Gastrointestinal ve Hepatobiliyer Sistem Patolojisi

48 yaşında erkek hasta, yaklaşık bir yıldır devam eden epigastrik yanma ve hazımsızlık şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan endoskopide antrum mukozasının eritemli ve ödemli olduğu izleniyor. Alınan biyopsi örneğinin mikroskobik incelemesinde; lamina propriada plazma hücrelerinden zengin yoğun inflamatuar infiltrat, germinal merkezli lenfoid foliküller ve gland epitelini infiltre ederek destrükte eden lenfosit kümeleri (lenfoepitelyal lezyonlar) saptanıyor. Bu hastadaki mevcut patolojik tabloyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$42$ yaşında, obezite tanısı olan ve dört çocuk annesi bir kadın hasta; akşam yemeğinde yediği yağlı bir öğün sonrası aniden başlayan şiddetli sağ üst kadran ağrısı, bulantı ve kusma şikayetleri ile acil servise başvuruyor. Fizik muayenede sağ hipokondriyum derin palpasyonu sırasında hastanın ağrı nedeniyle inspiryumunu (nefes almasını) yarıda kestiği (Murphy bulgusu) saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hafif lökositoz izleniyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında erkek hastada rutin kontrol sırasında yapılan abdominal ultrasonda safra kesesi fundusunda $1.5$ cm'lik segmental bir duvar kalınlaşması saptanmıştır. Kolesistektomi materyalinin histopatolojik incelemesinde; mukoza epitelinin muskularis propria tabakası içine doğru invajinasyonlar (fıtıklaşmalar) yaptığı ve bu invajinasyonların muskularis propria boyunca genişleyerek lümenle ilişkili kistik boşluklar oluşturduğu, çevrelerinde ise belirgin düz kas hiperplazisi olduğu izlenmiştir. Bu hastada tanımlanan patolojik tablo aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta; son bir aydır giderek artan sırta vuran künt ağrı, iştahsızlık ve $10 \text{ kg}$ kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede ikter saptanan hastanın abdominal $BT$ incelemesinde pankreas başında $4 \text{ cm}$'lik, düzensiz sınırlı kitle ve bu kitleye komşu omentumda yer yer "tebeşirimsi beyaz renkli" sert odaklarla karakterize enzimatik yağ nekrozu alanları izleniyor. Yapılan moleküler analizde, tümör hücrelerinde $18q21$ lokusunda homozigot delesyon saptanmıştır.

Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulguları ile saptanan genetik değişiklik göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$28$ yaşında erkek hasta, özellikle katı gıdalara karşı gelişen yutma güçlüğü ($disfaji$) ve zaman zaman gıdaların takılma hissi şikayeti ile başvuruyor. Özgeçmişinde bronşiyal astım ve alerjik rinit öyküsü olan hastaya yapılan endoskopide, özofagus mukozasında konsantrik halkalanmalar ($trakealizasyon$) ve lineer oluklanmalar izleniyor. Özofagusun hem proksimal hem de distal segmentlerinden alınan biyopsilerde çok katlı yassı epitel içerisinde her bir büyük büyütme alanında ($BBA$) $25-30$ adet eozinofil saptanıyor.

Bu klinik ve histopatolojik bulgular ışığında, hastadaki patolojinin gastroözofageal reflü hastalığından ($GÖRH$) ayrımında en karakteristik olan bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$6$ yaşında bir çocuk, geçirdiği influenza enfeksiyonu sırasında ateşini düşürmek amacıyla salisilat içeren bir ilaç kullanımını takiben; inatçı kusma, karaciğerde büyüme ve progresif bilinç bulanıklığı tablosuyla acil servise getiriliyor. Laboratuvar tetkiklerinde transaminaz ($AST$, $ALT$) düzeylerinde ve serum amonyak seviyesinde belirgin artış saptanırken, bilirubin düzeylerinin normal sınırlarda olduğu izleniyor. Karaciğer biyopsisinde belirgin bir inflamasyon veya nekroz izlenmezken, hepatosit sitoplazmalarında nukleusu yerinden itmeyen, ince damlacıklar şeklinde yağ birikimi saptanıyor.

Bu klinik ve morfolojik bulguların temelinde yatan patogenetik düzenek aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında bir erkek hasta, son 6 aydır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve fiziksel kapasitede azalma şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan tetkiklerde aşağıdaki bulgular saptanıyor:

- Hemoglobin: $8.5 \text{ g/dL}$
- Ortalama eritrosit hacmi (MCV): $72 \text{ fL}$
- Dışkıda gizli kan: Pozitif

Kolonoskopik incelemede çekumda lümene doğru uzanan, frajil ve ekzofitik karakterde bir kitle izleniyor. Biyopsi materyalinin moleküler incelemesinde tümörün 'mikrosatellit instabilite' (MSI) yolağı üzerinden geliştiği saptanıyor.

Buna göre, bu hastadaki kitlede aşağıdaki histopatolojik veya moleküler bulgulardan hangisinin görülme olasılığı en yüksektir?

$2$ yaşında bir erkek çocuk, karında giderek artan şişlik şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Yapılan fizik muayenede sağ üst kadranda ağrısız, sert bir kitle saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde serum alfa-fetoprotein (AFP) düzeyinin yaşa göre beklenenin çok üzerinde ($>200.000$ $ng/mL$) olduğu görülüyor. Karaciğerdeki kitleden alınan biyopsi örneğinde küçük, koyu nükleuslu, dar sitoplazmalı primitif epitelyal hücrelerin oluşturduğu tabakalar ve bu hücrelerin arasında yer yer osteoid (kemik) benzeri yapılar içeren mezenkimal alanlar izleniyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Kolelitiazis tanısıyla elektif kolesistektomi uygulanan $45$ yaşındaki kadın hastanın ameliyat sonrası patolojik incelemesinde, safra kesesi mukozasında yaygın, sarı renkli, lineer ve punktat beneklenmeler saptanmıştır. Makroskobik olarak "çilek safra kesesi" ($strawberry$ $gallbladder$) olarak tanımlanan bu klinik tablonun temel histopatolojik karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında kadın hasta, rutin kontrol sırasında yapılan ultrasonografide karaciğer sağ lobunda 4 cm çapında, iyi sınırlı bir kitle saptanması üzerine başvuruyor. Hastanın 10 yıldır oral kontraseptif kullanım öyküsü mevcuttur. Yapılan dinamik BT incelemesinde kitlenin arteryel fazda belirgin kontrastlandığı ve santralinde "yıldızvari" (stellate) bir skar dokusu içerdiği izleniyor. Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşındaki erkek hasta, alkol alımı sonrası ani başlayan, sırtına vuran kuşak tarzı şiddetli karın ağrısı ve serum amilaz düzeyinde $5$ kat artış saptanması üzerine 'akut pankreatit' tanısıyla yatırılıyor. Hastanın peripankreatik yağ dokusunda makroskobik olarak 'tebeşir beyazı' opak odakların izlendiği saptanıyor. Bu odakların mikroskobik incelemesinde izlenen, nükleuslarını kaybetmiş ancak hücre sınırları korunmuş 'gölge hücre' görünümü aşağıdaki patolojik süreçlerden hangisi için karakteristiktir?

$45$ yaşında kadın hasta, epigastrik bölgede dolgunluk ve künt ağrı şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan batın tomografisinde pankreas korpus-kuyruk bileşkesinde yerleşimli, yaklaşık $6$ $cm$ çapında, çok odacıklı (multiloküle) kistik bir kitle izleniyor. Kitlenin ana pankreatik kanal ile ilişkisi saptanmıyor. Cerrahi eksizyon sonrası yapılan histopatolojik incelemede, kist boşluğunun müsinle dolu olduğu, duvarın kolumnar müsin salgılayan epitelle döşeli olduğu ve epitelin hemen altında yoğun "over benzeri stroma" (ovarian-like stroma) bulunduğu gözleniyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında kadın hasta, son $6$ aydır devam eden epigastrik ağrı ve yanma şikayetiyle başvuruyor. Yapılan üst gastrointestinal sistem endoskopisinde mide antrumunda nodüler mukoza ve eritemli alanlar izleniyor. Alınan biyopsilerin histopatolojik incelemesinde lamina propriada yoğun lenfoplazmositik infiltrasyon, lenfoid folikül oluşumları ve mide bezlerini infiltre eden (lenfoepitelyal lezyon) atipik monomorfik lenfositler saptanıyor. İmmünhistokimyasal olarak bu hücrelerin $CD20(+)$, $CD5(-)$ ve $CD10(-)$ olduğu belirleniyor. $Helicobacter$ $pylori$ pozitifliği de saptanan hastaya standart eradikasyon tedavisi uygulanıyor. Tedaviden $1$ yıl sonra yapılan kontrol endoskopisinde lezyonun morfolojik olarak sebat ettiği ve gerilemediği görülüyor.

Bu klinik ve histopatolojik tabloya sahip hastada aşağıdaki genetik değişikliklerden hangisinin bulunma olasılığı en yüksektir?

Kilo kaybı, iştahsızlık ve sırtına vuran kuşak tarzı epigastrik ağrı şikayetleriyle başvuran $62$ yaşındaki erkek hastanın fizik muayenesinde sol bacak ve ön kolda gezici yüzeyel tromboflebit (Trousseau bulgusu) saptanmıştır. Batın $BT$ incelemesinde pankreas gövde-kuyruk bileşkesinde $4$ $cm$ çapında, düzensiz sınırlı kitle izlenmiştir. Bu tümörün moleküler patogenezinde rol oynayan, $TGF-\beta$ sinyal yolağının mediyatörü olarak görev yapan ve genellikle progresyonun geç evrelerinde (invaziv karsinom aşamasında) inaktive olan gen aşağıdakilerden hangisidir?

55 yaşında kadın hastaya yapılan tarama kolonoskopisinde, proksimal kolonda 8 mm çapında, sapsız (sesil) ve hafif kabarık bir lezyon saptanıyor. Biyopsi örneğinin mikroskobik incelemesinde; kriptlerin bazal kısımlarında genişleme ile 'L' ya da 'çizme' (boot-shaped) şeklinde dallanmalar saptanan, yüzeyel kısımları ise serrat (testere dişi) görünümünde olan bir polip izleniyor. Bu lezyon ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$65$ yaşında, obezite ve uzun süreli retrosternal yanma ($pirozi$) şikayeti olan bir erkek hastada, yeni gelişen yutma güçlüğü ($disfaji$) üzerine yapılan endoskopide distal özofagusta ve gastroözofageal bileşkede düzensiz kitle saptanıyor. Alınan biyopside müsin üreten glandüler yapılar izleniyor. Bu hastadaki tümörün patogenezi ve morfolojik özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yirmi yılı aşkın süredir kronik pirozis ve regürjitasyon şikayetleri olan bir hastadan alınan distal özofagus biyopsisinde intestinal metaplazi (Barrett özofagusu) izlenmiştir. Bu lezyonun adenokarsinoma ilerleme sürecindeki moleküler patogenez incelendiğinde; hücre siklusunun kontrolünü bozan, klonal genişlemeye yol açan ve genellikle neoplastik progresyonun en erken evresinde (displazi öncesi veya erken displazi) saptanan moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

22 yaşında erkek hasta, sağ üst kadranda dolgunluk ve ağrı şikayetiyle başvuruyor. Hastanın tıbbi geçmişinde hepatit öyküsü, alkol kullanımı veya bilinen bir metabolik karaciğer hastalığı bulunmamaktadır. Serum alfa-fetoprotein ($AFP$) düzeyi normal sınırlarda saptanmıştır. Batın tomografisinde karaciğer sağ lobunda iyi sınırlı, $8$ $cm$ çapında solid kitle izleniyor. Cerrahi rezeksiyon materyalinin histopatolojik incelemesinde; bol granüler eosinofilik sitoplazmalı ve belirgin nukleollü neoplastik hepatositlerin, paralel dizilimli lamellar kollajen bantları ile birbirinden ayrıldığı gözleniyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında kadın hasta, sağ üst kadranda dolgunluk ve künt bir ağrı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde sağ hipokondriyumda ağrısız, gergin bir kitle palpe ediliyor. Yapılan kolesistektomi materyalinin makroskobik incelemesinde, safra kesesinin belirgin derecede genişlemiş ve gergin olduğu, lümeninde ise yeşil-kahverengi safra yerine berrak, müsinöz bir sıvının toplandığı gözleniyor. Bu klinik ve patolojik tablo aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında erkek hasta, son $6$ aydır devam eden sağ üst kadran ağrısı, halsizlik ve belirgin kilo kaybı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Hastanın anamnezinde yaklaşık $35$ yıl boyunca bir plastik üretim tesisinde polivinil klorür ($PVC$) maruziyeti olduğu öğreniliyor. Yapılan batın tomografisinde karaciğerde yaygın, yer yer hemorajik odaklar içeren multipl kitleler saptanıyor. Karaciğer iğne biyopsisinde, vasküler kanalları döşeyen, belirgin nükleer atipi gösteren iğsi ve epiteloid görünümlü malign hücreler izleniyor. Bu hastadaki olası tanı ve bu tümörün patolojik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?