Problemler

889 questions

Question 401Question

Bir tiyatro salonundaki koltukların %35\%35'i doludur. Salonda 130130 boş koltuk olduğuna göre, bu salondaki dolu koltuk sayısı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 70

Answer

Dolu koltuk sayısı 7070'tir.
Salondaki boş koltukların oranı %65\%65'tir. %65\%65'i 130130 olan toplam koltuk sayısı 200200'dür. Dolu koltuk sayısı ise toplam koltuk sayısının %35\%35'i olan 7070'tir.

Step-by-Step Solution

1
Boş koltukların yüzdelik oranını belirlemek
Boş koltukların oranı %65\%65'tir.
Salondaki tüm koltukların oranı %100\%100 olduğundan, dolu koltukların oranı çıkarılarak boş koltukların oranı %100%35=%65\%100 - \%35 = \%65 olarak bulunur.
2
Salonun toplam koltuk kapasitesini hesaplamak
Toplam koltuk sayısı 200200'dür.
Boş koltuk sayısı 130130 olup bu sayı toplam koltukların %65\%65'ine karşılık gelir. Buradan toplam koltuk sayısı 130÷65100=200130 \div \frac{65}{100} = 200 olarak hesaplanır.
3
Dolu koltuk sayısını bulmak
Dolu koltuk sayısı 7070'tir.
Toplam 200200 koltuktan 130130 boş koltuk çıkarılarak dolu koltuk sayısı 200130=70200 - 130 = 70 olarak bulunur.

Key Concept

Yüzde kavramı ve belirli bir yüzdesi verilen çokluğun tamamını veya diğer parçalarını bulma.
Question 402Question

Bir memur, her sabah evinden iş yerine sabit bir hızla yürüyerek gitmektedir. Eğer sabahları normal hızının 43\frac{4}{3} katı hızla yürürse iş yerine her zamanki süresinden 10 dakika10\text{ dakika} daha erken varmaktadır.

Bu memur, bir gün evden çıkıp yolun 14\frac{1}{4}'ünü normal hızıyla yürüdükten sonra kalan yolda hızını yarıya indirmek zorunda kalmıştır.

Buna göre, memur o gün iş yerine her zamanki süresinden kaç dakika geç varmıştır?

Show answer & explanation

Answer: 30

Answer

Memur o gün iş yerine her zamanki süresinden 30 dakika geç varmıştır.
Memurun normal süresi 40 dakikadır. Yolun ilk 1/4'ünü normal hızıyla 10 dakikada alır. Kalan 3/4'ünü ise normalde 30 dakikada alacakken hızını yarıya indirdiği için 60 dakikada alır. Böylece o günkü toplam yolculuk süresi 70 dakika sürer ve normal süresinden 30 dakika daha geç kalır.

Step-by-Step Solution

1
Normal hız ile süre arasındaki ilişkiyi kurarak normal varış süresini hesaplamak.
Normal hız vv, yol xx ve normal süre tt olsun. Hız 43v\frac{4}{3}v olduğunda süre ters orantılı olarak 34t\frac{3}{4}t olur. Aradaki fark 10 dakika olduğundan: t34t=10t4=10t=40 dakikat - \frac{3}{4}t = 10 \Rightarrow \frac{t}{4} = 10 \Rightarrow t = 40\text{ dakika} bulunur.
Soruda verilen hız değişimi ve erken varma süresini kullanarak memurun normalde işe kaç dakikada gittiğini bulmak gerekir.
2
Yolun ilk 14\frac{1}{4}'lük kısmı için geçen süreyi hesaplamak.
Yolun 14\frac{1}{4}'ü normal hızla gidildiği için harcanan süre: t1=4014=10 dakikat_1 = 40 \cdot \frac{1}{4} = 10\text{ dakika} olur.
Yolun ilk aşamasında normal hızın korunduğu belirtilmiştir.
3
Kalan 34\frac{3}{4}'lük kısım yarı hızla gidildiğinde harcanan süreyi hesaplamak.
Normal koşullarda kalan yol için gereken süre 4034=30 dakika40 \cdot \frac{3}{4} = 30\text{ dakika} olmalıdır. Hız yarıya indirildiğinde süre 2 katına çıkacağından kalan kısım için geçen süre: t2=30×2=60 dakikat_2 = 30 \times 2 = 60\text{ dakika} olur.
Hız ile süre ters orantılıdır; hız yarıya indiğinde kalan yolu alma süresi 2 katına çıkar.
4
O günkü toplam süreyi ve normal süreye göre gecikme miktarını hesaplamak.
Toplam harcanan süre: ttoplam=t1+t2=10+60=70 dakikat_{\text{toplam}} = t_1 + t_2 = 10 + 60 = 70\text{ dakika} olur. Gecikme miktarı: 7040=30 dakika70 - 40 = 30\text{ dakika} bulunur.
O günkü toplam varış süresi ile normal varış süresi arasındaki farkı bularak gecikme süresine ulaşılır.

Key Concept

Hız ile zaman arasındaki ters orantı ilişkisi ve yolun bölümlerine göre harcanan sürelerin toplanması.
Estimated Time:2m 0s
Question 403Question
Bir dijital oyun stüdyosunda, bir oyunun karakter tasarımlarını yapan Ali, Burak ve Can'ın çalışma hızları sırasıyla vAv_A, vBv_B ve vCv_C olmak üzere bu tasarımcıların hızları arasında
3vA=4vB=6vC3v_A = 4v_B = 6v_C
bağıntısı vardır.

Ali, Burak ve Can bu oyunun tasarımlarını içeren bir projeye birlikte başlıyorlar. Projeye başladıktan 22 gün sonra Ali işi bırakıyor. Ali işi bıraktıktan sonra Burak çalışma hızını yarıya indiriyor, Can ise çalışma hızını 22 katına çıkarıyor.

Burak ve Can bu şekilde 44 gün daha çalışarak projeyi tamamlıyorlar.

Buna göre, Can bu projenin tamamını başlangıçtaki hızıyla tek başına kaç günde bitirebilirdi?

Show answer & explanation

Answer: 20

Answer

Can bu projenin tamamını başlangıçtaki hızıyla tek başına 20 günde bitirebilirdi.
Soruda verilen hız ilişkilerine göre işçilerin çalışma kapasiteleri belirlenmiş, aşamalı çalışma düzenine göre yapılan işlerin toplamı bulunmuş ve Can'ın ilk hızıyla bu toplam işi bitirme süresi hesaplanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tasarımcıların çalışma hızları arasındaki ilişkiyi kullanarak ortak bir değişken belirleme
vA=4vv_A = 4v, vB=3vv_B = 3v ve vC=2vv_C = 2v olarak belirlenir.
3vA=4vB=6vC3v_A = 4v_B = 6v_C eşitliğini sağlamak için en küçük ortak kat olan 1212 katsayısı üzerinden hızlar oranlanır.
2
İlk 2 günde yapılan iş miktarını hesaplama
W1=18vW_1 = 18v birim iş yapılır.
Üç tasarımcı birlikte 2 gün çalıştığı için iş miktarı: (4v+3v+2v)×2=18v(4v + 3v + 2v) \times 2 = 18v olur.
3
Hız değişimlerini belirleyip kalan 4 günde yapılan iş miktarını hesaplama
W2=22vW_2 = 22v birim iş yapılır.
Burak hızını yarıya indirerek 1,5v1,5v yapar, Can hızını 2 katına çıkararak 4v4v yapar. Birlikte 4 günde (1,5v+4v)×4=22v(1,5v + 4v) \times 4 = 22v iş yaparlar.
4
Toplam işi bulma ve Can'ın tek başına bitirme süresini hesaplama
Can tek başına 20 günde bitirir.
Toplam iş W=18v+22v=40vW = 18v + 22v = 40v birimdir. Can'ın başlangıçtaki hızı 2v2v olduğuna göre, işi tek başına bitirme süresi 40v2v=20\frac{40v}{2v} = 20 gündür.

Key Concept

İşçi problemleri ile ters orantı arasındaki ilişkiyi kurarak iş miktarı ve çalışma sürelerini hesaplama.
Question 404Question

Deniz, Ege ve Fırat isimli üç arkadaşın yaşları ve doğum yıllarıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Deniz, Ege'den 44 yaş büyüktür.
* Fırat, Deniz'in bugünkü yaşına geldiğinde Ege 2222 yaşında olacaktır.
* Bu üç kişinin bugünkü yaşları toplamı 4646'dır.

Buna göre; Deniz, Ege ve Fırat'ın doğum yıllarının en eskiden en yeniye (kronolojik olarak ilk doğandan son doğana) doğru sıralanışını belirleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğum yıllarının en eskiden en yeniye doğru sıralanışı Deniz, Ege ve Fırat şeklindedir.
Deniz, Ege ve Fırat'ın bugünkü yaşları sırasıyla 19, 15 ve 12 olarak bulunur. Bir kişinin bugünkü yaşı ne kadar büyükse doğum yılı o kadar eskiye dayanır (yani sayısal olarak daha küçüktür). Bu durumda en büyük olan Deniz en eski doğum yılına, en küçük olan Fırat ise en yeni doğum yılına sahiptir. Dolayısıyla doğum yıllarının en eskiden en yeniye sıralanışı sırasıyla Deniz, Ege ve Fırat şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Deniz (dd), Ege (ee) ve Fırat'ın (ff) bugünkü yaşlarını gösteren değişkenler tanımlayıp verilen ilişkileri denklem olarak yazalım.
Deniz, Ege'den 4 yaş büyük olduğu için: d=e+4d = e + 4
Üçünün bugünkü yaşları toplamı 46 olduğu için: d+e+f=46d + e + f = 46
Fırat'ın Deniz'in yaşına gelmesi için geçen süre dfd - f yıldır. Bu süre geçtiğinde Ege'nin yaşı e+(df)=22e + (d - f) = 22 olur.
Sözel olarak verilen yaş ilişkilerini matematiksel denklemlere dönüştürmek için.
2
d=e+4d = e + 4 eşitliğini kullanarak diğer iki denklemdeki dd değişkeni yerine e+4e + 4 yazalım ve sistemi iki bilinmeyenli hale getirelim.
Yaşlar toplamı denklemi: (e+4)+e+f=462e+f=42(e + 4) + e + f = 46 \Rightarrow 2e + f = 42 elde edilir.
Ege'nin gelecekteki yaşı denklemi: e+(e+4)f=222ef=18e + (e + 4) - f = 22 \Rightarrow 2e - f = 18 elde edilir.
Bilinmeyen sayısını azaltarak denklem sistemini çözülebilir kılmak için.
3
Elde edilen 2e+f=422e + f = 42 ve 2ef=182e - f = 18 denklemlerini taraf tarafa toplayarak ee, ff ve dd değerlerini hesaplayalım.
Taraf tarafa topladığımızda: 4e=60e=154e = 60 \Rightarrow e = 15 bulunur.
2(15)+f=42f=122(15) + f = 42 \Rightarrow f = 12 bulunur.
d=15+4d=19d = 15 + 4 \Rightarrow d = 19 bulunur.
Kişilerin bugünkü yaşları: Deniz 19, Ege 15, Fırat 12'dir.
Her bir kişinin bugünkü kesin yaşını bulmak için.
4
Yaşları bilinen kişilerin doğum yıllarını kıyaslayarak en eskiden en yeniye doğru sıralayalım.
Bugünkü yaşı en büyük olan kişinin doğum yılı en eskidendir. Yaş sıralaması 19>15>1219 > 15 > 12 (Deniz > Ege > Fırat) olduğundan, doğum yılı sıralaması en eskiden en yeniye doğru Deniz, Ege ve Fırat şeklindedir.
Yaş ile doğum yılı arasındaki ters orantılı ilişkiyi kullanarak nihai sıralamayı bulmak için.

Key Concept

Yaş problemlerinde yaş farkının zamana göre değişmezliği ve yaş ile doğum yılı arasındaki ters yönlü ilişki.
Estimated Time:2m 0s
Question 405Question

Bir tekstil atölyesinde bulunan otomatik paketleme makinesi, sipariş verilen bir grup ürünü sabit bir çalışma hızıyla tek başına 15 saatte paketleyebilmektedir.

Bu makinenin çalışma hızı %50 artırılırsa, aynı miktardaki ürünü tek başına kaç saatte paketler?

Show answer & explanation

Answer: 10

Answer

Makinenin çalışma hızı %50 artırıldığında yeni hızı 1,5v1,5v olur. Aynı miktar işi tamamlama süresi ise 10 saat olarak bulunur.
Makinenin hızı ile işi bitirme süresi ters orantılıdır. Hız %50 artarak 1,51,5 katına çıktığında, süre aynı oranda azalarak 10 saat olur.

Step-by-Step Solution

1
Makinenin ilk hızını belirleme ve iş miktarını ifade etme.
Makinenin ilk hızı vv olsun. Toplam iş 15v15v olur.
İş miktarı, çalışma hızı ile sürenin çarpımıdır.
2
Yeni çalışma hızını hesaplama.
Yeni çalışma hızı v+v×50100=1,5vv + v \times \frac{50}{100} = 1,5v olur.
Makinenin hızı %50 oranında artırılmıştır.
3
Yeni süreyi bulmak için denklem kurma ve çözme.
1,5v×t=15v    t=101,5v \times t = 15v \implies t = 10 saat.
Yapılan iş miktarı değişmediğinden, yeni hız ile yeni sürenin çarpımı ilk durumdaki işe eşit olmalıdır.

Key Concept

İşçi veya makinelerin çalışma hızları (kapasiteleri) ile işi tamamlama süreleri ters orantılıdır.
Question 406Question

Aşağıda sol sütunda hareketlilerle ilgili özellikleri verilen durumlar ile sağ sütunda bu durumlardan elde edilen doğru sayısal sonuçları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Dairesel bir pist etrafında aynı noktadan aynı anda zıt yönlerde harekete başlayan iki bisikletliden birinin hızı diğerinin hızının 33 katıdır. Bu iki bisikletli ilk kez karşılaşt��ktan sonra yavaş olan bisikletli hızını iki katına çıkarıp yönünü değiştirmeden yoluna devam ediyor. Bisikletlilerin ilk karşılaşmalarından ikinci karşılaşmalarına kadar geçen sürenin, harekete başlamalarından ilk karşılaşmalarına kadar geçen süreye oranı
Bir araç gideceği yolun ilk 13\frac{1}{3}'ünü 30 km/sa30\text{ km/sa} hızla, kalan yolun yarısını 40 km/sa40\text{ km/sa} hızla, kalan son kısmı ise 60 km/sa60\text{ km/sa} hızla gidiyor. Bu aracın tüm yolculuk boyunca saatteki ortalama hızı (km/sa)
Durgun sudaki hızı saatte 25 km25\text{ km} olan bir motor, akıntı hızı saatte 5 km5\text{ km} olan bir nehirde A noktasından B noktasına gidip hiç durmadan geri dönüyor. Bu motorun tüm yolculuk boyunca saatteki ortalama hızı (km/sa)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Birinci durum 45\frac{4}{5} oranı ile, ikinci durum 4040 saatteki ortalama hızı ile, üçüncü durum ise 2424 saatteki ortalama hızı ile eşleşmelidir.
Soruda verilen her üç durum için fiziksel ve matematiksel hareket yasaları doğru şekilde uygulanmıştır. Birinci durumda zıt yönlü dairesel harekette karşılaşma sürelerinin oranı 45\frac{4}{5} olarak; ikinci durumda farklı hızlarla gidilen eşit mesafeli üç yol bölümünün ortalama hızı 40 km/sa40\text{ km/sa} olarak; üçüncü durumda akıntılı nehirde gidiş-dönüş yapan motorun ortalama hızı 24 km/sa24\text{ km/sa} olarak bulunmuş ve doğru sonuçlarla eşleştirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci durum için bisikletlilerin hızlarını sırasıyla vv ve 3v3v olarak belirleyip ilk karşılaşma süresini yazınız.
Pistin çevresi xx olsun. Zıt yönlü harekette karşılaşma süresi t1=x3v+v=x4vt_1 = \frac{x}{3v + v} = \frac{x}{4v} olur.
Zıt yönlü dairesel harekette ilk karşılaşma süresi, pist çevresinin hızlar toplamına bölünmesiyle bulunur.
2
İlk karşılaşma sonrasında yavaş olan bisikletlinin yeni hızını belirleyip ikinci karşılaşma süresini hesaplayarak oranı bulunuz.
Yavaş olan bisikletli hızını iki katına çıkarınca hızı 2v2v olur. Diğer bisikletlinin hızı ise 3v3v'dir ve zıt yönde hareket etmeye devam ederler. İkinci karşılaşma süresi t2=x3v+2v=x5vt_2 = \frac{x}{3v + 2v} = \frac{x}{5v} olur. Buradan oran t2t1=x/5vx/4v=45\frac{t_2}{t_1} = \frac{x/5v}{x/4v} = \frac{4}{5} bulunur.
Hız değişimi sonrasında yeni hızlar toplamı kullanılarak ikinci karşılaşma süresi hesaplanır ve ilk süreye oranlanır.
3
İkinci durumda aracın aldığı toplam yolu 3S3S kabul ederek her bir bölüm için geçen süreleri yazıp toplam süreyi bulunuz.
Yolun ilk 13\frac{1}{3}SS olup 30 km/sa30\text{ km/sa} hızla t1=S30t_1 = \frac{S}{30} sürede alınır. Kalan yol 2S2S olup yarısı SS mesafesini 40 km/sa40\text{ km/sa} hızla t2=S40t_2 = \frac{S}{40} sürede alır. Son kısım SS mesafesini 60 km/sa60\text{ km/sa} hızla t3=S60t_3 = \frac{S}{60} sürede alır. Toplam süre T=S30+S40+S60=9S120=3S40T = \frac{S}{30} + \frac{S}{40} + \frac{S}{60} = \frac{9S}{120} = \frac{3S}{40} olur.
Ortalama hızı bulabilmek için toplam sürenin yol cinsinden ifadesi gerekir.
4
İkinci durum için ortalama hızı hesaplayınız.
Ortalama hız Vort=Toplam YolToplam Su¨re=3S3S40=40 km/saV_{ort} = \frac{\text{Toplam Yol}}{\text{Toplam Süre}} = \frac{3S}{\frac{3S}{40}} = 40\text{ km/sa} olarak bulunur.
Ortalama hız formülü olan toplam yolun toplam zamana oranı uygulanır.
5
Üçüncü durumda nehirde akıntı yönünde ve akıntıya karşı hızları belirleyip ortalama hızı bulunuz.
Gidiş hızı akıntı yönünde olduğundan 25+5=30 km/sa25 + 5 = 30\text{ km/sa} olur. Dönüş hızı akıntıya karşı olduğundan 255=20 km/sa25 - 5 = 20\text{ km/sa} olur. Gidiş dönüşte eşit mesafeler katedildiği için ortalama hız Vort=2vgidisvdonusvgidis+vdonus=2302030+20=24 km/saV_{ort} = \frac{2 \cdot v_{gidis} \cdot v_{donus}}{v_{gidis} + v_{donus}} = \frac{2 \cdot 30 \cdot 20}{30 + 20} = 24\text{ km/sa} olarak bulunur.
Akıntı etkisiyle değişen gidiş ve dönüş hızları kullanılarak eşit mesafeli gidiş-dönüş yolculuğunun ortalama hızı hesaplanır.

Key Concept

Hız ve hareket problemlerinde bağıl hız, ortalama hız ve akıntı problemlerinin formülleri.
Estimated Time:2m 30s
Question 407Question

Bir teknoloji mağazası, bir akıllı telefon modelini üreticinin belirlediği liste fiyatı üzerinden %30\%30 indirimle satın almaktadır. Mağaza, satın aldığı her bir telefon için bu liste fiyatının %5\%5'i kadar nakliye ve sigorta ücreti ödemektedir.

Mağaza bu telefonları liste fiyatı üzerinden %5\%5 indirim uygulayarak satmayı planlamaktadır. Ancak mağazaya ulaşan telefonların %20\%20'sinin kutusunda hasar olduğu tespit edilmiş ve bu hasarlı telefonlar alış fiyatı (nakliye ve sigorta hariç) üzerinden ne kâr ne zarar edilerek satılmıştır. Hasarsız telefonlar ise planlanan indirimli fiyattan satılmıştır.

Buna göre, mağazanın tüm telefonların satışından elde ettiği toplam kâr, mağazaya olan toplam maliyetinin yüzde kaçıdır?

Show answer & explanation

Answer: 20

Answer

Mağazanın tüm telefonların satışından elde ettiği toplam kâr, mağazaya olan toplam maliyetinin %20'sidir.
Toplam maliyet olan 75007500 TL'ye karşılık toplam satıştan elde edilen gelir 90009000 TL'dir. Buradan elde edilen kâr 15001500 TL'dir. 15001500 TL kârın 75007500 TL toplam maliyete oranı %20\%20 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Telefon başına alış fiyatı ve masrafların hesaplanması
Alış fiyatı: 7070 TL, Masraf: 55 TL, Toplam Birim Maliyet: 7575 TL
Maliyet analizinin yapılabilmesi için bir telefonun toplam maliyetini belirlemek gerekir.
2
Toplam satın alınan ürün adedine göre toplam maliyetin hesaplanması
100100 adet telefon için Toplam Maliyet = 75×100=750075 \times 100 = 7500 TL
Yüzdelik hesaplamaların kolay yapılabilmesi için örnek bir ürün sayısı (100) seçilerek toplam maliyet hesaplanır.
3
Hasarlı ve hasarsız telefonların satış fiyatlarının ve adetlerinin belirlenmesi
Hasarlı: 20 adet, satış fiyatı: 7070 TL. Hasarsız: 80 adet, satış fiyatı: 9595 TL
Soruda belirtilen iki farklı satış koşuluna göre elde edilecek gelirlerin hesaplanması amaçlanır.
4
Toplam satış gelirinin ve elde edilen toplam kârın hesaplanması
Toplam Gelir = (20×70)+(80×95)=1400+7600=9000(20 \times 70) + (80 \times 95) = 1400 + 7600 = 9000 TL. Toplam Kâr = 90007500=15009000 - 7500 = 1500 TL
Kâr oranını bulmak için toplam gelir ile toplam maliyet arasındaki fark hesaplanır.
5
Toplam kârın toplam maliyete oranının yüzde olarak hesaplanması
Kâr Oranı = 15007500×100=20\frac{1500}{7500} \times 100 = 20
Soruda istenen net kâr yüzdesini bulmak.

Key Concept

Kâr ve zarar durumları toplam maliyet (alış fiyatı + ek masraflar) ile toplam satış gelirleri arasındaki fark üzerinden hesaplanır.

Alternative Method

Telefon adedi yerine doğrudan oranlar kullanılabilir. 1 adet telefonun maliyeti 7575 birimdir. 0,20,2 oranındaki hasarlı telefonlar 7070 birimden satılarak 1414 birim gelir getirir. 0,80,8 oranındaki hasarsız telefonlar 9595 birimden satılarak 7676 birim gelir getirir. Toplam ortalama gelir 14+76=9014 + 76 = 90 birim olur. 7575 birim maliyete karşılık 9090 birim satış yapıldığına göre kâr oranı 907575=1575=%20\frac{90-75}{75} = \frac{15}{75} = \%20 olarak bulunur.
Estimated Time:2m 0s
Question 408Question

Bir otoyol dinlenme tesisinden saatte 80 km80\text{ km} sabit hızla yola çıkan bir otomobilin ardından, aynı tesisten 2 saat2\text{ saat} sonra ve aynı yöne doğru saatte 120 km120\text{ km} sabit hızla bir motosikletli yola çıkmıştır. Buna göre, motosikletli yola çıktıktan kaç saat sonra otomobili yakalar?

Show answer & explanation

Answer: 4

Answer

Motosikletli yola çıktıktan 4 saat sonra otomobili yakalar.
Motosikletli yola çıktığında otomobil 160 km160\text{ km} yol almıştır. Motosikletli her saat otomobile 40 km40\text{ km} yaklaşacağından, aradaki mesafeyi 160/40=4160 / 40 = 4 saatte kapatır.

Step-by-Step Solution

1
Otomobilin motosikletli harekete başlamadan önce aldığı yolu hesaplamak
160 km160\text{ km}
Motosikletli yola çıktığında otomobilin 2 saat boyunca yol almış olması
2
İki araç arasındaki hız farkını bulmak
40 km/sa40\text{ km/sa}
Motosikletlinin otomobile her saat ne kadar yaklaşacağını belirlemek
3
Yakalama süresini hesaplamak için aradaki mesafeyi hız farkına bölmek
4 saat4\text{ saat}
Motosikletlinin aradaki 160 km160\text{ km} mesafeyi kapatması için gereken süreyi bulmak

Key Concept

Aynı yönde hareket eden iki araçtan arkadakinin öndekini yakalama süresi, aralarındaki mesafenin hızları farkına bölünmesiyle bulunur (t=xV1V2t = \frac{x}{V_1 - V_2})

Alternative Method

Motosikletlinin otomobili yakaladığı ana kadar geçen sürede her iki aracın aldığı yollar birbirine eşittir. Otomobilin hareket süresi t+2t+2 saat, motosikletlinin hareket süresi tt saat olsun. Yolların eşitliğinden 80×(t+2)=120×t    80t+160=120t    40t=160    t=480 \times (t + 2) = 120 \times t \implies 80t + 160 = 120t \implies 40t = 160 \implies t = 4 bulunur.
Estimated Time:1m 30s
Question 409Question

Aşağıdaki 3×33 \times 3 boyutlarındaki boş tabloya 11'den 99'a kadar olan rakamlar, her kareye farklı bir rakam gelecek biçimde yazılacaktır.

Tablodaki satırların toplamı yukarıdan aşağıya doğru sırasıyla S1S_1, S2S_2 ve S3S_3; sütunların toplamı soldan sağa doğru sırasıyla C1C_1, C2C_2 ve C3C_3 olmak üzere,
* S1=S2+2=S3+4S_1 = S_2 + 2 = S_3 + 4
* C1<C2<C3C_1 < C_2 < C_3

koşulları sağlanmaktadır. Buna göre, tablonun dört köşesinde bulunan karelerdeki rakamların toplamı en çok kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 25

Answer

Köşelerde bulunan rakamların en büyük toplamı 25'tir.
Rakamların toplamı 45'tir. Satırlar arası S1 = S2 + 2 = S3 + 4 bağıntısı kullanılarak S1 = 17, S2 = 15, S3 = 13 bulunur. Köşelerin toplamını en büyük yapmak için köşe dışındaki hücrelerin toplamını en küçük yapmalıyız. Sütunlar arasındaki C1 < C2 < C3 sıralamasını da sağlayan en optimal dağılımda köşelere sırasıyla 5, 9, 4 ve 7 sayıları gelir. Bu köşelerin toplamı 5 + 9 + 4 + 7 = 25 olur.

Step-by-Step Solution

1
Satır toplamlarını belirleyin.
S1=17S_1 = 17, S2=15S_2 = 15, S3=13S_3 = 13
11'den 99'a kadar olan rakamların toplamı 4545'tir. Satır toplamlarının genel toplamı da bu sayıların toplamına eşit olacağından S1+S2+S3=45S_1 + S_2 + S_3 = 45 olur. Verilen S1=S2+2=S3+4S_1 = S_2 + 2 = S_3 + 4 bağıntıları yerlerine yazıldığında S1+(S12)+(S14)=45    3S16=45    S1=17S_1 + (S_1 - 2) + (S_1 - 4) = 45 \implies 3S_1 - 6 = 45 \implies S_1 = 17 elde edilir. Buradan S2=15S_2 = 15 ve S3=13S_3 = 13 bulunur.
2
Köşe hücrelerinin toplamını en büyük yapacak yerleşimi bulunuz.
Köşe hücrelerinin toplamı 2525 olur.
C1<C2<C3C_1 < C_2 < C_3 sıralama koşulunu ve satır toplamlarını sağlayan yerleşimlerden köşe hücrelerindeki rakamların toplamını en büyük yapan dizilim; 1. satırda (5,3,9)(5, 3, 9), 2. satırda (1,6,8)(1, 6, 8) ve 3. satırda (4,2,7)(4, 2, 7) şeklindedir. Bu durumda sütun toplamları C1=10C_1 = 10, C2=11C_2 = 11, C3=24C_3 = 24 olup sıralama koşulunu sağlar. Köşelerdeki rakamlar 5,9,4,75, 9, 4, 7 olur ve toplamları 5+9+4+7=255 + 9 + 4 + 7 = 25 bulunur.

Key Concept

Tablo ve matris yerleştirme problemlerinde kısıtlar altında en büyük/en küçük değer bulma.
Question 410Question

Bir bisikletli, evinden kütüphaneye giden yokuş yukarı yolu saatte 12 km12\text{ km} sabit hızla çıkmış; aynı yolu kullanarak kütüphaneden evine dönerken ise saatte 20 km20\text{ km} sabit hızla inmiştir.

Buna göre, bisikletlinin bu gidiş-dönüş yolculuğundaki ortalama hızı saatte kaç km\text{km}'dir?

Show answer & explanation

Answer: 15

Answer

Ortalama hız saatte 15 km'dir.
Ortalama hız, toplam alınan yolun toplam geçen süreye bölünmesiyle bulunur. Ev ile kütüphane arasındaki mesafe 60 km olarak kabul edildiğinde, gidiş süresi 5 saat, dönüş süresi 3 saat olmaktadır. Toplamda 120 km yol 8 saatte alındığı için ortalama hız saatte 15 km olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Yolun uzunluğuna hem 12 hem de 20 sayılarına kolay bölünebilen bir değer (örneğin en küçük ortak katları olan 60) verelim.
Ev ile kütüphane arasındaki tek yönlü yol x=60 kmx = 60\text{ km} olsun.
Hesaplamaları kolaylaştırmak ve zaman denklemini kurmak için.
2
Gidiş ve dönüş sürelerini bulalım.
Gidiş süresi t1=6012=5 saatt_1 = \frac{60}{12} = 5\text{ saat}, dönüş süresi t2=6020=3 saatt_2 = \frac{60}{20} = 3\text{ saat} olur.
Zaman = Yol / Hız formülünü uygulamak için.
3
Toplam alınan yolu ve toplam geçen süreyi hesaplayalım.
Toplam yol = 60+60=120 km60 + 60 = 120\text{ km}, Toplam zaman = 5+3=8 saat5 + 3 = 8\text{ saat} olur.
Ortalama hız formülü olan (Toplam Yol) / (Toplam Zaman) değerlerini elde etmek için.
4
Ortalama hızı hesaplayalım.
Vort=Toplam YolToplam Zaman=1208=15 km/saV_{ort} = \frac{\text{Toplam Yol}}{\text{Toplam Zaman}} = \frac{120}{8} = 15\text{ km/sa} olarak bulunur.
Ortalama hızı bulmak için.

Key Concept

Ortalama Hız
Question 411Question

Bir manavda bulunan üç farklı elektronik tartının ölçüm hataları şu şekildedir:

* A tartısı, üzerine konulan bir cismin ağırlığını gerçek ağırlığından 3 kg3\text{ kg} eksik göstermektedir.
* B tartısı, üzerine konulan bir cismin ağırlığını gerçek ağırlığından 2 kg2\text{ kg} fazla göstermektedir.
* C tartısı, üzerine konulan bir cismin ağırlığını gerçek ağırlığının 22 katı olarak göstermektedir.

Ağırlıkları sırasıyla xx, yy ve z kgz\text{ kg} olan üç karpuzdan; xx karpuzu A tartısında, yy karpuzu B tartısında, zz karpuzu C tartısında tartıldığında üç tartıda da ekranda 12 kg12\text{ kg} değeri okunmuştur.

Buna göre; xx, yy ve zz ağırlıklarını küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Gerçek ağırlıklar küçükten büyüğe doğru zz, yy, xx şeklinde sıralanır.
Tartılardaki hata payları tersine çevrilerek karpuzların gerçek ağırlıkları sırasıyla z=6 kgz = 6\text{ kg}, y=10 kgy = 10\text{ kg} ve x=15 kgx = 15\text{ kg} olarak hesaplanır. Bu değerler küçükten büyüğe doğru sıralandığında doğru sıralama zz, yy, xx olur.

Step-by-Step Solution

1
xx karpuzunun gerçek ağırlığını bulmak için denklem kurulur.
x3=12x=15 kgx - 3 = 12 \Rightarrow x = 15\text{ kg}
A tartısı gerçek ağırlıktan 3 kg3\text{ kg} eksik gösterdiği için ölçülen değere 33 eklenerek gerçek ağırlık bulunur.
2
yy karpuzunun gerçek ağırlığını bulmak için denklem kurulur.
y+2=12y=10 kgy + 2 = 12 \Rightarrow y = 10\text{ kg}
B tartısı gerçek ağırlıktan 2 kg2\text{ kg} fazla gösterdiği için ölçülen değerden 22 çıkarılarak gerçek ağırlık bulunur.
3
zz karpuzunun gerçek ağırlığını bulmak için denklem kurulur.
2z=12z=6 kg2z = 12 \Rightarrow z = 6\text{ kg}
C tartısı gerçek ağırlığın 22 katını gösterdiği için ölçülen değer 22'ye bölünerek gerçek ağırlık bulunur.
4
Elde edilen gerçek ağırlık değerleri karşılaştırılarak sıralanır.
6<10<15z<y<x6 < 10 < 15 \Rightarrow z < y < x
Karpuzların gerçek ağırlıkları sırasıyla 6 kg6\text{ kg}, 10 kg10\text{ kg} ve 15 kg15\text{ kg} olduğundan küçükten büyüğe doğru z<y<xz < y < x sıralaması elde edilir.

Key Concept

Ters işlem mantığı kullanarak değişkenlerin gerçek değerlerini bulma ve sıralama yapma.
Estimated Time:1m 0s
Question 412Question

Bir elektrikli otomobilin bataryasının doluluk oranı %20\%20 iken araç şarj istasyonuna bağlanıyor. Bataryanın doluluk oranı %80\%80 seviyesine ulaşana kadar geçen sürede her dakikada eşit miktarda şarj dolmakta; doluluk oranı %80\%80'e ulaştıktan sonra ise batarya sağlığını korumak amacıyla şarj hızı %50\%50 oranında azalmaktadır. Bu otomobilin bataryası %20\%20 doluluk oranından tamamen dolana (%100\%100 olana) kadar kesintisiz olarak toplam 5050 dakika ��arj edildiğine göre, doluluk oranının %20\%20'den %80\%80'e ulaşması kaç dakika sürmüştür?

Show answer & explanation

Answer: 30

Answer

Bataryanın doluluk oranının %20'den %80'e ulaşması için geçen süre 30 dakikadır.
Bataryanın dolması gereken ilk %60\%60'lık kısım normal hızla (vv), kalan %20\%20'lik kısım ise yarı hızla (05v0{}5v) dolmuştur. Yarı hızla dolan kısım, normal hıza göre iki kat daha uzun sürede dolar. Buradan hareketle toplam süre denklemi kurulduğunda ilk aşama için geçen sürenin 30 dakika olduğu bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Bataryanın toplam kapasitesini ve dolum hızını değişkenler cinsinden belirleme
Bataryanın toplam kapasitesi 100x100x olsun. Doluluk oranı %20\%20'den %80\%80'e çıkarken doldurulması gereken kısım 80x20x=60x80x - 20x = 60x olur. Doluluk oranı %80\%80'den %100\%100'e çıkarken doldurulması gereken kalan kısım 100x80x=20x100x - 80x = 20x olur. Başlangıçtaki şarj hızını dakikada vv birim olarak alalım.
Yüzde problemlerinde başlangıç değerini 100 ve katları şeklinde seçmek işlemleri kolaylaştırır.
2
Her iki dolum aşaması için geçen süreleri şarj hızı cinsinden yazma
İlk aşamadaki dolum süresi: t1=60xvt_1 = \frac{60x}{v} dakika olur. İkinci aşamada şarj hızı %50\%50 azaldığı için yeni hız v05v=05vv - 0{}5v = 0{}5v olur. İkinci aşamadaki dolum süresi: t2=20x05v=40xvt_2 = \frac{20x}{0{}5v} = \frac{40x}{v} dakika olur.
Şarj hızındaki değişimin süreye olan etkisini doğru orantı/ters orantı mantığıyla kurmak için.
3
Toplam süreyi veren denklemi kurma ve ilk aşamanın süresini hesaplama
t1+t2=50    60xv+40xv=50    100xv=50    xv=12t_1 + t_2 = 50 \implies \frac{60x}{v} + \frac{40x}{v} = 50 \implies \frac{100x}{v} = 50 \implies \frac{x}{v} = \frac{1}{2} olarak bulunur. Bizden istenen %20\%20'den %80\%80'e ulaşma süresi t1t_1 idi. t1=60xv=60xv=6012=30t_1 = \frac{60x}{v} = 60 \cdot \frac{x}{v} = 60 \cdot \frac{1}{2} = 30 dakika elde edilir.
Toplam şarj süresinden yararlanarak bilinmeyen oranları bulmak ve istenen süre değerine ulaşmak için.

Key Concept

Hız ve süre arasındaki ters orantı ilişkisini yüzde değişimleriyle birleştirerek denklem kurma.
Question 413Question

Hacimleri yeterince büyük olan AA, BB ve CC kaplarında sırasıyla VAV_A, VBV_B ve VCV_C litre su bulunmaktadır. Bu kaplardaki su miktarları üzerinde sırasıyla aşağıdaki adımlar uygulanıyor:

* AA kabındaki suyun 13\frac{1}{3}BB kabına aktarılıyor.
* Ardından, BB kabında biriken suyun 14\frac{1}{4}CC kabına aktarılıyor.
* Son olarak, CC kabında biriken suyun 15\frac{1}{5}'i AA kabına aktarılıyor.

Bu adımların sonucunda kaplardaki su miktarları birbirine eşitlendiğine göre; başlangıçtaki su miktarları olan VAV_A, VBV_B ve VCV_C değerlerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Başlangıçtaki su miktarlarının küçükten büyüğe doğru sıralanışı VC<VB<VAV_C < V_B < V_A şeklindedir.
Son durumdan geriye doğru gidildiğinde kaplardaki başlangıç su miktarları sırasıyla VC=2224xV_C = \frac{22}{24}x, VB=2324xV_B = \frac{23}{24}x ve VA=2724xV_A = \frac{27}{24}x olarak elde edilir. Bu değerler karşılaştırıldığında doğru sıralamanın VC<VB<VAV_C < V_B < V_A olduğu açıkça görülmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Son durumdan geriye doğru gitmek için son durumda her bir kaptaki su miktarına xx diyelim.
Kaplardaki son su miktarları: A=xA = x, B=xB = x, C=xC = x. Toplam su miktarı: 3x3x litre.
Geriye doğru izlenecek adımlarda ortak bir değişken tanımlamak işlemleri kolaylaştırır.
2
3. adımdan geriye doğru gidelim: CC kabındaki suyun 15\frac{1}{5}'i AA'ya aktarıldığında CC'de xx litre su kalmıştır.
CC'de kalan su: 45Co¨nce=xCo¨nce=54x\frac{4}{5} \cdot C_{\text{önce}} = x \Rightarrow C_{\text{önce}} = \frac{5}{4}x olur. Aktarılan miktar: 14x\frac{1}{4}x olur. Bu durumda 3. adımdan önce AA'da x14x=34xx - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x su vardır. BB ise bu adımdan etkilenmediği için xx su barındırır.
3. adımdaki aktarım öncesi durum belirlenerek bir önceki adıma geçiş sağlanır.
3
2. adımdan geriye doğru gidelim: BB kabındaki suyun 14\frac{1}{4}CC'ye aktarıldığında BB'de xx litre su kalmıştır.
BB'de kalan su: 34Bo¨nce=xBo¨nce=43x\frac{3}{4} \cdot B_{\text{önce}} = x \Rightarrow B_{\text{önce}} = \frac{4}{3}x olur. Aktarılan miktar: 13x\frac{1}{3}x olur. Bu durumda 2. adımdan önce CC'de 54x13x=1112x\frac{5}{4}x - \frac{1}{3}x = \frac{11}{12}x su vardır. AA ise bu adımdan etkilenmediği için 34x\frac{3}{4}x su barındırır.
2. adımdaki aktarım öncesi kaplardaki su miktarları hesaplanır.
4
1. adımdan geriye doğru giderek başlangıç durumunu bulalım: AA kabındaki suyun 13\frac{1}{3}BB'ye aktarıldığında AA'da 34x\frac{3}{4}x su kalmıştır.
AA'da kalan su: 23VA=34xVA=98x\frac{2}{3} \cdot V_A = \frac{3}{4}x \Rightarrow V_A = \frac{9}{8}x olur. Aktarılan miktar: 38x\frac{3}{8}x olur. Başlangıçta BB kabında VB=43x38x=2324xV_B = \frac{4}{3}x - \frac{3}{8}x = \frac{23}{24}x su vardır. CC ise ilk adımdan etkilenmediği için VC=1112xV_C = \frac{11}{12}x su barındırır.
Başlangıçtaki VAV_A, VBV_B ve VCV_C miktarları xx cinsinden elde edilir.
5
Bulunan başlangıç değerlerini ortak paydada (2424 paydasında) yazarak karşılaştıralım.
VA=2724xV_A = \frac{27}{24}x, VB=2324xV_B = \frac{23}{24}x ve VC=2224xV_C = \frac{22}{24}x olarak bulunur. Buradan VC<VB<VAV_C < V_B < V_A sıralaması elde edilir.
Rasyonel sayıları kolayca sıralayabilmek için paydaları eşitlenir.

Key Concept

Ters işlem mantığı kullanarak adım adım geriye doğru gitme ve rasyonel sayılarda sıralama.

Alternative Method

Son durumdaki su miktarı olan xx yerine işlem kolaylığı açısından 24k24k seçilerek kesirli sayılarla uğraşmadan tam sayılar üzerinden geriye doğru gidilebilir. Bu durumda son durum A=24kA=24k, B=24kB=24k, C=24kC=24k olur. 3. adım öncesi C=30kC = 30k, A=18kA = 18k olur. 2. adım öncesi B=32kB = 32k, C=22kC = 22k olur. 1. adım öncesi yani başlangıçta A=27kA = 27k, B=23kB = 23k, C=22kC = 22k bulunur.
Estimated Time:2m 30s
Question 414Question

Bir spor salonundaki tüm üyelerin %60\%60'ı kadındır. Bu spor salonunda 4040 erkek üye olduğuna göre, salondaki kadın üye sayısı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 60

Answer

Kadın üye sayısı 60'tır.
Spor salonundaki üyelerin %60'ı kadın ise geriye kalan %40'ı erkektir. Salondaki erkek üye sayısı 40 olarak verildiğine göre, tüm üyelerin %40'ı 40'tır. Buradan orantı kurulduğunda toplam üye sayısı 100 olarak bulunur. Kadın üye sayısı ise toplam üyenin %60'ı olduğundan 60 kişidir.

Step-by-Step Solution

1
Erkek üyelerin yüzdesini hesaplama
Erkek üyelerin oranı %40\%40'tır.
Spor salonundaki üyelerin tamamı %100\%100 olup, %60\%60'ı kadın olduğuna göre geriye kalan %100%60=%40\%100 - \%60 = \%40'lık kısım erkek üyelerden oluşur.
2
Toplam üye sayısını bulma
Toplam üye sayısı 100100'dür.
Salondaki üyelerin %40\%40'ı erkek olup bu sayı 4040 olarak verilmiştir. %40\%404040 olan grubun tamamı (yani %100\%100'ü) 40×10040=100\frac{40 \times 100}{40} = 100 kişidir.
3
Kadın üye sayısını hesaplama
Kadın üye sayısı 6060'tır.
Toplam 100100 üyenin %60\%60'ı kadın olduğuna göre kadın üye sayısı 100×60100=60100 \times \frac{60}{100} = 60 olarak bulunur.

Key Concept

Yüzde problemlerinde temel miktar (matrah) belirleme ve orantı kurma
Question 415Question

Bir lojistik merkezinden ��ıkış yapan Kırmızı, Mavi ve Yeşil kuryelerin hareketlerine ilişkin bilgiler aşağıda verilmiştir:

* Kırmızı kurye: Saatte 60 km60\text{ km} sabit hızla harekete başlamış ve her saatin sonunda hızını saatte 10 km10\text{ km} artırarak toplam 3 saat3\text{ saat} boyunca yol almıştır.
* Mavi kurye: Belirli bir yolu saatte 80 km80\text{ km} sabit hızla gidip, zaman kaybetmeden aynı yolu saatte 120 km120\text{ km} sabit hızla dönerek seferini tamamlamıştır.
* Yeşil kurye: Çevre uzunluğu 600 metre600\text{ metre} olan dairesel bir pistte, hızları oranı 32\frac{3}{2} olan iki hareketli aynı noktadan, aynı anda ve zıt yönlerde harekete başlamış ve 12 saniye12\text{ saniye} sonra ilk kez karşılaşmıştır.

Buna göre, sol sütundaki hareket özelliklerini sağ sütundaki doğru sayısal değerler ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kırmızı kuryenin hareket süresince aldığı toplam yol (km)
Mavi kuryenin tüm yolculuğu boyunca saatteki ortalama hızı (km/s)
Yeşil kuryelerden yavaş olanının saniyedeki hızı (m/s)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Kırmızı kuryenin aldığı toplam yol 210 km210\text{ km} değeriyle, Mavi kuryenin ortalama hızı 96 km/s96\text{ km/s} değeriyle, Yeşil kuryelerden yavaş olanının hızı ise 20 m/s20\text{ m/s} değeriyle eşleşmektedir.
Kırmızı kuryenin saatlik hız artışıyla aldığı toplam yol 210 km210\text{ km} ile, Mavi kuryenin gidiş-dönüş hareketindeki ortalama hızı harmonik ortalamayla 96 km/s96\text{ km/s} ile ve Yeşil kuryelerden yavaş olanının hızı dairesel pist karşılaşma bağıntısıyla 20 m/s20\text{ m/s} ile doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Kırmızı kuryenin aldığı toplam yolu hesaplama.
Toplam yol = 60+70+80=210 km60 + 70 + 80 = 210\text{ km}
Kırmızı kurye her saatin sonunda hızını 10 km/s10\text{ km/s} artırdığı için saat saat aldığı yollar sırasıyla 60 km60\text{ km}, 70 km70\text{ km} ve 80 km80\text{ km}'dir.
2
Mavi kuryenin ortalama hızını hesaplama.
Ortalama Hız = 96 km/s96\text{ km/s}
Eşit gidiş-dönüş mesafelerinde ortalama hız, hızların harmonik ortalaması olan 2v1v2v1+v2\frac{2 \cdot v_1 \cdot v_2}{v_1 + v_2} formülüyle hesaplanır.
3
Yeşil kuryelerden yavaş olanın hızını bulma.
Yavaş kuryenin hızı = 20 m/s20\text{ m/s}
Dairesel pistte zıt yönlü harekette karşılaşma süresi formülü t=Pist C¸evresiv1+v2t = \frac{\text{Pist Çevresi}}{v_1 + v_2} şeklindedir. Buradan hızlar toplamı 50 m/s50\text{ m/s} bulunur. Hızlar oranı 32\frac{3}{2} olduğundan yavaş olanın hızı 20 m/s20\text{ m/s} olur.

Key Concept

Hız, zaman ve yol arasındaki temel bağıntılar; gidiş-dönüş durumunda ortalama hız hesabı ve dairesel pistte karşılaşma problemleri.
Question 416Question

Bir kırtasiyeci, satın aldığı kitapların tamamını %50\%50 kârla satmayı planlayarak bir etiket fiyatı belirlemiştir. Bu kırtasiyeci, kitapların %60\%60'ını bu etiket fiyatından satmıştır. Kalan kitapların bir kısmı hasar gördüğü için satılamamış, geriye kalanlar ise etiket fiyatı üzerinden %20\%20 indirim yapılarak satılmıştır. Kırtasiyecinin bu kitapların tamamının satışından elde ettiği kâr oranı %26\%26 olduğuna göre, hasar gören kitaplar tüm kitapların yüzde kaçıdır?

Show answer & explanation

Answer: 10

Answer

Hasar gören kitaplar tüm kitapların yüzde 10'udur.
Toplam kitap sayısı 100x100x ve maliyet 100100 TL kabul edildiğinde, %50\%50 kârla satılan %60\%60'lık kısımdan 9000x9000x TL gelir elde edilir. Kalan kitaplardan hasarlı olan yy adet satılamayıp diğerleri %20\%20 indirimle 120120 TL'den satılarak 4800x120y4800x - 120y TL gelir sağlar. Toplam kâr %26\%26 olduğundan toplam gelirin 12600x12600x TL olması gerekir. Buradan 13800x120y=12600x    1200x=120y    y=10x13800x - 120y = 12600x \implies 1200x = 120y \implies y = 10x elde edilir. Bu da hasarlı kitapların tüm kitapların %10\%10'u olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Değişken tanımlama ve toplam maliyeti belirleme.
Toplam kitap sayısı 100x100x, bir kitabın maliyeti 100100 TL olsun. Toplam maliyet: 100x×100=10000x100x \times 100 = 10000x TL olur.
Yüzde hesaplamalarını ve işlemleri kolaylaştırmak amacıyla kitap sayısı ve maliyet için 100 tabanlı değişkenler atanır.
2
İlk gruptaki kitapların satışından elde edilen geliri hesaplama.
Etiket fiyatı: 100×1,50=150100 \times 1,50 = 150 TL. %60\%60 oranındaki kitap sayısı: 60x60x. Satış geliri: 60x×150=9000x60x \times 150 = 9000x TL.
İlk etapta %50\%50 kârla satılan kitapların toplam gelire olan katkısı belirlenir.
3
İkinci gruptaki indirimli kitapların satışından elde edilen geliri hesaplama.
Kalan kitap sayısı: 40x40x. Hasarlı kitap sayısı: yy. Satılan kitap sayısı: 40xy40x - y. İndirimli satış fiyatı: 150×0,80=120150 \times 0,80 = 120 TL. İndirimli satış geliri: (40xy)×120=4800x120y(40x - y) \times 120 = 4800x - 120y TL.
Kalan kitaplardan hasarlı olmayanların indirimli fiyat üzerinden getirdiği gelir hasar gören kitap değişkeni (yy) cinsinden ifade edilir.
4
Toplam kâr oranını kullanarak denklem kurma ve hasarlı kitap sayısını bulma.
Toplam gelir: 9000x+4800x120y=13800x120y9000x + 4800x - 120y = 13800x - 120y TL. Toplam kâr %26\%26 olduğundan toplam gelir: 10000x×1,26=12600x10000x \times 1,26 = 12600x TL. Denklem: 13800x120y=12600x    1200x=120y    y=10x13800x - 120y = 12600x \implies 1200x = 120y \implies y = 10x.
Tüm satıştan elde edilen toplam gelir ile kârlı toplam maliyet birbirine eşitlenerek hasarlı kitap sayısı (yy) ile toplam kitap sayısı (100x100x) arasındaki ilişki bulunur.
5
Hasarlı kitapların tüm kitaplara oranını yüzde olarak bulma.
Hasarlı kitap oranı: 10x100x=%10\frac{10x}{100x} = \%10.
Bizden istenen hasarlı kitapların tüm kitaplar içerisindeki yüzde oranı hesaplanır.

Key Concept

Kâr ve zarar problemlerinde alış fiyatı, etiket fiyatı, indirim ve fire (satılamayan ürünler) arasındaki ilişkilerin modellenmesi.
Estimated Time:2m 0s
Question 417Question

Bir satranç kulübündeki Aylin, Barış ve Can'ın yaşları ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:
* Aylin'in bugünkü yaşı, Barış ile Can'ın bugünkü yaşları toplamına eşittir.
* 1212 yıl önce Aylin'in yaşı, Barış ile Can'ın yaşları toplamının 22 katıydı.
* Can, Aylin'in bugünkü yaşına geldiğinde Barış 4242 yaşında olacaktır.

Buna göre, Barış'ın bugünkü yaşı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 21

Answer

Barış'ın bugünkü yaşı 21'dir.
Aylin, Barış ve Can'ın bugünkü yaşları sırasıyla AA, BB ve CC olsun. Verilen bilgiler doğrultusunda A=B+CA = B + C ve A12=2(B+C24)A - 12 = 2(B + C - 24) denklemleri yazılır. Buradan Aylin'in bugünkü yaşı 36 olarak bulunur. Can'ın Aylin'in yaşına gelmesi için geçen süre ACA - C yıldır. Bu sürede Barış'ın yaşı B+(AC)=42B + (A - C) = 42 olur. AC=BA - C = B olduğundan 2B=422B = 42 denklemi elde edilir ve Barış'ın bugünkü yaşı 21 olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Değişkenleri tanımlama ve ilk denklemi kurma
Aylin'in bugünkü yaşı AA, Barış'ın BB, Can'ın CC olsun. Verilen bilgiye göre A=B+CA = B + C olur.
Kişilerin bugünkü yaşları arasındaki ilişkiyi matematiksel olarak ifade etmek için.
2
12 yıl önceki durumu denklemle ifade edip Aylin'in bugünkü yaşını bulma
12 yıl önce Aylin A12A - 12, Barış B12B - 12 ve Can C12C - 12 yaşındadır. Kurulan denklem: A12=2×((B12)+(C12))A12=2(B+C24)A - 12 = 2 \times ((B - 12) + (C - 12)) \Rightarrow A - 12 = 2(B + C - 24) olur. B+C=AB + C = A yazılırsa, A12=2(A24)A12=2A48A=36A - 12 = 2(A - 24) \Rightarrow A - 12 = 2A - 48 \Rightarrow A = 36 bulunur. Buradan B+C=36B + C = 36 elde edilir.
Geçmişteki yaş ilişkisinden yararlanarak bilinmeyen sayısını azaltmak ve Aylin'in yaşını belirlemek için.
3
Gelecekteki yaş ilişkisini denklemle ifade etme
Can'ın Aylin'in bugünkü yaşı olan 36 yaşına gelmesi için 36C36 - C yıl geçmelidir. Bu süre sonunda Barış'ın yaşı B+(36C)=42BC=6B + (36 - C) = 42 \Rightarrow B - C = 6 olur.
Gelecekteki yaş durumunu kullanarak Barış ve Can'ın yaşları farkını bulmak için.
4
Denklem sistemini çözerek Barış'ın yaşını bulma
B+C=36B + C = 36 ve BC=6B - C = 6 denklemleri taraf tarafa toplanırsa 2B=42B=212B = 42 \Rightarrow B = 21 bulunur.
Elde edilen iki bilinmeyenli denklem sisteminden istenen değişkeni çekmek için.

Key Concept

Yaş problemlerinde zamanla yaş değişimleri ve iki bilinmeyenli denklem kurma yöntemleri.

Alternative Method

Can'ın Aylin'in yaşına gelmesi için geçmesi gereken süre Aylin ile Can'ın yaş farkı olan ACA - C kadardır. A=B+CA = B + C eşitliğinden AC=BA - C = B elde edilir. Yani geçen süre Barış'ın bugünkü yaşına (BB) eşittir. Bu durumda Barış'ın gelecekteki yaşı bugünkü yaşının iki katı olur (2B2B). 2B=422B = 42 ise B=21B = 21 doğrudan bulunur.
Estimated Time:2m 0s
Question 418Question

Bir yayınevi için kitap tarama ve dijitalleştirme işi yapan iki farklı tarayıcı cihaz (Hızlı Tarayıcı ve Standart Tarayıcı) bulunmaktadır.

* Hızlı Tarayıcı'nın 33 saatte taradığı sayfa sayısı, Standart Tarayıcı'n��n 55 saatte taradığı sayfa sayısına eşittir.
* Hızlı Tarayıcı tek başına bu kitabın tamamını 2424 saatte tarayabilmektedir.

Bu iki tarayıcı aynı anda çalıştırılarak kitabın taranmasına başlanıyor. Kitabın yarısı tamamlandığında, Hızlı Tarayıcı'nın tarama hızı %20\%20 azaltılıyor, Standart Tarayıcı'nın tarama hızı ise %100\%100 artırılıyor.

Buna göre, kitabın tamamının taranması toplam kaç saat sürmüştür?

Show answer & explanation

Answer: 272\frac{27}{2}

Answer

Kitabın tamamının taranması toplam 272\frac{27}{2} saat sürmüştür.
Kitabın ilk yarısı orijinal hızlarla (toplam 8v8v) 60v8v=152\frac{60v}{8v} = \frac{15}{2} saatte tamamlanır. İkinci yarıda ise Hızlı Tarayıcı'nın hızı %20 azaltılarak 4v4v, Standart Tarayıcı'nın hızı %100 artırılarak 6v6v olur. Yeni toplam hız 10v10v olduğundan ikinci yarı 60v10v=6\frac{60v}{10v} = 6 saatte biter. Toplam süre ise 152+6=272\frac{15}{2} + 6 = \frac{27}{2} saattir.

Step-by-Step Solution

1
Tarayıcıların çalışma hızlarının oranını belirlemek.
Hızlı Tarayıcı'nın hızı 5v5v ise Standart Tarayıcı'nın hızı 3v3v olur.
Hızlı Tarayıcı'nın 3 saatte yaptığı iş, Standart Tarayıcı'nın 5 saatte yaptığı işe eşit olduğundan, hızlar ile süreler ters orantılıdır (3VH=5VS3 \cdot V_H = 5 \cdot V_S).
2
Kitabın tamamının taranması için gereken toplam iş miktarını bulmak.
Toplam iş miktarı 120v120v sayfadır.
Hızlı Tarayıcı tek başına kitabın tamamını 24 saatte bitirebildiğine göre, toplam iş 245v=120v24 \cdot 5v = 120v olur.
3
Kitabın ilk yarısının taranma süresini hesaplamak.
İlk yarı 152\frac{15}{2} saatte (7,5 saat) tamamlanır.
Kitabın yarısı 60v60v sayfadır. İki tarayıcı birlikte çalışırken toplam hızları 5v+3v=8v5v + 3v = 8v olur. Geçen süre 60v8v=152\frac{60v}{8v} = \frac{15}{2} saattir.
4
Tarayıcıların yeni hızlarını ve ikinci yarının taranma süresini hesaplamak.
İkinci yarı 6 saatte tamamlanır.
Hızlı Tarayıcı'nın hızı %20 azaltılarak 5v0,8=4v5v \cdot 0,8 = 4v olur. Standart Tarayıcı'nın hızı %100 artırılarak 3v2=6v3v \cdot 2 = 6v olur. Yeni ortak hız 4v+6v=10v4v + 6v = 10v olur. Kalan 60v60v sayfalık iş 60v10v=6\frac{60v}{10v} = 6 saatte biter.
5
Toplam taranma süresini bulmak.
Toplam süre 272\frac{27}{2} saattir.
İlk yarı için geçen 152\frac{15}{2} saat ile ikinci yarı için geçen 6 saat toplanır: 152+6=272\frac{15}{2} + 6 = \frac{27}{2} saat bulunur.

Key Concept

İşçi problemlerinde iş miktarı, çalışma hızı ve zaman arasındaki ters ve doğru orantı ilişkileri.
Question 419Question

Bir kargo firmasına ait drone, rüzgarsız bir havada yatay doğrultuda saatte v kmv\text{ km} sabit hızla uçabilmektedir. Rüzgarın doğudan batıya doğru saatte 30 km30\text{ km} sabit hızla estiği bir günde bu drone, A noktasından doğusunda bulunan B noktasına gitmiş ve hiç zaman kaybetmeden tekrar A noktasına dönmüştür. Dronun bu gidiş-dönüş yolculuğundaki ortalama hızı saatte 45 km45\text{ km} olduğuna göre, rüzgarsız havadaki hızı olan vv kaç km/sa\text{km/sa}'tir?

Show answer & explanation

Answer: 60

Answer

Dronun rüzgarsız havadaki hızı saatte 60 km'dir.
Ortalama hız harmonik ortalama formülüyle hesaplandığında Vort=2v1v2v1+v2V_{ort} = \frac{2 \cdot v_1 \cdot v_2}{v_1 + v_2} bağıntısından 45=v2900v45 = \frac{v^2 - 900}{v} denklemi elde edilir. Bu denklemin pozitif kökü v=60v = 60 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Dronun rüzgarlı havada gidiş ve dönüş yönlerindeki hızlarını belirleme.
v1=v30 km/sav_1 = v - 30\text{ km/sa} (rüzgara karşı gidiş), v2=v+30 km/sav_2 = v + 30\text{ km/sa} (rüzgar yönünde dönüş).
Rüzgar doğudan batıya estiğinden, doğudaki B noktasına giderken hızı r��zgar hızı kadar azalır; dönerken ise rüzgar hızı kadar artar.
2
Gidiş-dönüş yolculuğu için ortalama hız formülünü kurma.
Vort=2v1v2v1+v2=45V_{ort} = \frac{2 \cdot v_1 \cdot v_2}{v_1 + v_2} = 45
Aynı yol gidilip dönüldüğünde ortalama hız, gidiş ve dönüş hızlarının harmonik ortalamasına eşittir.
3
Elde edilen denklemde hız ifadelerini yerine yazıp sadeleştirme yapma.
2(v30)(v+30)(v30)+(v+30)=45    2(v2900)2v=45    v2900v=45\frac{2(v-30)(v+30)}{(v-30)+(v+30)} = 45 \implies \frac{2(v^2 - 900)}{2v} = 45 \implies \frac{v^2 - 900}{v} = 45
Paydadaki terimler sadeleşerek denklemi çözülebilir bir ikinci derece denklem haline getirir.
4
İkinci dereceden denklemi düzenleme ve çarpanlarına ayırma.
v245v900=0    (v60)(v+15)=0v^2 - 45v - 900 = 0 \implies (v - 60)(v + 15) = 0
Denklemin köklerini bulmak için çarpımları 900-900 ve toplamları 45-45 olan 60-60 ve +15+15 sayıları seçilir.
5
Fiziksel olarak anlamlı kökü seçerek hızı belirleme.
v=60 km/sav = 60\text{ km/sa}
Hız değeri negatif olamayacağından (v15v \neq -15), pozitif değer olan v=60v = 60 dronun rüzgarsız havadaki hızı olarak belirlenir.

Key Concept

Ortalama Hız ve Rüzgar/Akıntı Etkisiyle Hareket
Question 420Question

Bir bisikletli, rüzgarlı bir günde rüzgarı arkasına aldığında saatte en fazla 24 km24\text{ km} sabit hızla, rüzgara karşı pedal çevirdiğinde ise saatte en fazla 12 km12\text{ km} sabit hızla hareket edebilmektedir. Bu bisikletli, rüzgarın yönü ve şiddetinin değişmediği bir günde A noktasından B noktasına gidip hiç durmadan aynı yoldan başlangıç noktasına geri dönmüştür.

Buna göre, bisikletlinin gidiş-dönüş yolculuğu boyunca ortalama hızı saatte kaç kilometredir?

Show answer & explanation

Answer: 16

Answer

Doğru cevap saatte 16 km'dir.
Ortalama hız, toplam alınan yolun toplam süreye bölünmesiyle bulunur. Gidiş süresi t1=x24t_1 = \frac{x}{24} ve dönüş süresi t2=x12t_2 = \frac{x}{12} olmak üzere toplam süre x8\frac{x}{8} saattir. Toplam alınan yol 2x2x km olduğundan ortalama hız 2xx8=16 km/sa\frac{2x}{\frac{x}{8}} = 16\text{ km/sa} olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
A ve B noktaları arasındaki mesafeyi xx olarak belirleyip gidiş ve dönüş sürelerini bu mesafe ve hızlar cinsinden yazalım.
Gidiş süresi: tgidis¸=x24t_{\text{gidiş}} = \frac{x}{24} saat, Dönüş süresi: tdo¨nu¨s¸=x12t_{\text{dönüş}} = \frac{x}{12} saat olur.
Hız, yol ve zaman arasındaki x=vtx = v \cdot t ilişkisini kullanarak geçen süreleri ifade etmek gerekir.
2
Toplam geçen süreyi bulmak için gidiş ve dönüş sürelerini toplayıp payda eşitleyelim.
ttoplam=x24+x12=x+2x24=3x24=x8t_{\text{toplam}} = \frac{x}{24} + \frac{x}{12} = \frac{x + 2x}{24} = \frac{3x}{24} = \frac{x}{8} saat elde edilir.
Ortalama hızı bulabilmek için toplam geçen sürenin bilinmesi gerekir.
3
Toplam alınan yolu toplam geçen süreye oranlayarak ortalama hızı hesaplayalım.
Vort=Toplam YolToplam Su¨re=2xx8=2x8x=16 km/saV_{\text{ort}} = \frac{\text{Toplam Yol}}{\text{Toplam Süre}} = \frac{2x}{\frac{x}{8}} = 2x \cdot \frac{8}{x} = 16\text{ km/sa} bulunur.
Ortalama hız formülü Vort=xtoplamttoplamV_{\text{ort}} = \frac{x_{\text{toplam}}}{t_{\text{toplam}}} şeklindedir.

Key Concept

Ortalama Hız Problemleri
PreviousPage 21 / 45Next
Problemler Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Page 21 | Examkin