Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 21Soru →

Kurum amiri (I) bizlere yaptığı konuşmada (II) şu düzenlemelerin (III) hangisi daha öncelikli diye sordu; ancak (IV) bazıları konuyu anlamamış gibi (V) kendi arasında tartışmaya devam etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

İkinci numaralı sözcük olan 'şu', bir ismi işaret yoluyla belirttiği için sıfat görevindedir.
Cümledeki 'şu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'düzenlemelerin' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatı görevinde kullanılmıştır. Eğer bu sözcük 'şunların' şeklinde çekim eki alarak ismin yerini tutsaydı zamir olurdu.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki işlevlerini inceleyin.
Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa bir ismi mi nitelediği belirlenir.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar ismi nitelemek veya belirtmek için kullanılır.
2
İkinci sözcük olan 'şu' kelimesinin kendinden sonra gelen 'düzenlemelerin' ismiyle ilişkisine bakın.
'Şu' sözcüğü 'düzenlemeler' ismini işaret etmektedir.
Bir isimden hemen önce gelen ve o ismi işaret eden sözcükler işaret sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Zamirler ve Sıfatların Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin çekim eki aldığında zamir, almadığında ve bir isimden önce geldiğinde sıfat olduğunu hatırlayarak benzer soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 22Soru →

Gönlündeki düğümü çözmek isteyen genç adam, keşfettiği bu garip duygunun kaynağını ararken zamanın nasıl geçtiğini anlamıyordu. Çevresindeki sesler sustuğunda iç dünyasının yankısı daha da belirginleşti.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Ünsüz türemesi parçada yer almayan ses olayıdır.
Verilen parçada 'gönlündeki' (gönül), 'keşfettiği' (keşif) ve 'çevresindeki' (çevir-e) kelimelerinde ünlü düşmesi; 'kaynağını', 'keşfettiği' ve 'sustuğunda' kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'keşfettiği' ve 'sustuğunda' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi; 'anlamıyordu' (anla-ma-yor) kelimesinde ise ünlü daralması mevcuttur. Ancak parçanın hiçbir yerinde ünsüz türemesine örnek olabilecek bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak ünlü düşmesini ara.
'gönül' -> 'gönl', 'keşif' -> 'keşf', 'çevir-e' -> 'çevre' kelimelerinde ünlü düşmesi saptandı.
Kelime türetilirken veya birleşirken orta hecedeki dar ünlünün düşmesi kuralı incelenir.
2
Sert ünsüzle biten kelimelere ünlü ile başlayan ek geldiğinde oluşan yumuşamayı kontrol et.
'kaynak-ı' -> 'kaynağ', 'keşfet-dik-i' -> 'keşfettiğ', 'sus-tuk-u' -> 'sustuğ' kelimelerinde yumuşama bulundu.
p, ç, t, k ünsüzlerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüşümü aranır.
3
Sert ünsüzle biten köklere gelen yumuşak ünsüzlü eklerin sertleşmesini incele.
'keşfet-dik' -> 'keşfettik', 'sus-duk' -> 'sustuk' örneklerinde ünsüz benzeşmesi görüldü.
f, s, t, k, ç, ş, h, p ile biten kelimelere c, d, g ile başlayan ek gelince bu eklerin ç, t, k olması durumudur.
4
'-yor' eki alan fiillerde geniş ünlülerin daralıp daralmadığına bak.
'anla-ma-yor' -> 'anlamıyor' kelimesinde ünlü daralması tespit edildi.
Fiil kökünde veya olumsuzluk ekinde bulunan 'a/e' seslerinin 'ı/i/u/ü' olması durumudur.
5
Kelime aslına ait olmayan bir ünsüzün sonradan ortaya çıkıp çıkmadığını kontrol et.
Metinde ünsüz türemesine dair bir örnek bulunamadı.
Genellikle yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde görülen bir ses olayıdır.

Anahtar Kavram

Karma Ses Olayları Analizi

Daha Fazla Pratik

Benzer metinlerde 'kaynaştırma ünsüzleri' ve 'ulama' gibi diğer ses olaylarını da bulmaya çalışarak pratiğinizi artırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 23Soru →

Türkçede sözcük kökleri, taşıdıkları anlam özelliklerine göre isim ve fiil kökleri olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Bir sözcüğün kökü, o sözcüğün anlamlı en küçük ve sözcüğün tamamıyla ilişkili parçasıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü gezgin, anılarını yeni bir kitapta topladı.

Cevap

Ünlü gezgin, anılarını yeni bir kitapta topladı seçeneğindeki 'gezgin' sözcüğü fiil köklüdür.
Ünlü gezgin cümlesindeki 'gezgin' sözcüğünün kökü 'gez-' fiilidir. Bu sözcüğe '-gin' fiilden isim yapım eki getirilerek yeni bir sözcük türetilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini belirle.
gözlüğü (göz), yolculuk (yol), sözleşme (söz), gezgin (gez-), kitaplık (kitap).
Sözcüğün yapısını incelemek için en küçük anlamlı parça olan köke inmek gerekir.
2
Köklerin isim mi yoksa fiil mi olduğunu kontrol et ( -mak/-mek eki getir).
göz (isim), yol (isim), söz (isim), gez- (fiil), kitap (isim).
Kökün türünü belirlemek için en temel yöntem mastar eki getirmektir.
3
Diğerlerinden farklı olan kök türünü tespit et.
Gezgin sözcüğünün kökü 'gez-' fiilidir; diğerleri isim köklüdür.
Soru kökünde bizden farklı olan kök türü istenmektedir.

Anahtar Kavram

Sözcük Kökleri (İsim ve Fiil Kökü Ayrımı)

İpuçları

1
Altı çizili sözcüklerin en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) bulun.

Daha Fazla Pratik

İsim ve fiil köklerini ayırt etmek için sözcük köküne '-mak / -mek' ekini getirmeyi deneyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru →

Türkçede yapım eki almamış, sadece çekim eki almış ya da hiç ek almamış sözcüklere 'basit sözcük' denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından basittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çantasındaki defteri çıkarıp not almaya başladı.

Cevap

Çantasındaki 'defteri' çıkarıp not almaya başladı cümlesindeki 'defteri' sözcüğü basit yapılıdır.
Doğru seçenek olan cümlede geçen 'defteri' sözcüğü, 'defter' köküne sadece belirtme hâl eki olan '-i' ekini almıştır. Hâl ekleri çekim eki kategorisinde olduğu ve sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmediği için bu sözcük basit yapılıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini ayıralım.
Söz-lük, Defter-i, Sil-gi, Kalem-lik, Yol-cu-lar.
Sözcüğün yapısını belirlemek için önce kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Eklerin türlerini (yapım veya çekim eki) belirleyelim.
'-lük', '-gi', '-lik' ve '-cu' ekleri yeni anlam türeten yapım ekleridir; '-i' ise belirtme hâl ekidir (çekim eki).
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basittir.
3
Yapım eki almayan sözcüğü seçelim.
'Defteri' sözcüğü sadece çekim eki aldığı için basittir.
Soruda bizden basit yapılı (yapım eki almamış) sözcüğü bulmamız istenmiştir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı: Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru →

Daracık sokaklardan geçerek ulaştığımız bu mahalle, insana huzur fısıldıyordu. Vaktiyle burada yaşayanların neşesi, her köşede yankılanıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken, ünsüz türemesi örneği yer almamaktadır.
Metin dikkatle incelendiğinde; 'vaktiyle' sözcüğünde ünlü düşmesi (vakit > vakti), 'ulaştığımız' sözcüğünde ünsüz benzeşmesi (ulaş-dık > ulaştık) ve ünsüz yumuşaması (ulaştık-ımız > ulaştığımız), 'fısıldıyordu' sözcüğünde ünlü daralması (fısılda-ıyor > fısıldıyor) görülmektedir. Ayrıca 'daracık' sözcüğünde de ünlü türemesi vardır. Ancak metinde hiçbir sözcükte ünsüz türemesi (ikizleşme) olayı gerçekleşmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimelerin kök ve eklerini incelemek.
'Daracık' kelimesinde ünlü türemesi (a), 'ulaştığımız' kelimesinde ünsüz benzeşmesi (ş-t) ve ünsüz yumuşaması (k-ğ) tespit edilir.
Ses olaylarını belirlemek için kelimelerin yapısını analiz etmek gerekir.
2
Fiil soylu kelimelerdeki ekleri kontrol etmek.
'Fısıldıyordu' kelimesinin 'fısılda-ıyor' yapısında olduğu ve 'a' sesinin 'ı'ya dönüştüğü (ünlü daralması) görülür.
'-yor' eki alan ve geniş ünlüyle biten fiillerde daralma olup olmadığını kontrol etmek önemlidir.
3
İsim soylu kelimelerdeki çekim ve türetme eklerini incelemek.
'Vaktiyle' kelimesinin 'vakit-i' kökeninden geldiği ve 'i' ünlüsünün düştüğü (ünlü düşmesi) anlaşılır.
Hece düşmesi olarak da bilinen ünlü düşmesi, çekim eki alırken sıkça gerçekleşir.
4
Eksik kalan ses olayını belirlemek.
Metinde 'hissetmek, reddetmek, hakkı' gibi ünsüz türemesi (ikizleşme) örneği yoktur.
Seçenekler ile metindeki olaylar karşılaştırılarak doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Türkçede Ses Bilgisi Kuralları

Daha Fazla Pratik

Ünsüz türemesi genellikle Arapça kökenli kelimelerin yardımcı fiillerle (etmek, olmak) birleşmesi sırasında (hissetmek, affetmek) veya ünlüyle başlayan bir ek almaları durumunda (hakkı, sırrı) görülür.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 26Soru →

Akademik metinlerin ve resmî yazışmaların niteliği, dil bilgisi kurallarına gösterilen titizlikle doğrudan ilişkilidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimsel araştırmaların her bir aşamasında elde edilen verilerin doğruluğu, sonuçların güvenilirliği açısından hayati önem taşır.

Cevap

Bilimsel araştırmaların her bir aşamasında elde edilen verilerin doğruluğu, sonuçların güvenilirliği açısından hayati önem taşır.
Verilen cümlede geçen "her bir" ifadesi doğru bir şekilde ayrı yazılmıştır. "Her" sözcüğüyle kurulan yapılarda "herhangi" ve "herkes" gibi kalıplaşmış istisnalar dışında ayrı yazım kuralı geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelime ve ek yapılarını analiz edin.
"Her bir", "bilinç altı", "Kurumu'nun", "herşeyden" ve "başbaşa" ifadeleri potansiyel hata noktaları olarak belirlenir.
Yazım kuralları sorularında belgisiz sözcükler, kurum ekleri ve kalıplaşmış birleşik kelimeler en sık hata yapılan yerlerdir.
2
Belirlenen ifadelerin TDK güncel yazım kurallarına uygunluğunu denetleyin.
"Her bir" doğru; "bilinçaltı" bitişik olmalı, "Kurumunun" kesmesiz olmalı, "her şeyden" ayrı olmalı, "baş başa" ayrı olmalıdır.
Kuralların doğru uygulanması yazım yanlışlarını tespit etmeyi sağlar.
3
Yazım yanlışı bulunmayan seçeneği işaretleyin.
Tüm kurallara uygun yazılmış olan cümle tespit edilir.
Seçenekler elendiğinde hatasız olan tek yapı kalır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin ve Kurum Eklerinin Yazımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 27Soru →

Türkçede sözcük kökleri, taşıdıkları temel anlam özelliklerine göre 'isim kökleri' ve 'fiil kökleri' olmak üzere ikiye ayrılır. Bazı sözcükler türetilirken köklerinde ses olayları meydana gelebilir ve bu durum kök türünün doğru belirlenmesini güçleştirebilir.

Demokratik toplumlarda siyasi (I) baskı unsurlarının (II) süreci yavaşlatması, devlet (III) ilerleyişinin temel (IV) yapısını bozar ve kamuoyu üzerindeki (V) etkiyi olumsuzlaştırır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında sadece 'ilerleyişinin' sözcüğü isim köküne sahiptir; diğer tüm sözcükler fiil kökünden türetilmiştir.
Üçüncü sırada verilen 'ilerleyişinin' sözcüğü, 'ileri' isim kökünden türetilmiştir. Sözcük türetilirken 'ileri-le-y-iş' yapısında kökteki 'i' ünlüsü düşmüştür. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler (bas-, sür-, yap-, et-) ise fiil kökenlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini tespit etmek.
I. baskı (bas-), II. süreci (sür-), III. ilerleyişinin (ileri), IV. yapısını (yap-), V. etkiyi (et-)
Sözcük yapısı analizinde ilk adım anlamlı en küçük parça olan kökü bulmaktır.
2
Köklerin türlerini (isim/fiil) belirlemek.
bas- (fiil), sür- (fiil), ileri (isim), yap- (fiil), et- (fiil)
Köklerin '-mak/-mek' eki alıp alamadığına bakılarak tür ayrımı yapılır.
3
Türleri karşılaştırarak farklı olanı seçmek.
Dört adet fiil köküne karşılık bir adet isim kökü bulunmaktadır.
Soruda istenen farklı kök türünü belirlemektir.

Anahtar Kavram

Sözcük Kökü ve Kök Türü Analizi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 28Soru →

Geleceğin dünyasında başarılı olmak isteyen gençlerin şu üç özelliği taşıması beklenir ( ) merak ( ) disiplin ( ) esneklik ( ) Bunlara sahip olmayan bireyler ( ) hızla değişen düzene ayak uydurmakta zorlanacaktır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( : ) ( , ) ( , ) ( . ) ( , )

Cevap

Sırasıyla iki nokta, virgül, virgül, nokta ve virgül işaretleri getirilmelidir.
İki nokta, kendisinden sonra yapılacak açıklama veya verilecek örnekler için kullanılır. Eş görevli kelimeler virgül ile ayrılır. Sayı belirtilerek verilen listenin sonu nokta ile kapatılır. Yüklemden uzak düşen özne virgül ile belirginleştirilir. Bu kurallar doğrultusunda 'iki nokta, virgül, virgül, nokta, virgül' dizisi tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluktaki işlevi belirle
İki Nokta ( : )
Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur; burada da 'üç özellik' açıklanmaktadır.
2
Eş görevli kelimeleri ayır
Virgül ( , )
Merak, disiplin ve esneklik sözcükleri eş görevli oldukları için aralarına virgül konulmalıdır.
3
Listenin tamamlanma durumunu kontrol et
Nokta ( . )
Cümle başında örnek sayısının 'üç' olduğu belirtildiği ve üç örnek verildiği için liste tamamlanmıştır, bu nedenle nokta kullanılmalıdır.
4
Özne vurgusunu kontrol et
Virgül ( , )
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi ('Bunlara sahip olmayan bireyler') belirtmek için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Virgülün Kullanım Alanları
Tahmini Süre:50s
Soru 29Soru →

Resmî yazışmalarda ve günlük konuşmalarda şahıs adlarının yerini tutan sözcüklere "kişi (şahıs) zamiri" denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir kişi zamiri kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siz, kurum içi eğitim programına katılmak üzere görevlendirildiniz.

Cevap

Cümledeki şahıs isminin yerini tutan "Siz" sözcüğü kişi zamiri görevindedir.
Doğru seçenekte yer alan "Siz" sözcüğü, hitap edilen kişilerin isimlerinin yerini tutan bir kişi zamiridir. Bu sözcük herhangi bir ismi belirtmemiş, doğrudan ismin yerine geçmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcüklerin türlerini tek tek inceleyin.
Cümlede kişi adının yerini tutan bir sözcük aranır.
Kişi zamirini bulmak için ismin yerini tutan şahıs anlamlı sözcüğün tespiti gerekir.
2
İsimden önce gelip onu belirten sözcükleri eleyin.
"Şu oda", "Hangi dosya", "Bütün personel" gibi kullanımların sıfat olduğu görülür.
Sıfatlar ismi niteler veya belirtir, zamirler ise ismin doğrudan yerini tutar.
3
Kalan seçeneklerdeki şahıs anlamlı sözcüğü teyit edin.
"Siz" sözcüğünün ikinci çoğul şahıs zamiri olduğu doğrulanır.
Şahıs zamirleri (ben, sen, o, biz, siz, onlar) doğrudan kişi adlarının yerini tutar.

Anahtar Kavram

Kişi zamirlerinin tanınması ve sıfatlardan ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru →

Türkçede işaret zamirleri sadece isimlerin yerini tutmaz; kimi durumlarda bir cümlenin veya bir yargının tamamının yerini alacak şekilde de kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret zamiri bir yargının yerini tutmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgedeki altyapı çalışmalarının hızlandırılması kararlaştırıldı; bu, birçoğunun mağduriyetini giderecek önemli bir adımdır.

Cevap

İşaret zamirinin bir yargının yerini tuttuğu cümle, 'altyapı çalışmalarının hızlandırılması' durumuna gönderme yapan seçenektir.
Doğru seçenekte yer alan 'bu' işaret zamiri, kendisinden önce belirtilen 'Bölgedeki altyapı çalışmalarının hızlandırılması' şeklindeki tam yargıyı (durumu) temsil etmektedir. Bu kullanımda zamir, somut bir nesne veya kişi yerine bir olayı veya kararı karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki işaret bildiren sözcükleri tespit et.
A'da 'bunları', B'de 'bu', C'de 'o', D'de 'bazı' (belgisiz), E'de 'hangi' sözcükleri incelenmelidir.
Zamir ve sıfat ayrımını yapmak için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
İşaret bildiren sözcüğün zamir mi yoksa sıfat mı olduğunu ayırt et.
C, D ve E seçeneklerindeki sözcüklerin isimleri nitelediği (sıfat olduğu), A ve B'dekilerin ise ismin yerini tuttuğu (zamir olduğu) görülür.
Soru kökünde işaret zamiri istendiği için sıfat olan seçenekler elenir.
3
İşaret zamirinin neyin yerini tuttuğunu analiz et.
A seçeneğinde 'bunları' sözcüğü 'belgeler' isminin yerini tutarken; B seçeneğinde 'bu' sözcüğü 'çalışmaların hızlandırılması' eyleminin/yargısının yerini tutmaktadır.
Soruda özel olarak yargının yerini tutan kullanım sorulmuştur.

Anahtar Kavram

Zamirlerin (Adılların) İşlevsel Referansı
Soru 31Soru →

Köy (I)heyeti, (II)yakacak ihtiyacını karşılamak için (III)orman köylüsüne (IV)bazı (V)ayrıcalıklar tanınmasını istedi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, belgisizlik bildiren ve bir ismin yerini tutan bir zamirdir.

Cevap

Dördüncü sözcük olan 'bazı', bir ismin yerini tutmadığı, aksine önündeki ismi nitelediği için zamir değil, sıfattır.
Cümlede geçen 'bazı' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'ayrıcalıklar' ismini belirsizlik yönüyle etkilemektedir. Bir ismi niteleyen veya belirten sözcükler 'sıfat' (ön ad) görevindedir. Zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması (örneğin: 'bazıları') gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralı sözcüklerin türlerini belirleme
Heyet (isim), yakacak (isim), orman (isim), bazı (sıfat), ayrıcalıklar (isim).
Soruda isimler üzerinden bir karşılaştırma yapılması istenmektedir.
2
İsimlerin yapı ve anlam özelliklerini analiz etme
I (topluluk), II (kalıcı isim), III (somut isim), V (soyut isim).
Seçeneklerdeki tanımların doğruluğunu teyit etmek için kavramsal analiz gereklidir.
3
Dördüncü sözcüğün işlevini kontrol etme
'Bazı' sözcüğü 'ayrıcalıklar' ismini belirttiği için zamir değil, belgisiz sıfattır.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar ismi niteleme veya belirtme görevi üstlenir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Tür ve Anlam Özellikleri ile Sözcük Türü Ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 32Soru →

Hukuk (I)müşavirliğinin (II)görüş yazısında belirtilen (III)meclis kararı, (IV)adalet ilkesi gereği (V)şu dosyaya eklenmiştir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük; fiil anlamı devam eden ve bir eylemi karşılayan isim-fiildir.

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden ikincisi olan 'görüş', fiil anlamını yitirmiş ve kalıcı bir isim haline gelmiştir; bu nedenle isim-fiil olarak değerlendirilemez.
Cümledeki 'görüş' sözcüğü, fiilimsi eki (-ış) alarak türetilmiştir ancak bu cümledeki kullanımıyla bir eylemi değil, bir fikir/beyan ürününü (kalıcı bir kavramı) temsil etmektedir. Bu tür kelimeler hareket anlamını yitirdikleri için artık fiilimsi değil, kalıcı isimdir. Dolayısıyla bu sözcüğün 'fiil anlamı devam eden bir isim-fiil' olarak tanımlanması yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin yapılarını ve türlerini analiz etme.
I. müşavirlik (türemiş isim), II. görüş (kalıcı isim), III. meclis (topluluk ismi), IV. adalet (soyut isim), V. şu (işaret sıfatı).
Her bir sözcüğün cümlede üstlendiği dil bilgisi görevini belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri sözcüklerle karşılaştırma.
B seçeneğindeki 'isim-fiil' ifadesinin 'görüş' sözcüğüyle (kalıcı isim olması nedeniyle) uyuşmadığı görülür.
Kalıcı isimler, fiilimsi eklerini alsa da artık hareket/eylem anlamı taşımazlar.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür, Yapı ve Ekler (Kalıcı İsim, Topluluk İsmi, Soyut İsim)

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alan 'ekmek, çakmak, kavurma' gibi kelimelerin cümledeki anlamlarına göre isim mi fiilimsi mi olduğunu ayırt etme alıştırmaları yapın.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 33Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî yazışmalarda ve duyuru metinlerinde yazım kurallarına uyulması, kurumsal ciddiyetin bir göstergesidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetim raporunda herşeyin usulüne uygun olduğu açıkça belirtilmiştir.

Cevap

Denetim raporunda herşeyin usulüne uygun olduğu açıkça belirtilmiştir.
Türkçede 'şey' kelimesi, her zaman kendisinden önce gelen kelimeden ayrı yazılır. Bu kural 'her şey', 'bir şey', 'hiçbir şey' gibi tüm kullanımlar için geçerlidir. Bu nedenle 'herşeyin' şeklinde bitişik yazılan ifade yazım bakımından yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kelimeler ve ekler tek tek incelenir.
Seçeneklerdeki 'her bir', 'hafta içi', 'birçok' ve 'resmî' kelimelerinin yazımı kontrol edilir.
Yazım kurallarına aykırı olan sözcüğü tespit etmek için temel kurallar hatırlanmalıdır.
2
'Şey' sözcüğünün yazım kuralı hatırlanır.
Türkçede 'şey' sözcüğü her zaman ayrı yazılır.
'Şey' kelimesi belgisiz bir zamirdir ve kendinden önceki kelimeyle birleşmez.
3
Hatalı yazılan sözcük belirlenir.
'herşeyin' ifadesinin yanlış olduğu, doğrusunun 'her şeyin' olduğu sonucuna varılır.
Genel yazım kuralına aykırılık tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

Şey Sözcüğünün Yazımı
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şairin gönlünde filizlenen bu mısralar, vatan sevgisini en yalın haliyle anlatıyordu.

Cevap

Şairin gönlünde filizlenen mısraların anlatıldığı cümledeki sözcük yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır.
Sevgiyi anlatan cümlede geçen 'gönlünde' sözcüğünün kökü 'gönül'dür. Bu sözcük, 'gönül-ü-n-de' şeklinde eklerine ayrılır. Burada kullanılan '-ü' iyelik eki, '-de' ise bulunma durum ekidir. Her iki ek de çekim eki olduğu ve sözcük hiç yapım eki almadığı için yapısı bakımından basittir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini belirleyiniz.
Ayrılık (ayır-), Yalnızlık (yalın), Çevresinde (çevir-), Uykusuz (uyu-), Gönlünde (gönül).
Sözcük yapısını belirlemek için öncelikle kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Sözcüklerin aldığı eklerin türünü (yapım/çekim) inceleyiniz.
Ayır-ıl-ık (yapım ekleri), Yalın-ız-lık (yapım ekleri), Çevir-e (yapım eki), Uyu-ku-suz (yapım ekleri), Gönül-ü-n-de (iyelik ve durum ekleri - çekim ekleri).
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basittir.
3
Yapı türlerine göre gruplandırma yapınız.
Dört sözcük türemiş yapılıyken, bir sözcük basit yapılıdır.
Sözcüklerdeki ünlü düşmesi olayları, yapım eki ile (türetilirken) veya çekim eki ile (çekimlenirken) gerçekleşmiş olabilir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı)

Daha Fazla Pratik

Sözcük yapısı sorularında 'yudum', 'adım', 'çevre', 'uyku' gibi ünlü düşmesi veya ünsüz değişimi yoluyla kökü maskelenmiş sözcüklere dikkat ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 35Soru →

Eğitim ( ) bireyin yeteneklerini ortaya çıkaran ( ) onu hayata hazırlayan bir süreçtir ( ) Aile ( ) okul ve toplum bu sürecin temel paydaşlarıdır ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) gösterilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( . ) ( , ) ( . )

Cevap

Cümlede yay ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla virgül, virgül, nokta, virgül ve nokta işaretleri getirilmelidir.
Doğru seçenekte belirtilen işaretler, TDK'nin noktalama kurallarına tam uyum sağlamaktadır. 'Eğitim' öznesini ayırmak ve 'ortaya çıkaran, hazırlayan' gibi eş görevli kelime gruplarını birbirine bağlamak için virgül kullanılırken; tamamlanmış iki ayrı cümlenin sonuna nokta konulmuştur. İkinci cümlede sıralanan paydaşlar (aile, okul) arasında da virgülün kullanılması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ve ikinci boşluklardaki ögeleri analiz edin.
Birinci boşluk cümlenin öznesinden sonra, ikinci boşluk ise eş görevli sıfat-fiil grupları arasındadır.
TDK kurallarına göre yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek ve eş görevli sözcük öbeklerini ayırmak için virgül (,) kullanılır.
2
Üçüncü ve beşinci boşluklardaki cümle yapılarını inceleyin.
Bu boşluklar yargısı tamamlanmış, bağımsız cümlelerin sonunda yer almaktadır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) işareti konur.
3
Dördüncü boşluğu değerlendirin.
İkinci cümlede eş görevli olan 'Aile' ve 'okul' sözcükleri arasındadır.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimelerin arasına virgül (,) getirilir.

Anahtar Kavram

Virgül ve Noktanın Temel Kullanım Alanları
Tahmini Süre:45s
Soru 36Soru →

Türkçede bir sözcüğün yapım eki almış hâline "gövde" denir. Gövde durumundaki bir sözcüğe en az bir yapım eki daha getirilerek yeni bir sözcük türetilmesine ise "gövdeden türeme" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük gövdeden türemiş bir sözcük değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bebek mırıltılar eşliğinde huzurlu bir uykuya daldı.

Cevap

"uykuya" sözcüğünün yer aldığı seçenek doğru cevaptır.
"Uykuya" sözcüğü "uyu-" fiil kökünden "-ku" yapım ekiyle türetilerek gövde hâline gelmiştir. Ancak bu gövde üzerine başka bir yapım eki almamış, sadece yönelme hâl eki olan "-a" çekim ekini almıştır. Bu nedenle sözcük türemiş yapıdadır ancak gövdeden türememiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz et.
Sorgulama (Sor-gu-la-ma), Yalnızlık (Yalın-ız-lık), Besleyici (Besi-le-y-ici), Kıvrımlı (Kıvır-ım-lı), Uykuya (Uyu-ku-y-a).
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Yapım eklerinin sayısını belirle.
A'da 3, B'de 2, C'de 2, D'de 2, E'de 1 yapım eki bulunmaktadır.
Gövdeden türeme için en az iki yapım eki (gövde + yapım eki) gereklidir.
3
Çekim eklerini ele.
"Uykuya" kelimesindeki "-y-a" eklerinin çekim eki olduğu tespit edilir.
Çekim ekleri sözcüğün yapısını (basit/türemiş/birleşik) değiştirse de gövdeden türeme sağlamaz.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük
Soru 37Soru →

Türkçede somut olarak yer bildirmeyen 'alt', 'üst' ve 'üzeri' sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Bu kurala uyulmaması metinlerde yazım yanlışına yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olay yerinden kaçmaya çalışan zanlılar, emniyet güçleri tarafından suç üstü yakalandı.

Cevap

Zanlıların suçüstü yakalandığını belirten cümledeki 'suç üstü' ifadesinin ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır; bu sözcük bitişik yazılmalıdır.
Zanlıların yakalanma anını ifade eden 'suçüstü' sözcüğü, 'üst' kelimesinin somut bir yer bildirmemesi nedeniyle bitişik yazılması gereken birleşik kelimeler grubuna girer. TDK yazım kurallarına göre bu tür soyut anlam kazanan yapılar bitişik yazılmalıdır; dolayısıyla 'suç üstü' şeklindeki ayrı yazım yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri ve ekleri (günbegün, yanı sıra, suç üstü, sanatsever) tespit edin.
D seçeneğinde 'suç üstü' ifadesinin ayrı yazıldığı belirlendi.
Yazım yanlışı olan sözcüğü bulmak için şüpheli yapıları izole etmek gerekir.
2
'Alt', 'üst' ve 'üzeri' sözcüklerinin son ek olarak kullanıldığı durumlardaki yazım kuralını uygulayın.
Sözcük somut bir yer (mekân) bildirmiyorsa bitişik yazılmalıdır.
TDK kuralları soyutlaşmış 'üst' ifadelerinin bitişik yazılmasını öngörür.
3
'Suçüstü' sözcüğünün anlamını kontrol edin.
Sözcük somut bir yerin üstünü değil, bir eylem anını ifade ettiği için bitişik yazılması gerektiği sonucuna varılır.
Kuralın doğru uygulanması için sözcüğün gerçek anlamda mı yoksa mecaz/soyut anlamda mı kullanıldığına bakılmalıdır.

Anahtar Kavram

Somut yer bildirmeyen alt/üst sözcüklerinin yazımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 38Soru →

Türkçede bazı isimler, çokluk eki (-lar / -ler) almadıkları halde anlamca birden fazla varlığı karşılar. Bu tür isimlere "topluluk ismi" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütün sınıf, sınavdan sonra kütüphanede bir araya gelerek ders çalıştı.

Cevap

Cümledeki "sınıf" sözcüğü, çokluk eki almadan birden fazla varlığı (öğrencileri) karşıladığı için topluluk ismidir.
Sınıf sözcüğü, herhangi bir çokluk eki (-lar / -ler) almamasına rağmen, bir grup öğrenciyi veya bireyi ifade eden bir bütünlüğü karşılamaktadır. Türkçede bu tür sözcükler (ordu, orman, jüri vb. gibi) topluluk ismi olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimlerin aldıkları ekleri ve anlamlarını incelemek.
A seçeneğinde 'belgeleri' sözcüğünün -lar eki aldığı görülür.
Topluluk isimleri, çokluk eki almadan birden fazla varlığı karşılamalıdır.
2
Sözcük türlerini ayırt etmek.
C ve D seçeneklerinde sıfat (dürüst) ve zamir (hepsi) kullanılmıştır.
Soruda isim soylu sözcüklerden sadece 'isim' türüne odaklanılması gerekmektedir.
3
Biçimce tekil, anlamca çoğul olan sözcüğü belirlemek.
B seçeneğindeki 'sınıf' sözcüğü topluluk ismidir.
Sınıf sözcüğü burada içindeki öğrencileri kastedecek şekilde kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Topluluk İsimleri
Tahmini Süre:45s
Soru 39Soru →

Vaktin nasıl geçtiğini anlamadan saatlerce yürüdü. Alnında biriken ter damlaları, yorgunluğunu iyice hissettiriyordu. Şehrin karmaşasından uzaklaşmak ona çok iyi gelmişti.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde ünlü daralması olayına örnek bir kullanım bulunmamaktadır.
Verilen metinde ünlü daralmasına (fiil sonundaki -a, -e sesinin -ı, -i, -u, -ü sesine dönüşmesi) dair herhangi bir örnek bulunmamaktadır. Diğer tüm ses olayları metindeki çeşitli kelimelerde gözlemlenebilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri eklerine ve köklerine ayırarak ses olaylarını kontrol edin.
Ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, benzeşme ve türeme tespit edildi.
Kelime yapısındaki değişimleri görmek için kök-ek analizi gereklidir.
2
'Vaktin', 'alnında' ve 'şehrin' kelimelerini inceleyin.
Vakit-in > vaktin, alın-ı > alnı, şehir-in > şehrin şeklinde orta hece ünlülerinin düştüğü görülür.
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında bu ünlüler düşer.
3
'Geçtiğini' ve 'yorgunluğunu' kelimelerini inceleyin.
Geç-dik-i > geçtiği (k > ğ) ve yorgunluk-u > yorgunluğu (k > ğ) değişimleri ünsüz yumuşamasıdır.
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında p, ç, t, k sesleri b, c, d, g/ğ seslerine dönüşür.
4
'Geçtiğini', 'hissettiriyordu' ve 'gelmişti' kelimelerini inceleyin.
Geç-dik > geçtik, et-dir > ettir ve gelmiş-di > gelmişti örneklerinde eklerin başındaki yumuşak ünsüzlerin sertleştiği görülür.
Sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan bir ek gelirse ekin başındaki ünsüz sertleşir.
5
'Hissettiriyordu' kelimesinin kök ve yardımcı fiil birleşimine bakın.
His + etmek birleşiminde 's' sesinin türediği (hissetmek) görülür.
Bazı tek heceli kelimeler etmek/olmak ile birleşirken sondaki ünsüz ikizleşir.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Karma Ses Olayları)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 40Soru →

Gecenin sessizliğinde (I) uykusu kaçan genç yazar, masasının başına geçti. Bardağından aldığı son (II) yudum çay, zihnindeki o keskin (III) sancının hafiflemesine yardımcı oluyordu. Yeni romanı için attığı her (IV) adımın, bir öncekinden daha sağlam olması gerektiğini biliyordu. Onun kaleminden dökülen bu satırlar, hayallerine (V) benzeyen bir dünyanın kapılarını aralıyordu.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisinin kökü, sözcük türü (isim veya fiil) bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Metindeki numaralanmış sözcükler arasında 'benzeyen' sözcüğünün kökü isim iken, diğerlerinin kökü fiildir.
Metinde geçen 'benzeyen' sözcüğünün kökü 'beniz' (yüz, çehre) ismidir. 'Beniz' isminden 'benze-' fiili türetilirken kökteki ikinci ünlü düşmüştür. Bu durum sözcüğün isim köklü olduğunu gösterir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler (uyu-, yut-, sanç-, at-) ise fiil köküne sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini ve türlerini belirleyin.
I. uyu- (fiil), II. yut- (fiil), III. sanç- (fiil), IV. at- (fiil), V. beniz (isim).
Sözcükte yapı sorularında kök türünü bulmak için sözcüğün anlamlı en küçük parçası ile gövdesi arasındaki anlam bağı kontrol edilmelidir.
2
Sözcüklerdeki ses olaylarını dikkate alarak kök analizi yapın.
Uyu-ku (ünlü düşmesi), Yut-um (yumuşama), Sanç-ı (yumuşama), At-ım (yumuşama), Beniz-e (ünlü düşmesi).
Ses olayları bazen kökün türünü tespit etmeyi zorlaştırabilir; bu yüzden kökteki değişimler göz önünde bulundurulmalıdır.
3
Kök türlerini karşılaştırın.
Dört adet fiil kökü (uyu-, yut-, sanç-, at-) ve bir adet isim kökü (beniz) bulunmaktadır.
Soruda istenen 'farklı türde olan kökü' bulmaktır.

Anahtar Kavram

Sözcük Köklerinin Türü (İsim ve Fiil Kökü Ayırımı)
ÖncekiSayfa 2 / 42Sonraki
Dil Bilgisi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 2 | Examkin