Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi

Miyastenia gravis ($MG$) tedavisinde kullanılan antikolinesteraz ilaçların farmakokinetik özellikleri, klinik tercihleri belirleyen temel unsurlardan biridir. Bu hastalıkta periferik sinir-kas kavşağındaki asetilkolin miktarını artırmak hedeflenirken, merkezi sinir sistemi (MSS) kaynaklı yan etkilerin oluşmaması için ilacın kan-beyin bariyerini geçmemesi istenir.

Buna göre, aşağıdaki antikolinesterazlardan hangisi, yapısındaki "tersiyer amin" grubu nedeniyle kan-beyin bariyerini kolayca geçebildiği için miyastenia gravis tedavisinde rutin olarak tercih edilmez?

68 yaşında, hem benign prostat hiperplazisi (BPH) hem de esansiyel hipertansiyon tanıları ile takip edilen bir erkek hastada alfa-adrenerjik reseptör antagonistleri ile tedavi planlanmaktadır.

Bu hasta grubunda kullanılan ilaçlar ve farmakolojik etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Evre C kalp yetersizliği ve hipertansiyon tanısı olan 65 yaşındaki erkek hastada, eşlik eden metabolik sendrom ve hafif derecede obstrüktif akciğer hastalığı bulunmaktadır. Hastaya mortalite süresini uzattığı bilinen beta blokerlerden biri başlanacaktır. Bu klinik tabloda, yüksek $\beta_1$ selektivitesine sahip olması ve $\beta_3$ reseptör agonizması üzerinden nitrik oksit (NO) sentezini artırarak vazodilatasyon yapması nedeniyle tercih edilmesi gereken ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik anksiyete bozukluğu nedeniyle non-selektif bir beta-adrenerjik reseptör antagonisti (propranolol) kullanmakta olan bir hastaya, dental bir girişim sırasında lokal anesteziye ek olarak yüksek dozda epinefrin uygulanmıştır. Bu hastada gözlenmesi en muhtemel hemodinamik yanıt aşağıdakilerden hangisidir?

Otonom sinir sistemi nörotransmisyonu sırasında, postgangliyoner sempatik sinir uçlarından norepinefrin salınımı çeşitli presinaptik reseptörler aracılığıyla pozitif veya negatif yönde modüle edilmektedir. Buna göre, sempatik sinir uçlarında yer alan ve aktivasyonu veziküllerden norepinefrin salınımını artıran (pozitif modülasyon) presinaptik reseptör aşağıdakilerden hangisidir?

Direkt etkili kolinerjik agonistler, parasempatik sistem aktivasyonunu taklit ederek çeşitli organlarda etkiler gösterirler. Ancak bu farmakolojik etkiler, bazı kronik hastalıklara sahip bireylerde klinik tablonun ağırlaşmasına neden olabilir.

Buna göre, aşağıdaki klinik durumlardan hangisi direkt etkili bir muskarinik agonist olan betanekolün kullanımı için bir kontrendikasyon teşkil eder?

Sjögren sendromu tanısıyla takip edilen ve belirgin kserostomi (ağız kuruluğu) şikayeti bulunan 48 yaşındaki bir kadın hastaya, semptomatik rahatlama sağlamak amacıyla oral pilokarpin tedavisi başlanması planlanmaktadır. Bu ilacın sistemik muskarinik reseptör stimülasyonuna bağlı etkileri göz önüne alındığında, hastada aşağıdaki klinik tablolardan hangisinin şiddetlenmesi veya tetiklenmesi beklenmez?

Klinik uygulamada, kan basıncı yüksekliği ve prostat hipertrofisi olan hastalarda selektif $\alpha_1$ adrenerjik reseptör antagonistleri (örneğin prazosin), non-selektif antagonistlere (örneğin fentolamin) göre daha az refleks taşikardi oluşturmaları nedeniyle tercih edilirler. Tedavi başlangıcında "ilk doz fenomeni" riskine rağmen, bu ilaçların kalp hızı üzerindeki bu avantajları klinik açıdan önemlidir.

Selektif $\alpha_1$ blokörlerin, non-selektif blokörlere kıyasla daha az refleks taşikardiye yol açmasından sorumlu olan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik bir çalışmada, sağlıklı bir gönüllüye intravenöz infüzyon yoluyla bir adrenerjik agonist uygulanmıştır. Uygulama sırasında kaydedilen hemodinamik verilerde; periferik vasküler dirençte belirgin azalma, sistolik kan basıncında artış, diyastolik kan basıncında belirgin düşüş ve kalp hızında güçlü bir artış gözlenmiştir. Ortalama arter basıncının ise hafifçe azaldığı saptanmıştır. Tarif edilen bu hemodinamik profile uyan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Genel anestezi altında elektif cerrahi planlanan bir hastada nöromusküler blok sağlamak amacıyla steroidal yapılı bir ajan olan rokuronyum kullanılmıştır. Operasyon sonunda bloğu geri döndürmek için kullanılan ve etki mekanizması sinaptik aralıktaki asetilkolin miktarını artırmak yerine, plazmadaki serbest ilaç moleküllerini $1:1$ oranında bir şelatör gibi hapsederek (enkapsülasyon) nöromusküler kavşaktan uzaklaştırmak olan ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik olarak Myastenia gravis şüphesi bulunan bir hastada tanıyı doğrulamak amacıyla yapılan "Tensilon testi"nde kullanılan, damar yoluyla uygulandığında etkisi yaklaşık $5$-$15$ dakika süren en kısa etkili antikolinesteraz ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Bir cerrahi operasyon sırasında süksinilkolin infüzyonu uygulanan bir hastada, başlangıçta fasikülasyonlarla seyreden ve 'Train-of-Four' ($TOF$) stimülasyonunda sönme ($fade$) izlenmeyen blokajın, bir süre sonra karakteristik değiştirerek $TOF$ yanıtında belirgin sönme ve tetanik stimülasyon sonrası kolaylaştırma ($post-tetanic\ facilitation$) ile seyrettiği gözlenmiştir. Bu hastada gelişen yeni tablo (Faz $II$ blok) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Aşağıdaki şematik diyagramda, adrenerjik bir sinir ucundan salınan norepinefrinin, presinaptik membrandaki bir reseptör aracılığıyla kendi salınımını inhibe etmesi (negatif geribildirim) gösterilmiştir.

Buna göre, diyagramda soru işareti (?) ile belirtilen presinaptik otoreseptör aşağıdakilerden hangisidir?

Karın ağrısı ve aşırı bağırsak hareketliliği şikayetiyle başvuran $68$ yaşındaki erkek hastaya, spazmları gidermek amacıyla bir muskarinik reseptör antagonisti reçete edilmiştir. Özgeçmişinde benign prostat hiperplazisi ($BPH$) öyküsü bulunan bu hastada, ilacın kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek ve tıbbi müdahale gerektiren en olası komplikasyon aşağıdakilerden hangisidir?

Feokromositoma cerrahisine hazırlanan bir hastada kullanılan fenoksibenzamin ile benign prostat hiperplazisi ($BPH$) semptomları için reçete edilen tamsulosinin farmakolojik özellikleri karşılaştırıldığında; fenoksibenzamin kullanan hastada tamsulosin kullanan hastaya göre refleks taşikardinin çok daha şiddetli olması ve ortostatik hipotansiyon riskinin belirgin şekilde yüksek seyretmesi, bu iki ilacın hangi özellik farkı ile en iyi açıklanır?

Akut kalp yetersizliği olan bir hastada, periferik vasküler direnci belirgin olarak etkilemeden miyokardın kasılma gücünü (pozitif inotropik etki) artırmak amacıyla kullanılan selektif $\beta_1$ adrenerjik reseptör agonisti ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Laboratuvar kazası sonucu yüksek dozda organofosfatlı bir insektisite maruz kalan 34 yaşındaki erkek hasta, acil servise getirildiğinde hipersalivasyon, bronkore, miyozis ve bradikardi bulguları saptanıyor. Hastaya hızla terapötik dozda intravenöz atropin uygulanıyor. İzlemde hastanın bronşiyal sekresyonlarının kuruduğu ve kalp hızının normale döndüğü gözlenmesine rağmen, hasta kısa süre sonra derinleşen solunum yetmezliği tablosu ile karşı karşıya kalıyor ve mekanik ventilasyon ihtiyacı doğuyor. Bu hastada atropin tedavisine yanıt vermeyen ve solunum yetmezliğine neden olan temel fizyopatolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Daha önceki bir cerrahi girişiminde süksinilkolin uygulaması sonrası yaklaşık $6$ saat süren bir solunum paralizisi (uzamış apne) öyküsü bulunan bir hastaya, yeni bir elektif operasyon sırasında süksinilkolin riskinden kaçınmak amacıyla kısa etkili bir non-depolarizan nöromusküler blokör uygulanmıştır. Ancak bu ajanın normal dozda kullanımına rağmen hastada yine saatler süren nöromusküler blokaj gözlenmiş; bloğu geri döndürmek amacıyla uygulanan standart doz neostigminin ise klinik tabloyu iyileştirmediği, aksine bloğu bir miktar daha derinleştirerek süreci uzattığı saptanmıştır. Bu hastada kullanılan nöromusküler blokör aşağıdakilerden hangisidir?

Akut açı kapanması glokomu nedeniyle acil servise başvuran 60 yaşındaki bir hastada intraoküler basıncı düşürmek amacıyla pilokarpin tedavisi planlanmıştır. Ancak hastanın tıbbi öyküsünde bronşiyal astım ve aktif peptik ülser hastalığı olduğu saptanmıştır. Bu hastada pilokarpin kullanımı ve olası etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Genel anestezi sonrasında kürar benzeri nöromusküler blokörlerin etkisini sonlandırmak amacıyla hastaya intravenöz neostigmin uygulanmıştır. Neostigminin yol açabileceği bradikardi, bronkospazm ve aşırı sekresyon gibi muskarinik yan etkileri önlemek için eş zamanlı olarak bir muskarinik reseptör antagonisti verilmesi planlanmaktadır. Hastanın derlenme döneminde postoperatif konfüzyon, sedasyon veya deliryum gibi santral sinir sistemi (SSS) yan etkilerinden korunması özellikle istenmektedir.

Buna göre, farmakokinetik ve yapısal özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki muskarinik reseptör antagonistlerinden hangisinin bu klinik senaryoda kullanılması en uygundur?