Yargı

927 soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Yargıtay Genel Kurulu, Hakimler ve Savcılar Kurulunda görev yapacak olan üyeleri kendi üyeleri arasından doğrudan seçer.

Yargıtay üyelerinin görev süresi on iki yıldır ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Genel Kurulu, Hakimler ve Savcılar Kurulunda görev yapacak olan üyeleri kendi üyeleri arasından doğrudan seçer.

Cevap

Yargıtay Genel Kurulu'nun Hakimler ve Savcılar Kurulu'na üye seçtiği bilgisi yanlıştır; bu üyeler Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 159. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklikle Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) üye yapısı ve seçim usulü yeniden düzenlenmiştir. Yeni sisteme göre HSK'nın 7 üyesi TBMM tarafından, 4 üyesi ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. TBMM tarafından seçilen üyelerden üçü Yargıtay üyeleri arasından belirlenir ancak bu seçimi Yargıtay'ın kendisi değil, TBMM yapar. Dolayısıyla Yargıtay'ın HSK'ya doğrudan üye seçtiği bilgisi güncelliğini yitirmiş ve yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay üyelerinin seçim usulünü ve seçen kurumu değerlendiriniz.

Yargıtay üyelerinin tamamının HSK tarafından seçildiği teyit edilir.

Anayasal düzenleme gereği adli yargı hakim ve savcıları arasından HSK tarafından seçim yapılması zorunludur.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Birinci Başkanı'nın atanma süreçlerini inceleyiniz.

Başsavcının Cumhurbaşkanı, Birinci Başkanın ise Genel Kurul tarafından seçildiği görülür.

Yargıtay'ın yönetim ve iddia makamları farklı anayasal prosedürlere ve makamlara bağlıdır.

Yargıtay'ın HSK ile olan ilişkisini ve 2017 Anayasa değişikliklerini kontrol ediniz.

Yargıtay'ın HSK'ya üye seçme yetkisinin kalmadığı saptanır.

2017 değişikliği ile HSK üye seçim yetkisi TBMM ve Cumhurbaşkanı arasında paylaştırılmış, yüksek mahkemelerin doğrudan seçim yetkisi kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın anayasal statüsü, üye yapısı ve 2017 değişiklikleri sonrası diğer yargı kurumlarıyla ilişkisi.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 122Soru →

$1982$ Anayasası’nın "Yargı" bölümünde, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı gibi temel ilkelerin ardından "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında belirli merciler tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası’nda açıkça bir "yüksek mahkeme" olarak düzenlenmiştir?

Sayıştay

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Yüksek Seçim Kurulu

Uyuşmazlık Mahkemesi

Bölge Adliye Mahkemeleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi,

1982

Anayasası uyarınca yargı sistemi içerisinde yer alan dört yüksek mahkemeden biridir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli bir yüksek mahkemedir.

1982

Anayasası'na göre mevcut yüksek mahkemeler Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nden ibarettir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın Yargı bölümündeki kurumların sınıflandırılmasını incelemek.

1982

Anayasası'nın

146-160

. maddeleri arasında yüksek mahkemeler özel bir başlık altında toplanmıştır.

Yüksek mahkeme statüsündeki kurumları diğer anayasal yargı mercilerinden ayırt etmek gerekir.

Yüksek mahkeme olarak sayılan dört kurumu hatırlamak.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

2017

Anayasa değişiklikleri ile Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmış, yüksek mahkeme sayısı dörde inmiştir.

Seçeneklerdeki kurumları bu liste ile karşılaştırmak.

Uyuşmazlık Mahkemesi listede yer alırken; Sayıştay, HSK ve YSK yargı bölümünde yer alsa da bu statüye sahip değildir.

Kurumların isimlerinde "Yüksek" ifadesinin geçmesi veya nihai karar mercii olmaları, onların otomatik olarak "Yüksek Mahkeme" başlığı altında sayıldığı anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler

Tahmini Süre:45s

Soru 123Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulu ( $HSK$ ) üyelerinin belirlenmesi, seçim usulleri ve kurulun yapısal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adayların tespit edilmesi amacıyla toplanan Karma Komisyon bünyesinde gerçekleştirilen ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç (

3/5

) oranındaki kabul oyu temin edilemezse, en yüksek oyu alan iki aday arasından kura yöntemiyle süreç tamamlanır.

Cumhurbaşkanı, kendisine ayrılan dört üyelik kontenjanından birini hukukçu öğretim üyeleri veya avukatlar arasından, diğer üçünü ise birinci sınıf adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçer.

Adalet Bakanlığı İlgili Bakan Yardımcısı, Kurulun doğal bir üyesi olmasına karşın, Kurulun disiplin cezalarına ilişkin müzakerelerinde oy kullanma yetkisine sahip değildir.

TBMM Genel Kurulu'nda yapılan üye seçiminin birinci turunda, Karma Komisyon tarafından sunulan adaylardan birinin seçilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

kabul oyu yeterlidir.

Kurulun süresi biten üyeleri, yargı bağımsızlığının ve tarafsızlığının korunması ilkesi gereği bir daha aynı göreve seçilemezler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adayların tespit edilmesi amacıyla toplanan Karma Komisyon bünyesinde gerçekleştirilen ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç ( $3/5$ ) oranındaki kabul oyu temin edilemezse, en yüksek oyu alan iki aday arasından kura yöntemiyle süreç tamamlanır.

Cevap

Karma Komisyon bünyesinde yapılan aday belirleme sürecinde, ikinci turda beşte üç (

3/5

) çoğunluk sağlanamadığı takdirde en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilmesi doğru bir ifadedir.

1982 Anayasası'nın 159. maddesine göre, HSK'nın TBMM tarafından seçilecek 7 üyesi için aday belirleme yetkisi Karma Komisyon'a verilmiştir. Bu komisyon adayları belirlerken sırasıyla

2/3

3/5

çoğunluk arar; eğer ikinci turda da

3/5

sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekerek aday listesini kesinleştirir. Bu durum hem Komisyon hem de Genel Kurul safhaları için geçerli bir emniyet mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

TBMM tarafından seçilecek 7 üyenin aday belirleme sürecini analiz et.

Seçimden önce Anayasa ve Adalet Komisyonlarından kurulu Karma Komisyon, her üyelik için 3 aday belirler.

Genel Kurul'a sunulacak aday listesinin oluşturulması anayasal zorunluluktur.

Karma Komisyon'daki oylama yeter sayılarını incele.

Birinci oylamada

2/3

, ikinci oylamada

3/5

çoğunluk aranır.

Karma Komisyon'un kendi iç işleyişinde de nitelikli çoğunluk şartı mevcuttur.

Çoğunluğun sağlanamaması durumundaki nihai prosedürü tespit et.

İkinci oylamada

3/5

çoğunluk sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek aday belirlenir.

Anayasa'nın 159. maddesi sürecin tıkanmaması için kura yöntemini öngörmüştür.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçiminde Karma Komisyon ve Genel Kurul Oylama Prosedürleri

Daha Fazla Pratik

HSK'nın daire yapısı ve Adalet Bakanı'nın hangi dairelerin çalışmalarına katılamayacağı konusunu inceleyerek bilgilerinizi derinleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 124Soru →

Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) yolunda başvuru ehliyeti ve konu bakımından yetki kuralları uyarınca, aşağıdakilerden hangisi mahkemece kabul edilebilir bir başvuru olarak değerlendirilir?

Bir Belediye Başkanlığının, belediye mülkiyetindeki bir taşınmazın kamulaştırılması sürecinde mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yaptığı başvuru

Bir derneğin, üyelerinin ifade özgürlüklerinin kısıtlandığı ve bu durumun dernek faaliyetlerini dolaylı etkilediği gerekçesiyle üyeleri adına yaptığı başvuru

Türkiye'de ikamet eden bir yabancı uyruklu kişinin, yerel seçimlerde adaylık hakkının engellendiği iddiasıyla yaptığı başvuru

Bir anonim şirketin, mülkiyet hakkının ihlal edildiği ve yargılamanın makul sürede sonuçlanmadığı iddiasıyla kendi adına yaptığı başvuru

Bir siyasi partinin, tüzüğünde yer alan bir hükmün Anayasa'ya uygunluğunun tespiti amacıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine yaptığı başvuru

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir anonim şirketin, mülkiyet hakkının ihlal edildiği ve yargılamanın makul sürede sonuçlanmadığı iddiasıyla kendi adına yaptığı başvuru

Cevap

Ticari bir şirketin (anonim şirket), mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkı gibi tüzel kişiliğine ait hakların ihlali iddiasıyla kendi adına yaptığı başvuru kabul edilebilir niteliktedir.

Doğru seçenek olan anonim şirket başvurusu, özel hukuk tüzel kişilerinin sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlali iddiasıyla başvuru yapabileceği kuralına tam olarak uygundur. Mülkiyet ve adil yargılanma hakları tüzel kişilerin de sahip olabileceği ve hem Anayasa hem de AİHS kapsamında korunan haklardır.

Adım Adım Çözüm

Kişi bakımından yetki (ehliyet) kontrolü yapılır.

Anonim şirket bir özel hukuk tüzel kişisidir ve mevzuat uyarınca kendi hakları için başvuru yapabilir.

6216 sayılı Kanun uyarınca sadece kamu tüzel kişileri başvuru yapamaz; özel hukuk tüzel kişileri ise kısıtlı ehliyete sahiptir.

Konu bakımından yetki kontrolü yapılır.

Mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkı hem Anayasa hem de AİHS ortak alanında yer alır.

Bireysel başvuruya konu edilebilmesi için bir hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de (ek protokoller dahil) yer alması şarttır.

İhlalin niteliği ve doğrudan zedelenme kontrolü yapılır.

Şirket kendi adına başvurduğu için 'kişisel ve güncel bir hakkın doğrudan zedelenmesi' şartı gerçekleşmiştir.

Tüzel kişiler başkalarının veya üyelerinin hakları için değil, sadece kendi tüzel kişiliklerine ait haklar için başvurabilir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ehliyet ve Konu Bakımından Yetki

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru için öngörülen

30

günlük sürenin başlangıç anını (tebliğ veya öğrenme) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 125Soru →

1982 Anayasası'nda yapılan 2010 ve 2017 değişiklikleri neticesinde oluşan mevcut hükümlere göre, Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi on beş üyeden kurulur; Türkiye Büyük Millet Meclisi iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği üçer aday arasından gizli oylamayla seçer.

Üyeler on iki yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye, aradan en az bir seçim dönemi geçtikten sonra bir defaya mahsus olmak üzere yeniden seçilebilir.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek adaylar arasından beş, Danıştay Genel Kurulunca gösterilecek adaylar arasından ise üç üye seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üye seçimini gizli oylamayla yapar; her üye için ilk turda üye tamsayısının salt çoğunluğu, ikinci turda ise beşte üç çoğunluk aranır.

Bir kimsenin üye seçilebilmesi için kırk yaşını doldurmuş olması yeterlidir ve mahkeme başkanı Cumhurbaşkanı tarafından üyeler arasından dört yıl için atanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi on beş üyeden kurulur; Türkiye Büyük Millet Meclisi iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği üçer aday arasından gizli oylamayla seçer.

Cevap

Anayasa Mahkemesi 15 üyeden oluşur ve Türkiye Büyük Millet Meclisi bu üyelerin 3 tanesini (2 Sayıştay, 1 Baro) seçer; diğer 12 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın güncel metnine göre mahkeme 15 üyeden oluşur. TBMM'nin seçim yetkisi 3 üye ile sınırlıdır ve bu üyelerin ikisi Sayıştay'dan, biri ise Baro Başkanlarının aday gösterdiği serbest avukatlardan seçilir. Bu ifade anayasal hükümleri eksiksiz ve doğru yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Toplam üye sayısını ve genel dağılımı kontrol et.

Toplam 15 üye; 12'si Cumhurbaşkanı, 3'ü TBMM tarafından seçilir.

Anayasa Mahkemesinin güncel yapısını belirlemek için.

TBMM'nin seçtiği üyelerin kaynağını analiz et.

2 üye Sayıştay Genel Kurulu, 1 üye Baro Başkanları tarafından önerilen adaylar.

Yasama organının yargı üzerindeki sınırlı seçim yetkisini doğrulamak için.

Görev süresi ve yaş kriterlerini değerlendir.

Görev süresi 12 yıl, yeniden seçilme yasağı var, seçilme yaşı 45, emeklilik yaşı 65.

Diğer seçeneklerdeki sayısal ve idari hataları elemek için.

TBMM seçim usulünü hatırla.

1. Tur: 2/3 (400), 2. Tur: Salt Çoğunluk (301), 3. Tur: En çok oy alan iki aday arasından basit çoğunluk.

Seçim turu ve yeter sayı bilgilerini netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Yapısı ve Seçim Usulü

İpuçları

Anayasa Mahkemesi üye sayısının 2017 değişikliği ile 17'den 15'e düştüğünü hatırlayın.

TBMM'nin üye seçiminde Sayıştay ve Baroların kontenjanlarına dikkat edin (2+1 kuralı).

Üyelerin görev süresinin 12 yıl olduğunu ve sadece bir kez seçilebildiklerini, yaş sınırının ise 45 olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının doğrudan seçtiği (herhangi bir kurum aday göstermeden) 4 üyenin hangi meslek gruplarından (üst düzey yönetici, avukat, raportör vb.) seçilebileceğini inceleyin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 126Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen bir kanunun "şekil" bakımından denetlenmesi amacıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetimi, sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır ve bu dava, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından açılabilir.

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi; Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Kanunların şekil yönünden denetimi; teklif, komisyon ve Genel Kurul aşamalarının tamamını kapsar ve dava açma süresi Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

60

gündür.

Anayasa Mahkemesi, şekil bakımından anayasaya aykırı bulduğu bir kanun hakkında doğrudan iptal kararı veremez; ilgili kanunu düzeltilmesi için TBMM Başkanlığına geri gönderir.

Olağanüstü hal dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri hakkında, Resmi Gazete'de yayımlandıkları tarihten itibaren

10

gün içinde şekil bakımından iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından denetimi, sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır ve bu dava, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren $10$ gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından açılabilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi sadece son oylama çoğunluğu ile sınırlıdır ve Resmi Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından dava açılabilir.

Doğru ifadeye göre kanunların şekil denetimi yalnızca son oylamanın anayasada öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı ile sınırlıdır. Bu denetim için dava açma süresi Resmi Gazete'de yayımı izleyen günden itibaren

10

gündür ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri açabilir.

Adım Adım Çözüm

Norm türünü ve denetim yolunu belirle.

Söz konusu norm bir 'Kanun' ve denetim yolu 'Şekil Bakımından İptal Davası' (Soyut Norm Denetimi).

Anayasa'nın

148

. maddesi farklı normlar için farklı denetim usulleri öngörmüştür.

Dava açma süresini kontrol et.

Kanunların şekil bakımından denetimi için öngörülen hak düşürücü süre

10

gündür.

Esas bakımından denetim süresi

60

gün iken, şekil denetimi yasama istikrarı için daha kısa tutulmuştur.

Dava açmaya yetkili olanları belirle.

Yetkililer: Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının

1/5

'i (

120

milletvekili).

Siyasi parti grupları kanunların şekil denetimi için yetkilendirilmemiştir.

Şekil denetiminin kapsamını analiz et.

Denetim sadece 'son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı' hususuyla sınırlıdır.

Anayasa, kanunların içerik (esas) denetimi ile usul (şekil) denetimi arasına kesin bir sınır çizmiştir.

Anahtar Kavram

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) Hak Sahipliği ve Süreler

İpuçları

Kanunlarda şekil ve esas denetimi sürelerinin ve yetkililerinin farklı olduğunu hatırlayın.

Şekil denetimi için öngörülen sürenin çok kısa (

10

gün) ve yetkili kişi sayısının sınırlı olduğunu düşünün.

Siyasi parti gruplarının kanunların şekil denetimi için yetkisi yoktur; sadece esas denetimi için başvurabilirler.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin şekil denetimi ile kanunların şekil denetimi arasındaki farkları (teklif ve oylama çoğunluğu gibi) inceleyin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 127Soru →

1982 Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluğunu denetlemek

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluğunu denetlemek

Milletvekilliğinin düşmesi kararlarının denetimini yapmak

Siyasi partilerin kapatılması davalarına bakmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluğunu denetlemek

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluğunu denetlemek

Milletlerarası antlaşmalar, 1982 Anayasası'nın 90. maddesi gereğince yargısal denetim dışında tutulmuştur. Bu antlaşmaların anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulması mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin yargısal denetim alanlarını belirleyin.

Mahkeme; kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü'nün denetiminden sorumludur.

Bu belgeler normlar hiyerarşisinde denetime tabi kılınan temel metinlerdir.

Anayasa'nın 90. maddesini (Milletlerarası Antlaşmalar) inceleyin.

İlgili madde, usulüne göre yürürlüğe giren antlaşmaların kanun hükmünde olduğunu ancak bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiasıyla dava açılamayacağını hükme bağlar.

Milletlerarası yükümlülüklerin iç hukuk denetimiyle sekteye uğramaması ilkesi benimsenmiştir.

Seçeneklerdeki diğer görevleri teyit edin.

Siyasi partilerin mali denetimi, kapatma davaları ve milletvekilliği ile ilgili denetimler Mahkemenin asli görevleridir.

Bu yetkiler Anayasa'nın yargı bölümünde açıkça Anayasa Mahkemesine verilmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Denetim Yetkisi ve İstisnaları

İpuçları

Anayasa'da bazı belgeler için yargı yolu kapalı tutulmuştur.

Dış dünya ile yapılan anlaşmaların iç hukuktaki denetlenebilirliğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayamayacağı makamları (örneğin Jandarma Genel Komutanı) inceleyin.

Tahmini Süre:50s

Soru 128Soru →

$1982$ Anayasası'nda yargı yetkisinin bağımsız mahkemelerce kullanılacağı ilkesi uyarınca, belirli merciler "Yüksek Mahkemeler" statüsünde kabul edilerek anayasal teminat altına alınmıştır. Bir kurumun yargısal faaliyet yürütmesi, anayasal bir organ olması veya kararlarının kesin nitelik taşıması, o kurumun mutlaka yüksek mahkemeler başlığı altında yer aldığı anlamına gelmemektedir.

Buna göre, $1982$ Anayasası'nın güncel metni dikkate alındığında; mali yargı kolunda görev yapıp hesap yargılaması sonucunda kesin hüküm verme yetkisine sahip olmasına rağmen, Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlardan biri değildir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay

Doğru cevap olan Sayıştay,

1982

Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen anayasal bir kuruluştur. Kendi alanında (mali denetim ve hesap yargılaması) kesin hüküm verme yetkisine sahip olmasına rağmen, Anayasa'nın "Yüksek Mahkemeler" alt başlığı altında sınırlı (tahdidi) olarak sayılan dört mahkemeden biri değildir. Bu nedenle yargısal bir işlev görmesine karşın anayasal statü bakımından yüksek mahkeme kabul edilmez.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nda açıkça "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumları listele.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Anayasa'nın yargı bölümündeki hiyerarşik yapıyı belirlemek için.

Soru kökünde belirtilen "mali yargı" ve "kesin hüküm" kriterlerine uyan anayasal kurumu tespit et.

Sayıştay.

Sayıştay'ın anayasal statüsünü ve yetki alanını doğrulamak için.

Tespit edilen kurumun (Sayıştay), yüksek mahkemeler listesinde yer alıp almadığını kontrol et.

Sayıştay, Yargı bölümünde yer almasına rağmen Yüksek Mahkemeler başlığı altında değildir.

Anayasal sınıflandırma farkını netleştirmek ve doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Tahdidi Sayımı

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 129Soru →

1982 Anayasası’na göre, adli yargı mercilerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merkezi olan Yargıtay ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulu tarafından salt çoğunlukla doğrudan seçilir.

Yargıtay üyelerinin görev süresi 12 yıl olup görev süresi biten bir üye yeniden seçilebilir.

İdari yargı alanındaki uyuşmazlıkların çözümlendiği en yüksek mahkemedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 154. maddesine göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından, kendi içlerinden gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Adım Adım Çözüm

Yargı kolunun tespit edilmesi

Adli Yargı

Yargıtay, hukuk ve ceza mahkemelerinden gelen kararların son inceleme yeridir.

Üye seçim yetkisinin incelenmesi

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK)

Anayasa madde 154 uyarınca Yargıtay üyelerinin seçiminde tek yetkili merci HSK'dır.

Başsavcı seçim usulünün ayrıştırılması

Aday belirleme Yargıtay'da, seçim Cumhurbaşkanı'nda

Yargıtay üyelerinin aksine, Başsavcı ve vekili yürütme başı tarafından adaylar arasından atanır.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üye Seçimi ve Yapısı

İpuçları

Yargıtay adli yargının en yüksek mahkemesidir.

Yargıtay ve Danıştay üyelerinin seçimi farklılık gösterir; birinde Cumhurbaşkanı kontenjanı yoktur.

Yargıtay üyelerinin tamamını seçme yetkisi Hâkimler ve Savcılar Kurulu'na aittir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Sayıştay'ın üye seçim usullerini Yargıtay ile karşılaştırmalı olarak çalışınız.

Tahmini Süre:50s

Soru 130Soru →

Bir vatandaş, yeni yürürlüğe giren bir kanun hükmünün mülkiyet hakkını ihlal ettiğini savunarak doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi’nin bu başvuru karşısında vereceği karar aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

Temel hakların ihlali iddiası ciddi bulunduğu takdirde başvuruyu esastan inceleyerek ihlal kararı vermelidir.

Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamayacağı için başvuruyu kabul edilemez bulmalıdır.

Bireysel başvuru öncesinde idari yargı yollarının tüketilmesi gerektiğinden, dosyayı yetkili idare mahkemesine göndermelidir.

Kanunların anayasaya aykırılığı ancak somut norm denetimi (itiraz yolu) ile incelenebileceğinden, başvuruyu Yargıtay’a sevk etmelidir.

Bireysel başvuru süresi olan

60

günlük sürenin geçip geçmediğini kontrol ederek başvuruyu süreden reddetmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamayacağı için başvuruyu kabul edilemez bulmalıdır.

Cevap

Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamayacağı için başvurunun kabul edilemez bulunması gerekir.

Doğru seçenek, yasama işlemlerinin ve düzenleyici idari işlemlerin (tüzük, yönetmelik vb.) doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamayacağını ifade etmektedir. Vatandaşlar, haklarının bir kanun hükmüyle ihlal edildiğini düşünüyorlarsa, bu hükmün uygulandığı somut bir işlem veya karara karşı dava açıp, o dava sürecinde 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) ile kanunun anayasaya aykırılığını ileri sürebilirler; ancak doğrudan kanuna karşı Anayasa Mahkemesine gidemezler.

Adım Adım Çözüm

Başvurunun konusunu analiz etme

Başvuru doğrudan bir 'kanun hükmüne' karşı yapılmıştır.

Bireysel başvurunun hangi tür işlemlere karşı yapılabileceğini belirlemek gerekir.

Mevzuattaki kısıtlamaları kontrol etme

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

1982

Anayasası ve

6216

sayılı Kanun, kanunların doğrudan bireysel başvuru yoluyla denetlenmesini yasaklamıştır.

Hukuki sonucu belirleme

Anayasa Mahkemesi başvuruyu 'kabul edilemezlik' kararı ile reddetmelidir.

Konu bakımından yetkisizlik veya kabul edilemezlik şartı oluşmuştur.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Konu Bakımından Sınırları

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların 'Anayasa ve AİHS ortak alanı' kuralını tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:50s

Soru 131Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunun Anayasa'ya uygunluğunun "soyut norm denetimi" (iptal davası) yoluyla incelenmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi istemi, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından ileri sürülebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla 60 gün içinde iptal davası açabilir.

Kanunların esas bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla açılacak iptal davalarında 60 günlük süre, ilgili kanunun TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildiği tarihten itibaren başlar.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bozukluğuna dayalı iptal davası başvurularını hem iptal davası hem de itiraz (def'i) yoluyla inceleyebilir.

Cumhurbaşkanı, kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için Resmi Gazete'de yayımdan itibaren en geç 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi istemi, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından ileri sürülebilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi için sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte birinin, yayımdan itibaren 10 gün içinde başvurabileceğini belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır. Bu denetim, sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin beşte biri (120 milletvekili) tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde istenebilir. Bu, kanunların demokratik meşruiyetini korurken yasama sürecini gereksiz yere aksatmamak için getirilmiş özel bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

Kanunlar üzerindeki yargısal denetim türlerini ayrıştır.

Kanunlar hem şekil (form) hem de esas (substance) bakımından denetlenebilir.

Anayasa'nın 148. maddesi bu iki denetim türü için farklı usuller öngörmüştür.

Şekil denetimine yetkili mercileri belirle.

Sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili) yetkilidir.

Anayasa m. 148/2 uyarınca siyasi parti gruplarının kanunlar için şekil denetimi isteme yetkisi yoktur.

Dava açma sürelerini kontrol et.

Şekil denetimi için 10 gün, esas denetimi için 60 gün.

Şekil bozukluklarının hızlıca tespit edilip hukuki güvenliğin sağlanması amaçlanır.

Denetim yolunu teyit et.

Şekil denetimi sadece 'İptal Davası' (soyut norm denetimi) ile yapılabilir.

Mahkemelerde görülmekte olan davalarda (itiraz yolu) şekil bozukluğu ileri sürülemez.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımı

İpuçları

Kanunların denetiminde 'şekil' ve 'esas' sürelerinin farklı olduğunu unutmayın.

Siyasi parti grupları Anayasa m. 150'de genel yetkili sayılsa da, m. 148 kanunların şekil denetimi için daha dar bir yetki alanı çizer.

Şekil denetimi davası açma süresi 10 gün, esas denetimi davası açma süresi 60 gündür.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ve Meclis İçtüzüğü için dava açma yetkilerini kanunlarla karşılaştırarak tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 132Soru →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "Bireysel Başvuru" kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla başvurulabilir.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılabilir.

Bireysel başvuru, kanun yollarının tüketildiği veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Anayasa Mahkemesinin kararları kesin olup bu kararlar aleyhine tekrar bireysel başvuru yoluna gidilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılabilir.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre yasama işlemleri (Kanun, CB Kararnamesi vb.) ve düzenleyici idari işlemler (Yönetmelik vb.) aleyhine doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilemez. Bu işlemlerin anayasaya aykırılığı ancak iptal davası veya itiraz yoluyla denetlenebilir.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun hukuki kapsamını değerlendir.

Başvurunun Anayasa'daki haklar ile AİHS kapsamındaki hakların ortak kümesini kapsaması gerektiğini teyit et.

Başvurunun kabul edilebilirlik şartlarından ilki konu bakımından yetkidir.

Başvuru usul ve ön şartlarını incele.

Tüm olağan kanun yollarının (istinaf, temyiz vb.) tüketilmesinin zorunlu olduğunu ve sürenin 30 gün olduğunu belirle.

Bireysel başvurunun 'ikincillik' ilkesi gereği idari ve yargısal yolların öncelikle bitirilmesi gerekir.

Bireysel başvuruya konu olamayacak işlemleri saptayarak yanlışı bul.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararlarının başvuru dışı olduğunu tespit et.

Anayasa madde 148 uyarınca bu işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz; bunlar için ancak iptal davası gibi yollar kullanılabilir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Kapsamı ve İstisnaları

İpuçları

Bireysel başvuru bir 'hak ihlali' davasıdır, 'norm iptali' davası değildir.

Kanunlar veya yönetmelikler genel düzenleyici işlemlerdir ve bunlara karşı doğrudan bu yolla dava açılamaz.

Anayasa'nın 148. maddesinde belirtilen istisnaları, yani hangi işlemlerin kapsam dışı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruda 'kabul edilebilirlik' kriterleri ve başvuru yapamayacak olan 'kamu tüzel kişileri' konusuna göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 133Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Soyut Norm Denetimi" (İptal Davası) hükümleri uyarınca, kanunların Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiası; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından ileri sürülebilir.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından iptali için doğrudan doğruya iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Kanunların şekil bozukluğu nedeniyle denetlenmesinde Anayasa Mahkemesi, incelemesini mahkemelerden gelen itiraz yolu (def'i yolu) başvuruları üzerine de yapabilir.

Kanunların şekil bakımından iptali için açılacak davalarda hak düşürücü süre, kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren altmış gündür.

Anayasa değişikliklerinin hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilmesi için Cumhurbaşkanı tarafından iptal davası açılması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiası; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından ileri sürülebilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiası; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından ileri sürülebilir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili) tarafından istenebilir. Bu düzenleme ile siyasi parti gruplarının kanunların şekil denetimi için dava açma yetkisi dışlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Dava açmaya yetkili olanları belirle.

Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının

1/5

'i.

Soyut norm denetiminde genel yetkili organlar bunlardır.

Kanunların şekil denetimine özgü kısıtlamayı analiz et.

Siyasi parti grupları kanunların şekil denetimi için dava açamaz.

Anayasa'nın 148. maddesi şekil denetimi yetkisini daraltmıştır.

Süre sınırlarını kontrol et.

Şekil denetimi için süre

10

gündür.

Yasama işlemlerinin hızlıca kesinleşmesi amacıyla şekil sakatlıkları için kısa bir süre öngörülmüştür.

İtiraz yolu (somut norm denetimi) ile ilişkisini kur.

Şekil bozukluğu itiraz yoluyla ileri sürülemez.

Anayasal kural gereği şekil denetimi sadece iptal davası konusu olabilir.

Anahtar Kavram

İptal Davasında Yetki ve Sınırlamalar

İpuçları

Şekil denetimi ve esas denetimi arasındaki yetkili farklarına odaklanın.

Siyasi parti gruplarının şekil denetimi yapıp yapamayacağını hatırlayın.

Kanunların şekil denetimi süresi 10 gündür ve sadece Cumhurbaşkanı ile 1/5 milletvekili başvurabilir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin denetim şartları ile kanunların denetim şartlarını bir tablo üzerinde karşılaştırarak çalışın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 134Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikayeti) müessesesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla başvuruda bulunulabilir.

Anayasada yer alan tüm temel hak ve hürriyetlerin kamu gücü tarafından ihlal edilmesi durumunda, herhangi bir ek şart aranmaksızın bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan doğruya bireysel başvuruya konu edilmesi mümkündür.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için idari ve yargısal başvuru yollarından en az birinin tüketilerek hak ihlalinin tespiti yeterli kabul edilir.

Bireysel başvuru, ihlale neden olan yargı kararının veya işlemin öğrenilmesinden itibaren 60 gün içinde doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve hürriyetlerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla başvuruda bulunulabilir.

Cevap

Bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, ihlal edildiği iddia edilen hakkın hem Anayasa'da yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller) kapsamında korunuyor olmasıdır. Bu ikili koruma alanı dışında kalan haklar için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun konu bakımından yetki alanını (ratione materiae) belirle.

Başvuru konusu hak, hem 1982 Anayasası'nda hem de Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve ek protokollerinde ortaklaşa yer almalıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin görev alanına giren her hak bireysel başvuru kapsamında değildir; uluslararası koruma mekanizmasıyla paralellik şartı aranır.

Başvuru usul şartlarını (ön şartlar) kontrol et.

İç hukuk yollarının (istinaf, temyiz vb. tüm olağan kanun yolları) tüketilmesi ve nihai karardan itibaren 30 gün içinde başvuru yapılması gerekir.

Bireysel başvuru ikincil bir hak arama yoludur; asıl olan hak ihlalinin derece mahkemelerince giderilmesidir.

Kapsam dışı işlemleri (konu dışı) ayıkla.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve yargı yolu kapalı olan işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu olamaz.

Bireysel başvuru genel düzenleyici işlemleri iptal etme aracı değil, somut olaydaki kamu gücü ihlalini tespit etme aracıdır.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Kapsamı ve Şartları

İpuçları

Bireysel başvuru, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) gitmeden önceki son durak olduğunu ve AİHM kriterleriyle uyumlu olduğunu hatırlayın.

Bu yolun 'ikincil nitelikte' olması, yerel mahkemelerin işini bitirmeden AYM'ye gidilemeyeceği anlamına gelir.

Başvuru süresinin idari yargıdaki genel dava açma süresinin (60 gün) yarısı kadar olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru sonucunda verilen 'ihlal kararı'nın hukuk sistemindeki etkisini ve yeniden yargılama sürecini inceleyin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 135Soru →

Türkiye Cumhuriyeti 1982 Anayasası'nın yargı sistemine ilişkin düzenlemeleri ve yüksek mahkemelerin hukuki statüleri dikkate alındığında, bu mahkemelerin kuruluşu, üye seçimi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı, Danıştay üyelerinin ise dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevlidir ve başkanlığı Anayasa Mahkemesi üyelerinden biri tarafından yürütülür.

Yüksek Seçim Kurulu, kararlarının kesin olması ve üyelerinin yüksek mahkeme üyeleri arasından seçilmesi nedeniyle 1982 Anayasası'nda 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenmiş kurumlardan biridir.

Sayıştay, kesin hüküm niteliğinde kararlar vermesine ve anayasanın yargı bölümünde yer almasına rağmen yüksek mahkeme statüsünde kabul edilmemektedir.

Anayasa Mahkemesi üyelerinden üçü Türkiye Büyük Millet Meclisi, geri kalan üyelerin tamamı ise doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek Seçim Kurulu, kararlarının kesin olması ve üyelerinin yüksek mahkeme üyeleri arasından seçilmesi nedeniyle 1982 Anayasası'nda 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenmiş kurumlardan biridir.

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu'nun yüksek mahkemeler arasında sayıldığını iddia eden ifade yanlıştır; çünkü YSK bir yüksek mahkeme değil, anayasal bir kuruldur.

1982 Anayasası'na göre yalnızca dört yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Yüksek Seçim Kurulu (YSK), isminde 'Yüksek' ibaresi geçmesine ve kararlarının kesin olmasına rağmen, bir yüksek mahkeme değil, seçimlerin dürüstlüğünü sağlayan özel bir 'kurul'dur ve anayasada yargı bölümünden ziyade seçimlerin genel yönetimine ilişkin kısımlarda düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 146-160. maddeleri arasındaki 'Yüksek Mahkemeler' listesini belirle.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere dört adet yüksek mahkeme olduğu tespit edilir.

Yargı hiyerarşisindeki en üst mercileri belirlemek için gereklidir.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ve Sayıştay'ın anayasal konumlarını karşılaştır.

YSK'nın 79. maddede (Yasama bölümü), Sayıştay'ın ise 160. maddede (Yargı bölümü sonu) yer aldığı ancak 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında olmadıkları görülür.

Kurumların isimlerindeki 'yüksek' ifadesinin mahkeme statüsü anlamına gelmediğini ayırt etmek gerekir.

Yüksek mahkemelerin üye seçim usullerini kontrol et.

Yargıtay'ın tamamının HSK tarafından, Danıştay'ın ise 1/4'ünün CB, 3/4'ünün HSK tarafından seçildiği teyit edilir.

Seçim usulleri arasındaki ince farkları doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sınıflandırılması ve YSK'nın Hukuki Statüsü

İpuçları

Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında kaç tane kurum sayıldığını hatırlayın.

İsminde 'yüksek' kelimesi geçen her kurulun mahkeme statüsünde olup olmadığını sorgulayın; özellikle seçim ve mali denetim organlarına dikkat edin.

YSK'nın yargı bölümünde mi yoksa yasama/seçim bölümünde mi düzenlendiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Mahkemelerin üye sayıları ve görev sürelerindeki 2017 değişikliklerini tekrar etmeniz, benzer karmaşık sorularda hız kazandıracaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 136Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikayeti) müessesesinin kapsamı, usulü ve kabul edilebilirliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru hakkına sahip değildir; ancak özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları aleyhine doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilemez.

Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının (istinaf ve temyiz gibi) tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Yabancı ülke vatandaşları, Anayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerden sadece Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile ortak koruma alanında bulunanlar için başvuruda bulunabilirler.

Mülkiyet hakkını ihlal ettiği düşünülen bir yönetmeliğin iptali amacıyla, bu düzenleyici işlemin yayımı tarihinden itibaren doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülkiyet hakkını ihlal ettiği düşünülen bir yönetmeliğin iptali amacıyla, bu düzenleyici işlemin yayımı tarihinden itibaren doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Cevap

Düzenleyici idari işlemlerin yayımı tarihinden itibaren doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır çünkü Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yoluyla düzenleyici idari işlemlerin (yönetmelik, sirküler vb.) doğrudan iptali istenemez. Bireysel başvuru yapılabilmesi için; idari bir işlem veya yargı kararı sonucunda kişinin temel haklarının güncel olarak ihlal edilmiş olması ve bu ihlale karşı tüm olağan yargı yollarının tüketilmiş olması gerekir. Doğrudan düzenleyici işlemin yayımı üzerine AYM'ye gidilmesi usulen mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Başvuru sahiplerinin ehliyeti kontrol edilmelidir.

Kamu tüzel kişilerinin başvuruda bulunamayacağı, özel hukuk tüzel kişilerinin sınırlı haklar için başvurabileceği doğrulanır.

Anayasa m.

148

6216

Sayılı Kanun m.

46

uyarınca hak özneleri belirlenmiştir.

Başvurunun konusu olabilecek işlemler incelenmelidir.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararlarının kapsam dışı olduğu tespit edilir.

Bireysel başvuru norm denetimi değil, bir hak ihlali denetimidir.

Başvuru usulü ve 'ikincillik' ilkesi değerlendirilmelidir.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi ve kesin karardan itibaren

30

gün içinde başvuru yapılması gerektiği görülür.

Bireysel başvuru ancak diğer çözüm yolları bittiğinde devreye giren bir yoldur.

Seçeneklerdeki 'doğrudan başvuru' ifadesi hukuki çerçeveyle kıyaslanmalıdır.

Yönetmelik gibi bir düzenleyici işlemin doğrudan bireysel başvuruya konu edilemeyeceği, bu işlemin ancak bir uygulaması üzerinden başvuru yapılabileceği anlaşılır.

Düzenleyici işlemlerin doğrudan iptali ancak idari yargıda (Danıştay vb.) açılacak iptal davası ile mümkündür, AYM bireysel başvuru yoluyla yönetmelik iptal etmez.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Konu Bakımından Yetki ve İkincillik İlkesi

İpuçları

Bireysel başvuru, bir 'idari dava' veya 'iptal davası' değildir.

Bireysel başvurunun konusu olamayacak işlemler; yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararlarıdır.

Yönetmeliklerin yayımı tarihinden itibaren iptali istenen yer Danıştay veya idare mahkemeleridir, doğrudan Anayasa Mahkemesi değildir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru süresinin (30 gün) ne zaman başladığını ve hangi hakların (AİHS ve Anayasa ortak alanı) bu kapsamda olduğunu tekrar edin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 137Soru →

1982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemeler, $2017$ yılındaki köklü anayasa değişiklikleri ile sayısal ve yapısal bir dönüşüme uğramıştır. Bu süreçte askeri yargı organları tasfiye edilmiş ve yargı sistemindeki hiyerarşik denge yeniden kurulmuştur. Bu çerçevede, güncel anayasal düzende "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında tahdidi olarak (isimlendirilerek) sayılan kurumların toplam sayısı ve bu grupta yer almadığı halde Anayasa'nın "Yargı" bölümünde müstakil bir madde altında düzenlenen anayasal merci aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

4

- Sayıştay

4

- Yüksek Seçim Kurulu

5

- Hâkimler ve Savcılar Kurulu

4

- Askeri Yargıtay

6

- Sayıştay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4$ - Sayıştay

Cevap

4 - Sayıştay

1982 Anayasası'nın güncel metnine göre yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir (Toplam

4

adet). Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK), Anayasa'nın "Yargı" bölümünde müstakil olarak düzenlenmesine rağmen birer yüksek mahkeme değildir. Seçeneklerdeki eşleşmelerden yalnızca

4

sayısı ile Sayıştay birlikteliği anayasal sistematiğe uygundur.

Adım Adım Çözüm

2017

Anayasa değişiklikleri sonrası yüksek mahkeme listesini belirle.

Yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir. Toplam sayı

4

olur.

2017

yılında Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılarak yargı kolu sadeleştirilmiştir.

Anayasa'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen ancak yüksek mahkeme statüsünde olmayan kurumları tespit et.

Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yargı bölümündedir ancak yüksek mahkeme değildir.

Anayasa'nın sistematiğinde yüksek mahkemeler sınırlı olarak sayılmıştır; Sayıştay mali denetim, HSK ise idari denetim ve yönetim organıdır.

Çeldiricilerdeki diğer kurumların anayasal konumlarını analiz et.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Anayasa'nın

79

. maddesinde, "Yasama" bölümü altında düzenlenmiştir.

YSK'nın yargı bölümünde yer almaması, KPSS ve hukuk sınavlarında en sık sorulan teknik ayrıntılardan biridir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemeler ve Anayasal Statüleri

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin üye seçimi ve görevleri ile Sayıştay'ın mali denetim yetkisinin sınırlarını incelemek faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Yüksek mahkemeleri 'AYDU' (Anayasa, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık) şeklinde kodlayarak sayısı ve isimleri hızlıca teyit edilebilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 138Soru →

1982 Anayasası’na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay’ın yapısı, üyelerinin seçimi ve işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekili, Yargıtay Büyük Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından belirlenen beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilinin görev süresi dört yıldır ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Yargıtay üyelerinin seçiminde Cumhurbaşkanının doğrudan üye seçme yetkisi bulunmamaktadır; üyelerin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 154. maddesi uyarınca, Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Üyelerin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi ifadesi Danıştay üyeleri için geçerli olan (3/4 HSK, 1/4 Cumhurbaşkanı) bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay üyelerinin seçim merciini Anayasa'nın 154. maddesine göre belirle.

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Anayasa, adli yargı bağımsızlığını korumak amacıyla Yargıtay üyeliği seçimini tamamen HSK'ya bırakmıştır.

Seçeneklerde sunulan karma seçim sistemini (HSK ve Cumhurbaşkanı paylaşımı) analiz et.

Üyelerin 1/4'ünün Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi kuralı Danıştay'a (idari yargı) aittir.

Yargıtay ve Danıştay arasındaki en temel yapısal farklardan biri üye seçim usulüdür.

Cumhuriyet Başsavcısı seçimindeki farkı netleştir.

Cumhurbaşkanı Yargıtay'a üye seçemez ancak seçilmiş üyeler arasından Başsavcı atar.

Üye seçimi ile yönetim kademesi ataması farklı hukuki süreçlerdir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üyelerinin Seçim Usulü ve Danıştay ile Farkları

İpuçları

Yüksek mahkemelerin üye seçim usullerini hatırlayın; Yargıtay ve Danıştay bu konuda birbirinden ayrılır.

Cumhurbaşkanının hangi yüksek mahkemeye doğrudan üye seçme yetkisi olmadığını, sadece adaylar arasından başsavcı atadığını düşünün.

Danıştay'da üyelerin %25'i Cumhurbaşkanı tarafından seçilirken, Yargıtay'da üyelerin %100'ü HSK tarafından seçilir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay üyelerinin seçim usulü ile Yargıtay üyelerinin seçim usulünü bir tablo halinde karşılaştırarak çalışmanız bu karmaşıklığı giderecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 139Soru →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, idari yargı alanında genel görevli temyiz mercii ve en yüksek mahkeme olan Danıştay'ın üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; üyelerin görev süresi on iki yıldır.

Üyelerin tamamı, idari yargı hakim ve savcıları arasından Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından ömür boyu görev yapmak üzere atanır.

Danıştay üyelerinin yarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi, kalan yarısı ise Cumhurbaşkanı tarafından dokuz yıllık bir süre için seçilir.

Üyeler, Danıştay Genel Kurulu tarafından belirlenen adaylar arasından doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından altı yıl için seçilirler.

Üyelerin dörtte üçü Cumhurbaşkanı, dörtte biri ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilmekte olup görev süresi dolanlar yeniden seçilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; üyelerin görev süresi on iki yıldır.

Cevap

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından on iki yıl için seçilir ve bir kimse iki defa Danıştay üyesi seçilemez.

1982 Anayasası'nın 155. maddesi uyarınca; Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Bu üyeler on iki yıl için seçilirler ve görev süresi biten bir üyenin yeniden seçilmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Seçim makamlarını ve oranlarını belirle.

Danıştay üyelerinin 3/4'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), 1/4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 155. maddesi üye seçimindeki bu ikili yapıyı ve oranları kesin olarak belirlemiştir.

Görev süresini ve yeniden seçilme durumunu kontrol et.

Üyelerin görev süresi 12 yıldır ve bir kişi yeniden Danıştay üyesi olarak seçilemez.

Yüksek yargı organlarındaki üyelik rotasyonunu sağlamak ve yargı bağımsızlığını korumak amacıyla görev süresi sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Danıştay Üyelerinin Seçim Usulü ve Görev Süresi

Alternatif Yöntem

Yüksek mahkemelerin seçim usullerini (Yargıtay: Tamamı HSK; Danıştay: 3/4 HSK, 1/4 CB) karşılaştırarak hatırlamak karıştırmayı önler.

Tahmini Süre:50s

Soru 140Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu tüzel kişileri, sahip oldukları anayasal hakların ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapabilirler.

Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmesine gerek yoktur; doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketilmesinden itibaren

30

günlük süre içinde yapılmalıdır.

Sadece Anayasa'da yer alan tüm temel hak ve hürriyetler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketilmesinden itibaren $30$ günlük süre içinde yapılmalıdır.

Cevap

Bireysel başvuru, olağan kanun yollarının tüketilmesinden itibaren

30

gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru, anayasal hakları ihlal edilen bireylerin olağan kanun yollarını (mahkeme süreçlerini) tamamladıktan sonra, son çare olarak Anayasa Mahkemesine başvurabildikleri bir yoldur. Mevzuata göre bu başvurunun, iç hukuk yollarının tükendiği tarihten itibaren

30

gün içinde yapılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Bireysel başvurunun temel başvuru şartlarını belirle.

Başvuru için olağan kanun yollarının tüketilmesi gerektiği ve belirli bir süre sınırı olduğu belirlendi.

Başvurunun kabul edilebilirliği için usul şartlarının yerine getirilmesi zorunludur.

Kanunda belirtilen hak düşürücü süreyi kontrol et.

Olağan kanun yollarının tüketildiği tarihten itibaren sürenin

30

gün olduğu teyit edildi.

Hak arama özgürlüğünün belirli bir zaman dilimiyle sınırlandırılması hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuru Süresi ve Şartları

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuru hakkının kapsamı dışında kalan hakları (örneğin sosyal ve ekonomik hakların büyük bir kısmı) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 7 / 47Sonraki

Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar