Endokrin Sistem Farmakolojisi

Postpartum atoni kanaması nedeniyle izlenen preeklamptik bir hastada, yüksek doz oksitosin infüzyonuna rağmen uterin tonus sağlanamamıştır. Kanama kontrolü için ikinci basamak farmakolojik ajanlar değerlendirilirken, hastanın özgeçmişindeki aktif bronşiyal astım tanısı nedeniyle güçlü bir uterotonik ajanın kullanımından vazgeçilmiştir. Bu klinik tabloda astım öyküsü nedeniyle kontrendike kabul edilen ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Tip 2 Diyabetes Mellitus tanısıyla izlenen ve vücut kitle indeksi (VKİ) $35\ kg/m^2$ olan bir hastada, tedaviye subkutan yolla uygulanan, mide boşalmasını geciktirerek tokluk hissini artıran ve glukoz bağımlı insülin salınımını stimüle eden bir inkretin mimetik ilacın eklenmesi planlanmaktadır. Bu ilacın kullanımı öncesinde, kişisel veya ailesel medüller tiroid karsinomu öyküsü açısından mutlaka değerlendirilmesi gereken ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$\mathbf{54}$ yaşında, son adetini $\mathbf{18}$ ay önce görmüş olan kadın hasta; gün içinde tekrarlayan şiddetli sıcak basmaları ve gece terlemeleri nedeniyle polikliniğe başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünde, daha önce denediği kombine hormon replasman tedavileri sırasında kullanılan 'medroksiprogesteron asetat' bileşenine bağlı olarak şiddetli irritabilite, depresif ruh hali ve belirgin ödem geliştiği öğreniliyor. Jinekolojik muayenesinde uterusun intakt (yerinde) olduğu görülüyor ve kemik mineral dansitometrisinde osteopeni saptanıyor.

Bu hastada, progestin kullanımına gerek kalmadan vazomotor semptomların kontrolünü sağlayan, aynı zamanda osteoporozu önleyen ve endometriyum üzerinde östrojenin etkilerini güçlü bir şekilde antagonize eden 'Doku Seçici Östrojen Kompleksi' (TSEC) bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Androjen reseptörleri üzerinde saf (pür) antagonist etki gösteren, progestasyonel veya antigonadotropik aktivitesi bulunmadığı için hipofiz-gonad eksenindeki negatif geri bildirimi (feedback) engelleyemeyen ve sonuç olarak plazma luteinize edici hormon (LH) ve testosteron düzeylerinde artışa neden olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Benign prostat hiperplazisi (BPH) tanısı alan bir hastada, $5\alpha$-redüktaz enzimini inhibe ederek etki gösteren finasterid tedavisi sonucunda aşağıdaki hormonlardan hangisinin serum düzeyinde belirgin bir azalma görülmesi beklenir?

$10$ yaşında Turner sendromu tanısıyla izlenen bir kız hastada, boy kısalığı tedavisi amacıyla rekombinant büyüme hormonu ($somatropin$) başlanmıştır. Tedavinin $3$. ayındaki kontrolünde hastada şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu ve kusma şikayetleri olduğu öğreniliyor. Fundoskopik muayenede bilateral papil ödem saptanan bu hastada gelişen klinik tablo aşağıdakilerden hangisidir?

Preterm eylem (erken doğum) tanısı alan bir gebede, uterus düz kasındaki oksitosin reseptörlerini selektif olarak bloke ederek kontraksiyonları durdurmak amacıyla kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroid folikül hücrelerinde iyodürün hücre içine alınmasını sağlayan sodyum-iyodür simporterını (NIS) kompetitif olarak inhibe eden ve yan etki olarak aplastik anemiye yol açabilmesi nedeniyle klinik kullanımı oldukça kısıtlı olan antitiroid ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Postmenopozal osteoporoz tedavisinde kullanılan ve osteositler tarafından salgılanan sklerostini (sclerostin) inhibe eden monoklonal antikor yapısındaki romosozumab; Wnt sinyal yolağını aktive ederek kemik yapımını artırırken, eş zamanlı olarak kemik rezorpsiyonunu azaltan özgün bir "çift etkili" (dual effect) ajandır. Ancak ilacın güvenlilik profili nedeniyle, ciddi kardiyovasküler yan etkiler konusunda kara kutu uyarısı (black box warning) bulunmaktadır. Buna göre, romosozumab tedavisi aşağıdaki klinik durumların hangisinin varlığında kontrendikedir veya başlanması önerilmez?

Uterus motilitesini etkileyen ilaçların farmakolojik etki mekanizmaları ve klinik yan etki profilleri düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hemodiyaliz programındaki bir hastada saptanan dirençli sekonder hiperparatiroidizm tablosunda, paratiroid bezindeki kalsiyum algılayıcı reseptörlere ($CaSR$) bağlanarak bu reseptörlerin kalsiyuma duyarlılığını allosterik olarak artıran ve böylece $PTH$ sentez ve salınımını azaltan "kalsimimetik" ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında, fokal başlangıçlı nöbetler nedeniyle karbamazepin tedavisi alan bir kadın hasta, kontrasepsiyon amacıyla kombine oral kontraseptif ($KOK$) kullanmaya başlıyor. Karbamazepin kullanımının, östrojen bileşeninin yıkımını hızlandırarak kontraseptif başarısızlığa ve istenmeyen gebeliğe yol açabileceği hastaya anlatılıyor. Bu ilaç etkileşiminin gerçekleştiği temel basamak aşağıdakilerden hangisidir?

İn vitro fertilizasyon ($IVF$) protokolü uygulanan bir kadında, prematür luteinizan hormon ($LH$) pikini ve buna bağlı erken ovülasyonu önlemek amacıyla GnRH reseptörlerini doğrudan ve kompetitif olarak bloke eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Tip $2$ diyabetes mellitus tanısıyla izlenen bir hastanın rutin kontrollerinde glomerüler filtrasyon hızının ($GFR$) $30$ $ml/dak/1,73$ $m^2$ altına düştüğü saptanmıştır. Bu hastada laktik asidoz gelişme riskini artırması nedeniyle kullanımı kontrendike olan ve tedaviden çıkarılması gereken oral antidiyabetik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında Tip $2$ diyabetes mellitus tanısıyla metformin ve empagliflozin kullanan bir hasta, elektif majör cerrahi sonrası postoperatif $2.$ günde genel durum bozukluğu, bulantı ve kusma şikayetleri ile değerlendiriliyor. Laboratuvar incelemesinde; kan glukoz düzeyi $165$ $mg/dL$, arteriyel kan gazında $pH: 7,22$, $HCO_3^-: 12$ $mEq/L$ ve anyon açığı $18$ $mEq/L$ (N: $8$-$12$) saptanıyor. İdrar tetkikinde ise $3+$ ketonüri izleniyor. Bu hastadaki klinik tabloyu açıklayan en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Graves hastalığı tanısı konulan 30 yaşındaki kadın hastada medikal tedaviye başlanması planlanıyor. Seçilecek ilacın tiroid hormon sentezini inhibe etmesinin yanı sıra, periferik dokularda $T_4$'ün biyolojik olarak daha aktif olan $T_3$ formuna dönüşümünü de engellediği bilinmektedir. Aynı zamanda bu ilacın kullanımında nadir fakat ciddi bir yan etki olan fulminan hepatit riski bulunmaktadır. Bu özelliklere sahip antitiroid ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Postpartum 5. günde endometrit tanısı ile klaritromisin tedavisi alan 28 yaşındaki bir hastada, gelişen atoni kanamasını kontrol altına almak amacıyla parenteral bir uterotonik ajan uygulanmıştır. Uygulamadan kısa bir süre sonra hastada şiddetli retrosternal ağrı, hipertansif kriz (190/110 mmHg) ve ekstremite uçlarında soğukluk ile seyreden siyanoz (ergotizm tablosu) gelişmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası uterotonik ajan ve etkileşim mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik inflamatuar bir hastalığı olan ve uzun süredir steroid kullanan bir hastada, iyatrojenik Cushing sendromu ve adrenal atrofiyi en aza indirmek amacıyla 'gün aşırı (günaşırı) glukokortikoid tedavisi' protokolüne geçilmesi planlanmaktadır. Bu tedavi stratejisinde, ilacın verildiği günü takip eden 'ilaçsız günde' HPA aksının fizyolojik aktivitesini göstermesine izin verilmesi hedeflenir.

Buna göre, gün aşırı tedavi protokolü için farmakokinetik özellikleri açısından en uygun olan glukokortikoid ve tercih edilme nedeni aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Sodyum-glukoz ko-transporter 2 (SGLT-2) inhibitörü bir ilacın (örneğin empagliflozin) farmakolojik özellikleri ve klinik etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

65 yaşında bir erkek hasta, idrar yapmada zorlanma ve noktüri şikayetleriyle üroloji polikliniğine başvuruyor. Yapılan muayene ve tetkikler sonucunda benign prostat hiperplazisi (BPH) tanısı konulan hastaya finasterid tedavisi başlanması planlanıyor. Bu ilacın etki mekanizması ve hastada meydana getireceği değişikliklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?