Kısa Vadeli Sigorta Kolları

180 soru

Bir fabrikada $4/1-a$ kapsamında sigortalı olarak çalışan bir işçinin, günlük vardiyası saat $17.00$ 'de resmen sona ermesine rağmen, işyerinde bulunan ve işçilerin kullanımına tahsis edilmiş duş alanında kişisel temizliğini yaptığı sırada saat $17.15$ sularında ayağının kayması sonucu düşerek yaralanması olayı ile ilgili $5510$ sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu açısından yapılan aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Olay, sigortalının Kanun'un

2

. maddesi uyarınca işyeri eklentisi sayılan bir yerde ve

13

. maddede belirtilen "işyerinde bulunduğu sırada" gerçekleştiği için, yapılan işle illiyet bağına bakılmaksızın iş kazası sayılır.

Kaza, sigortalının vardiya saati dışında ve işverenin doğrudan emir-talimatı altında olmadığı bir zaman diliminde gerçekleştiği için iş kazası olarak nitelendirilemez.

İş kazası sayılabilmesi için kaza ile "yürütülen iş" arasında doğrudan bir nedensellik bağı bulunması zorunlu olduğundan, kişisel hijyen amacıyla yapılan eylem sırasında yaşanan kaza kapsam dışıdır.

Duş ve dinlenme alanları gibi eklentiler sadece fiili çalışma süresince işyeri sıfatını koruduğundan, mesai sonrası yaşanan bu olay genel hastalık sigortası kapsamında değerlendirilmelidir.

Kazanın meydana gelmesinde işverenin bir kusuru bulunmadığı ve olay tamamen işçinin dikkatsizliğinden kaynaklandığı için bu durum bir adli olaydır, sosyal güvenlik hukuku anlamında iş kazası değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olay, sigortalının Kanun'un $2$ . maddesi uyarınca işyeri eklentisi sayılan bir yerde ve $13$ . maddede belirtilen "işyerinde bulunduğu sırada" gerçekleştiği için, yapılan işle illiyet bağına bakılmaksızın iş kazası sayılır.

Cevap

Olayın meydana geldiği yer Kanun uyarınca işyeri eklentisi sayıldığından ve sigortalı kaza anında fiziken işyerinde bulunduğundan, bu durum yapılan işle bağ kurulmasına gerek duyulmaksızın bir iş kazasıdır.

Doğru değerlendirme, kazanın gerçekleştiği duş alanının

5510

sayılı Kanun'un

2

. maddesi kapsamında işyeri eklentisi sayılması ve aynı Kanun'un

13/1-a

maddesinin 'sigortalının işyerinde bulunduğu sırada' meydana gelen kazaları, yapılan işle bir illiyet bağı aramaksızın iş kazası olarak tanımlamasıdır. Mesai saatinin bitmiş olması veya eylemin kişisel temizlik olması bu hukuki niteliği değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

Kaza yerinin hukuki statüsünü belirle.

5510 sayılı Kanun m. 2 uyarınca yıkanma yerleri (duşlar) işyeri eklentisidir ve işyerinden sayılır.

Olayın 'işyerinde' geçip geçmediğini saptamak için bu tanım kritiktir.

Kaza anındaki sigortalılık durumunu ve olay anını analiz et.

Sigortalı m. 13/1-a uyarınca kaza anında işyerinde bulunmaktadır.

İş kazası hallerinden 'mekan kriteri' (işyerinde bulunma) bu durum için geçerlidir.

Mesai saati ve iş ilişkisi bağlantısını değerlendir.

Mekan kriterinde kazanın mutlaka mesai saatinde olması veya işle ilgili olması şartı aranmaz.

Yargıtay ve kanun koyucu, işyerinde geçen her süreyi (kişisel ihtiyaçlar dahil) bu kapsamda koruma altına almıştır.

Anahtar Kavram

İş Kazasında Mekan Kriteri (Mekansal İlliyet)

Daha Fazla Pratik

İş kazasının işyeri dışında, işverenin otoritesi altında (görevlendirme) gerçekleştiği durumları (m. 13/1-c) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 2Soru →

Bir özel hastanenin acil servisine, çalışmakta olduğu fabrikada elini makineye kaptırarak yaralanan ve $4/1-a$ kapsamında sigortalı olan bir işçi getirilmiştir. Hastane yetkilileri tarafından gerekli tıbbi müdahale yapılmış ve vaka kayıtlara resmi olarak "iş kazası" şeklinde geçirilmiştir.

$5510$ sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri dikkate alındığında, söz konusu vakanın bildirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sağlık hizmeti sunucuları, kendilerine intikal eden iş kazalarını en geç

10

gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (

SGK

) bildirmekle yükümlüdürler.

İşveren, söz konusu iş kazasını en geç kazanın meydana geldiği günü takip eden

3

takvim günü içinde Kuruma bildirmelidir.

İşverenin iş kazasını yetkili kolluk kuvvetlerine bildirme yükümlülüğü, kazanın gerçekleştiği günü takip eden

3

iş günü içinde yerine getirilmelidir.

Sigortalının işverenin kontrolü dışındaki bir yerde kaza geçirmesi halinde, işverenin bildirim süresi her durumda kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren başlar.

İş kazası bildirimi yapma yükümlülüğü yalnızca işverene ait olup, sağlık hizmeti sunucularının Kuruma karşı herhangi bir bildirim sorumluluğu bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sağlık hizmeti sunucuları, kendilerine intikal eden iş kazalarını en geç $10$ gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ( $SGK$ ) bildirmekle yükümlüdürler.

Cevap

Sağlık hizmeti sunucularının kendilerine intikal eden iş kazalarını en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmeleri gerektiğini belirten seçenek doğrudur.

5510 Sayılı Kanun'un 13. maddesine göre, iş kazası vakası kendisine intikal eden sağlık hizmeti sunucuları, bu durumu en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdürler. Bu süre, işverenin 3 iş günü olan bildirim süresinden farklı bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

İş kazası bildirim yükümlülüğü olan tarafları belirleyin.

Bildirim yükümlülüğü işveren, sigortalı (4/1-b için) ve sağlık hizmeti sunucularına aittir.

Yasal sorumlulukların hangi aktörlere dağıtıldığını anlamak temel adımdır.

Sağlık hizmeti sunucuları için belirlenen özel bildirim süresini kontrol edin.

5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca bu süre 10 gündür.

Soruda sağlık hizmeti sunucusunun dahil olduğu bir senaryo üzerinden doğru hukuki bilginin tespiti gerekir.

İşverenin kolluk kuvvetlerine ve SGK'ya bildirim sürelerini karşılaştırın.

Kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise 3 iş günü içinde bildirim yapılmalıdır.

Çeldiricilerdeki süre hatalarını ayıklamak için bu ayrım kritiktir.

Anahtar Kavram

İş Kazası Bildirim Süreleri ve Yükümlü Taraflar

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

$5510$ sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre, bir özel sektör iş yerinde $4/1-a$ (hizmet akdi) statüsünde çalışmaya başladığı ilk gün iş kazası geçiren bir sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Herhangi bir prim ödeme gün sayısı şartı aranmaz ve ödenek istirahat raporunun başladığı ilk günden itibaren ödenir.

Ödenek alabilmesi için kaza tarihinden önceki son bir yıl içinde en az

90

gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olmalıdır.

Geçici iş göremezlik ödeneği, iş kazasının gerçekleştiği günü takip eden üçüncü günden itibaren ödenmeye başlanır.

Sigortalıya ayakta tedavilerde günlük kazancının yarısı (

1/2

), yatarak tedavilerde ise üçte ikisi (

2/3

) oranında ödenek verilir.

İş kazası geçiren sigortalının bu ödeneğe hak kazanabilmesi için iş yerinde en az

30

gün çalışmış olması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Herhangi bir prim ödeme gün sayısı şartı aranmaz ve ödenek istirahat raporunun başladığı ilk günden itibaren ödenir.

Cevap

İş kazası hallerinde geçici iş göremezlik ödeneği için asgari prim ödeme gün sayısı şartı aranmaz ve ödeme istirahatin ilk gününden itibaren yapılır.

Doğru ifadeye göre, iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında geçici iş göremezlik ödeneği alabilmek için sigortalının belirli bir süre (örneğin

90

gün) prim ödemiş olması gerekmez. Sigortalı işe başladığı ilk gün kaza geçirse dahi bu ödeneğe hak kazanır. Ayrıca, hastalık sigortasından farklı olarak, iş kazasında istirahat raporunun ilk gününden itibaren ödeme yapılır.

Adım Adım Çözüm

Sigorta kolunun tespit edilmesi

İş kazası sigorta kolu (Kısa Vadeli Sigorta Kolları)

Vakada sigortalının iş kazası geçirdiği açıkça belirtilmiştir.

Prim şartının kontrol edilmesi

0

gün (şart yok)

5510

sayılı Kanun madde

18

gereği iş kazası ve meslek hastalığında prim gün sayısı şartı aranmaz.

Ödemenin başlangıç gününün belirlenmesi

1. gün

İş kazası ve meslek hastalığında ödenek istirahatin başladığı ilk günden itibaren başlatılır (Hastalık sigortasında bu süre 3. gündür).

Ödenek oranlarının teyit edilmesi

Ayakta

2/3

, Yatarak

1/2

Kanun koyucu yatarak tedavilerde kurumun bakım masraflarını üstlenmesi nedeniyle nakdi ödeneği daha düşük tutmuştur.

Anahtar Kavram

İş kazası sigortasında geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanma koşulları ve ödeme süreleri.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 4Soru →

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uyarınca, meslek hastalığının Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) bildirilmesi süreciyle ilgili olarak; sigortalıların statüleri, bildirim yükümlüleri ve yasal sürelerin başlangıcı dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

4/1-a bendi kapsamındaki sigortalılar bakımından işverenin bildirim yükümlülüğü, meslek hastalığının öğrenildiği günden itibaren üç iş günü içerisinde yerine getirilmelidir.

4/1-b bendi kapsamındaki sigortalıların, meslek hastalığına tutulduklarını öğrendikleri tarihten itibaren on takvim günü içerisinde Kuruma bildirim yapmaları yeterlidir.

Meslek hastalığına dair yasal bildirim süresi, iş kazalarında olduğu gibi hastalığın tıbbi olarak ilk başladığı tarihten itibaren başlatılmalıdır.

Meslek hastalığı tanısı koyan yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucuları, bu durumu tanı tarihinden itibaren en geç üç iş günü içerisinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür.

4/1-c kapsamındaki kamu görevlilerinin meslek hastalığı bildirimleri, kurumları tarafından hastalığın kesinleştiği ayı takip eden ayın sonuna kadar yapılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4/1-a bendi kapsamındaki sigortalılar bakımından işverenin bildirim yükümlülüğü, meslek hastalığının öğrenildiği günden itibaren üç iş günü içerisinde yerine getirilmelidir.

Cevap

4/1-a bendi kapsamındaki sigortalılar bakımından işverenin bildirim yükümlülüğünün, meslek hastalığının öğrenildiği günden itibaren üç iş günü içerisinde yerine getirilmesi gerektiği ifadesi doğrudur.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 14. maddesinin 4. fıkrasına göre; meslek hastalığı, 4/1-a ve 4/1-b kapsamındaki sigortalılar bakımından, bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç iş günü içinde bildirilmelidir. İşveren (4/1-a için) veya sigortalı (4/1-b için) bu bildirimden sorumludur.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın belirlenmesi

5510 sayılı Kanun Madde 14

Meslek hastalığının tanımı ve bildirim usulleri bu maddede düzenlenmiştir.

Sigortalı statüsüne göre bildirim süresinin tespiti

4/1-a ve 4/1-b için 3 iş günü

Kanun koyucu, kısa vadeli sigorta kollarında bildirim sürelerini iş günü üzerinden belirlemiştir.

Sürenin başlangıç noktasının belirlenmesi

Öğrenildiği gün

Meslek hastalığı sinsi ilerleyen bir süreç olduğundan, iş kazasındaki gibi 'olay anı' değil, 'öğrenme/tanı anı' esastır.

Sağlık hizmeti sunucularının yükümlülüğünün kontrolü

10 gün

Kurumsal bildirim yükümlülüğü şahsi/işveren yükümlülüğünden farklı olarak 10 gün olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Meslek Hastalığı Bildirim Süreleri ve Başlangıcı

Daha Fazla Pratik

İş kazası ve meslek hastalığı bildirim sürelerini karşılaştırmalı bir tablo üzerinden tekrar ediniz; özellikle 'iş günü' ve 'takvim günü' farklarına odaklanınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 5Soru →

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca 4/1-b (Bağımsız çalışan) statüsünde tescilli olan ve Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) herhangi bir prim borcu bulunmayan sigortalı Bay (C), 12 Mart 2026 tarihinde bir iş kazası geçirmiştir. Kaza tarihinden önceki son bir yıl içinde toplam 45 gün kısa vadeli sigorta primi ödemesi bulunan sigortalıya, yetkilendirilmiş sağlık kurulu tarafından 6 gün yatarak tedavi ve bu tedavinin bitiminde 12 gün ayakta istirahat raporu verilmiştir.

Bu bilgilere göre, Bay (C)’nin geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanma durumu ve ödenek miktarı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İş kazası sigorta kolunda ödenek alabilmek için asgari prim ödeme gün sayısı şartı aranmaz; sigortalıya borçsuz olması kaydıyla yatarak tedavi için günlük kazancının yarısı (

1/2

), ayakta istirahat için ise üçte ikisi (

2/3

) oranında ödenek, istirahatin ilk gününden itibaren ödenir.

Sigortalının son bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bulunmadığı için, iş kazası geçirilmiş olsa dahi geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanılamaz.

İş kazası halinde ödenek, yatarak tedavilerde ilk günden itibaren başlasa da ayakta tedavi (istirahat) süreleri için hastalık sigortasında olduğu gibi üçüncü günden itibaren başlatılır.

4/1-b (Bağımsız çalışan) kapsamındaki sigortalılar, iş kazası veya meslek hastalığı halinde yalnızca yatarak tedavi gördükleri süreler için ödenek alabilirler; ayakta istirahat süreleri için Kurumca ödeme yapılmaz.

İş kazası sigortası kapsamında herhangi bir prim şartı aranmaksızın sigortalıya; yatarak tedavilerde günlük kazancının üçte ikisi (

2/3

), ayakta istirahat sürelerinde ise yarısı (

1/2

) oranında ödenek ödenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İş kazası sigorta kolunda ödenek alabilmek için asgari prim ödeme gün sayısı şartı aranmaz; sigortalıya borçsuz olması kaydıyla yatarak tedavi için günlük kazancının yarısı ( $1/2$ ), ayakta istirahat için ise üçte ikisi ( $2/3$ ) oranında ödenek, istirahatin ilk gününden itibaren ödenir.

Cevap

İş kazası sigortası kapsamında herhangi bir prim gün sayısı şartı aranmaksızın, borçsuz olan 4/1-b sigortalısına yatarak tedavide günlük kazancın yarısı (

1/2

), ayakta tedavide ise üçte ikisi (

2/3

) oranında ödenek ilk günden itibaren verilir.

Doğru ifade, 5510 sayılı Kanun'un 18. maddesine dayanmaktadır. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası kollarında, sigortalılık süresi veya prim ödeme gün sayısı gibi bir ön şart aranmaksızın ödenek verilir. 4/1-b kapsamındaki sigortalılar için ek olarak Kuruma prim borcunun olmaması şartı vardır. Ödenek miktarı; yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı (

1/2

), ayakta tedavilerde ise üçte ikisidir (

2/3

). Ayrıca bu ödenek istirahatin başladığı ilk günden itibaren ödenir (bekleme süresi yoktur).

Adım Adım Çözüm

Sigorta kolunun tespiti

Olay bir 'İş Kazası'dır.

Geçici iş göremezlik ödeneği şartları, vakanın iş kazası, meslek hastalığı veya hastalık olmasına göre değişir.

Prim gün sayısı şartının kontrolü

0 gün (Şart aranmaz).

5510 sayılı Kanun uyarınca iş kazası ve meslek hastalığı kollarından ödenek almak için asgari prim ödeme gün sayısı şartı yoktur (Hastalıkta 90 gündür).

Sigortalılık statüsü (4/1-b) ve borç durumu kontrolü

Ödenek ödenir (Borç bulunmadığı belirtilmiştir).

4/1-b sigortalılarının ödenek alabilmesi için genel sağlık sigortası dahil tüm prim borçlarının ödenmiş olması zorunludur.

Ödenek başlangıç tarihi ve oranların tespiti

1. Günden itibaren; Yatarak

1/2

, Ayakta

2/3

İş kazasında bekleme süresi yoktur. Yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayakta tedavide üçte ikisi ödenir.

Anahtar Kavram

İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortasında Geçici İş Göremezlik Ödeneği Şartları

Soru 6Soru →

Özel bir şirkette yazılım uzmanı olarak çalışan sigortalı, işveren tarafından yeni bir projeye ilişkin teknik eğitim alması amacıyla bir haftalığına başka bir şehirdeki eğitim merkezine gönderilmiştir. Sigortalı, eğitimin üçüncü gününde, günlük ders programı tamamlandıktan sonra akşam yemeği için kaldığı otelin restoranına inerken merdivenlerden düşerek ayağını kırmıştır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi hükümleri dikkate alındığında, bu olayın 'iş kazası' niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olay iş kazası sayılır; çünkü sigortalı işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmiştir ve bu süre zarfında asıl işini yapmaksızın geçen zamanlar da kapsam dâhilindedir.

Olay iş kazası sayılmaz; çünkü kaza günlük eğitim programı bittikten sonra (mesai saatleri dışında) ve işin yürütümüyle doğrudan ilgili olmayan bir zamanda meydana gelmiştir.

Olay iş kazası sayılmaz; çünkü otel restoranı işyeri veya işyerine bağlı bir yer sayılmadığından illiyet bağı kesilmiştir.

Olayın iş kazası sayılabilmesi için sigortalının işveren tarafından sağlanan bir servis aracıyla otele götürülüyor olması şarttır.

Olay iş kazasıdır; ancak sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için kaza tarihinden önceki bir yıl içinde en az 90 gün prim ödenmiş olması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olay iş kazası sayılır; çünkü sigortalı işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmiştir ve bu süre zarfında asıl işini yapmaksızın geçen zamanlar da kapsam dâhilindedir.

Cevap

Sigortalının işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi durumunda, asıl işini yapmaksızın geçen serbest zamanlarda meydana gelen kazalar da 5510 sayılı Kanun'un 13/1-c maddesi gereğince iş kazası sayılmaktadır.

Doğru ifade, olayın iş kazası sayılacağını çünkü sigortalının işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanların da koruma kapsamında olduğunu belirtir. 5510 sayılı Kanun, görevlendirme halini geniş yorumlayarak sigortalının görev mahallindeki kişisel ihtiyaç (yemek, uyku vb.) sürelerini de iş kazası kapsamına dahil etmiştir.

Adım Adım Çözüm

Olayın meydana geliş koşullarını analiz et.

Sigortalı işveren tarafından eğitim amacıyla şehir dışına gönderilmiştir. Kaza, bu görevlendirme süresi devam ederken otelde meydana gelmiştir.

İş kazası tespiti için olayın 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesindeki beş halden hangisine girdiğini belirlemek gerekir.

5510 sayılı Kanun'un 13/1-c bendini uygula.

İlgili madde: 'Sigortalının, işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda' meydana gelen olaylar iş kazasıdır.

Görevlendirme süresince sigortalının dinlenme, yemek yeme gibi kişisel ihtiyaçları için geçen süreler de kanuni koruma altındadır.

Hukuki sonucu belirle.

Eğitim programı dışındaki akşam yemeği saati, 'asıl işini yapmaksızın geçen zaman' kapsamındadır; dolayısıyla olay iş kazasıdır.

Yargıtay ve SGK uygulamaları, görevlendirme süresince sigortalının işveren otoritesi altında kabul edildiği geniş bir koruma alanını öngörür.

Anahtar Kavram

Görevlendirme Halinde İş Kazası (13/1-c)

Daha Fazla Pratik

İş kazasının bildirim süreleri ve bu sürelerin geçirilmesi durumunda uygulanacak idari para cezalarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 7Soru →

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında $4/1-b$ (Bağımsız çalışan) statüsünde tescilli olan ve Sosyal Güvenlik Kurumuna toplam $3.500$ TL prim borcu bulunan bir sigortalı, $10.04.2026$ tarihinde iş kazası geçirmiştir. Kaza neticesinde sigortalıya hastaneye yatırılmadan doğrudan ayakta tedavi uygulanmış ve hekim tarafından $12$ günlük istirahat raporu verilmiştir. Sigortalının son bir yıl içindeki toplam prim ödeme gün sayısı ise $150$ 'dir.

Buna göre, söz konusu sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi hususunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sigortalı yalnızca ayakta tedavi gördüğü ve yatarak tedavi süreci bulunmadığı için prim borcunu ödese dahi kendisine geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez.

Sigortalı prim borcunun tamamını ödediği takdirde, iş kazasının gerçekleştiği ilk günden itibaren

12

günlük sürenin tamamı için ödenek almaya hak kazanır.

İş kazası sigorta kolunda prim borcu bulunması ödeneğin verilmesine engel teşkil etmediğinden, sigortalı ayakta tedavi gördüğü her gün için ödeneğini alır.

Son bir yıl içinde

90

günlük prim ödeme şartı yerine getirildiği için sigortalıya raporun üçüncü gününden itibaren ödeme yapılmaya başlanır.

Sigortalı prim borcunu öderse, ayakta tedavi gördüğü için günlük kazancının yarısı (

1/2

) oranında ödenek alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sigortalı yalnızca ayakta tedavi gördüğü ve yatarak tedavi süreci bulunmadığı için prim borcunu ödese dahi kendisine geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez.

Cevap

4/1-b statüsündeki sigortalıların yalnızca ayakta tedavi görmesi durumunda ödenek alamayacağını belirten seçenek doğrudur.

Doğru yanıt, sigortalının ayakta tedavi görmesi nedeniyle ödenek alamayacağını vurgulayan ifadedir. 5510 sayılı Kanun m. 18/2 hükmü açıkça; 4/1-b'li sigortalılara iş kazası veya meslek hastalığı halinde geçici iş göremezlik ödeneğinin, prim borçlarının ödenmiş olması şartıyla ancak yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası istirahat raporu aldıkları sürede ödeneceğini belirtir. Olayda sigortalı hastaneye yatırılmadan doğrudan ayakta tedavi gördüğü için kanuni şart gerçekleşmemiştir.

Adım Adım Çözüm

Sigortalılık statüsünün tespiti

Sigortalı

4/1-b

(Bağ-Kur) kapsamındadır.

Geçici iş göremezlik ödeneği şartları statülere göre farklılık gösterir.

İş kazası sigorta kolu şartlarının incelenmesi

İş kazasında prim gün sayısı şartı aranmaz (

90

gün kuralı uygulanmaz).

5510 sayılı Kanun iş kazasında herhangi bir prim şartı getirmemiştir.

4/1-b

için özel şartların kontrol edilmesi

Prim borcunun bulunmaması ve tedavinin yatarak gerçekleşmesi gerekmektedir.

5510 sayılı Kanun 18. maddesinin (b) fıkrası, 4/1-b'liler için ödeneği yatarak tedavi veya yatarak tedavi sonrası istirahat şartına bağlamıştır.

Vakanın analizi

Sigortalı yalnızca ayakta tedavi görmüştür.

Yatarak tedavi gerçekleşmediği sürece 4/1-b statüsündekilere ödenek ödenmesi mümkün değildir.

Anahtar Kavram

4/1-b statüsündeki sigortalıların geçici iş göremezlik ödeneği alabilmesi için hem prim borçlarının bulunmaması hem de tedavinin yatarak (veya yatarak tedavi sonrası istirahat şeklinde) yapılması zorunludur.

Soru 8Soru →

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir. Sigortalının çalıştığı işten ayrıldıktan sonra meslek hastalığının ortaya çıkması durumunda, bu durumun kurumca meslek hastalığı sayılabilmesi için hastalığın kanunda veya ilgili yönetmelikte belirtilen "yükümlülük süresi" içinde ortaya çıkmış olması gerekir.

Buna göre, yükümlülük süresi dolduktan sonra ortaya çıkan bir hastalığın meslek hastalığı olarak kabul edilerek sigortalıya hak sağlayan bir risk olarak değerlendirilebilmesi için hangi makamın kararı yasal bir zorunluluktur?

Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nun hastalığın işle olan bağını saptayarak onaylaması

Sigortalının işten ayrıldığı tarihten itibaren 10 yıllık genel zamanaşımı süresi içinde SGK'ya yazılı başvuruda bulunması

Üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dalları tarafından verilen heyet raporunun SGK Sağlık Kurulunca onanması

İş müfettişleri tarafından yapılan inceleme sonucunda işyerindeki çalışma koşullarının hastalığa kesin olarak sebebiyet verdiğinin belgelenmesi

SGK Yönetim Kurulu'nun kurum bütçesi ve aktüeryal dengeleri gözeterek vereceği özel onay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nun hastalığın işle olan bağını saptayarak onaylaması

Cevap

Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nun hastalığın işle olan bağını saptayarak onaylaması durumunda yükümlülük süresi aşılsa dahi hastalık meslek hastalığı sayılabilir.

Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu, mevzuatta belirtilen yükümlülük süresi geçtikten sonra ortaya çıkan hastalıkların, sigortalının çalıştığı işin niteliğinden kaynaklandığına ve iş ile hastalık arasında illiyet bağı bulunduğuna karar verirse, söz konusu hastalık meslek hastalığı olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

Meslek hastalığı tanımının ve yükümlülük süresinin tespiti

Hastalığın işten ayrıldıktan sonra ortaya çıkması durumunda yönetmelikteki sürelere bakılması gerekir.

Her meslek hastalığı için maruziyet sonrası ortaya çıkma sınırı (yükümlülük süresi) farklıdır.

Yükümlülük süresinin aşılması durumundaki istisnai prosedürün analizi

Kanun, sürenin aşılması durumunda bilimsel ve tıbbi bir değerlendirme mekanizması öngörür.

Yükümlülük süresi teknik bir sınırdır ve bu sınırın ötesinde illiyet bağının tespiti uzmanlık gerektirir.

Yetkili merciinin belirlenmesi

Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu bu konuda karar verme yetkisine sahip tek organdır.

5510 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca bu yetki münhasıran bu kurula verilmiştir.

Anahtar Kavram

Meslek hastalığında yükümlülük süresinin Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kararıyla aşılabilmesi istisnası

Daha Fazla Pratik

Meslek hastalığı bildirim süreleri ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nun itiraz mercii olma görevi ile bu özel yetkisi arasındaki farkı inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

$5510$ sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca meslek hastalığı; sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir. Bir hastalığın meslek hastalığı sayılabilmesi için kural olarak sigortalının işten ayrıldığı tarih ile hastalığın meydana çıktığı tarih arasında Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Yönetmeliği'nde belirlenen "sorumluluk süresinin" geçmemiş olması şarttır.

Buna göre; klinik ve laboratuvar bulguları ile kesinleşen ve meslek hastalığına yol açan faktörün işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği bir vakada, yönetmelikte belirlenen sorumluluk süresi aşılmış olsa dahi söz konusu hastalığın meslek hastalığı sayılmasına karar vermeye yetkili merci aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu

Kurum Sağlık Kurulu

İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi (ÇASGEM)

Adli Tıp Kurumu İkinci Üst Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu

Cevap

Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu, yönetmelikteki sorumluluk süresi aşılmış olsa dahi tıbbi bulgular ve işyeri incelemesi neticesinde hastalığın meslek hastalığı sayılmasına karar verebilen tek yetkili mercidir.

5510 sayılı Kanun'un

14

. maddesine göre, herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla kesinleştiği ve meslek hastalığına yol açan faktörün işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, sorumluluk süresi aşılmış olsa bile Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nun kararıyla hastalık meslek hastalığı sayılabilir. Bu, sigortalının lehine getirilmiş istisnai ve teknik bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

Meslek hastalığı tespit usulünün belirlenmesi

Normal şartlarda Kurum Sağlık Kurulu, yönetmelikteki listeye ve sürelere göre karar verir.

Genel kuralın sınırlarını belirlemek için.

İstisnai durumun (sorumluluk süresi aşımı) analiz edilmesi

Sorumluluk süresi aşılmışsa, sıradan bir idari onay süreci yeterli olmaz.

Kanun koyucunun bu durum için özel bir yetkilendirme yapıp yapmadığını kontrol etmek için.

5510 Sayılı Kanun'un 14. maddesinin uygulanması

İlgili madde, bu gibi istisnalarda kararın Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verileceğini hükme bağlamıştır.

Yasal dayanağa ulaşarak doğru yetkili organı tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Sorumluluk Süresi ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Meslek hastalıkları listesinde yer almayan ancak meslekle bağı kanıtlanan hastalıkların tescil sürecini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 10Soru →

4/1-a kapsamında çalışan bir sigortalının iş kazası geçirmeden önceki son üç ayına ilişkin prime esas kazanç bilgileri şu şekildedir:

Dönem	Gün Sayısı	Prime Esas Kazanç (TL)
1. Ay	30	$24.000$
2. Ay	30	$24.000$
3. Ay	30	$24.000$
Toplam	90	$72.000$

İş kazası neticesinde Kurum Sağlık Kurulu tarafından yapılan incelemede, sigortalının meslekte kazanma gücü kayıp oranının $\%45$ olduğu ve sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda bulunduğu tespit edilmiştir.

5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, bu sigortalıya bağlanacak olan aylık sürekli iş göremezlik geliri tutarı kaç TL'dir?

7.560

10.800

14.400

16.800

24.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.800

Cevap

Sigortalıya bağlanacak aylık sürekli iş göremezlik geliri

10.800

TL'dir.

Sürekli iş göremezlik geliri hesaplanırken sigortalının günlük kazancı (

800

TL) ve aylık matrahı (

24.000

TL) bulunur. Sigortalı başka birinin bakımına muhtaç olduğu için gelir bağlama oranı

\%100

olarak uygulanır ve tam iş göremezlik geliri

24.000

TL olur. Sigortalının kayıp oranı

\%45

olduğundan, bu tam gelirin

\%45

'i alınarak

10.800

TL tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

Sigortalının günlük kazancının hesaplanması

72.000 / 90 = 800

Sürekli iş göremezlik geliri, kaza tarihinden önceki son üç aylık prime esas kazançların bu dönemdeki gün sayısına bölünmesiyle bulunan günlük kazanca dayanır.

Aylık prime esas kazanç matrahının belirlenmesi

800 \times 30 = 24.000

Gelir hesabında günlük kazancın 30 katı olan aylık miktar temel alınır.

Bakıma muhtaçlık durumuna göre gelir bağlama oranının tespiti

\%100

5510 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereği, sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise normalde

\%70

olan gelir bağlama oranı

\%100

olarak uygulanır.

Sürekli tam iş göremezlik gelirinin hesaplanması

24.000 \times \%100 = 24.000

Kısmi iş göremezlik geliri hesaplanırken önce sigortalının tam iş göremezmiş gibi alacağı gelir tutarı bulunur.

Kısmi iş göremezlik derecesine göre nihai gelirin hesaplanması

24.000 \times \%45 = 10.800

Kısmi iş göremezlikte bağlanacak gelir, tam iş göremezlik gelirinin iş göremezlik derecesi oranındaki tutarıdır.

Anahtar Kavram

Sürekli iş göremezlik gelirinde, sigortalının bakıma muhtaçlık durumunun gelir bağlama oranını %100'e çıkarması ve hesaplamanın meslekte kazanma gücü kayıp oranına göre yapılması.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 11Soru →

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca, geçirdiği iş kazası sonucu meslekte kazanma gücü kayıp oranı $\%25$ olarak tespit edilen ve aynı zamanda başka birinin sürekli bakımına muhtaç olduğu saptanan bir sigortalıya bağlanacak sürekli iş göremezlik geliriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sigortalının meslekte kazanma gücü kaybı

\%60

eşiğinin altında kaldığı için bakıma muhtaçlık durumu dikkate alınmaz ve standart oran üzerinden hesaplama yapılır.

Sigortalıya, hesaplanan günlük kazancının

\%70

'inin

\%25

'i oranında gelir bağlanır.

Bakıma muhtaçlık hali nedeniyle sigortalının meslekte kazanma gücü kayıp oranı doğrudan

\%100

kabul edilerek tam iş göremezlik geliri tahsis edilir.

Sigortalıya, hesaplanan günlük kazancının

\%100

'ü üzerinden, meslekte kazanma gücü kayıp oranı olan

\%25

esas alınarak gelir bağlanır.

Sigortalıya bağlanacak gelir,

\%70

temel oran üzerinden hesaplandıktan sonra bulunan tutara

\%50

oranında bir bakım zammı eklenerek ödenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sigortalıya, hesaplanan günlük kazancının $\%100$ 'ü üzerinden, meslekte kazanma gücü kayıp oranı olan $\%25$ esas alınarak gelir bağlanır.

Cevap

Sigortalıya, hesaplanan günlük kazancının %100'ü üzerinden, meslekte kazanma gücü kayıp oranı (%25) esas alınarak gelir bağlanır.

Sürekli iş göremezlik geliri hesaplanırken normalde sigortalının aylık kazancının

\%70

'i baz alınır. Ancak sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise, bu oran

\%100

'e çıkarılır. Kişi kısmi iş göremez (%25) olduğu için, bu

\%100

'lük oranın

\%25

kadarı kendisine gelir olarak bağlanır.

Adım Adım Çözüm

Meslekte kazanma gücü kayıp oranını kontrol et.

Kayıp oranı

\%25

olup, gelir bağlanması için gereken alt sınır olan

\%10

'un üzerindedir.

Sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için kaybın en az %10 olması gerekir.

Bakıma muhtaçlık durumuna göre temel gelir bağlama oranını belirle.

Sigortalı bakıma muhtaç olduğu için temel bağlama oranı

\%70

'den

\%100

'e yükselir.

5510 sayılı Kanun madde 19 uyarınca bakıma muhtaç sigortalılarda oran %100 uygulanır.

Kısmi iş göremezlik formülünü uygula.

Gelir = (Günlük Kazanç

\times

30

\times

\%100

)

\times

\%25

Kısmi iş göremezlikte tam gelir, iş göremezlik derecesi oranında ödenir.

Anahtar Kavram

Sürekli İş Göremezlik Gelirinde Bakıma Muhtaçlık Hali

Soru 12Soru →

5510 sayılı Kanun kapsamında $4/1-b$ (Bağımsız çalışan) statüsünde tescilli olan ve mobilya imalatı ile uğraşan sigortalı (S), $12$ Mart $2026$ tarihinde iş yerinde geçirdiği bir iş kazası sonucunda yaralanmıştır. Sigortalının kaza ve tedavi süreciyle ilgili veriler şu şekildedir:

- Tedavi Süreci: $12$ - $21$ Mart tarihleri arasında ( $10$ gün) hastanede yatarak tedavi görmüş; taburcu edildikten sonra ise bu tedavinin devamı ve gereği olarak $22$ Mart - $10$ Nisan tarihleri arasında ( $20$ gün) ayakta istirahat raporu almıştır.
- Mali Durum: Sigortalının günlük prime esas kazancı $2.100$ TL'dir. Kaza tarihi itibarıyla son bir yıl içinde toplam $60$ gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiştir.
- Borç Durumu: Kaza anında Kuruma $15.000$ TL vadesi geçmiş prim borcu bulunmakta olup, sigortalı bu borcun tamamını $15$ Nisan $2026$ tarihinde ödemiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 18. maddesi hükümleri uyarınca, sigortalı (S)'ye bu süreçte hak edeceği toplam geçici iş göremezlik ödeneği tutarı kaç Türk lirasıdır?

38.500

36.400

10.500

42.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 38.500

Cevap

Sigortalıya yapılacak toplam ödeme

38.500

TL'dir.

Doğru hesaplama, iş kazası sigortasında prim gün şartı aranmadığı ve ödeneğin ilk günden başladığı gerçeğine dayanır. 4/1-b sigortalıları borçlarını ödediklerinde (örnekte 15 Nisan), yatarak tedavi gördükleri dönem ve bu tedavinin devamı niteliğindeki ayakta istirahat süresi için ödeme alabilirler. Yatarak geçen 10 gün için günlük 1.050 TL (1/2), ayakta geçen 20 gün için günlük 1.400 TL (2/3) üzerinden toplam 38.500 TL hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

Hak sahipliği ve süre başlangıcının tespiti

Ödenek 12 Mart'tan (ilk gün) itibaren başlar.

İş kazası ve meslek hastalığı sigorta kolunda, hastalık sigortasındaki gibi 2 günlük bekleme süresi yoktur ve son bir yılda 90 gün prim şartı aranmaz.

4/1-b statüsü için borç ve tedavi şartının kontrolü

Tüm süre (30 gün) ödemeye dahildir.

4/1-b sigortalıları, borçlarını ödedikleri takdirde yatarak tedavi süreleri ile bu tedavinin gereği olan yatarak tedavi sonrası ayakta istirahat süreleri için ödenek alabilirler.

Yatarak tedavi ödeneğinin hesaplanması

10

gün

\times 1.050

TL =

10.500

TL.

Yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı (

1/2

) ödenir:

2.100 \times 0,5 = 1.050

TL.

Ayakta tedavi ödeneğinin hesaplanması

20

gün

\times 1.400

TL =

28.000

TL.

Ayakta tedavilerde günlük kazancın üçte ikisi (

2/3

) ödenir:

2.100 \times (2/3) = 1.400

TL.

Toplam tutarın belirlenmesi

10.500 + 28.000 = 38.500

TL.

İki farklı dönem için hesaplanan tutarlar toplanarak toplam ödeme belirlenir.

Anahtar Kavram

İş kazası sigorta kolunda 4/1-b sigortalıların geçici iş göremezlik ödeneği şartları ve hesaplama usulleri.

Daha Fazla Pratik

4/1-b sigortalılarının 'hastalık' sigortası kolundan geçici iş göremezlik ödeneği alıp alamayacağını araştırınız.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 13Soru →

5510 sayılı Kanun uyarınca, geçirdiği iş kazası sonucu meslekte kazanma gücünü $\%40$ oranında kaybettiği saptanan ve başka birinin sürekli bakımına muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen bir sigortalının, kaza tarihinden önceki günlük kazançlarının ortalaması $400$ TL'dir. Buna göre, bu sigortalıya bağlanacak olan aylık sürekli iş göremezlik geliri kaç TL'dir?

3.360

4.800

7.200

8.400

12.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.800$

Cevap

Sigortalıya bağlanacak aylık sürekli iş göremezlik geliri

4.800

TL'dir.

Sürekli iş göremezlik geliri hesaplanırken temel kural aylık kazancın (

\%400 \times 30 = 12.000

TL)

\%70

'inin alınmasıdır. Ancak sigortalı başka birinin bakımına muhtaç ise bu oran

\%100

olarak uygulanır. Dolayısıyla tam iş göremezlik geliri

12.000

TL olur. Sigortalının kayıp oranı

\%40

olduğu için, bu tam gelirin

\%40

'ı olan

4.800

TL kendisine sürekli iş göremezlik geliri olarak bağlanır.

Adım Adım Çözüm

Aylık kazancın hesaplanması

400 \times 30 = 12.000

Sürekli iş göremezlik geliri hesaplanırken günlük kazancın

30

katı esas alınır.

Gelir bağlama oranının belirlenmesi

\%70

yerine

\%100

Normalde

\%70

olan oran, sigortalının başka birinin sürekli bakımına muhtaç olması durumunda

\%100

olarak uygulanır.

Tam iş göremezlik gelirinin hesaplanması

12.000 \times \%100 = 12.000

Kısmi iş göremezlik geliri, tam iş göremezlik geliri üzerinden hesaplanır.

İş göremezlik derecesinin uygulanması

12.000 \times \%40 = 4.800

Sürekli kısmi iş göremezlik geliri, tam iş göremezlik gelirinin meslekte kazanma gücü kayıp oranındaki tutarıdır.

Anahtar Kavram

Sürekli İş Göremezlik Geliri Hesaplama ve Bakıma Muhtaçlık Hali

Soru 14Soru →

$5510$ sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında olan bir olayla ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

Parametre	Detaylar
Sigortalılık Statüsü	$4/1-b$ (Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan)
Aylık Ortalama Kazanç	$45.000$ TL
Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı	$\%60$
Sağlık Durumu	Başkasının bakımına muhtaç derecede malul

Bu verilere göre, ilgili sigortalıya bağlanacak olan aylık sürekli iş göremezlik geliri kaç TL'dir?

18.900

27.000

31.500

45.000

13.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $27.000$

Cevap

Sigortalıya bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri

27.000

TL'dir.

Sürekli iş göremezlik geliri hesaplanırken, sigortalının meslekte kazanma gücü kaybı oranına göre işlem yapılır. Normal şartlarda tam iş göremezlik geliri ortalama kazancın

\%70

'idir; ancak sigortalı başka birinin bakımına muhtaç ise bu oran

\%100

'e çıkar. Soru kökündeki sigortalı

\%60

oranında kayıptadır ve bakıma muhtaçtır. Dolayısıyla

45.000 \text{ TL} \times \%100 \times \%60 = 27.000 \text{ TL}

gelir bağlanır.

Adım Adım Çözüm

Baz alınacak aylık ortalama kazancın tespit edilmesi.

45.000

Sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının prime esas kazançları üzerinden hesaplanan ortalama üzerinden belirlenir.

Gelir bağlama oranının belirlenmesi.

\%100

5510

sayılı Kanun Madde

19

uyarınca; sürekli tam iş göremezlik geliri aylık kazancın

\%70

'idir. Ancak sigortalı başka birinin bakımına muhtaç ise bu oran

\%100

olarak uygulanır.

Kısmi iş göremezlik derecesine göre nihai tutarın hesaplanması.

27.000

Hesaplama Formülü:

Aylık Kazanç \times Gelir Oranı \times İş Göremezlik Derecesi

yani

45.000 \times 1,00 \times 0,60 = 27.000

TL.

Anahtar Kavram

Sürekli İş Göremezlik Gelirinde Bakıma Muhtaçlık Artışı

Daha Fazla Pratik

İş kazası ve meslek hastalığı kollarında geçici iş göremezlik ödeneği ile sürekli iş göremezlik geliri arasındaki oran farklarını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 15Soru →

Sosyal güvenlik hukukunda 'iş kazası' kavramı, olayın meydana geldiği yer veya zaman dilimi üzerinden belirli karinelere dayandırılarak sigortalıya geniş bir koruma alanı sunar. $5510$ sayılı Kanun’un $13$ . maddesinde düzenlenen bu hallerin birçoğunda, olayın işin yürütümü ile doğrudan bir illiyet bağı kurması dahi aranmaz.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde meydana gelen olay, $5510$ sayılı Kanun hükümleri ve yerleşik yargı içtihatları çerçevesinde bir 'iş kazası' olarak değerlendirilemez?

Bir şirkette çalışan sigortalının, öğle yemeği molasını geçirmek üzere işyeri sınırları dışındaki bir restorana gitmesi ve burada yemek yediği sırada gerçekleşen bir kaza neticesinde yaralanması

İşveren tarafından teknik bir eğitim için başka bir şehre gönderilen sigortalının, eğitim saatleri dışında konakladığı otelde dinlendiği sırada geçirdiği kalp krizi

Sigortalı bir annenin, yasal süt iznini kullanmak amacıyla işyerinden ayrılıp kendi evine vardığında, çocuğuna süt verdiği sırada evdeki bir kazadan dolayı yaralanması

Fabrika bahçesinde mola veren bir sigortalının, işiyle ilgili olmayan şahsi bir husumet nedeniyle dışarıdan gelen bir kişinin saldırısına uğrayarak yaralanması

İşverence sağlanan servis aracından sabah işyerine vardığı sırada inen sigortalının, araç basamağında ayağının kayması sonucu sakatlanması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir şirkette çalışan sigortalının, öğle yemeği molasını geçirmek üzere işyeri sınırları dışındaki bir restorana gitmesi ve burada yemek yediği sırada gerçekleşen bir kaza neticesinde yaralanması

Cevap

İşyeri sınırları dışında ve şahsi amaçla geçirilen öğle yemeği molasındaki kaza iş kazası değildir.

İş kazası hallerini düzenleyen

13

. maddeye göre; öğle yemeği molası sırasında meydana gelen bir olayın iş kazası sayılabilmesi için olayın 'işyerinde' gerçekleşmesi gerekir. İşyeri sınırları dışındaki bir restoranda, işverenin otoritesi ve gözetimi dışında geçirilen sürelerde sigortalılık koruması askıya alınır. Dolayısıyla bu durum, kanunda sayılan

5

ana halden hiçbirine girmez.

Adım Adım Çözüm

Olayın meydana geldiği yerin analiz edilmesi

Öğle yemeği için gidilen restoran işyeri sınırları dışındadır.

5510 sayılı Kanun 13/a maddesi, kaza sırasında sigortalının işyerinde olmasını şart koşar.

Zaman ve görev faktörünün değerlendirilmesi

Sigortalı işveren tarafından görevlendirilmemiş, şahsi bir ihtiyaç için dışarı çıkmıştır.

13/c bendi uyarınca iş dışındaki sürelerin korunması için bir görevlendirme şarttır.

Süt izni ve diğer hallerle kıyaslama yapılması

Öğle yemeği molası ile süt izni farklı hukuki rejimlere tabidir.

Süt izni (13/d) zaman odaklıyken, mola (13/a) mekan odaklı bir koruma sağlar.

Anahtar Kavram

İş Kazasında Mekan ve Zaman Karinesi

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 16Soru →

$5510$ sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun $13$ . maddesinde düzenlenen iş kazası kavramı ve meydana gelme halleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış bir hukuki değerlendirmedir?

4/1-a

statüsündeki sigortalılar için "işyerinde bulunma" kriteri mutlak bir karine teşkil eder; bu nedenle kaza anında sigortalının fiilen çalışıyor olması veya kazanın yapılan iş ile bağlantılı olması şartı aranmaz.

4/1-b

(Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılar bakımından bir olayın iş kazası sayılabilmesi için, sigortalının kaza anında sadece işyerinde bulunması yeterli olmayıp; olayın "yürütülmekte olan iş nedeniyle" gerçekleşmiş olması gerekir.

İşveren tarafından görevli olarak başka bir yere gönderilen sigortalının, asıl işini yapmaksızın geçen boş zamanlarında (otel istirahati, yemek vb.) başına gelen kazalar, işveren otoritesi altında geçen zaman kabul edildiğinden iş kazasıdır.

Emziren bir kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan yasal süre içerisinde işyeri dışındaki evinde veya yolda geçirdiği kazalar, bu sürenin "işten sayılan zaman" olması sebebiyle iş kazası niteliğindedir.

4/1-a

kapsamındaki bir sigortalının işyerinde bulunduğu sırada geçirdiği kalp krizi; olayda işverenin bir kusuru veya dışarıdan gelen fiziksel bir etki (travma, darbe vb.) bulunmadığı sürece iş kazası olarak nitelendirilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4/1-a$ kapsamındaki bir sigortalının işyerinde bulunduğu sırada geçirdiği kalp krizi; olayda işverenin bir kusuru veya dışarıdan gelen fiziksel bir etki (travma, darbe vb.) bulunmadığı sürece iş kazası olarak nitelendirilemez.

Cevap

İşyerinde geçirilen kalp krizinin dışsal bir etki veya işveren kusuru şartına bağlanarak iş kazası sayılmayacağı yönündeki değerlendirme yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek, işyerinde geçirilen kalp krizini iş kazası saymayarak hatalı bir değerlendirme yapmaktadır.

5510

sayılı Kanun ve Yargıtay içtihatlarına göre, kalp krizi gibi ani gelişen fizyolojik olaylar, eğer sigortalı işyerinde bulunduğu sırada gerçekleşmişse, herhangi bir dışsal etki veya işveren kusuru aranmaksızın iş kazası kabul edilir. Bu durum 'işyerinde bulunma' karinesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

5510

sayılı Kanun'un

13/1-a

bendini analiz et.

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olaylar iş kazasıdır.

İşyeri kriteri, sigortalının o an iş yapıp yapmadığına veya olayın nedenine bakılmaksızın uygulanan geniş bir koruma sağlar.

Kalp krizi olayının iş kazası unsurları (olay, zarar, illiyet bağı) açısından değerlendirmesini yap.

Kalp krizi ani bir olaydır ve bedensel bir zarara yol açar.

Kanun koyucu olayın "dışsal" bir sebepten kaynaklanması gerektiğini şart koşmamıştır; içsel bir rahatsızlığın işyeri ve mesai saatleri içinde tetiklenmesi veya ortaya çıkması yeterlidir.

Seçeneklerdeki diğer hallerin (

4/1-b

farkı, süt izni, görevlendirme) doğruluğunu teyit et.

4/1-b

'liler için iş odaklılık, emzirenler için zaman odaklılık, görevliler için ise süreklilik esastır.

Her bir sigortalılık statüsü ve durum için Kanun'da farklı koruma sınırları belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

İş Kazasında Mekan ve Zaman Karinesi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 17Soru →

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında düzenlenen "geçici iş göremezlik ödeneği" ile ilgili olarak, iş kazası veya meslek hastalığı hallerinde uygulanan esaslar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ödenek alabilmesi için sigortalının, istirahatın başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az

90

gün kısa vadeli sigorta kolları prim ödeme gün sayısının bulunması zorunludur.

Geçici iş göremezlik ödeneği; yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayakta tedavilerde ise günlük kazancın üçte ikisidir.

Geçici iş göremezlik ödeneği, iş kazasının meydana geldiği veya meslek hastalığının başladığı günü takip eden üçüncü günden itibaren ödenmeye başlanır.

4/1-b

(Bağımsız çalışan) statüsündeki sigortalılara, Kuruma prim borcu bulunsa dahi iş kazası halinde bu ödenek herhangi bir kısıtlama olmaksızın ödenir.

Ödenek alabilmesi için sigortalının iş kazasının olduğu tarihten itibaren en az

30

gün boyunca fiilen çalışamamış olması şartı aranır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçici iş göremezlik ödeneği; yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayakta tedavilerde ise günlük kazancın üçte ikisidir.

Cevap

Geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı, ayakta tedavilerde ise günlük kazancın üçte ikisi üzerinden hesaplanır.

Doğru ifade, geçici iş göremezlik ödeneğinin yatarak tedavilerde günlük kazancın yarısı (

1/2

), ayakta tedavilerde ise üçte ikisi (

2/3

) olarak hesaplandığını belirten seçenektir. Bu oranlar 5510 sayılı Kanun'un

18

. maddesinde açıkça hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Sigorta kolunun tespit edilmesi

Soru iş kazası ve meslek hastalığı sigorta koluna odaklanmaktadır.

Geçici iş göremezlik ödeneği şartları, sigorta koluna (iş kazası/hastalık) göre farklılık gösterir.

Asgari prim günü şartının kontrolü

İş kazası ve meslek hastalığında asgari prim günü şartı yoktur (

0

gün).

Mesleki riskler, işe başlandığı andan itibaren koruma altındadır.

Ödemenin başlama süresinin kontrolü

Ödeme istirahatin ilk gününden itibaren başlar.

Hastalık sigortasındaki ilk iki günün ödenmemesi kuralı burada uygulanmaz.

Ödenek oranlarının belirlenmesi

Yatarak tedavide günlük kazancın

1/2

'si, ayakta tedavide

2/3

'ü.

5510 sayılı Kanun'un

18

. maddesinde belirtilen yasal oranlardır.

Anahtar Kavram

İş Kazası ve Hastalık Sigortası Arasındaki Ödenek Farkları

Soru 18Soru →

Bir tekstil fabrikasında $4/1-a$ kapsamında sigortalı olarak çalışan bir işçinin, öğle molası (ara dinlenmesi) esnasında fabrika yerleşkesi içerisinde bulunan ve işveren tarafından personelin dinlenmesi için tahsis edilmiş voleybol sahasında maç yaparken düşmesi sonucu bileğinin kırılması olayının $5510$ sayılı Kanun çerçevesinde 'iş kazası' olarak nitelendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Ara dinlenmesi iş süresinden sayılmadığı için bu süre zarfında gerçekleşen kazalar iş kazası olarak nitelendirilemez.

Sigortalının iş görme edimi ile ilgisi olmayan sportif bir faaliyet sırasında yaralanması, olay ile iş arasında illiyet bağı kurulamayacağı için iş kazası sayılmaz.

Dinlenme yerleri ve avlular işyerinin eklentisi kapsamında kabul edildiğinden, sigortalının buralarda bulunduğu sırada meydana gelen kaza, iş kazası sayılır.

Yaralanma sigortalının kendi kusurundan kaynaklandığı için bu olay iş kazası sigortası yerine genel sağlık sigortası kapsamında değerlendirilmelidir.

Sigortalının işverenin otoritesi ve talimatı altında olmadığı bir zaman diliminde gerçekleşen kazalar, yalnızca işverence sağlanan servisle ulaşım sırasında iş kazası sayılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dinlenme yerleri ve avlular işyerinin eklentisi kapsamında kabul edildiğinden, sigortalının buralarda bulunduğu sırada meydana gelen kaza, iş kazası sayılır.

Cevap

Dinlenme yerleri ve avluların işyerinin eklentisi kabul edilmesi ve sigortalının buralarda bulunduğu sırada meydana gelen kazanın iş kazası sayılması doğrudur.

Doğru yanıt olan seçenek,

5510

sayılı Kanun'un

2

. ve

13

. maddelerinin birleşik yorumuna dayanmaktadır. Kanun'a göre dinlenme alanları ve spor sahaları gibi yerler işyerinin eklentisi sayılır. Sigortalının bu alanlarda bulunduğu sırada (ara dinlenmesi olsa dahi) meydana gelen ve ona zarar veren olaylar, yürütülen iş ile doğrudan illiyet bağı aranmaksızın 'işyerinde bulunma' karinesi gereği iş kazası sayılır.

Adım Adım Çözüm

İşyeri kavramının kapsamını belirle.

Dinlenme yerleri, avlular ve voleybol sahası gibi alanlar işyerinin eklentisi (müştemilatı) sayılır.

5510

sayılı Kanun'un

2

. maddesi uyarınca işyeri; dinlenme, yemek ve benzeri eklentileri de kapsar.

İş kazası unsurlarını değerlendir.

Olayın sigortalının 'işyerinde bulunduğu sırada' meydana geldiği tespit edilir.

Kanun'un

13/1-a

maddesine göre, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olay iş kazasıdır.

Mola ve faaliyet türünün etkisini analiz et.

Ara dinlenmesinde olması veya iş dışı bir aktivite (spor) yapması durumu değiştirmez.

İş kazası sayılmak için o esnada mutlaka çalışıyor olma şartı aranmaz; yer-zaman itibarıyla işyeri sınırları içinde bulunmak yeterlidir.

Anahtar Kavram

İşyerinde Bulunma Karinesi ve İşyeri Eklentileri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 19Soru →

$5510$ sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında, bir hastalığın veya engellilik halinin "meslek hastalığı" olarak kabul edilip sigortalıya ilgili hakların sağlanabilmesi için belirli bir tespit sürecinden geçmesi gerekmektedir.

Buna göre, meslek hastalığının tespiti ve belgelendirilmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sigortalının maruz kaldığı hastalığın; Kurumca yetkilendirilen Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri, Devlet Üniversitesi Hastaneleri veya Meslek Hastalıkları Hastanelerince düzenlenecek sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi şarttır.

Sigortalı, herhangi bir özel hastaneden veya vakıf üniversitesi tıp merkezinden alacağı "meslek hastalığı" tanılı raporla doğrudan Kurumdan tazminat talebinde bulunabilir.

Meslek hastalığı tanısının geçerli olabilmesi için, hastalığın mutlaka sigortalının iş sözleşmesi devam ederken ortaya çıkmış olması; işten ayrıldıktan sonraki tespitlerin ise dikkate alınmaması gerekir.

Kurum Sağlık Kurulu tarafından meslek hastalığı sayılmayan bir duruma karşı yapılacak itirazların, ilk derece mahkemesine gitmeden önce Sosyal Güvenlik Yüksek Danışma Kurulu'na yapılması zorunludur.

Meslek hastalığı tespiti için gerekli olan rapor, sigortalının talebi üzerine iş yerinde görevli iş yeri hekimi tarafından düzenlenen tek hekim raporu ile tamamlanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sigortalının maruz kaldığı hastalığın; Kurumca yetkilendirilen Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri, Devlet Üniversitesi Hastaneleri veya Meslek Hastalıkları Hastanelerince düzenlenecek sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi şarttır.

Cevap

Meslek hastalığı raporlarının mutlaka Kurumca yetkilendirilmiş Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri, Devlet Üniversitesi Hastaneleri veya Meslek Hastalıkları Hastaneleri tarafından düzenlenmesi gerekir.

5510

sayılı Kanun uyarınca, bir hastalığın meslek hastalığı olarak tescil edilebilmesi için raporun mutlaka Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri, Devlet Üniversitesi Hastaneleri veya Meslek Hastalıkları Hastaneleri gibi yetkilendirilmiş kurumlardan gelmesi ve Kurum Sağlık Kurulu tarafından onaylanması şarttır. Bu, sürecin hukuki geçerliliği için en temel usul kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

Yetkili sağlık kuruluşunun belirlenmesi

Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma, Devlet Üniversitesi veya Meslek Hastalıkları Hastaneleri

5510

sayılı Kanun'un

14

. maddesi uyarınca raporun bu kurumlardan alınması usul şartıdır.

Sağlık kurulu raporunun Kuruma iletilmesi

Dosyanın Kurum Sağlık Kurulu'na sunulması

Hastalığın meslek hastalığı olup olmadığına karar verecek olan asıl merci Kurum Sağlık Kurulu'dur.

Sorumluluk süresinin kontrolü

İşten ayrılma tarihi ile tanı tarihi arasındaki sürenin yönetmeliğe uygunluğu

Hastalığın meslek hastalığı sayılabilmesi için mevzuattaki süre sınırları (sorumluluk süresi) içinde kalması gerekir.

Anahtar Kavram

Meslek Hastalığı Tespit Usulü ve Yetkili Sağlık Kuruluşları

Daha Fazla Pratik

Meslek hastalıklarında sorumluluk süresinin aşıldığı durumlarda Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nun istisnai karar yetkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 20Soru →

Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan ( $4/1-b$ kapsamında) bir veteriner hekimin, tescilli muayenehanesi dışında, bir müşterisine ait çiftlikte bir hayvana tıbbi müdahalede bulunduğu sırada hayvanın saldırısına uğrayarak yaralanması olayı, $5510$ sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca aşağıdakilerden hangisi ile nitelendirilmelidir?

Sigortalının tescilli işyeri sınırları dışında gerçekleştiği için iş kazası sayılamaz.

Sigortalının yürütmekte olduğu iş nedeniyle meydana geldiği için iş kazasıdır.

Olayın meydana geldiği yer müşteriye ait olduğundan bu durum yalnızca

4/1-a

sigortalılar için iş kazası sayılır.

Bağımsız çalışanların (

4/1-b

) sosyal güvenlik mevzuatında iş kazası sigortasından yararlanma hakkı bulunmamaktadır.

İş kazası sayılabilmesi için olayın sigortalının mülkiyetindeki veya kira sözleşmesiyle bağlı olduğu bir alanda gerçekleşmesi gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sigortalının yürütmekte olduğu iş nedeniyle meydana geldiği için iş kazasıdır.

Cevap

Sigortalının yürütmekte olduğu iş nedeniyle meydana geldiği için iş kazasıdır

Doğru yanıt, olayın iş kazası olduğunu belirtmektedir; çünkü

5510

sayılı Kanun'un

13

. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalıların yürütmekte oldukları iş nedeniyle meydana gelen kazalar, olayın gerçekleştiği yere bakılmaksızın iş kazası kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

Sigortalının statüsünü tespit et

Veteriner hekim kendi adına bağımsız çalıştığı için

4/1-b

(Bağ-Kur) kapsamındadır.

İş kazası hükümlerinin hangi fıkra uyarınca uygulanacağını belirlemek için statü tespiti gereklidir.

Olayın meydana geldiği bağlamı analiz et

Yaralanma, sigortalının mesleki faaliyeti olan 'hayvana tıbbi müdahale' sırasında gerçekleşmiştir.

Olayın işin yürütümü ile olan bağını kurmak gerekir.

5510

sayılı Kanun'un

13/1-b

bendini uygula

Kanun, bağımsız çalışanlar için 'yürütmekte olduğu iş nedeniyle' meydana gelen olayları iş kazası sayar.

Yasal dayanak, mekan sınırlandırması olmaksızın işin yürütümünü esas almaktadır.

Anahtar Kavram

Bağımsız Çalışanlarda İş Kazası İlliyeti

Tahmini Süre:1m 30s

Sayfa 1 / 9Sonraki

Kısa Vadeli Sigorta Kolları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar