Antihiperlipidemik İlaçlar

$42$ yaşında erkek hasta, hiperlipidemi nedeniyle lovastatin ($40$ mg/gün) kullanırken HIV enfeksiyonu tanısı alıyor ve tedavisine ritonavir içeren bir antiretroviral protokol ekleniyor. Tedavinin onuncu gününde yaygın kas ağrısı, halsizlik ve koyu renkli idrar şikayetiyle başvuran hastanın laboratuvar incelemesinde kreatin kinaz ($CK$) düzeyi $15.000$ U/L olarak saptanıyor. Bu hastada rabdomiyolize yol açan farmakokinetik etkileşimin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

İnce bağırsak mukozasında bulunan NPC1L1 (Niemann-Pick C1-Like 1) taşıyıcı proteinini inhibe ederek diyetle alınan ve safra ile lümene salınan kolesterolün emilimini seçici olarak azaltan antihiperlipidemik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Hiperkolesterolemi tedavisi için simvastatin ($40$ mg/gün) kullanan $60$ yaşındaki bir hastada, atriyal fibrilasyon nedeniyle tedaviye diltiazem eklenmiştir. İki hafta sonra hastada yaygın kas ağrısı, halsizlik ve idrar renginde koyulaşma şikayetleri gelişmiş; laboratuvar incelemesinde serum kreatin kinaz ($CK$) düzeyinde bazal değerin $10$ katından fazla artış saptanmıştır. Bu hastada gelişen klinik tablonun temel farmakokinetik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Hiperkolesterolemi tanısıyla atorvastatin tedavisi başlanan ancak şiddetli miyalji ve kreatin kinaz yüksekliği nedeniyle tedavisi kesilen bir hastada; kolesterol sentez yolağında, HMG-KoA redüktaz basamağının daha üstünde yer alan "Adenozin Trifosfat-Sitrat Liyaz (ACL)" enzimini inhibe eden bir ilacın kullanılması planlanmıştır. Bu ilaçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özellikle hipertrigliseridemi tedavisinde kullanılan, peroksizom proliferatör-aktive reseptör-alfa (PPAR-$\alpha$) aktivasyonu yaparak lipoprotein lipaz (LPL) etkinliğini artıran ve yan etki olarak miyopati riski taşıyan ilaç grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Hiperkolesterolemi tanısıyla simvastatin ($40$ mg/gün) tedavisi başlanan $54$ yaşındaki bir hastanın, diyetine her sabah düzenli greyfurt suyu eklemesi sonrası şiddetli kas ağrıları (miyopati) ve karaciğer enzimlerinde ($AST$, $ALT$) belirgin yükselme saptanmıştır. Greyfurt suyunun simvastatinin farmakokinetiği üzerindeki bu toksisiteye yol açan temel etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, rutin kontrollerinde saptanan belirgin hipertrigliseridemi nedeniyle tedaviye alınmıştır. Bu hastada kullanılan ve etkisini **peroksizom proliferatörü ile aktive olan reseptör-alfa (PPAR-$\alpha$)** nükleer reseptörlerini aktive ederek lipoprotein lipaz ($LPL$) sentezini artırmak suretiyle gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında, kronik stabil angina pektoris ve hiperkolesterolemi tanılarıyla izlenen; isosorbid mononitrat ve simvastatin ($40$ mg/gün) kullanan bir erkek hastada, yeni gelişen atriyal fibrilasyon nedeniyle tedaviye amiodaron eklenmiştir. Tedavi değişikliğinden bir hafta sonra hastada yaygın miyalji, proksimal kaslarda güçsüzlük ve idrar renginde belirgin koyulaşma saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde kreatin kinaz ($CK$) düzeyi $12.000$ U/L olarak ölçülmüştür. Bu hastada gelişen klinik tablonun temel farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ailesel homozigot hiperkolesterolemi tanısıyla takip edilen $35$ yaşındaki bir erkek hasta, mevcut maksimum tolere edilebilir statin ve ezetimib tedavisine rağmen hedeflenen LDL kolesterol seviyelerine ulaşamamıştır. Hastanın tedavisine, hepatositler ve enterositler içerisinde trigliseridlerin ve diğer lipid moleküllerinin apolipoprotein B'ye (ApoB) aktarılmasını sağlayan spesifik bir transfer proteinini kompetitif olarak inhibe eden yeni bir oral ajan eklenmesine karar verilir. Bu ajan, VLDL ve şilomikronların hücre içi montajını bozarak plazma lipid seviyelerini belirgin şekilde düşürür.

Yukarıda etki mekanizması tanımlanan antihiperlipidemik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

$HMG-CoA$ redüktaz enzimini inhibe eden statin grubu ilaçların kullanımı sırasında görülebilen, özellikle $CYP3A4$ enzimini inhibe eden ilaçlarla birlikte kullanıldığında riski artan ve serum kreatin kinaz ($CK$) yüksekliği ile seyreden en önemli doz bağımlı yan etki aşağıdakilerden hangisidir?

HMG-KoA redüktaz inhibitörü (statin) kullanan bir hastada, ciddi bir yan etki olan miyopati ve rabdomiyoliz gelişme riskini etkileyen faktörler değerlendirilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi statinlere bağlı miyopati gelişme riskini artıran faktörlerden biri değildir?

Dirençli hiperlipidemi vakalarında kullanılan ve bir monoklonal antikor olan alirocumab, karaciğerde LDL reseptörlerine (LDLR) bağlanarak bu reseptörlerin lizozomal yıkımına neden olan "proprotein konvertaz subtilisin/kexin tip 9" (PCSK9) proteinini inhibe eder. Bu ilacın kullanımı sonucunda hepatositlerdeki LDL reseptörlerinin akıbeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik stabil angina pektoris, hiperlipidemi ve paroksismal atriyal fibrilasyon tanıları olan $60$ yaşındaki bir erkek hastaya; lisinopril, simvastatin ($40\text{ mg/gün}$) ve varfarin tedavileri uygulanmaktadır. Atriyal fibrilasyon ataklarının kontrol altına alınamaması üzerine tedaviye yeni bir antiaritmik ajan eklenmiştir. Bu değişikliğin onuncu gününde hastada jeneralize kas ağrıları, idrar renginde koyulaşma ve diş eti kanamaları gelişmiştir. Yapılan laboratuvar incelemesinde $CK$ düzeyi $15.000\text{ U/L}$ ($N < 170$) ve $INR$ değeri $6,5$ (hedef: $2-3$) olarak saptanmıştır.

Bu klinik tabloya neden olan ilacın temel etki mekanizması ve gelişen tablodan sorumlu olan enzim inhibisyonu eşleşmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Peroksizom proliferatör-aktive reseptör-alfa (PPAR-$\alpha$) aktivasyonu üzerinden etki gösteren; CYP3A4 izoenzimi ile metabolize olan statinlerle birlikte kullanıldığında miyopati riskini belirgin şekilde artıran ve yan etki olarak safra taşı oluşumuna (kolelityazis) neden olabilen antihiperlipidemik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

İnce bağırsak enterositlerinin fırçamsı kenarında yer alan $NPC1L1$ ($Niemann-Pick$ $C1-Like$ $1$) transport proteinini seçici olarak inhibe ederek, hem diyetle alınan hem de biliyer kolesterolün emilimini azaltan antihiperlipidemik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$12$ yaşında kız çocuk, homozigot ailesel hiperkolesterolemi ($HoFH$) tanısıyla izlenmektedir. Yapılan genetik analizde hastanın $LDL$ reseptörlerinin ($LDLR$) her iki alelde de tamamen işlevsiz olduğu (null mutasyon) saptanmıştır. Diyet ve maksimum doz statin tedavisine rağmen $LDL$-kolesterol düzeyi hedef değerlerin çok üzerinde seyretmektedir. Bu hastada, $LDLR$ ekspresyonuna ihtiyaç duymadan, anjiyopoietin benzeri protein $3$ ($ANGPTL3$) molekülünü inhibe ederek endotelyal lipaz ve lipoprotein lipaz aktivitelerini artıran ve bu sayede $LDL$-kolesterol düzeylerini düşüren yeni nesil monoklonal antikor aşağıdakilerden hangisidir?

Statin intoleransı nedeniyle tedavi değişikliği yapılan bir hastaya, kolesterol biyosentez yolağında HMG-KoA redüktaz enziminin 'upstream' (üst basamak) inhibitörü olarak görev yapan ve ATP sitrat liyaz enzimini inhibe eden bir ilaç başlanmıştır. Bu ilacın iskelet kasında aktifleşmesini sağlayan ACSVL1 (Açil-KoA sentetaz çok uzun zincir-1) enziminin kasta bulunmaması nedeniyle miyopati riskinin düşük olduğu bilinmektedir. Buna göre, bahsi geçen ilacın kullanımı sırasında hastada aşağıdaki yan etkilerden hangisinin gelişme riski en yüksektir?

Hiperkolesterolemi tanısıyla $40$ mg/gün lovastatin kullanan $55$ yaşındaki bir erkek hastada, tırnak mantarı enfeksiyonu nedeniyle tedaviye oral itrakanazol eklenmiştir. Tedaviye başlanmasından $10$ gün sonra hastada yaygın miyalji, halsizlik ve idrar renginde belirgin koyulaşma saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde kreatin kinaz ($CK$) düzeyi $12.000$ U/L (normal: $<170$ U/L) ve karaciğer transaminaz düzeyleri normalin $4$ katı bulunmuştur. Bu hastada gelişen klinik tablonun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik hiperlipidemi tanısıyla simvastatin tedavisi alan bir hastaya, geçirdiği alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle yeni bir antibiyotik tedavisi başlanmıştır. Tedavinin beşinci gününde hasta yaygın kas ağrısı, idrar renginde koyulaşma ve aşırı halsizlik ile acil servise başvurmuştur. Yapılan tetkiklerde serum kreatin kinaz ($CK$) seviyesi normalin çok üzerinde saptanmıştır. Bu hastada rabdomiyoliz gelişimine neden olan ve simvastatinin metabolizmasını sitokrom $P450$ ($CYP3A4$) enzimi üzerinden inhibe ederek plazma konsantrasyonunu artıran antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Diyet ve maksimum doz statin tedavisine rağmen LDL kolesterol düzeyleri hedefe ulaşmayan homozigot ailesel hiperkolesterolemi (HoFH) tanılı bir hastaya, günde bir kez oral yolla kullanılan ek bir ajan başlanmıştır. Tedavi sürecinde hastada karaciğer transaminazlarında belirgin yükselme ve hepatik steatoz (karaciğer yağlanması) geliştiği saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?