Travma ve Yanıklar

Majör termal yanığı takip eden erken dönemde (ilk $24$-$48$ saat) ortaya çıkan "ebb" (çöküş) fazı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$54$ yaşında kadın hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. İlk değerlendirmede kan basıncı $75/40\ mmHg$, nabız $142/dakika$ ölçülüyor. Batın ultrasonografisinde (FAST) yaygın serbest sıvı saptanan hastada pelvis instabilitesi de mevcut. Acil laparotomiye alınan hastanın operasyon sırasındaki laboratuvar değerlerinde $pH: 7,12$, vücut ısısı: $34,2\ ^{\circ}C$ saptanıyor ve cerrahi alanlarda mikrovasküler sızıntı tarzında kanamalar (koagülopati) gözleniyor. Eksplorasyonda karaciğer sağ lobda derin laserasyon (Evre IV) ve ince bağırsakta $4$ farklı bölgede perforasyon izleniyor.

Bu hastanın tedavisinde, hasar kontrol cerrahisinin birinci aşamasında (Phase 1) uygulanması en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

50 yaşında erkek hasta, iş kazası sonrası gelişen künt batın travması nedeniyle acil servise getiriliyor. Başvuru anında hipotansif (80/50 mmHg) ve taşikardik olan hasta, resüsitasyona yanıt vermemesi üzerine acil laparotomiye alınıyor. İntraoperatif değerlendirmede grade 4 dalak rüptürü ve jejunumda 40 cm'lik bir segmentte çoklu perforasyonlar saptanıyor. Splenektomi sonrası kanama kontrolü sağlanmaya çalışılırken anestezi ekibi; hastanın vücut sıcaklığının 33°C, pH değerinin 7.10 olduğunu ve mukozal sızıntı şeklinde koagülopati geliştiğini bildiriyor. Hasar kontrol cerrahisi uygulamaya karar veren cerrahın, ince bağırsak yaralanması için bu aşamada yapması gereken en uygun işlem hangisidir?

$38$ yaşında erkek hasta, yüksek hızlı bir motorlu taşıt kazası sonrası acil servise getiriliyor. Yapılan ilk değerlendirmede hastanın kan basıncı $135/85$ $mmHg$, nabzı $82$/dakika ve solunum sayısı $18$/dakika olarak saptanıyor. Fizik muayenede boyun sağ tarafında emniyet kemeri izi ile uyumlu ekimoz (seatbelt sign) gözleniyor. Nörolojik muayenede sağ gözde ptozis ve miyozis saptanırken, motor veya duyu kaybı izlenmiyor. Boyunda aktif dış kanama, üfürüm, tril veya genişleyen hematom saptanmayan bu hastada en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Termal yanık travması sonrası gelişen lokal doku hasarı bölgeleri (Jackson zonları), bu bölgelerin dinamik progresyonu ve yanık şokunun sistemik etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yanık derinliği sınıflandırmasında, doku hasarının dermis tabakası içindeki ilerleyişi hem klinik bulguları hem de iyileşme potansiyelini belirler. İkinci derece yanıkların "yüzeyel" ve "derin" olarak alt gruplara ayrılmasında kullanılan kriterler değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi ikinci derece derin (deep partial-thickness) yanıklar için karakteristik bir patofizyolojik veya klinik özelliktir?

$38$ yaşında erkek hasta, araç içi trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Birincil bakıda; havayolu açık ve güvenli, solunum sesleri bilateral doğal ve solunum sayısı $22/dk$ olarak saptanıyor. Nabız $110/dk$, kan basıncı $100/65$ $mmHg$ ölçülüyor ve aktif dış kanaması bulunmuyor. Nörolojik muayenesinde (Disability) bilinci açık, koopere ve oryante ($GKS: 15$) olan hastanın pupilleri izokorik ve ışık reaksiyonu her iki tarafta alınıyor. ATLS protokolüne göre, birincil bakının (primary survey) tamamlanması için bu aşamada yapılması gereken en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. İlk bakıda kan basıncı $75/45$ mmHg, nabız $130/dk$, solunum sayısı $28/dk$ olarak saptanıyor. Fizik muayenede pelvik instabilite saptanması üzerine hastaya pelvik kuşak (binder) takılıyor ve masif transfüzyon protokolü başlatılıyor. FAST incelemesinde batın içi serbest sıvı saptanması üzerine acil laparotomi yapılıyor. Laparotomide yaklaşık $1500$ ml hemoperitonyum ve grade IV dalak yaralanması izlenerek splenektomi uygulanıyor. Ancak splenektomi ve batın içi diğer odakların kontrolü sonrası hastanın kan basıncı $80/55$ mmHg, nabzı $120/dk$ olarak seyretmeye devam ediyor. Batın içi eksplorasyonda pelvik bölgede (Zon III) geniş, ancak ekspansiyon göstermeyen ve pulsatil olmayan retroperitoneal hematom izleniyor. Bu aşamada yapılması gereken en uygun müdahale aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında erkek hasta, sıcak su haşlanması sonrası acil servise başvuruyor. Yapılan ilk muayenede ön kol radial yüzeyde büllü, oldukça ağrılı, tabanı pembe-kırmızı ve basmakla solan lezyonlar saptanıyor. Ancak yatışının $48.$ saatinde yapılan kontrolde, aynı bölgedeki lezyonların büllerinin kuruduğu, ağrı duyusunun azaldığı, dokunun benekli beyaz-pembe bir renk aldığı ve kapiller geri dolumun belirgin şekilde yavaşladığı gözleniyor. Bu hastadaki klinik tablonun progresyonundan (derinleşmesinden) sorumlu olan 'staz zonu'ndaki (zone of stasis) temel patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında kadın hasta, motorlu araç kazasında boyun bölgesine aldığı künt travma sonrası acil servise getiriliyor. Hemodinamik olarak stabil olan hastanın fizik muayenesinde ses kısıklığı, hafif stridor ve boyun ön kısmında krepitasyon (subkutan amfizem) saptanıyor. Ayrıca laringeal çıkıntının ($prominentia$ $laryngea$) normalden daha az belirgin olduğu dikkati çekiyor.

Bu hastanın klinik tablosu ve yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Platizmayı geçen penetran boyun travması olan ve hemodinamik olarak stabil seyreden bir hastada, aşağıdaki bulgulardan hangisinin varlığı doğrudan cerrahi eksplorasyon yerine öncelikle bilgisayarlı tomografi anjiyografi ($BTA$) gibi ileri tetkiklerle değerlendirme yapılmasını gerektirir?

$28$ yaşında erkek hasta, halı sahada futbol oynarken sol böğrüne aldığı sert bir darbe sonrası karın ağrısı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Hastanın genel durumu iyi, şuuru açık ve oryantedir. Vital bulguları şu şekildedir:

Karın muayenesinde sol üst kadranda hafif hassasiyet mevcut ancak defans veya rebound saptanmıyor. Diğer sistem muayeneleri doğal olan bu hastada, olası bir karın içi organ yaralanmasını (özellikle dalak ve karaciğer parankim hasarını) değerlendirmek için en uygun ileri tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında erkek hasta, boyun ön kesiminde krikoid kıkırdağın hemen altından ($Zon$ $II$) delici aletle yaralanma sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenede platismanın geçildiği, hastanın nefes alıp vermesiyle uyumlu olarak yaradan hava kabarcıklarının çıktığı ve belirgin cilt altı amfizem geliştiği gözleniyor. Hastanın kan basıncı $110/70$ $mmHg$, nabzı $105/dakika$ ve solunum sayısı $24/dakikadır$. Bu hasta için bir sonraki en uygun adım hangisidir?

Derin kısmi kalınlıkta ($2.$ derece derin) yanıkların patofizyolojisi ve klinik seyri değerlendirildiğinde, bu yanıkların iyileşme süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$28$ yaşında kadın hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Yapılan ilk muayenesinde vücut ısısı $36.6^\circ C$, kan basıncı $85/55$ mmHg, nabız $125/dakika$, solunum sayısı $26/dakika$ ölçülüyor. Batın muayenesinde yaygın hassasiyet ve rebound saptanması üzerine yapılan FAST incelemesinde batın içi serbest sıvı görülüyor. Acil laparotomiye alınan hastada splenektomi yapılıyor. Operasyon sırasında sağ retroperitoneal alanda, böbrek komşuluğunda (Zon II) genişlemeyen ve pulsatile olmayan bir hematom saptanıyor. Üreter veya böbrek toplayıcı sistem yaralanması şüphesi olmayan bu hastada, retroperitoneal hematoma yönelik en uygun yaklaşım hangisidir?

$34$ yaşında, bilinen siroz ve asit öyküsü olan erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Birincil bakıda; kan basıncı $95/60$ mmHg, nabız $115$/dk ve solunum sayısı $24$/dk olarak ölçülüyor. Yapılan FAST (Odaklanmış Travma Sonografisi) incelemesinde batın içerisinde yaygın serbest sıvı saptanıyor. Bu aşamada hastanın yönetiminde en uygun bir sonraki adım hangisidir?

$22$ yaşında erkek hasta, araç içi yüksek enerjili trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Nabız: $138/dakika$, Tansiyon: $80/45\ mmHg$. Batın ultrasonografisinde (FAST) yaygın serbest mayi saptanması üzerine acil laparotomiye alınıyor. Operasyonda karaciğer sağ lobda aktif kanamalı Grade IV laserasyon, mezenter yaralanması ve jejunumun iki farklı bölgesinde tam kat perforasyon izleniyor. Agresif resüsitasyona rağmen intraoperatif $30.$ dakikada hastanın vücut ısısı $34.1^\circ C$, arteriyel kan gazında pH $7.12$ ve cerrahi alanlarda yaygın mikrovasküler sızıntı şeklinde kanama saptanıyor.

Bu hastada cerrahi ekibin 'Hasar Kontrol Cerrahisi' (Damage Control) stratejisini uygulama kararı aldığı noktada, Faz 1 (ameliyathane aşaması) kapsamında yapılması gereken en uygun girişim aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, yüksekten düşme sonrası acil servise getiriliyor. İlk değerlendirmede kan basıncı $85/55$ mmHg, nabız $135/dk$, solunum sayısı $28/dk$ ölçülüyor. Pelvis grafisinde simfizis pubiste $4$ cm ayrılma (open-book kırığı) izleniyor. Batın ultrasonografisinde (FAST) peri-splenik alanda serbest sıvı saptanması üzerine acil laparotomiye alınan hastaya grade $4$ yaralanma nedeniyle splenektomi yapılıyor. Operasyon sırasında pelvik bölgede (Zone $3$) pulsasyonu olmayan ve genişlemeyen stabil bir hematom izleniyor. Splenektomi ve masif transfüzyon protokolüne rağmen hastanın kan basıncı $80/50$ mmHg seyretmeye devam ediyor. Bu hastada pelvik hematoma yönelik en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, yüksek enerjili künt karın travması sonrası gelişen hemodinamik instabilite nedeniyle acil operasyona alınıyor. Laparotomide; evre $IV$ karaciğer laserasyonu, yaygın mezenter yaralanması ve çok sayıda ince bağırsak perforasyonu saptanıyor. Operasyonun $80$. dakikasında hastanın vücut sıcaklığı $34,2^\circ C$, $pH$ değeri $7,12$ olarak ölçülüyor ve cerrahi alanlardaki diseksiyon yüzeylerinden sızıntı tarzında (non-mekanik) kanamalar başlıyor. Bu klinik tabloda cerrahın atması gereken en uygun adım hangisidir?

$35$ yaşında erkek hasta, sığ suya dalma sonrası boyun ağrısı ve ekstremitelerde hareket kaybı şikayetiyle acil servise getiriliyor. Birincil bakıda havayolu ($A$) açık ve servikal stabilizasyon sağlanmış; solunum ($B$) sayısı $18/dk$ ve akciğer sesleri bilateral eşittir. Kan basıncı $80/45$ $mmHg$, nabız $50/dk$ ve Glaskow Koma Skoru ($GKS$) $15$ olarak saptanıyor. Nörolojik muayenesinde $C5$ seviyesinin altında tam motor ve duyu kaybı mevcut olup cilt ılık ve kurudur. Bu hastanın birincil bakısında dolaşım ($C$) desteği için yapılması gereken en uygun ilk müdahale hangisidir?