Kesir Problemleri

35 soru

Soru 21Soru

Bir bilgisayara indirilen büyük boyutlu bir dosyanın 35\frac{3}{5}'ü tamamlanmıştır. Dosyanın indirilmesi gereken 1818 gigabaytlık kısmı kaldığına göre, bu dosyanın toplam boyutu kaç gigabayttır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 45

Cevap

Dosyanın toplam boyutu 45 gigabayttır.
Dosyanın tamamlanan kısmı 35\frac{3}{5} olduğuna göre geriye kalan kısım 25\frac{2}{5}'dir. Kalan 25\frac{2}{5}'lik kısım 1818 gigabayt ise, dosyanın 15\frac{1}{5}'i 99 gigabayt olur. Buradan dosyanın tamamı olan 55\frac{5}{5}'i 9×5=459 \times 5 = 45 gigabayt olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Dosyanın kalan kısmının oranını bulma.
Kalan kısım: 135=251 - \frac{3}{5} = \frac{2}{5}
Dosyanın tamamından tamamlanan kısım çıkarılarak geriye kalan kısmın tüm dosyanın kaçta kaçı olduğu belirlenir.
2
Kalan oransal miktar ile gerçek boyut arasındaki ilişkiyi kurarak tamamını hesaplama.
Dosyanın tamamı: 18÷2=918 \div 2 = 9 gigabayt (bütünün 1/5'i), 9×5=459 \times 5 = 45 gigabayt (bütünün tamamı).
Kalan 2/5'lik kısım 18 gigabayt olduğuna göre, 1/5'lik birim parçanın değeri bulunur ve bu değer 5 ile ��arpılarak dosyanın toplam boyutuna ulaşılır.

Anahtar Kavram

Bir bütünün kesir kadarı biliniyorken tamamını bulma

Alternatif Yöntem

Dosyanın tamamına 5x5x dersek, tamamlanan kısım 3x3x, kalan kısım ise 2x2x olur. 2x=18    x=92x = 18 \implies x = 9 bulunur. Buradan dosyanın tamamı 5x=5×9=455x = 5 \times 9 = 45 gigabayt olarak hesaplanır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 22Soru

Bir ilçedeki su deposunda bulunan suyun birinci gün 29\frac{2}{9}'si, ikinci gün ise kalan suyun 37\frac{3}{7}'ü kullanılmıştır. Üçüncü gün depoya 4040 ton su eklendiğinde, depodaki toplam su miktarı başlangıçtaki su miktarının 23\frac{2}{3}'sine eşit olmuştur.

Buna göre, başlangıçta depoda kaç ton su vardı?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180

Cevap

Başlangıçta depoda 180 ton su vardı.
Başlangıçtaki su miktarına WW denilirse; birinci gün kullanılan su 29W\frac{2}{9}W ve geriye kalan su 79W\frac{7}{9}W olur. İkinci gün kalan suyun 37\frac{3}{7}'ü kullanıldığından, ikinci gün kullanılan su 79W×37=39W\frac{7}{9}W \times \frac{3}{7} = \frac{3}{9}W olur. İkinci günün sonunda depoda kalan su 79W39W=49W\frac{7}{9}W - \frac{3}{9}W = \frac{4}{9}W olarak bulunur. Üçüncü gün 4040 ton su eklendiğinde toplam su miktarı başlangıçtakinin 23\frac{2}{3}'sine eşitlendiği için 49W+40=23W\frac{4}{9}W + 40 = \frac{2}{3}W denklemi kurulur. Buradan 40=23W49W40=29WW=18040 = \frac{2}{3}W - \frac{4}{9}W \Rightarrow 40 = \frac{2}{9}W \Rightarrow W = 180 ton elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci gün sonunda depoda kalan su miktarının bulunması
Birinci gün 29\frac{2}{9}'si kullanıldığı için kalan su oranı 129=791 - \frac{2}{9} = \frac{7}{9} olur.
İkinci günün tüketim oranı bu kalan miktar üzerinden hesaplanacaktır.
2
İkinci gün tüketilen su miktarının başlangıçtaki su cinsinden hesaplanması ve kalan suyun bulunması
İkinci gün kullanılan su oranı 79×37=39\frac{7}{9} \times \frac{3}{7} = \frac{3}{9} olur. İki günün sonunda depoda kalan su oranı ise 7939=49\frac{7}{9} - \frac{3}{9} = \frac{4}{9} olur.
Depoda son durumda kalan su payını belirlemek için.
3
Depoya su eklenmesiyle oluşan durumun denkleme dökülmesi ve başlangıçtaki su miktarının çözülmesi
49W+40=23W40=23W49W40=29WW=180\frac{4}{9}W + 40 = \frac{2}{3}W \Rightarrow 40 = \frac{2}{3}W - \frac{4}{9}W \Rightarrow 40 = \frac{2}{9}W \Rightarrow W = 180 ton.
Eklenen su ile oluşan yeni miktarın başlangıçtaki miktarın 23\frac{2}{3}'sine eşit olması kuralını uygulamak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden ardışık kesirli işlemler yapma ve birinci dereceden denklem kurma.
Soru 23Soru

Bir araştırma görevlisi, projesi için ayrılan bütçenin 38\frac{3}{8}'ünü laboratuvar malzemeleri alımı için harcamıştır.

Laboratuvar malzemeleri için harcanan tutar 12.00012.000 TL olduğuna göre, bu projenin toplam bütçesi kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 32.000

Cevap

Toplam bütçe 32.000 TL'dir.
Laboratuvar malzemeleri için harcanan tutar olan 12.000 TL, toplam bütçenin 3/8'ine karşılık gelmektedir. Bütçenin tamamını bulmak için 12.000 sayısı 3'e bölünüp 8 ile çarpılır. Bu işlem sonucunda toplam bütçe 32.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Proje bütçesinin tamamına xx diyelim. Harcanan miktar bu bütçenin 38\frac{3}{8}'ü olduğuna göre denklem kurulur.
x38=12.000x \cdot \frac{3}{8} = 12.000 denklemi elde edilir.
Sözel olarak verilen harcama oranını ve tutarını matematiksel bir eşitliğe dönüştürmek için.
2
Eşitliğin her iki tarafını 83\frac{8}{3} ile çarparak xx yalnız bırakılır.
x=12.00083x = 12.000 \cdot \frac{8}{3} eşitliği elde edilir.
Bilinmeyen xx değerini yalnız bırakıp toplam bütçeyi hesaplamak için.
3
Çarpma ve bölme işlemleri gerçekleştirilir.
x=4.0008=32.000x = 4.000 \cdot 8 = 32.000 bulunur.
Toplam bütçenin sayısal değerine ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Bir miktarın belirli bir kesir kadarı bilindiğinde, miktarın tamamını bulmak için verilen sayı kesre bölünür (pay ile bölünüp payda ile çarpılır).
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru

Bir teknoloji şirketi, sunucularının aylık elektrik tüketim bütçesinin 25\frac{2}{5}'sini yapay zekâ modellerinin eğitimi için harcamaktadır. Kalan bütçenin 13\frac{1}{3}'ünü veri tabanı yönetim sistemleri, geriye kalan bütçenin de 38\frac{3}{8}'ünü ise soğutma sistemleri için ayırmaktadır. Soğutma sistemleri için ayrılan aylık bütçe, veri tabanı yönetim sistemleri için ayrılan aylık bütçeden 60.00060.000 TL daha az olduğuna göre, bu şirketin sunucularının aylık toplam elektrik tüketim bütçesi kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.200.000

Cevap

1.200.000
Veri tabanı bütçesi toplam bütçenin 15\frac{1}{5}'ine, soğutma bütçesi ise toplam bütçenin 320\frac{3}{20}'sine eşittir. İki bütçe arasındaki fark toplam bütçenin 120\frac{1}{20}'si olup bu miktar 60.00060.000 TL'ye eşitlendiğinde toplam bütçe 1.200.0001.200.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam bütçeyi temsil edecek uygun bir değişken seçilir. Kolaylık sağlamak amacıyla toplam bütçeye xx diyelim.
Toplam bütçe = xx
Bütçe harcamalarını ve kalan miktarları cebirsel olarak ifade edebilmek için.
2
Yapay zekâ eğitimi için ayrılan bütçe ve ardından geriye kalan birinci bütçe hesaplanır. Eğitim bütçesi 25x\frac{2}{5}x olduğundan, kalan bütçe: x25x=35xx - \frac{2}{5}x = \frac{3}{5}x olur.
Birinci kalan bütçe = 35x\frac{3}{5}x
Sonraki harcama adımı kalan bütçe üzerinden yapılacağı için.
3
Veri tabanı yönetim sistemleri için ayrılan bütçe hesaplanır. Kalan bütçenin 13\frac{1}{3}'ü bu işe ayrıldığı için, veri tabanı bütçesi: 35x×13=15x\frac{3}{5}x \times \frac{1}{3} = \frac{1}{5}x olur.
Veri tabanı bütçesi = 15x\frac{1}{5}x
Veri tabanı bütçesinin toplam bütçe cinsinden payını bulmak.
4
Veri tabanı bütçesi düşüldükten sonra geriye kalan ikinci bütçe hesaplanır: 35x15x=25x\frac{3}{5}x - \frac{1}{5}x = \frac{2}{5}x bulunur.
İkinci kalan bütçe = 25x\frac{2}{5}x
Soğutma sistemleri harcaması bu kalan miktar üzerinden yapılacağı için.
5
Soğutma sistemleri için ayrılan bütçe hesaplanır. İkinci kalan bütçenin 38\frac{3}{8}'i soğutma sistemlerine ayrıldığı için, soğutma bütçesi: 25x×38=640x=320x\frac{2}{5}x \times \frac{3}{8} = \frac{6}{40}x = \frac{3}{20}x olur.
Soğutma bütçesi = 320x\frac{3}{20}x
Soğutma bütçesinin toplam bütçe cinsinden payını bulmak.
6
Veri tabanı bütçesi ile soğutma bütçesi arasındaki fark 60.00060.000 TL olarak verildiğinden ilgili denklem kurulur ve çözülür: 15x320x=60.000    420x320x=60.000    120x=60.000    x=1.200.000\frac{1}{5}x - \frac{3}{20}x = 60.000 \implies \frac{4}{20}x - \frac{3}{20}x = 60.000 \implies \frac{1}{20}x = 60.000 \implies x = 1.200.000 TL bulunur.
x=1.200.000x = 1.200.000 TL
Verilen fark miktarını kullanarak toplam bütçeyi elde etmek.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde ardışık azaltma işlemlerini kalan miktarları doğru güncelleyerek sırasıyla uygulamak.

Alternatif Yöntem

Kesirli işlemlerle uğraşmamak için paydaların (55, 33, 88) en küçük ortak katı olan 4040 referans alınarak toplam bütçeye 40k40k denilebilir. Bu durumda; yapay zekâ eğitimi için 40k×25=16k40k \times \frac{2}{5} = 16k harcanır, geriye 24k24k kalır. Veri tabanı için 24k×13=8k24k \times \frac{1}{3} = 8k ayrılır, geriye 16k16k kalır. Soğutma sistemleri için 16k×38=6k16k \times \frac{3}{8} = 6k ayrılır. Veri tabanı bütçesi (8k8k) ile soğutma bütçesi (6k6k) arasındaki fark 2k=60.0002k = 60.000 TL ise k=30.000k = 30.000 TL olur. Toplam bütçe 40k=40×30.000=1.200.00040k = 40 \times 30.000 = 1.200.000 TL olarak tam sayılarla kolayca hesaplanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru

Bir lojistik deposundaki ürünlerin önce 14\frac{1}{4}'ü A tırına, kalan ürünlerin ise 25\frac{2}{5}'i B tırına yüklenmiştir. A tırına yüklenen ürünlerin 13\frac{1}{3}'ü, B tırına yüklenen ürünlerin ise 12\frac{1}{2}'si kırılabilir ürünlerden oluşmaktadır.

A tırındaki kırılabilir olmayan ürünlerin sayısı, B tırındaki kırılabilir olmayan ürünlerin sayısından 4848 fazla olduğuna göre, başlangıçta depoda bulunan toplam ürün sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 28802880

Cevap

Başlangıçta depoda bulunan toplam ürün sayısı 28802880'dir.
A tırına toplam ürünlerin 14\frac{1}{4}'ü yüklenmiştir. Kalan 34\frac{3}{4} ürünün 25\frac{2}{5}'i olan 310\frac{3}{10}'u B tırına yüklenmiştir. A tırındaki sağlam ürün oranı 23\frac{2}{3}, B tırındaki ise 12\frac{1}{2}'dir. Bu durumda A tırındaki sağlam ürünler tüm ürünlerin 16\frac{1}{6}'sını, B tırındaki sağlam ürünler ise tüm ürünlerin 320\frac{3}{20}'sini oluşturur. İki miktar arasındaki fark olan 160\frac{1}{60}, 4848 ürüne karşılık geldiğinden, depodaki toplam ürün sayısı 48×60=288048 \times 60 = 2880 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Depodaki toplam ürün sayısına XX diyelim ve A tırına yüklenen ��rün miktarını belirleyelim.
A tırına yüklenen ürün miktarı: 14X\frac{1}{4}X olur.
Soruda depodaki ürünlerin önce 14\frac{1}{4}'ünün A tırına yüklendiği belirtilmiştir.
2
Kalan ürün miktarını bulup B tırına yüklenen ürün miktarını hesaplayalım.
Kalan ürün miktarı: X14X=34XX - \frac{1}{4}X = \frac{3}{4}X. B tırına yüklenen ürün miktarı: 34X×25=620X=310X\frac{3}{4}X \times \frac{2}{5} = \frac{6}{20}X = \frac{3}{10}X olur.
B tırına kalan ürünlerin 25\frac{2}{5}'i yüklendiği için kalan miktar üzerinden kesir çarpımı yapılır.
3
Her iki tırdaki kırılabilir olmayan (sağlam) ürün miktarlarını ayrı ayrı bulalım.
A tırındaki sağlam ürünler: 14X×(113)=16X\frac{1}{4}X \times (1 - \frac{1}{3}) = \frac{1}{6}X. B tırındaki sağlam ür��nler: 310X×(112)=320X\frac{3}{10}X \times (1 - \frac{1}{2}) = \frac{3}{20}X olur.
A tırındaki ürünlerin 13\frac{1}{3}'ü kırılabilir ise kalanı yani 23\frac{2}{3}'ü sağlamdır. Benzer şekilde, B tırındakilerin yarısı kırılabilir ise diğer yarısı sağlamdır.
4
İki tırdaki sağlam ��rünlerin farkını veren denklemi kuralım ve XX değerini bulalım.
16X320X=48    1060X960X=48    160X=48    X=2880\frac{1}{6}X - \frac{3}{20}X = 48 \implies \frac{10}{60}X - \frac{9}{60}X = 48 \implies \frac{1}{60}X = 48 \implies X = 2880 olur.
A tırındaki sağlam ürün sayısının, B tırındakilerden 4848 fazla olduğu belirtilmiştir. Paydalar 6060'ta eşitlenerek işlem tamamlanır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden işlem yapma ve alt grupların oranlarını hesaplama.

İpuçları

1
Depodaki toplam ürün miktarını temsil edecek şekilde paydaların (4, 5, 3 ve 2) en küçük ortak katı olan 60k60k gibi bir değişken seçmek işlemleri kolaylaştırabilir.
2
B tırına yüklenen miktarı bulurken, A tırına yüklenen kısımdan 'kalan' miktar üzerinden işlem yapmaya dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, kalan yerine başlangıçtaki miktar üzerinden işlem yaparak çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Bilinmeyen olarak XX yerine depodaki tüm ürünlere paydaların ortak katı olan 60k60k diyerek kesirlerden tamamen kurtulabiliriz. A tırına 15k15k ürün yüklenir, kalan 45k45k ürünün 25\frac{2}{5}'i olan 18k18k B tırına yüklenir. A tırındaki sağlam ürünler 15k×23=10k15k \times \frac{2}{3} = 10k, B tırındaki sağlam ürünler 18k×12=9k18k \times \frac{1}{2} = 9k olur. Aradaki fark 10k9k=k=4810k - 9k = k = 48'dir. Toplam ürün sayısı 60k=60×48=288060k = 60 \times 48 = 2880 olarak bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru

Bir öğretim üyesi, aylık maaşının 29\frac{2}{9}'sini bireysel emeklilik sigortasına (BES) yatırmaktadır. Bu ödemeyi yaptıktan sonra geriye 5600056000 TL'si kaldığına göre, bu öğretim üyesinin aylık maaşı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7200072000

Cevap

Öğretim üyesinin aylık maaşı 7200072000 TL'dir.
Öğretim üyesinin maaşının tamamı 99 parça olarak kabul edilirse, BES'e yatırılan kısım 22 parçadır. Geriye kalan kısım 92=79 - 2 = 7 parçadır. Kalan maaş 5600056000 TL olduğuna göre, 77 parça 5600056000 TL'ye eşittir. Buradan 11 parça 56000÷7=800056000 \div 7 = 8000 TL bulunur. Maaşın tamamı 99 parça olduğundan, toplam maaş 9×8000=720009 \times 8000 = 72000 TL olarak hesaplanır. Dolayısıyla doğru seçenek 7200072000 değerini içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
BES ödemesi yapıldıktan sonra geriye kalan maaş oranını belirlemek.
Maaşın tamamı 11 bütün kabul edilirse, kalan oran 129=791 - \frac{2}{9} = \frac{7}{9} olur.
Soruda kalan paranın miktarı verildiği için öncelikle kalan paranın tüm maaşa oranını bulmamız gerekir.
2
Kalan maaş oranı ile kalan para miktarını eşitleyerek toplam maaşı bulmak için denklem kurmak.
Maaşın tamamına xx dersek, 79x=56000\frac{7}{9} x = 56000 denklemi elde edilir.
Kalan paranın oranı ile gerçek değeri arasındaki ilişkiyi kurarak bilinmeyene ulaşmak hedeflenir.
3
Kurulan denklemi çözerek toplam maaş değerini hesaplamak.
x=56000×97x=8000×9x=72000x = 56000 \times \frac{9}{7} \Rightarrow x = 8000 \times 9 \Rightarrow x = 72000 TL olarak bulunur.
Bilinmeyen xx değerini yalnız bırakarak öğretim üyesinin toplam aylık maaşına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Bir bütünün belirli bir kesri harcandığında veya ayrıldığında kalan miktarı bulma ve bu miktardan yola çıkarak bütünün tamamını hesaplama.
Soru 27Soru

Bir geri dönüşüm tesisine bir günde getirilen toplam atığın 37\frac{3}{7}'ü kâğıt, kalan atığın 14\frac{1}{4}'i plastik ve geriye kalan atığın ise 25\frac{2}{5}'si cam atıktır. Bu tesise getirilen cam atıkların miktarı, plastik atıkların miktarından 1212 ton fazla olduğuna göre, tesise bir günde getirilen toplam atık miktarı kaç tondur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 420

Cevap

Tesise bir günde getirilen toplam atık miktarı 420 tondur.
Toplam atık miktarı paydaların ortak katı olan 35x35x olarak kabul edilirse; kâğıt atıklar 15x15x olur ve geriye 20x20x atık kalır. Bu kalan atığın dörtte biri olan 5x5x plastik atıktır ve geriye 15x15x atık kalır. Son kalan atığın beşte ikisi olan 6x6x ise cam atıktır. Cam ve plastik atıkların farkı 6x5x=x=126x - 5x = x = 12 ton olarak verilmiştir. Buradan toplam atık miktarı 35×12=42035 \times 12 = 420 ton bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Eşit payda kullanarak atık miktarı için bir değişken belirlemek.
Toplam atık miktarına, paydaların (77, 44 ve 55) ortak katı olacak şekilde 35x35x diyelim.
İşlemlerin tam sayılarla kolayca yürütülebilmesi için uygun bir ortak kat seçilmiştir.
2
Kâğıt atık miktarını ve ardından ilk kalan atığı bulmak.
Kâğıt atık miktarı: 35x×37=15x35x \times \frac{3}{7} = 15x. İlk kalan atık miktarı: 35x15x=20x35x - 15x = 20x.
Toplam atığın yedide üçü kâğıt olduğundan bu miktar çıkarılarak geriye kalan atık hesaplanmıştır.
3
Plastik atık miktarını ve ardından ikinci kalan atığı bulmak.
Plastik atık miktarı: 20x×14=5x20x \times \frac{1}{4} = 5x. İkinci kalan atık miktarı: 20x5x=15x20x - 5x = 15x.
Kalan atığ��n dörtte biri plastik atık olduğu için ilk kalan miktar üzerinden hesaplama yapılmıştır.
4
Cam atık miktarını hesaplamak ve verilen fark denklemini kurmak.
Cam atık miktarı: 15x×25=6x15x \times \frac{2}{5} = 6x. Cam ve plastik atık miktarlarının farkı: 6x5x=x=126x - 5x = x = 12 ton. Toplam atık miktarı: 35×12=42035 \times 12 = 420 ton.
Cam atıkların plastik atıklardan 12 ton fazla olduğu bilgisi kullanılarak bilinmeyen değişken çözülmüş ve toplam miktara ulaşılmıştır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde ardışık adımlarda geçen 'kalan miktar' ifadeleri, her defasında bir önceki adımdan elde edilen yeni değer üzerinden hesaplama yapılmasını gerektirir.

İpuçları

1
İşlemlerin rasyonel sayılarla zorlaşmasını engellemek için toplam atık miktarına paydaların (77, 44, 55) en küçük ortak katı olan 35x35x diyerek başlayın.
2
Kâğıt atık miktarını toplamdan çıkarıp ilk kalanı bulduktan sonra, plastik atık miktarını bu ilk kalanın dörtte biri olarak hesaplayın.
3
Plastik atık çıktıktan sonra elinizde kalan miktarın beşte ikisini alarak cam atık miktarını (6x6x) bulun. Cam (6x6x) ile plastik (5x5x) arasındaki farkı 1212 tona eşitleyin.

Daha Fazla Pratik

Kalan miktarlar üzerinden harcama yapılan maaş veya depo doluluk oranı sorularını çözerek bu yöntemi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şerit diyagramı çizilerek de çözülebilir. Bütün 35 eş kutuya bölünür. Önce 15 kutu kâğıt için boyanır. Kalan 20 kutunun 5'i plastik için, geriye kalan 15 kutunun 6'sı cam için boyanır. Cam (6 kutu) ile plastik (5 kutu) farkı olan 1 kutunun 12 ton olduğu görülür. Buradan 35 kutu 35×12=42035 \times 12 = 420 ton bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 28Soru

Bir bilimsel araştırma projesine ayrılan toplam bütçenin 13\frac{1}{3}'i laboratuvar cihazlarının alımına harcanmıştır. Kalan bütçenin 35\frac{3}{5}'ü saha araştırmaları için kullanılmış, geriye kalan kısmın ise yarısı akademik yayınların basım giderleri i��in ayrılmıştır.

Tüm bu harcamalardan sonra projenin bütçesinde 24.00024.000 TL kaldığına göre, bu araştırma projesine ayrılan toplam bütçe kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180.000180.000

Cevap

Toplam bütçe 180.000180.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 180.000180.000 TL değerine ulaşmak için bütçe adımları geriye doğru veya bilinmeyen bir değişken (30x30x) atanarak çözülebilir. 30x30x bütçenin 13\frac{1}{3}'i (10x10x) harcandıktan sonra kalan 20x20x'in 35\frac{3}{5}'ü (12x12x) saha araştırmalarına harcanır. Kalan 8x8x'in yarısı (4x4x) yayın giderlerine harcandığında geriye kalan 4x4x bütçe 24.00024.000 TL'ye eşit olur. Buradan x=6.000x = 6.000 ve toplam bütçe 30×6.000=180.00030 \times 6.000 = 180.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam bütçeyi hem 3'e, hem 5'e hem de yarısı dendiği için 2'ye kolayca bölünebilecek bir değişken olarak seçelim. Paydaların en küçük ortak katı (3×5×2=303 \times 5 \times 2 = 30) üzerinden bütçeye 30x30x diyelim.
Toplam bütçe = 30x30x
Kesirlerle uğraşmamak ve işlemleri tam sayılarla kolayca yürütmek için.
2
Laboratuvar cihazları için yapılan harcamayı bulalım ve kalan bütçeyi hesaplayalım. Bütçenin 13\frac{1}{3}'i harcandığına göre: 30x×13=10x30x \times \frac{1}{3} = 10x laboratuvar cihazlarına harcanır. Kalan bütçe: 30x10x=20x30x - 10x = 20x olur.
Kalan bütçe = 20x20x
Bir sonraki harcamanın kalan bütçe üzerinden yapılacağını belirtmek için.
3
Saha araştırmaları harcamasını ve sonrasındaki kalan bütçeyi hesaplayalım. Kalan bütçenin (20x20x) 35\frac{3}{5}'ü harcandığına göre: 20x×35=12x20x \times \frac{3}{5} = 12x saha araştırmalarına harcanır. Yeni kalan bütçe: 20x12x=8x20x - 12x = 8x olur.
Yeni kalan bütçe = 8x8x
Bir sonraki adım olan yayın giderlerinin bu kalan miktar üzerinden hesaplanması için.
4
Yayın basım giderlerini ve en son kalan bütçeyi bulalım. Geriye kalan kısmın (8x8x) yarısı harcandığına göre: 8x×12=4x8x \times \frac{1}{2} = 4x yayın giderlerine ayrılır. En son kalan bütçe: 8x4x=4x8x - 4x = 4x olur.
En son kalan bütçe = 4x4x
Kalan bütçeyi verilen parasal değere eşitlemek için.
5
En son kalan bütçeyi 24.00024.000 TL'ye eşitleyip xx değerini bulalım ve toplam bütçeyi hesaplayalım. 4x=24.000    x=6.0004x = 24.000 \implies x = 6.000 TL. Toplam bütçe: 30x=30×6.000=180.00030x = 30 \times 6.000 = 180.000 TL bulunur.
Toplam bütçe = 180.000180.000 TL
Soruda istenen projenin başlangıçtaki toplam bütçesini bulmak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden ardışık hesaplama yapma
Soru 29Soru

Bir çeviri bürosu, teslim aldığı büyük bir projenin çevirisi için şu şekilde bir iş paylaşımı yapmıştır:

* Projenin 14\frac{1}{4}'ünü birinci çevirmen üstlenmiştir.
* Kalan kısmın 25\frac{2}{5}'ini ikinci çevirmen üstlenmiştir.
* Geriye kalan kısmın 13\frac{1}{3}'ünden 10 sayfa fazlasını üçüncü çevirmen üstlenmiştir.
* Son durumda geriye kalan 50 sayfayı ise dördüncü çevirmen çevirmiştir.

Buna göre, bu projenin tamamı kaç sayfadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200

Cevap

Projenin tamamı 200 sayfadır.
Denklemler doğru kurulup çözüldüğünde toplam sayfa sayısı 200 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Tüm projenin sayfa sayısına XX diyelim. Birinci çevirmen projenin 14\frac{1}{4}'ünü yaptığında geriye kalan sayfa sayısını belirleyelim.
Geriye kalan sayfa sayısı: X14X=34XX - \frac{1}{4}X = \frac{3}{4}X olur.
Sonraki adımlarda yapılacak kesir hesaplamaları bu kalan miktar üzerinden yürütülecektir.
2
İkinci çevirmen kalan kısmın 25\frac{2}{5}'ini üstlenmiştir. Geriye kalan kısmı bulalım.
İkinci çevirmenden sonra kalan kısım: 34X×(125)=34X×35=920X\frac{3}{4}X \times (1 - \frac{2}{5}) = \frac{3}{4}X \times \frac{3}{5} = \frac{9}{20}X olur.
Bir sonraki çevirmenin payı bu yeni kalan üzerinden belirlenecektir.
3
Üçüncü çevirmen, kalan kısmın (920X\frac{9}{20}X) 13\frac{1}{3}'ünden 10 sayfa fazlasını üstlenmiştir. Son durumda geriye kalan sayfa sayısını ifade eden denklemi kuralım.
Son kalan kısım: 920X(13×920X+10)=920X320X10=620X10=310X10\frac{9}{20}X - \left(\frac{1}{3} \times \frac{9}{20}X + 10\right) = \frac{9}{20}X - \frac{3}{20}X - 10 = \frac{6}{20}X - 10 = \frac{3}{10}X - 10 olur.
Bu kalan kısım dördüncü çevirmenin yaptığı sayfa sayısına eşittir.
4
Elde edilen son ifadeyi dördüncü çevirmenin yaptığı 50 sayfaya eşitleyerek XX bilinmeyenini çözelim.
310X10=50    310X=60    3X=600    X=200\frac{3}{10}X - 10 = 50 \implies \frac{3}{10}X = 60 \implies 3X = 600 \implies X = 200 buluruz.
Böylece tüm projenin sayfa sayısı elde edilmiş olur.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde ardışık kalan miktarlar üzerinden denklem kurma.

Alternatif Yöntem

Geriye doğru gitme yöntemi kullanılabilir: Son durumda kalan 50 sayfaya üçüncü çevirmenin aldığı 10 sayfa eklenirse 60 sayfa olur. Bu 60 sayfa, üçüncü çevirmen payını almadan önceki kısmın 113=231 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}'sidir. Buradan üçüncü çevirmenden önceki kısım 60×32=9060 \times \frac{3}{2} = 90 sayfadır. Bu 90 sayfa, ikinci çevirmen payını almadan önceki kısmın 125=351 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}'üdür. Buradan ikinci çevirmenden önceki kısım 90×53=15090 \times \frac{5}{3} = 150 sayfadır. Bu 150 sayfa ise birinci çevirmen payını almadan önceki kısmın 114=341 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}'üdür. Buradan projenin tamamı 150×43=200150 \times \frac{4}{3} = 200 sayfa olarak bulunur.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 30Soru

Bir teknoloji şirketinin yıllık araştırma-geliştirme (Ar-Ge) bütçesinin harcama planı ile ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* Yıllık bütçenin 14\frac{1}{4}'i personel maaşlarına ayrılmıştır.
* Personel maaşları ayrıldıktan sonra kalan bütçenin 25\frac{2}{5}'si yeni laboratuvar cihazlarının alımına ayrılmıştır.
* Laboratuvar cihazları alındıktan sonra kalan bütçenin 13\frac{1}{3}'i ile bilimsel yayın ve patent başvuru masrafları karşılanmıştır.
* Tüm bu harcamalardan sonra geriye kalan bütçenin 310\frac{3}{10}'ü ile bir araştırma projesine ek kaynak sağlanmıştır.
* En son geriye kalan kısım ise faturalar ve bina bakım masrafları için eşit olarak ikiye bölünmüştür.

Bina bakım masrafları için ayrılan pay, bilimsel yayın ve patent başvuru masrafları için ayrılan paydan 180.000180.000 TL daha az olduğuna göre, araştırma projesine sağlanan ek kaynak kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 360.000

Cevap

Araştırma projesine sağlanan ek kaynak 360.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 360.000 TL, bütçe adımlarının sırasıyla kalan miktarlar üzerinden hesaplanması ve elde edilen denklemden toplam bütçenin 4.000.000 TL olarak bulunmasıyla elde edilir. Bu bütçenin 9/100'ü araştırma projesine aktarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam bütçeye BB diyerek birinci adım harcamasını ve kalan bütçeyi bulma.
Personel maaşı = 14B\frac{1}{4}B, kalan bütçe (Kalan 1) = 34B\frac{3}{4}B olur.
Laboratuvar harcaması kalan bütçe üzerinden yapılacağı için Kalan 1 hesaplanmalıdır.
2
Laboratuvar cihazlarına ayrılan payı ve yeni kalan bütçeyi hesaplama.
Laboratuvar cihazları = 25×34B=310B\frac{2}{5} \times \frac{3}{4}B = \frac{3}{10}B, kalan bütçe (Kalan 2) = 34B310B=920B\frac{3}{4}B - \frac{3}{10}B = \frac{9}{20}B olur.
Yayın ve patent masrafları bu yeni kalan bütçeden karşılanacaktır.
3
Bilimsel yayın ve patent masraflarını ve yeni kalan bütçeyi hesaplama.
Yayın ve patent masrafları = 13×920B=320B\frac{1}{3} \times \frac{9}{20}B = \frac{3}{20}B, kalan bütçe (Kalan 3) = 920B320B=310B\frac{9}{20}B - \frac{3}{20}B = \frac{3}{10}B olur.
Araştırma projesi ek kaynağı bu yeni kalan bütçeden ayrılacaktır.
4
Araştırma projesine ayrılan payı ve en son geriye kalan kısmı hesaplama.
Araştırma projesi ek kaynak = 310×310B=9100B\frac{3}{10} \times \frac{3}{10}B = \frac{9}{100}B, kalan son bütçe (Kalan 4) = 310B9100B=21100B\frac{3}{10}B - \frac{9}{100}B = \frac{21}{100}B olur.
Bina bakım ve fatura payları bu son kalan bütçeden elde edilecektir.
5
Bina bakım masrafları payını belirleme.
Bina bakım masrafı = Kalan 4'ün yarısı = 21100B×12=21200B\frac{21}{100}B \times \frac{1}{2} = \frac{21}{200}B olur.
Sorudaki fark ilişkisinde kullanmak üzere bina bakım payının bütçeye oranını bulmamız gerekir.
6
Bina bakım payı ile yayın/patent payı arasındaki farkı 180.000 TL'ye eşitleyerek toplam bütçeyi bulma.
Fark = 320B21200B=3021200B=9200B\frac{3}{20}B - \frac{21}{200}B = \frac{30 - 21}{200}B = \frac{9}{200}B. Buradan 9200B=180.000B=4.000.000\frac{9}{200}B = 180.000 \rightarrow B = 4.000.000 TL olarak bulunur.
Tüm bütçe payları toplam bütçe BB cinsinden ifade edildiği için BB'nin sayısal değerini bulmalıyız.
7
Araştırma projesine sağlanan ek kaynağın TL cinsinden değerini bulma.
Araştırma projesi payı = 9100B=9100×4.000.000=360.000\frac{9}{100} B = \frac{9}{100} \times 4.000.000 = 360.000 TL.
Soru kökünde araştırma projesine aktarılan ek kaynak sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden ardışık kesir hesaplama.

Alternatif Yöntem

Toplam bütçeye paydaların en küçük ortak katı (EKOK) cinsinden bir değişken vererek kesirli işlemlerden kaçınmak. Paydalar olan 4, 5, 3 ve 100 dikkate alındığında toplam bütçeye 200x diyerek adımları tam sayılarla gerçekleştirebiliriz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 31Soru

Bir veri merkezinin aylık b��tçesinin 14\frac{1}{4}'i sunucu bakımına, kalan bütçesinin 25\frac{2}{5}'si ise elektrik faturasına harcanmaktadır. Geriye kalan bütçenin 13\frac{1}{3}'i ile personel maaşları ödendikten sonra veri merkezinin elinde 9000090000 TL kalmaktadır.

Buna göre, bu veri merkezinin aylık sunucu bakımı için harcadığı miktar, personel maaşları için ödediği miktardan kaç TL fazladır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30000

Cevap

Sunucu bakımı harcaması ile personel maaşı harcaması arasındaki fark olan 30000 TL
Doğru seçenekte belirtilen 30000 TL değeri, toplam bütçenin 300000 TL olarak bulunup sunucu bakımı harcamasının 75000 TL, personel maaşı harcamasının ise 45000 TL olarak hesaplanması ve bu iki değer arasındaki farkın alınmasıyla elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Veri merkezinin toplam aylık bütçesini temsil etmek üzere bir değişken belirlenir.
Toplam bütçe xx olsun.
Kesirlerle işlem kolaylığı sağlamak amacıyla bütçe xx türünden ifade edilir.
2
Sırasıyla yapılan harcamalar ve kalan bütçeler xx cinsinden hesaplanır.
Sunucu bakımı harcaması 14x\frac{1}{4}x, kalan bütçe x14x=34xx - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x olur. Elektrik faturası harcaması kalanın 25\frac{2}{5}'si olduğundan 34x×25=310x\frac{3}{4}x \times \frac{2}{5} = \frac{3}{10}x olur. Yeni kalan bütçe 34x310x=920x\frac{3}{4}x - \frac{3}{10}x = \frac{9}{20}x olur. Personel maaşları kalanın 13\frac{1}{3}'i olduğundan 920x×13=320x\frac{9}{20}x \times \frac{1}{3} = \frac{3}{20}x olur. Son durumda kalan bütçe 920x320x=620x=310x\frac{9}{20}x - \frac{3}{20}x = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x olur.
Her aşamada harcamanın başlangıçtaki bütçeye göre değil, bir önceki adımdan kalan bütçeye göre hesaplanması gerekir.
3
Son kalan miktar olan 9000090000 TL, kalan bütçe ifadesine eşitlenerek toplam bütçe (xx) bulunur.
310x=90000    x=300000\frac{3}{10}x = 90000 \implies x = 300000 TL.
Toplam bütçe değeri bulunduktan sonra istenen harcama kalemleri netleştirilebilir.
4
Sunucu bakımı ve personel maaşları için harcanan miktarlar hesaplanarak farkı bulunur.
Sunucu bakımı: 14×300000=75000\frac{1}{4} \times 300000 = 75000 TL. Personel maaşları: 320×300000=45000\frac{3}{20} \times 300000 = 45000 TL. Aradaki fark: 7500045000=3000075000 - 45000 = 30000 TL.
Soruda sunucu bakımı harcamasının personel maaşı harcamasından ne kadar fazla olduğu sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde 'kalanın kalanı' mantığıyla zincirleme harcama adımlarını modelleme
Soru 32Soru

Bir kahve kavurma atölyesinde bir ayda kavrulan toplam kahve çekirdeklerinin 14\frac{1}{4}'ü espresso yapımı için ayrılmaktadır. Kalan kahve çekirdeklerinin 25\frac{2}{5}'si filtre kahve yapımı için, geriye kalan kahve çekirdekleri ise Türk kahvesi yapımı için kullanılmaktadır.

Türk kahvesi yapımı için kullanılan kahve çekirdeği miktarı, espresso yapımı i��in ayrılan kahve çekirdeği miktarından 80 kg80\text{ kg} fazla olduğuna göre, bu atölyede bir ayda kavrulan toplam kahve çekirdeği miktarı kaç kilogramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400

Cevap

400
Toplam kahve miktarına xx denilerek başlandığında, espresso miktarı 14x\frac{1}{4}x olur. Geriye kalan 34x\frac{3}{4}x miktarının 25\frac{2}{5}'si olan 310x\frac{3}{10}x filtre kahveye ayrılır. Geriye kalan 920x\frac{9}{20}x Türk kahvesidir. Türk kahvesi ile espresso arasındaki fark 920x520x=420x=15x\frac{9}{20}x - \frac{5}{20}x = \frac{4}{20}x = \frac{1}{5}x olup bu fark 80 kg'a eşittir. Buradan toplam miktar olan x=400x = 400 kg elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam kahve miktarını temsil edecek bir değişken tanımlama ve espresso miktarını bulma
Toplam kahve miktarı xx kg olsun. Espresso için ayrılan miktar: 14x\frac{1}{4}x kg olur.
Sorudaki oranları toplam miktar üzerinden ifade edebilmek için.
2
Kalan kahve miktarını hesaplama
Espresso ayrıldıktan sonra kalan miktar: x14x=34xx - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x kg olur.
Bir sonraki adımda filtre kahve miktarının 'kalan kahve' üzerinden hesaplanması gerektiği için.
3
Filtre kahve miktarını hesaplama
Filtre kahve için ayrılan miktar: 25×34x=620x=310x\frac{2}{5} \times \frac{3}{4}x = \frac{6}{20}x = \frac{3}{10}x kg olur.
Kalan kahvenin 2/5'i filtre kahveye ayrıldığı için.
4
Türk kahvesi miktarını hesaplama
Türk kahvesi için kalan miktar: 34x310x=1520x620x=920x\frac{3}{4}x - \frac{3}{10}x = \frac{15}{20}x - \frac{6}{20}x = \frac{9}{20}x kg olur.
Kalan kahveden filtre kahve miktarını çıkararak Türk kahvesi payını belirlemek için.
5
Türk kahvesi ile espresso miktarları arasındaki farkı eşitleyen denklemi kurma ve çözme
920x14x=80    920x520x=80    420x=80    15x=80    x=400\frac{9}{20}x - \frac{1}{4}x = 80 \implies \frac{9}{20}x - \frac{5}{20}x = 80 \implies \frac{4}{20}x = 80 \implies \frac{1}{5}x = 80 \implies x = 400 kg bulunur.
Türk kahvesi miktarının espresso miktarından 80 kg fazla olduğu bilgisini kullanarak bilinmeyeni çözmek için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar üzerinden işlem yaparken doğru bütünü esas alma ve rasyonel sayılarda işlem yapma.

İpuçları

1
Toplam kahve miktarına hem 4'e hem de 5'e kolay bölünebilen bir değişken (örneğin 20k) vererek kesirli işlemlerle uğraşmaktan kaçınabilirsiniz.
2
Toplam kahveye 20k derseniz, espresso için ayrılan miktar 5k olur. Kalan 15k kahvenin 2/5'ini filtre kahve için hesaplayın.
3
Espresso 5k, filtre kahve 6k olduğunda Türk kahvesine 9k kalır. Türk kahvesi (9k) ile espresso (5k) arasındaki fark olan 4k, 80 kg'a eşittir.

Daha Fazla Pratik

Kalan miktar üzerinden ardışık kesir işlemlerinin yapıldığı benzer sorular çözerek bu soru tipindeki 'kalan' ifadesinin önemini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam kahve miktarına 20k20k diyerek problemi kolayca çözebiliriz:
1. Espresso = 20k×14=5k20k \times \frac{1}{4} = 5k
2. Kalan = 20k5k=15k20k - 5k = 15k
3. Filtre kahve = 15k×25=6k15k \times \frac{2}{5} = 6k
4. Türk kahvesi = 15k6k=9k15k - 6k = 9k
5. Türk kahvesi ile espresso farkı = 9k5k=4k9k - 5k = 4k
6. 4k=80    k=204k = 80 \implies k = 20
7. Toplam kahve = 20k=20×20=40020k = 20 \times 20 = 400 kg.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru

Bir fırında günlük kullanılan unun 14\frac{1}{4}'ü ile ekmek, kalan unun 13\frac{1}{3}'i ile poğaça yapılmaktadır. Geriye kalan unun tamamı ile de kurabiye yapılmaktadır. Kurabiye yapımında kullanılan un miktarı, ekmek yapımında kullanılan un miktarından 20 kg20\text{ kg} fazla olduğuna göre, bu fırında bir günde kullanılan toplam un miktarı kaç kg\text{kg}'dır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

Bu fırında bir günde kullanılan toplam un miktarı 80 kg'dır.
Toplam un miktarına xx denilirse; ekmek için kullanılan un 14x\frac{1}{4}x ve kalan un 34x\frac{3}{4}x olur. Poğaça için kalan unun 13\frac{1}{3}'i, yani 34x×13=14x\frac{3}{4}x \times \frac{1}{3} = \frac{1}{4}x kullanılır. Geriye kalan unun tamamı ile kurabiye yapıldığı için kurabiye un miktarı 34x14x=12x\frac{3}{4}x - \frac{1}{4}x = \frac{1}{2}x olur. Kurabiye un miktarının, ekmek un miktarından 20 kg20\text{ kg} fazla olduğu belirtildiğinden 12x14x=20    14x=20    x=80 kg\frac{1}{2}x - \frac{1}{4}x = 20 \implies \frac{1}{4}x = 20 \implies x = 80\text{ kg} sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Günlük kullanılan toplam un miktarını xx değişkeni ile ifade etme.
Toplam un miktarı: xx
Problemin çözümünü cebirsel denklemle gerçekleştirmek için.
2
Ekmek yapımı için kullanılan un miktarını ve kalan un miktarını bulma.
Ekmek için kullanılan un: 14x\frac{1}{4}x
Kalan un: x14x=34xx - \frac{1}{4}x = \frac{3}{4}x
Poğaça miktarı kalan un üzerinden hesaplanacağı için kalan un miktarının belirlenmesi gerekir.
3
Kalan unun 13\frac{1}{3}'i ile poğaça yapıldığından poğaça miktarını bulma.
Poğaça için kullanılan un: 34x×13=14x\frac{3}{4}x \times \frac{1}{3} = \frac{1}{4}x
Poğaça i��in harcanan payı belirlemek amacıyla.
4
Geriye kalan un ile kurabiye yapıldığından kurabiye un miktarını hesaplama.
Kurabiye için kullanılan un: 34x14x=24x=12x\frac{3}{4}x - \frac{1}{4}x = \frac{2}{4}x = \frac{1}{2}x
Ekmek ve poğaçadan arta kalan miktarın kurabiye yapımında kullanıldığını göstermek amacıyla.
5
Kurabiye un miktarının ekmek un miktarından 20 kg20\text{ kg} fazla olmasını denklem olarak yazma ve çözme.
12x14x=20    14x=20    x=80\frac{1}{2}x - \frac{1}{4}x = 20 \implies \frac{1}{4}x = 20 \implies x = 80
Verilen fark ilişkisini kullanarak toplam un miktarını bulmak için.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktar ifadesine dikkat edilerek adım adım parça-bütün ilişkisi kurma ve cebirsel çözüm yapma.
Soru 34Soru

Bir ilaç araştırma laboratuvarı, yeni sentezlediği bir etken maddenin 13\frac{1}{3}'ini birinci aşama klinik testleri için ayırmıştır. Kalan etken maddenin 35\frac{3}{5}'ünü ikinci aşama klinik testleri için, geriye kalan etken maddenin ise 14\frac{1}{4}'ini kalite kontrol testleri için harcamıştır. Laboratuvarın elinde kalite kontrol testlerinden sonra 9090 gram etken madde kaldığına göre, birinci aşama klinik testleri için ayrılan etken madde miktarı kaç gramdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 150

Cevap

Birinci aşama klinik testleri için ayrılan etken madde miktarı 150 gramdır.
Sorudaki aşamalar sırasıyla uygulandığında, birinci aşamadan sonra kalan miktar 23X\frac{2}{3}X, ikinci aşamadan sonra kalan miktar 415X\frac{4}{15}X ve kalite kontrol testinden sonra kalan miktar 15X\frac{1}{5}X olarak elde edilir. Son kalan miktar 90 grama eşitlendiğinde toplam etken madde miktarı 450 gram bulunur. Birinci aşama için bu miktarın 13\frac{1}{3}'i ayrıldığından, doğru cevap 150 gramdır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki toplam etken madde miktarını temsil edecek bir değişken belirlenir.
Toplam etken madde miktarı XX olsun.
Hesaplamaları kolaylaştırmak için bilinmeyene bir değişken atanmalıdır.
2
Birinci aşama klinik testleri için ayrılan miktar ve kalan miktar hesaplanır.
Birinci aşama için ayrılan: 13X\frac{1}{3}X, kalan: X13X=23XX - \frac{1}{3}X = \frac{2}{3}X.
Sonraki aşamalar kalan miktar üzerinden hesaplanacaktır.
3
İkinci aşama klinik testleri için ayrılan miktar ve kalan miktar hesaplanır.
İkinci aşama için ayrılan: 35×23X=25X\frac{3}{5} \times \frac{2}{3}X = \frac{2}{5}X, kalan: 23X25X=415X\frac{2}{3}X - \frac{2}{5}X = \frac{4}{15}X.
İkinci aşamada harcanan miktar kalan miktarın 35\frac{3}{5}'üdür.
4
Kalite kontrol testleri için ayrılan miktar ve en son kalan miktar hesaplanır.
Kalite kontrol için ayrılan: 14×415X=115X\frac{1}{4} \times \frac{4}{15}X = \frac{1}{15}X, en son kalan: 415X115X=315X=15X\frac{4}{15}X - \frac{1}{15}X = \frac{3}{15}X = \frac{1}{5}X.
Kalite kontrol testi için kalan miktarın 14\frac{1}{4}'i kullanılmıştır.
5
En son kalan miktar 90 grama eşitlenerek toplam etken madde miktarı (XX) bulunur.
15X=90    X=450\frac{1}{5}X = 90 \implies X = 450 gram.
Soruda son kalan miktarın 90 gram olduğu belirtilmiştir.
6
Birinci aşama klinik testleri için ayrılan etken madde miktarı hesaplanır.
13X=13×450=150\frac{1}{3}X = \frac{1}{3} \times 450 = 150 gram.
Soruda birinci aşama testleri için ayrılan miktar istenmektedir.

Anahtar Kavram

Kesir Problemleri
Soru 35Soru

Bir fidanlıktaki toplam fidanların 25\frac{2}{5}'si çam fidanıdır. Kalan fidanların 13\frac{1}{3}'i meşe fidanıdır. Geriye kalan fidanların yarısından 40 eksik olan kısmı ise huş fidanıdır.

Fidanlıkta son durumda geriye kalan 160 fidan ladin fidanı olduğuna göre, başlangıçta fidanlıkta bulunan toplam fidan sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600

Cevap

Başlangıçtaki toplam fidan sayısı 600'dür.
Toplam fidan sayısına xx dediğimizde sırasıyla çam, meşe ve huş fidanlarını düştükten sonra elimizde kalan fidanların 15x+40\frac{1}{5}x + 40 olduğunu görürüz. Bu ifadeyi 160'a eşitlediğimizde x=600x = 600 sonucuna ulaşırız. Bu nedenle 600 fidan değerini içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam fidan sayısına xx diyerek çam fidanı sayısını ve çam fidanları ayrıldıktan sonra kalan fidan sayısını xx cinsinden belirleyelim.
Çam fidanı sayısı 25x\frac{2}{5}x ve kalan fidan sayısı x25x=35xx - \frac{2}{5}x = \frac{3}{5}x olur.
Soru kalan fidanlar üzerinden devam ettiği için her aşamada kalan miktarı bulmamız gerekir.
2
Kalan fidanların 13\frac{1}{3}'inin meşe fidanı olduğunu kullanarak meşe fidanı sayısını hesaplayalım ve ardından kalan yeni fidan miktarını bulalım.
Meşe fidanı sayısı: 35x×13=15x\frac{3}{5}x \times \frac{1}{3} = \frac{1}{5}x. Yeni kalan fidan sayısı: 35x15x=25x\frac{3}{5}x - \frac{1}{5}x = \frac{2}{5}x olur.
Meşe fidanları da ayrıldıktan sonra geriye kalan fidan oranını belirlemek için çıkarma işlemi yaparız.
3
Geriye kalan fidanların yarısından 40 eksik olan kısmın huş fidanı olduğunu belirten ifadeyi denkleme dökelim.
Huş fidanı sayısı: 12×25x40=15x40\frac{1}{2} \times \frac{2}{5}x - 40 = \frac{1}{5}x - 40 olur.
Huş fidanlarının miktarını xx cinsinden ifade etmek için kalan fidanların yarısından 40 çıkarırız.
4
Huş fidanları da ayrıldıktan sonra geriye kalan fidan sayısını bulup bu miktarı ladin fidanı sayısı olan 160'a eşitleyelim ve xx değerini çözelim.
Son kalan fidan sayısı: 25x(15x40)=15x+40\frac{2}{5}x - (\frac{1}{5}x - 40) = \frac{1}{5}x + 40 olur. Bu durumda, 15x+40=16015x=120x=600\frac{1}{5}x + 40 = 160 \Rightarrow \frac{1}{5}x = 120 \Rightarrow x = 600 bulunur.
Ladin fidanları en son kalan fidanlar olduğu için son kalan cebirsel ifadeyi 160'a eşitleyerek toplam fidan sayısına ulaşırız.

Anahtar Kavram

Kesir problemlerinde kalan miktarlar üzerinden adım adım denklem kurma ve bilinmeyen yönetimi.

İpuçları

1
Kalan fidanlar üzerinden işlem yaparken her adımda yeni kalan miktarı bulmaya dikkat edin.
2
Kolaylık sağlamak için toplam fidan sayısına paydaların çarpımı olan 30k30k gibi bir değer vererek kesirlerden kurtulabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kesirlerin paydalarında 5, 3 ve yarısı ifadesi için 2 sayıları bulunmaktadır. Bunların en küçük ortak katı olan 5×3×2=305 \times 3 \times 2 = 30 değerini kullanarak toplam fidan sayısına 30k30k diyelim.
- Çam fidanı: 30k×25=12k30k \times \frac{2}{5} = 12k (Kalan: 18k18k)
- Meşe fidanı: 18k×13=6k18k \times \frac{1}{3} = 6k (Kalan: 12k12k)
- Huş fidanı: 12k12k'nın yarısından 40 eksik yani 6k406k - 40 (Kalan: 12k(6k40)=6k+4012k - (6k - 40) = 6k + 40)
- Son kalan ladin fidanı: 6k+40=1606k=120k=206k + 40 = 160 \Rightarrow 6k = 120 \Rightarrow k = 20
- Toplam fidan: 30k=30×20=60030k = 30 \times 20 = 600 bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 2
Kesir Problemleri Alıştırma Soruları — ALES — Sayfa 2 | Examkin