Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün $31.$ maddesi uyarınca; Divan heyetinde taraflardan birinin uyrukluğunda bir hâkimin bulunması durumunda, diğer tarafın da yargılama sürecinde yer almak üzere bir kişiyi hâkim olarak seçme hakkı bulunmaktadır. Bu düzenleme çerçevesinde atanan ve sadece ilgili dava ile sınırlı olarak görev yapan hâkim aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün $36.$ maddesinin $2.$ fıkrası uyarınca, devletler Divan’ın yargı yetkisini uyuşmazlık çıktığında ayrıca bir anlaşmaya gerek kalmaksızın "zorunlu" olarak kabul ettiklerini önceden beyan edebilirler. Bu çerçevede yapılan "İhtiyari Kayıt" (Optional Clause) bildirimlerine dayalı bir uyuşmazlıkta, Divan’ın yargı yetkisinin kapsamı belirlenirken uyulması gereken temel esas aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesinde kullanılan tahkim (hakemlik) usulü, devletlerin egemen eşitliği ve irade serbestisi ilkelerine dayanır. Bu usul, yargısal bir çözüm yolu olmasına rağmen Uluslararası Adalet Divanı (UAD) gibi "sürekli yargı organlarından" belirli yönleriyle ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi uluslararası tahkim usulünde tarafların irade serbestisinin bir sonucu olarak ortaya çıkan ve bu yöntemi sürekli mahkemelerden ayıran temel bir özelliktir?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün $41$. maddesi, uyuşmazlığın taraflarının haklarını korumak amacıyla Divan'a 'ihtiyati tedbir' (provisional measures) kararı verme yetkisi tanımaktadır. Bu kararların hukuki niteliği ve bağlayıcılığı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukukta, uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'soruşturma' (tahkik) usulü çerçevesinde, 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi hükümleri uyarınca hazırlanan bir komisyon raporunun hukuki niteliği ve sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler ($BM$) Şartı'nın $96.$ maddesi ve Uluslararası Adalet Divanı ($UAD$) Statüsü hükümleri uyarınca, Divan'ın "danışma görüşü" (advisory opinion) verme yetkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$A$ ve $B$ devletleri, aralarındaki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin uyuşmazlığın çözümü amacıyla bir tahkim sözleşmesi (kompromi) akdederek konuyu üç kişiden oluşan bir hakem heyetine taşımışlardır. Yargılama süreci devam ederken devletlerden birinin tutumu nedeniyle süreç tıkanma noktasına gelmiştir. Bu uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümü süreci ve hakem kararları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi ve 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi gibi pek çok temel uluslararası hukuk metninde, belirli uyuşmazlık türleri için "zorunlu uzlaştırma" (compulsory conciliation) usulü öngörülmüştür. Bu mekanizmanın işleyişi ve hukuki sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$1907$ tarihli Lahey Sözleşmesi'nin $35$. maddesinde düzenlenen soruşturma (tahkik) usulü ile ilgili olarak; uyuşmazlık konusu olayların tarafsız bir komisyonca incelenerek hazırlanan raporun hukuki niteliği ve bağlayıcılığı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan arabuluculuk (mediation) sürecinde; arabulucunun uyuşmazlığın esasına yönelik hazırladığı ve taraflara sunduğu çözüm önerilerinin (uzlaşı planı), taraflarca açıkça kabul edilmesi durumunda ortaya çıkan hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta, uyuşmazlık tarafları arasındaki diplomatik ilişkilerin kesilmesi veya gerginliğin had safhaya ulaşması nedeniyle doğrudan müzakere kanallarının kapandığı durumlarda; üçüncü bir tarafın uyuşmazlığın esasına yönelik herhangi bir çözüm önerisi sunmaksızın ve görüşmelere aktif olarak katılmaksızın, sadece tarafları bir araya getirecek zemini hazırlaması ve iletişimi başlatmasıyla sınırlı kalan barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Adalet Divanı ($UAD$) Statüsü'ne göre Divan kararları, uyuşmazlığın tarafları için bağlayıcıdır ve nihaidir. Ancak uyuşmazlığın taraflarından birinin kararın gereklerini yerine getirmemesi durumunda, diğer tarafın başvurabileceği makam ve bu makamın yetkisine ilişkin Birleşmiş Milletler ($BM$) Şartı'nın $94$. maddesinde öngörülen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Adalet Divanı'nın ($UAD$) yargı yetkisinin tesis edilmesinde rıza prensibi esastır. Normal şartlarda bu rıza, uyuşmazlık öncesinde bir antlaşma hükmü ($tahkim\ şartı$) veya Divan Statüsü'nün $36/2$. maddesi uyarınca yapılan bir beyanla ($zorunlu\ yargı\ yetkisi$) verilir. Ancak taraflar arasında önceden böyle bir rıza tesis edilmemiş olsa dahi, davacı devletin başvurusu üzerine davalı devletin Divan'ın yetkisine itiraz etmeksizin uyuşmazlığın esasına ilişkin savunma yapması veya bu yetkiyi açıkça tanıması durumunda Divan'ın yargı yetkisi doğmuş kabul edilir.

Uluslararası hukukta bu şekilde yargı yetkisinin sonradan veya zımnen tesis edilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Devletler arası uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü kapsamında başvurulan uzlaştırma (conciliation) yöntemi ve kurulan uzlaştırma komisyonlarının işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 31. maddesinde düzenlenen ve yargılama sürecinde tarafların temsil adaletini sağlamayı amaçlayan "ad hoc hâkim" (geçici hâkim) kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Birleşmiş Milletler Şartı'nın 33. maddesinde, uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları sayılmıştır. Bu yöntemler arasında yer alan ve diplomasinin en temel aracı olan 'müzakere (görüşme)' yöntemini diğerlerinden ayıran en doğru tanım aşağıdakilerden hangisidir?

"X" Devleti ile "Y" Devleti arasında kıta sahanlığının sınırlandırılması konusunda hukuki bir uyuşmazlık çıkmıştır. Her iki devlet de Birleşmiş Milletler (BM) üyesi olmakla birlikte, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) zorunlu yargı yetkisini kabul ettiklerine dair Statü'nün 36. maddesinin 2. fıkrası (İhtiyari Şart) kapsamında herhangi bir tek taraflı beyanda bulunmamışlardır. Ayrıca aralarında Divan'a başvurmayı öngören yürürlükte bir antlaşma da mevcut değildir. Bu süreçte Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, uyuşmazlığın uluslararası hukuk boyutuyla ilgili Divan'ın hukuki mütalaasını almak istemektedir.

Buna göre, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yargı ve danışma yetkisi bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi uluslararası hukuk kurallarına uygundur?

A ve B devletleri arasında karasularının sınırlandırılmasına ilişkin hukuki bir uyuşmazlık bulunmaktadır. A devleti, Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 36/2. maddesinde düzenlenen 'İhtiyari Yetki Şartı'nı (Optional Clause) kabul etmiş, ancak bu kabulüne 'deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin uyuşmazlıklar' hariç olmak üzere bir çekince koymuştur. B devleti ise İhtiyari Yetki Şartı'nı hiçbir çekince ileri sürmeksizin kabul etmiştir. Uyuşmazlığın tırmanması üzerine B devleti, İhtiyari Yetki beyanlarına dayanarak A devletine karşı UAD'de tek taraflı olarak dava açmıştır. Eş zamanlı olarak, ihtilaflı bölgede petrol arama faaliyetleri yürüten C devletine kayıtlı çok uluslu bir şirket, ekonomik menfaatlerinin doğrudan ihlal edildiği gerekçesiyle davaya taraf sıfatıyla müdahil olmak için Divan'a başvurmuştur. Öte yandan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, aynı hukuki mesele hakkında Divan'dan bir hukuki görüş (tavsiye kararı) talep etmiştir.

Buna göre, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yargı yetkisi ve işleyiş kuralları çerçevesinde aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken kesinlikle doğrudur?

Alfa ve Beta devletleri arasında, açık denizlerde meydana gelen bir deniz kazası sonucu oluşan çevresel zararların tazmini hususunda hukuki bir uyuşmazlık çıkmıştır. İki devlet, aralarındaki diplomatik müzakerelerden sonuç alamayınca uyuşmazlığı uluslararası tahkim (hakemlik) yoluyla çözmeye karar vermiştir.

Bu uyuşmazlığın çözümü amacıyla işletilecek tahkim süreci ve verilecek kararın niteliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İkili bir ekonomik işbirliği antlaşmasının uygulanmasından kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklarını olağan diplomatik yollarla çözemeyen 'X' ve 'Y' devletleri, sorunun çözümü için ad hoc (geçici) bir hakem heyeti kurmaya karar vermişlerdir. İki devlet, imzaladıkları bir tahkimname (compromis) ile kendi seçecekleri hakemlerin atama usulünü, heyetin yargı yetkisinin sınırlarını ve uyuşmazlığın esasına uygulanacak maddi hukuk kurallarını açıkça düzenlemişlerdir.

Uluslararası tahkim (hakemlik) usulünün temel özellikleri dikkate alındığında, bu uyuşmazlığın çözüm süreci ve hakem heyetinin vereceği karar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?