Endokrin Sistem Farmakolojisi

$58$ yaşında Tip $2$ diyabetes mellitus tanılı hastanın $HbA1c$ düzeyi $\%7,8$ ve $GFR$ değeri $75$ $ml/dak/1,73$ $m^2$ olarak saptanmıştır. Postprandiyal glisemi kontrolü amacıyla repaglinid kullanan hastanın, eş zamanlı saptanan ciddi hipertrigliseridemisi ($>500$ $mg/dL$) için tedaviye gemfibrozil eklenmiştir. Bu değişikliği takip eden bir hafta içerisinde hastada soğuk terleme, çarpıntı ve konfüzyon şikayetleri gelişmiş; acil serviste kan glukozu $38$ $mg/dL$ olarak ölçülmüştür. Bu hastada gözlenen klinik tablonun gelişiminden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

31 haftalık gebe, düzenli uterus kontraksiyonları ve servikal değişiklikler nedeniyle preterm eylem tanısıyla hastaneye yatırılmıştır. Tokolitik tedavi amacıyla seçilen ilacın, uterus düz kasındaki oksitosin reseptörlerine ek olarak vazopressin $V_{1a}$ reseptörlerini de yarışmalı (kompetitif) olarak bloke ettiği bilinmektedir. Bu özelliklere sahip tokolitik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cerrahi tedaviye yanıt vermeyen veya cerrahi adayı olmayan Cushing hastalığı tanılı bir hastada medikal tedavi planlanmaktadır. Kortikotrop hipofiz adenomlarında, klasik somatostatin analoglarının (oktreotid, lanreotid) birincil hedefi olan sst2 reseptörlerinin ekspresyonu düşükken, sst5 reseptörlerinin ekspresyonu yüksektir. Bu nedenle, sst5 reseptörüne yüksek afinitesi olması sayesinde ACTH sekresyonunu baskılayan ve en önemli yan etkisi insülin ve inkretin sekresyonunu inhibe etmesine bağlı gelişen hiperglisemi olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Postpartum kanama profilaksisi ve tedavisinde kullanılan uterotonik ilaçların etki mekanizmaları ve sistemik yan etki profilleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Polikistik over sendromu (PKOS) tanılı ve çocuk istemi olan bir kadın hastada, ovülasyonu uyarmak amacıyla selektif östrojen reseptör modülatörü (SERM) olan klomifen sitrat tedavisi planlanmaktadır.

Klomifenin etki mekanizması ve vücuttaki hormonal yansımaları göz önüne alındığında, bu hastada tedavinin bir sonucu olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Tip 2 diyabetes mellitus tanısıyla metformin ve akarboz kullanan $55$ yaşındaki bir hastanın yapılan kontrolünde $HbA1c$ düzeyi $\%8,2$ saptanması üzerine tedaviye bir sülfonilüre türevi olan glimepirid eklenmiştir. Tedavinin ilk haftasında hastada terleme, titreme ve konfüzyonla seyreden ağır bir hipoglisemi tablosu gelişmiştir. Hastaya yakınları tarafından ağız yoluyla yoğun şekerli su (sakkaroz/çay şekeri) verilmesine rağmen klinik tablosunda bir düzelme saptanmamıştır. Bu hastada oral yolla verilen sakkarozun kan glukoz düzeyini yükseltmede yetersiz kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Glukokortikoidlerin uzun süreli kullanımına bağlı olarak gelişen osteoporozun patogenezinde rol oynayan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Osteoporoz tedavisi amacıyla oral alendronat reçete edilen bir hastada, ilacın özofageal irritasyon ve ülserasyon riskini en aza indirmek ve biyoyararlanımı korumak için önerilen en uygun uygulama şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Osteoporoz tedavisinde kullanılan; paratiroid hormon reseptör tip 1'in ($PTH1R$) aktif/sinyal ileten 'RG' konformasyonuna, dinlenim halindeki 'R0' konformasyonuna kıyasla çok daha selektif bağlanan ve bu sayede teriparatide göre daha kısa süreli bir $cAMP$ cevabı oluşturarak kemik yapımını (anabolik etki) kemik yıkımından (rezorpsiyon) daha belirgin şekilde ayıran $PTHrP$ analoğu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri tanısı alan bir hastanın tedavisine, hem testis hem de adrenal bezlerde androjen sentezini katalize eden CYP17 ($17\alpha$-hidroksilaz/C17,20-liyaz) enzimini selektif ve irreversibl olarak inhibe eden bir ilaç eklenmiştir. Bu ilacın kullanımı sırasında, ACTH artışına bağlı mineralokortikoid fazlalığını (hipertansiyon, hipokalemi) önlemek amacıyla tedaviye düşük doz prednizon da eklenmiştir.

Etki mekanizması ve klinik özellikleri tanımlanan bu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz sekiz yaşında erkek hasta, ellerinde ve ayaklarında büyüme, alt çenede belirginleşme ve görme bozukluğu şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan tetkikler sonucunda akromegali tanısı konuluyor. Cerrahi müdahale ve somatostatin analog tedavisine rağmen serum $IGF-1$ düzeyleri yüksek seyretmeye devam eden bu hastada, büyüme hormonu ($GH$) reseptör antagonisti olarak etki gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik atriyal fibrilasyon nedeniyle uzun süredir amiodaron kullanmakta olan 65 yaşındaki erkek hasta; çarpıntı, kilo kaybı ve aşırı sinirlilik şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde serum serbest $T_4$ ve $T_3$ düzeyleri yüksek, $TSH$ ise baskılı bulunuyor. Tiroid Doppler ultrasonografisinde gland vaskülaritesinin belirgin derecede azaldığı, radyoaktif iyot tutulumunun ($RAIU$) %1'in altında olduğu ve serum interlökin-6 ($IL-6$) düzeyinin normalin çok üzerinde olduğu saptanıyor. Bu hastada gelişen tablonun patogenezi ve en uygun farmakolojik tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Yetmiş iki yaşındaki postmenopozal kadın hasta, aniden başlayan şiddetli sırt ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Çekilen grafilerde yeni gelişmiş akut torakal vertebral kompresyon fraktürü saptanıyor.

Hem osteoklastik aktiviteyi doğrudan inhibe etmek hem de sahip olduğu spesifik santral mekanizmalar sayesinde akut kırık ağrısını belirgin şekilde hafifletmek amacıyla bu hastada öncelikle tercih edilebilecek kemik mineral homeostazına etkili ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Östrojenler, progestinler ve bu sistem üzerinde etkili modülatörlerin farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hipertiroidi tanısı alan hastaların farmakolojik yönetimi; hastanın klinik durumu (gebelik, tiroid fırtınası, eşlik eden hastalıklar) ve ilaçların moleküler etki mekanizmaları göz önüne alınarak bireyselleştirilmelidir. Bu bağlamda, tiroid ve antitiroid ilaçların kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Tip $2$ diyabetes mellitus tanısıyla izlenen bir hastada, postprandiyal glisemi kontrolünü sağlamak amacıyla kullanılan, ince bağırsak mukoza yüzeyindeki fırçamsı kenarda yer alan $\alpha$-glukozidaz enzimi ile yarışmalı olarak etkileşime girerek oligosakkaritlerin parçalanmasını ve glukoz emilimini geciktiren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Tip 2 diyabetes mellitus tanısı ile metformin kullanan $68$ yaşındaki erkek hastanın rutin kontrolünde $HbA1c$ $\%8,4$ ve $GFR$ $25$ $ml/dak/1,73$ $m^2$ olarak saptanmıştır. Hastanın özgeçmişinde $3$ yıl önce hipertrigliseridemiye bağlı hastanede yatış gerektiren bir akut pankreatit öyküsü mevcuttur. Bu hastanın tedavisine eklenmesi en uygun olan, ksantin bazlı yapıda olup büyük oranda safra yoluyla atıldığı için doz modifikasyonu gerektirmeyen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında, $10$ haftalık gebe olan ve geçmişte Graves hastalığı tedavisi sırasında metimazol kullanımına bağlı şiddetli kolestatik sarılık ve kaşıntı öyküsü bulunan bir hastada, tirotoksik kriz (tiroid fırtınası) tablosu gelişmiştir. Bu hastanın yönetimi ve kullanılacak ilaçların farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$60$ yaşında, bilinen toksik multinodüler guatrı olan bir hastaya, şüpheli pulmoner emboli nedeniyle iyotlu kontrast madde kullanılarak bilgisayarlı tomografi anjiyografi çekiliyor. İşlemden birkaç gün sonra hastada taşikardi, aşırı terleme ve sinirlilik gelişiyor. Laboratuvarda serbest $T_4$ düzeyi yüksek, $TSH$ ise baskılanmış saptanıyor. Jod-Basedow fenomeni olarak tanımlanan bu iyotla tetiklenen hipertiroidi tablosunun farmakolojik yönetiminde, iyodürün tiroid folikül hücresine giriş aşamasını ($Na^+/I^-$ semporterini) kompetitif olarak baskılamak için kullanılabilecek en uygun ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Kombine oral kontraseptiflerin (KOK) gebeliği önlemedeki temel mekanizması olan ovülasyon inhibisyonu, aşağıdakilerden hangisinin sonucunda gerçekleşir?