfaatini (ekonomik beka) korumak için başka yolu kalmadığında bir kuralı ihlal etmesi 'zaruret hali' (necessity) kapsamına girer.
Mücbir sebep (imkansızlık) veya tehlike hali (can güvenliği) ile karıştırılmamalıdır.
2
Zaruret halinin geçerlilik şartlarını kontrol et
ILC 25. maddeye göre; asli menfaat korunmalı, başka yol olmamalı, karşı tarafın menfaati ağır zedelenmemeli ve devlet krizin çıkmasına katkıda bulunmamalıdır.
Uluslararası sorumluluk hukukunda bir devletin kendi yarattığı bir krizi bahane ederek yükümlülüklerinden kaçması engellenmek istenir.
3
İstisnai durumu (Jus Cogens) değerlendir
Eğer ihlal edilen kural bir jus cogens (emredici kural) ise, zaruret hali dahil hiçbir gerekçe hukuka aykırılığı kaldırmaz.
Normlar hiyerarşisinde en üstte yer alan kurallar mutlak dokunulmazlığa sahiptir.

Key Concept

Zaruret Hali (Necessity) ve Katkıda Bulunmama Şartı
Estimated Time:1m 30s
Question 197Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan 2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' uyarınca, bir fiilin devlete isnat edilebilirliği (atıf) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Devletin yönetimini ele geçirerek yeni bir hükümet kurmayı başaran bir ihtilal hareketinin fiilleri, uluslararası hukuk uyarınca o devletin fiili olarak kabul edilir.

Answer

Yeni hükümeti kuran veya yeni bir devlet oluşturan başarılı ihtilal hareketlerinin fiilleri, uluslararası hukukta o devlete isnat edilir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) Taslak Maddeleri'nin 10. maddesine göre, bir devletin yeni hükümetini kuran bir ayaklanma hareketinin davranışı, uluslararası hukuk uyarınca o devletin bir fiili olarak kabul edilir. Bu, hareketin başarıya ulaşması durumunda geçmişteki eylemlerinin de devlete atfedileceği anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Fiili gerçekleştiren öznenin statüsünü belirle.
Özne, bir devletin yönetimini ele geçirmeyi başaran ihtilal hareketidir.
İsnadiyet kuralları, aktörün hukuki statüsüne ve sonucuna (başarı/başarısızlık) göre değişir.
2
UHK 2001 Taslak Maddeleri Madde 10'u uygula.
Başarılı hareketlerin fiilleri, hareketin başlangıcından itibaren devlete ait sayılır.
Devletin sürekliliği ve yeni otoritenin geçmişteki eylemlerinin sorumluluğunu üstlenmesi ilkesi gereğidir.

Key Concept

İhtilal Hareketlerinin İsnadiyeti ve Başarı Kriteri

Practice More

İsnadiyet kurallarını pekiştirmek için 'gerekli özen' (due diligence) ilkesini ve devletin özel şahıs fiillerini 'benimsemesi' durumlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 198Question →

Uluslararası hukukta bir devletin haksız fiilden sorumlu tutulabilmesi için, söz konusu fiilin hukuken o devlete isnat edilebilir (atıf) olması gerekir. 2001 tarihli Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' hükümleri dikkate alındığında, fiillerin devlete isnadı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir devlet organı veya kamu gücü kullanmaya yetkili kılınmış bir kişi, resmi kapasiteyle hareket ettiği sürece, kendisine verilen yetkiyi aşsa (ultra vires) veya talimatlara aykırı davransa dahi bu fiiller devlete isnat edilir.

Answer

Bir devlet organının veya görevlisinin resmi kapasiteyle hareket ederken yetki aşımında bulunması (ultra vires), bu fiilin devlete isnat edilmesini engellemez.
Doğru yanıt, UHK Taslak Maddeleri'nin 7. maddesinde açıkça düzenlenen kuralı yansıtmaktadır. Bir devlet organı, kendisine verilen talimatlara aykırı hareket etse veya yetki sınırlarını zorlasa bile, eğer bu eylemi 'resmi kapasiteyle' gerçekleştiriyorsa bu durum devlete isnat edilir. Bu ilke, devletlerin memurlarının 'hata yaptığı' veya 'yetkisini aştığı' savunmasıyla sorumluluktan kaçmasını engellemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
Aktörün niteliğini belirle
Fiili işleyen kişi bir devlet organı veya kamu yetkisi kullanan bir birimdir.
İsnadiyetin ilk şartı fiilin bir devlet organı veya temsilcisi tarafından işlenmesidir.
2
Kapasite kontrolü yap
Kişi fiili işlerken resmi görevini icra etmekte veya resmi sıfatını kullanmaktadır.
Resmi sıfatla işlenen fiiller ile tamamen özel hayatla ilgili fiillerin ayrılması gerekir.
3
UHK 7. madde kuralını uygula
Yetki aşımı (ultra vires) olsa dahi fiil devlete isnat edilir.
Uluslararası hukukta devletin sorumluluğundan kaçmasını önlemek için 'resmi görünüş' yeterli kabul edilir.

Key Concept

İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Ultra Vires Sorumluluk
Question 199Question →

Devlet A, sınır komşusu Devlet B ile arasındaki bir sınır ve iş birliği andlaşmasını ihlal ederek, Devlet B'nin münhasır egemenliği altındaki bir bölgede stratejik önemi haiz bir enerji boru hattı inşa etmiştir. İnşaat sırasında, bölgede bulunan ve Devlet B halkı için büyük tarihî ve manevi önemi olan bir antik tapınak tamamen yıkılmıştır. Boru hattının sökülerek bölgenin eski haline getirilmesi teknik olarak mümkün olsa da, bu işlem Devlet A ve bölgedeki diğer üç devletin enerji arz güvenliğini tehlikeye atacak aşırı bir maliyet ve orantısız bir yük doğuracaktır. Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" hakkındaki taslak maddeleri uyarınca, bu olaydaki onarım (reparation) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Eski hale getirme (restitutio in integrum) yükümlülüğü, elde edilecek fayda ile orantısız bir yük getirdiği durumda zorunlu değildir; maddi zarar tazminat (compensation), manevi zarar ise tarziye (satisfaction) ile giderilmelidir.

Answer

Eski hale getirme (restitutio in integrum) yükümlülüğünün, elde edilecek fayda ile orantısız bir yük getirdiği durumda zorunlu olmadığını; maddi zararın tazminat, manevi zararın ise tarziye ile giderilmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 34, 35, 36 ve 37. maddeleri onarımın biçimlerini düzenler. Temel kural, ihlalden önceki durumun aynen iadesi olan 'restitutio in integrum'dur. Ancak Madde 35(b) uyarınca, eğer eski hale getirme, ilgili devlet için ihlal edilen devletin elde edeceği fayda ile kıyaslanamayacak kadar ağır ve orantısız bir yük getiriyorsa, bu yükümlülük yerini tazminata bırakır. Senaryoda enerji güvenliğinin tehlikeye girmesi bu kapsamdadır. Ayrıca, maddi zarar tazminatla (Madde 36), egemenlik ihlali gibi manevi zararlar ise özür dileme, sorumluluğun kabulü veya sembolik ödemeler gibi yöntemleri içeren tarziye (Madde 37) ile giderilir.

Step-by-Step Solution

1
Onarımın asli biçimini belirle
Eski hale getirme (restitutio in integrum) kural olarak önceliklidir.
Uluslararası hukukta ihlalden önceki durumun tesisi esastır.
2
İstisna şartlarını değerlendir
Senaryoda boru hattının kaldırılmasının enerji güvenliği nedeniyle 'orantısız bir yük' doğurduğu belirtilmiştir.
UHK 35. Madde (b) bendi, orantısız yük durumunda eski hale getirme zorunluluğunu kaldırır.
3
Tamamlayıcı onarım yollarını tespit et
Maddi zarar (tapınak ve kazanç kaybı) için tazminat, egemenlik ihlali ve manevi zarar için tarziye gerekir.
UHK 31. Maddeye göre onarım 'tam' olmalı ve tüm zarar kategorilerini kapsamalıdır.

Key Concept

Tam Onarım ve Eski Hale Getirmenin İstisnaları (UHK 2001)
Question 200Question →

Delta Devleti, ülkesinde aniden patlak veren ve binlerce vatandaşının hayatını tehdit eden bir salgınla mücadele etmek için, komşusu Gama Devleti ile imzaladığı sınır ticaretini kolaylaştırma antlaşmasını askıya almıştır. Yapılan uluslararası tahkikat sonucunda, salgının Delta Devleti'ne ait bir biyoteknoloji tesisindeki ağır denetim ihmalleri ve güvenlik protokollerinin ihlali sonucunda çevreye yayıldığı, ayrıca antlaşmanın askıya alınması sürecinde alınan bazı ek tedbirlerin uluslararası hukukun emredici kurallarından (jus cogens) olan ayrımcılık yasağını ihlal ettiği saptanmıştır. ILC'nin Devlet Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri ışığında, bu durumla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Delta Devleti'nin salgının ortaya çıkmasına ağır ihmaliyle katkıda bulunması ve alınan önlemlerin emredici bir kuralı ihlal etmesi nedeniyle 'zaruret hali' (necessity) bir savunma olarak ileri sürülemez.

Answer

Delta Devleti'nin salgının ortaya çıkmasına ağır ihmaliyle katkıda bulunması ve alınan önlemlerin emredici bir kuralı ihlal etmesi nedeniyle 'zaruret hali' (necessity) savunması hukuken geçersizdir.
Doğru yanıt, ILC Taslak Maddeleri'ndeki iki kritik kısıtlamayı birleştirmektedir. İlk olarak, Madde 25/2-b uyarınca, bir devletin zaruret haline dayanabilmesi için o durumun oluşmasına kendi eylemleri veya ihmalleriyle katkıda bulunmamış olması gerekir. Olayda Delta Devleti'nin ağır ihmali saptandığı için bu şart ihlal edilmiştir. İkinci olarak, Madde 26 uyarınca, emredici bir kuralın (jus cogens) ihlal edildiği hiçbir durumda hukuka aykırılığı kaldıran hallere başvurulamaz. Ayrımcılık yasağının ihlali bu kapsamda savunmayı mutlak olarak engeller.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki hukuki savunma türünü belirle.
Delta Devleti, hayati bir çıkarı (kamu sağlığı) korumak için antlaşmayı bilinçli olarak ihlal ettiğinden bu bir 'Zaruret Hali' (Necessity) iddiasıdır.
Mücbir sebep irade dışı imkansızlık durumuyken, zaruret hali iki kötü seçenek arasında yapılan bilinçli tercihtir.
2
Zaruret halinin 'katkı sunmama' şartını (ILC Madde 25/2-b) incele.
Delta Devleti'nin tesisindeki ihmaller salgına yol açtığı için devlet bu duruma katkıda bulunmuştur.
Devletin kendi kusuruyla sebebiyet verdiği bir tehlike durumunda zaruret hali savunması yapılamaz.
3
Emredici normlar (Jus Cogens) sınırını (ILC Madde 26) kontrol et.
Alınan tedbirlerin ayrımcılık yasağını (jus cogens) ihlal etmesi savunmayı geçersiz kılar.
Uluslararası hukukta hiçbir gerekçe, emredici bir normun ihlalini hukuka uygun hale getirmez.
4
Nihai hukuki sonucu belirle.
Hukuka aykırılık ortadan kalkmamıştır; Delta Devleti uluslararası sorumluluk altındadır.
Her iki temel engel (katkı ve jus cogens ihlali) de savunmayı hukuken imkansız kılmaktadır.

Key Concept

Zaruret Hali ve Jus Cogens Sınırı

Practice More

ILC Madde 25'te yer alan 'hayati çıkar' (essential interest) ve 'ciddi ve yakın tehlike' (grave and imminent peril) kavramlarının Gabcikovo-Nagymaros davasındaki yorumlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
PreviousPage 10 / 14Next
Uluslararası Sorumluluk Practice Questions — KPSS Uluslararası İlişkiler — Page 10 | Examkin