Gastrointestinal ve Hepatobiliyer Sistem Patolojisi

$48$ yaşında kadın hasta, son aylarda giderek artan halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde hemoglobin değeri $8.2$ g/dL, ortalama eritrosit hacmi (MCV) $74$ fL saptanıyor. Kolonoskopik incelemede çekumda, lümene doğru ekzofitik büyüme gösteren sapsız bir kitle izleniyor. Kitleden alınan biyopsinin histopatolojik incelemesinde; "medüller" büyüme paterni, belirgin müsin üretimi ve yoğun tümör içi (intraepitelyal) lenfosit infiltrasyonu dikkat çekiyor. Soygeçmişinde kız kardeşinde $40$ yaşında endometrium karsinomu saptandığı öğrenilen bu hastada, mevcut tablodan sorumlu olan temel moleküler bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

68 yaşındaki erkek hasta; sırtına vuran epigastrik ağrı, son üç ayda yaklaşık $12$ $kg$ kaybettiren iştahsızlık ve belirgin skleral ikter şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan tetkiklerde pankreas başında $4$ $cm$ çapında, çevre dokulara infiltre kitle saptanıyor. Biyopsi sonucu "duktal adenokarsinom" olarak raporlanan bu hastadaki neoplastik sürecin patogenezi incelendiğinde; PanIN (pankreatik intraepitelyal neoplazi) evrelerinden infiltratif karsinom evresine geçişin en geç basamaklarında (PanIN-3) saptanan ve bu tümör tipi için oldukça karakteristik olan moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$64$ yaşında erkek hasta; şiddetli kuşak tarzı sırt ağrısı, $15$ kg ağırlık kaybı ve sarılık şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde serum amilaz ve lipaz düzeylerinde hafif yükseklik, CA $19-9$ düzeyinde ise belirgin artış ($>1000$ U/mL) saptanıyor. Bilgisayarlı tomografide (BT) pankreas başında $4$ cm boyutunda, hipodens bir kitle ve safra yollarında genişleme izleniyor. Hastaya yapılan cerrahi eksplorasyonda peripankreatik yağ dokusunda çok sayıda "tebeşir beyazı" renkli, sert kıvamlı odaklar dikkati çekiyor. Bu hastada saptanan malignitenin moleküler patogenezi ve öncül lezyonları (PanIN) göz önüne alındığında; displazinin "yüksek dereceye" ilerlemesi ve invaziv karsinom evresine geçiş sürecinde en geç (terminal basamakta) sürece katılması beklenen genetik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$29$ yaşında kadın hasta; son $1$ yıldır devam eden karın ağrısı, günde $5-6$ kez tekrarlayan kanlı ishal ve rektal tenesmus şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan kolonoskopik incelemede rektumdan başlayıp inen kolona kadar kesintisiz (sürekli) uzanan mukoza hiperemisi, granülarite ve ülserasyonlar saptanıyor. Alınan mukozal biyopsilerde kript mimarisinde bozulma (distorsiyon), kript apseleri, bazal plazmositoz ve sol kolon mukozasında Paneth hücreleri izleniyor. Bu klinik ve histopatolojik bulgular ışığında, hastanın tanısı ve bu hastalıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$18$ aylık bir erkek çocukta karında şişlik ve kitle saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde serum alfa-fetoprotein (AFP) düzeyinin belirgin olarak arttığı belirleniyor. Karaciğerdeki kitleden alınan biyopsi örneğinin mikroskobik incelemesinde, embriyonel karaciğer hücrelerine benzeyen küçük epitelyal hücre adacıkları ile birlikte osteoid odakları ve primitif mezenşimal doku elemanları izleniyor. Bu klinik ve patolojik bulgular eşliğinde en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir kadın hasta, yaklaşık $10$ yıldır oral kontraseptif (doğum kontrol hapı) kullanmaktadır. Karın bölgesinde aniden başlayan şiddetli bir ağrı ve baygınlık hissi ile acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde solukluk, taşikardi ve $85/50$ mmHg kan basıncı saptanıyor. Bilgisayarlı tomografide karaciğer sağ lobunda, kapsül altında yerleşen $8$ cm çapında, heterojen yapıda (hemoraji ile uyumlu) bir kitle ve karın içerisinde serbest sıvı saptanıyor. Bu klinik tablo ve radyolojik bulgular ışığında en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, son birkaç aydır devam eden dışkılama alışkanlığında değişiklik ve dışkı kalibresinde incelme şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan kolonoskopik incelemede sigmoid kolonda $1,5$ cm çapında, pedinküllü bir polip saptanarak eksize ediliyor. Histopatolojik incelemede; villiform büyüme paterni, belirgin eozinofilik sitoplazmalı hücreler ve muskularis mukoza ile bağlantısı bulunmayan, stroma içinde yüzen "ektopik kript odakları" ($ECF$) izleniyor. Bu polip için en olası tanı ve ilişkili moleküler özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında kadın hasta; son $6$ aydır devam eden, kramplı karın ağrısı, düşük dereceli ateş ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde sağ alt kadranda hassasiyet ve palpabl kitle saptanıyor. Yapılan kolonoskopik incelemede terminal ileumda, aralarda normal mukoza alanlarının bulunduğu "atlamalı" (skip) tutulum ve derin lineer ülserler gözleniyor. Rektumun tamamen doğal olduğu izleniyor. Cerrahi rezeksiyon materyalinde bağırsak duvarının belirgin şekilde "lastik kıvamında" kalınlaştığı ve lümenin daraldığı saptanıyor.

Bu hastanın histopatolojik incelemesinde saptanması en olası morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, uzun yıllardır devam eden yoğun alkol kullanımı öyküsü ile başvuruyor. Son bir haftadır halsizlik, ateş, sarılık ve sağ üst kadran ağrısı şikayetleri gelişen hastanın fizik muayenesinde hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde $AST: 380$ $U/L$, $ALT: 150$ $U/L$, total bilirubin: $8.5$ $mg/dL$ ve belirgin lökositoz izleniyor.

Bu hastaya yapılan karaciğer iğne biyopsisinde izlenmesi beklenen morfolojik bulgularla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$62$ yaşında erkek hasta, son $6$ aydır giderek artan disfaji ve yaklaşık $12$ kg kilo kaybı ile başvuruyor. Hastanın günde $2$ paket sigara içtiği ve $30$ yıldır düzenli alkol tükettiği öğreniliyor. Yapılan üst GİS endoskopisinde özofagusun orta $1/3$ kesiminde lümeni $\%70$ oranında daraltan, çevresi ülsere, sert kıvamlı ve frajil bir kitle saptanıyor.

Bu hastadaki olası patolojik tanı ve tümörün yayılım özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gıda saklama koşullarının yetersiz olduğu ve aflatoksin maruziyetinin yüksek olduğu coğrafi bölgelerde saptanan karaciğer tümörlerinde; $p53$ tümör baskılayıcı geninin $249.$ kodonunda karakteristik bir nokta mutasyonu izlenmektedir. Bu moleküler bulgu, aşağıdaki karaciğer lezyonlarından hangisinin tanısı için en değerlidir?

$54$ yaşında, vücut kitle indeksi $33$ kg/m² olan ve Tip 2 diabetes mellitus tanısıyla izlenen erkek hastanın yapılan rutin kontrollerinde serum $ALT$ ve $AST$ düzeyleri normalin $2.5$ katı yüksek saptanıyor. Alkol kullanım öyküsü olmayan hastaya yapılan karaciğer iğne biyopsisinde; hepatositlerin $\%40$'ında makrovesiküler yağlanma, belirgin balonlaşma dejenerasyonu, lobüler nötrofilik infiltrasyon ve yer yer Mallory-Denk cisimcikleri izleniyor. Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında kadın hasta, başka bir nedenle yapılan abdominal ultrasonografide karaciğer sağ lobda $4$ $cm$ çapında, düzgün sınırlı, solid bir kitle saptanması üzerine ileri tetkik ediliyor. Hastanın serum alfa-fetoprotein (AFP) düzeyi normal sınırlarda saptanıyor. Yapılan biyopsi incelemesinde; lezyonun portal trakt içermediği, hepatosit kordonlarının belirgin sitoplazmik mikrovezi-küler yağlanma (steatoz) gösterdiği ve sitolojik atipi izlenmediği saptanıyor. Bu klinik ve morfolojik bulgulara göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

62 yaşında erkek hastaya yapılan kolonoskopide sigmoid kolonda $1.8$ cm çapında, pedinküllü (saplı) bir polip saptanıyor. Histopatolojik incelemede; belirgin eozinofilik sitoplazmalı hücrelerden oluşan villiform çıkıntılar ve bu çıkıntıların yan duvarlarında, muskularis mukozaya temas etmeyen, yüzey epiteline dikey yerleşimli olmayan "ektopik kript merkezleri" ($EKM$) izleniyor. Bu lezyonun moleküler profili ve patogenezi düşünüldüğünde, sesil serrat lezyonlardan ($SSL$) ayrımında kullanılan en tipik morfolojik bulgu ve bu lezyon grubunda ($TSA$) $SSL$'lere oranla daha sık saptanan moleküler değişiklik aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

$26$ yaşında erkek hasta, katı gıdalara karşı aralıklı yutma güçlüğü ($disfaji$) ve retrosternal ağrı şikayeti ile başvuruyor. Öyküsünden hastanın alerjik rinit ve atopik dermatit nedeniyle takip edildiği öğreniliyor. Üst gastrointestinal sistem endoskopisinde özofagus mukozasında çok sayıda halkasal darlık ($trakealizasyon$) ve çizgisel oluklanmalar gözleniyor. Proksimal ve distal özofagustan alınan biyopsilerde çok katlı yassı epitel içinde her bir büyük büyütme alanında ($HPF$) ortalama $30$ eozinofil ve yüzeyel yerleşimli eozinofilik mikroapseler saptanıyor. Bu klinik ve histopatolojik bulgular ışığında en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında erkek hasta, sağ alt kadran ağrısı ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan kolonoskopide çekumda yerleşimli, lümene doğru ekzofitik büyüme gösteren bir kitle saptanıyor. Rezeksiyon materyalinin histopatolojik incelemesinde; tümörün sinsityal büyüme paterni gösteren geniş sitoplazmalı hücrelerden oluştuğu (medüller patern), belirgin tümör-infiltre eden lenfositler ($T\text{İ}L$) barındırdığı ve tümör çevresinde Crohn benzeri lenfoid reaksiyon olduğu görülüyor. Bu bulgular ışığında, bu neoplazinin gelişiminden sorumlu olan en olası moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$18$ yaşında erkek hasta, son zamanlarda ortaya çıkan el titremesi, konuşma güçlüğü ve depresif ataklar nedeniyle psikiyatri kliniğine başvuruyor. Yapılan tetkiklerde serum transaminaz düzeylerinde hafif yükseklik ve Coombs-negatif hemolitik anemi saptanıyor. Karaciğer iğne biyopsisinde makroveziküler steatoz, hepatositlerde balonlaşma dejenerasyonu ve sitoplazmik Mallory-Denk cisimcikleri izleniyor. Bu hastada en olası tanıyı doğrulamak amacıyla yapılacak histokimyasal incelemede, hepatositlerde biriken maddeyi göstermek için aşağıdaki boyalardan hangisi tercih edilmelidir?

$25$ yaşında kadın hasta, karın sağ üst kadranda dolgunluk hissi ve ağrı şikayetiyle başvuruyor. Hastanın özgeçmişinde siroz, hepatit veya oral kontraseptif kullanımı öyküsü saptanmıyor. Laboratuvar incelemelerinde serum alfa-fetoprotein (AFP) düzeyi normal sınırlarda bulunuyor. Karaciğer rezeksiyon materyalinin mikroskobik incelemesinde; bol eozinofilik granüler (onkositik) sitoplazmalı, belirgin nükleollü poligonel hücrelerin oluşturduğu yuvaların, birbirine paralel uzanan yoğun kollajen lif demetleri ile birbirinden ayrıldığı gözleniyor. Bu tümör ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

42 yaşında bir erkek hasta, halsizlik ve dışkılama alışkanlığında değişiklik şikayetleriyle başvuruyor. Kolonoskopide çekum yerleşimli, lümene doğru ekzofitik büyüme gösteren bir kitle saptanıyor. Biyopsi materyalinin histopatolojik incelemesinde bol müsin üretimi ve belirgin tümör içi lenfosit ($TILs$) infiltrasyonu gözleniyor. Hastanın aile öyküsünde babasının $48$ yaşında kolon kanseri, kız kardeşinin ise endometrial karsinom tanısı aldığı öğreniliyor. Bu hastada saptanan tümörün gelişiminde rol oynayan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında, belirgin kilo kaybı, kuşak tarzı sırt ağrısı ve ilerleyici sarılık şikayetiyle başvuran bir hastada pankreas başı yerleşimli duktal adenokarsinom saptanmıştır. Bu tümörün gelişimi, Pankreatik İntraepitelyal Neoplazi (PanIN) olarak adlandırılan prekürsör lezyonlar üzerinden basamaklı bir genetik progresyon gösterir. Bu progresyon süreci ve eşlik eden genetik değişiklikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?