Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi

Hem benign prostat hiperplazisi ($BPH$) hem de hipertansiyon tanısı olan $65$ yaşındaki bir erkek hastaya selektif $\alpha_{1}$ adrenerjik reseptör blokörü olan prazosin reçete edilmiştir. Bu ilacın ilk kullanımı sırasında gelişebilecek olan 'ilk doz fenomeni' (şiddetli ortostatik hipotansiyon ve bayılma) riskini en aza indirmek için hastaya yapılması gereken en uygun öneri aşağıdakilerden hangisidir?

Atropin zehirlenmesi (antikolinerjik toksisite) şüphesiyle acil servise getirilen bir hastada, aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin görülmesi beklenmez?

Postoperatif intestinal atoni tedavisinde kullanılmak üzere geliştirilen ve asetilkolinesteraz enzimine dirençli olduğu bilinen bir kolin esterinin, hayvan deneylerinde muskarinik etkilerinin yanı sıra yüksek dozlarda nikotinik reseptörleri de uyarabildiği saptanmıştır. Bu ajanın klinik kullanımı planlanırken, hastanın özgeçmişindeki bazı ek hastalıkların tedavi riskini artırabileceği öngörülmektedir. Bu ilacın farmakolojik özellikleri ve klinik kullanımı düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir tarım ilacı üretim tesisinde kaza sonucu yüksek konsantrasyonda organofosfat bileşiğine maruz kalan $42$ yaşındaki bir işçi; aşırı terleme, miyozis, bradikardi, yaygın kas fasikülasyonları ve ciddi solunum güçlüğü şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Hastaya vakit kaybetmeden intravenöz yüksek doz atropin uygulanıyor. Bir süre sonra hastanın terlemesinin durduğu, kalp hızının arttığı ve pupillerin dilate olmaya başladığı gözleniyor; ancak çizgili kaslardaki fasikülasyonların devam ettiği ve hastanın solunum yetmezliğinin derinleşmesi üzerine mekanik ventilasyona bağlandığı bildiriliyor.

Bu hastada atropin uygulamasına rağmen düzelmeyen ve mekanik ventilasyon gereksinimine yol açan tablonun temel farmakolojik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Beta adrenerjik reseptör antagonistleri, antiaritmik etkilerini temel olarak sempatik aktiviteyi azaltarak ve AV iletimi yavaşlatarak (Vaughan-Williams Sınıf II) gösterirler. Ancak bu grupta yer alan bir ilaç, d- ve l-izomerlerinin her ikisiyle potasyum kanallarını bloke eder ve repolarizasyon süresini uzatarak belirgin Sınıf III antiaritmik özellik de sergiler.

QT aralığını uzatma riski nedeniyle Torsades de Pointes tipi aritmilere yol açabilen bu beta blokör aşağıdakilerden hangisidir?

Myastenia gravis yönetiminde yaygın olarak kullanılan neostigmin ve piridostigmin gibi kolinesteraz inhibitörleri kuaterner amonyum yapısındadır. Bu ilaçların yapısal özelliklerine bağlı farmakokinetik süreçleri ve klinik uygulamaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

42 yaşında bir kadın hasta, sağ gözünde şiddetli ağrı ve kızarıklık şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan muayenede göz içi basıncı yüksek saptanırken, ön kamarada yoğun inflamatuar hücre ve 'flare' izlenerek akut iritis (ön üveit) tanısı konuluyor. Bu hastada göz içi basıncını düşürmek amacıyla pilokarpin gibi miyotik ajanların kullanılmasından kaçınılması gerektiği belirtiliyor.

Bu klinik tabloda pilokarpin kullanımının kontrendike olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Penetran göz yaralanması veya göz küresi rüptürü olan bir hastada, ekstraoküler kaslarda fasyal kasılmalara (fasikülasyon) yol açarak göz içi basıncını artırma riski nedeniyle kullanımı kontrendike olan nöromusküler blokör aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom sinir sistemi sinapslarında sinyal iletimi genellikle birden fazla kimyasal habercinin katılımıyla gerçekleşir. Sempatik perivasküler sinir uçlarında büyük yoğun özlü veziküllerde ($large$ $dense-core$ $vesicles$) norepinefrin ile birlikte depolanan, salındıktan sonra damar düz kasında güçlü vazokonstriktör etki oluştururken aynı zamanda presinaptik terminallerde norepinefrin salınımını inhibe eden peptit yapılı kotransmitter aşağıdakilerden hangisidir?

Hem hipertansiyon hem de benign prostat hiperplazisi (BPH) tanıları mevcut olan bir hastada, tedaviye eklenen $\alpha_1$ blokörlerin (prazosin gibi) neden olabileceği 'ilk doz fenomeni' riskini azaltmak ve vasküler etkilerden kaçınarak üretral akımı iyileştirmek amacıyla tamsulosin tercih edilmesi planlanmaktadır. Buna göre, tamsulosin kullanımının klasik $\alpha_1$ blokörlere kıyasla daha düşük oranda ortostatik hipotansiyon oluşturmasının temel farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Genel anestezi indüksiyonu öncesinde havayolu sekresyonlarını azaltmak amacıyla atropin uygulanması planlanan bir hastada, aşağıdaki klinik durumların hangisinin varlığı bu ilacın kullanımı için mutlak bir kontrendikasyon oluşturur?

24 yaşında bir kadın hasta, intihar amacıyla çok sayıda amitriptilin (bir trisiklik antidepresan) içtikten 2 saat sonra acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde konfüzyonel ajitasyon, midriyazis, bağırsak seslerinde azalma, idrar retansiyonu ve kuru-sıcak cilt saptanıyor. EKG incelemesinde QRS süresinin $145\text{ ms}$ olduğu ve ventriküler ileti bozukluklarının eşlik ettiği görülüyor. Bu hastanın yönetiminde fizostigmin kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Genel anestezi indüksiyonu ve idamesi için süksinilkolin infüzyonu uygulanan bir hastada, nöromusküler kavşak monitörizasyonunda başlangıçta izlenmeyen "train-of-four" (TOF) sönümlenmesinin ($fade$) ve tetanik stimülasyon sonrası yanıtta azalmanın geliştiği saptanıyor. Bu klinik tabloya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Diabetes mellitus tanısı olan hipertansif bir hastada, hipoglisemi sırasında ortaya çıkan taşikardi semptomunu maskeleme ve karaciğerde glikojenolizi engelleme riskinin diğerlerine göre daha düşük olması beklenen beta adrenerjik reseptör antagonisti aşağıdakilerden hangisidir?

Organofosfatlı insektisit maruziyeti sonrası kolinerjik kriz tanısıyla acil servise getirilen $45$ yaşındaki bir erkek hastaya intravenöz atropin tedavisi başlanmıştır. Tedavi sürecinde hastanın sekresyonlarının azaldığı, cildinin kuruduğu, kalp hızının $105$ atım/dakika olduğu ve pupillalarının dilate olduğu gözlenmiştir. Ancak hastada yaygın kas fasikülasyonlarının ve solunum kaslarındaki güçsüzlüğün devam ettiği saptanmıştır.

Bu klinik tablo ve izlenecek tedavi stratejisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Abdominal cerrahi sonrası gelişen, mekanik tıkanıklığa bağlı olmayan üriner retansiyon ve gastrointestinal atoni tedavisinde; nikotinik reseptör etkinliği bulunmaması ve asetilkolinesteraz enzimine dirençli olması nedeniyle tercih edilen kolin esteri aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşındaki bir kadın hastaya göz dibi muayenesi yapılabilmesi amacıyla pupilla dilatasyonu (midriyazis) sağlamak için bir göz damlası damlatılmıştır. Uygulamadan kısa bir süre sonra hastada şiddetli göz ağrısı, kızarıklık ve görme bulanıklığı gelişmiştir. Yapılan acil değerlendirmede hastada dar açılı glokom krizinin tetiklendiği saptanmıştır.

Bu hastada glokom krizine yol açan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Otonomik yetmezliği olan bir hastada gelişen semptomatik ortostatik hipotansiyonun tedavisinde tercih edilen, periferik vasküler direnci $\alpha_1$ reseptörleri üzerinden vazokonstriksiyon yaparak artıran adrenerjik agonist aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom sinir sistemi nörotransmisyonunda sinaptik etkinliğin ince ayarı, presinaptik reseptörlerin transmiter sentez hızını ve veziküler salınım sürecini modüle etmesiyle sağlanır. Sempatik sinir uçlarında, hem norepinefrin sentezindeki hız kısıtlayıcı basamağı (tirozin hidroksilaz) stimüle ederek üretimi artıran hem de ekzositozu kolaylaştıran 'fasilitatör heteroreseptör' ile salınan norepinefrinin kendi salınımını negatif feedback ile baskıladığı 'inhibitör otoreseptör' eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom sinir sisteminde nörotransmitterlerin sentez, depolama ve salınım süreçleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?