Yürütme

642 soru

$1982$ Anayasası'nda $2017$ değişikliği ile hayata geçirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin yürütme organına tanıdığı geniş yetkiler çerçevesinde; Cumhurbaşkanının yüksek mahkemeler ve diğer anayasal kurumlar üzerindeki atama yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Devlet Denetleme Kurulunun başkanını ve üyelerinin tamamını doğrudan seçme ve atama yetkisine sahiptir.

Yargıtay üyelerinin tamamını, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından liyakat esasına göre seçer.

Danıştay üyelerinin dörtte birini (

1/4

), idari yargı hâkim ve savcıları ile belirli niteliklere sahip kamu görevlileri arasından seçer.

Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterini, üst kademe kamu yöneticilerine ilişkin usuller çerçevesinde doğrudan atar.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirlediği adaylar arasından seçer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamını, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından liyakat esasına göre seçer.

Cevap

Yargıtay üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği ifadesi yanlıştır; zira Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (

HSK

) tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu (

HSK

) tarafından seçilir. Cumhurbaşkanının Yargıtay'a üye seçme yetkisi yoktur. Cumhurbaşkanı sadece, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Cumhuriyet Başsavcıvekilini seçer.

Adım Adım Çözüm

Yargı organlarındaki üye seçim prosedürlerini analiz edin.

Yargıtay üyelerinin

HSK

tarafından seçildiği, Cumhurbaşkanının ise bu mahkemeye üye seçme yetkisinin olmadığı saptandı.

Adli yargının tepe kurumu olan Yargıtay'ın bağımsızlığını korumak adına üye seçimleri idari bir makam olan Cumhurbaşkanlığına değil,

HSK

'ya bırakılmıştır.

Danıştay ve Anayasa Mahkemesi seçim oranlarını kontrol edin.

Danıştay üyelerinin

1/4

'ünün Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği bilgisinin anayasal bir kural olduğu teyit edildi.

Danıştay'ın idari yargıdaki danışma ve inceleme görevleri nedeniyle yürütme organına kısıtlı bir seçim hakkı tanınmıştır.

İdari ve milli güvenlik kurumlarındaki atama yetkilerini değerlendirin.

Devlet Denetleme Kurulu (

DDK

) üyelerinin tamamının ve

MGK

Genel Sekreterinin Cumhurbaşkanı tarafından atandığı doğrulandı.

Bu makamlar doğrudan Cumhurbaşkanlığı teşkilatı içerisinde yer alan veya yürütmeye bağlı çalışan birimlerdir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Atama ve Üye Seçme Yetkileri

İpuçları

Yargıtay ve Danıştay arasındaki üye seçim prosedürü farkını hatırlayın.

Cumhurbaşkanının Yargıtay için üye mi yoksa sadece 'başsavcı' mı seçtiğini düşünün.

Danıştay üyelerinin bir bölümü Cumhurbaşkanınca seçilirken, Yargıtay üyelerinin seçiminde sadece

HSK

yetkilidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin seçiminde Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı arasındaki yetki paylaşımını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 42Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütme organının düzenleyici işlem yapma yetkisi kapsamında Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmeliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile belirlenir.

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve CBK’ların uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Anayasa'da yer alan 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlığı altındaki haklar, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça olağan dönem CBK'sı ile düzenlenebilir.

Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile merkezî idareyle olan görev paylaşımları, idari yapının hızlı işlemesi amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile merkezî idareyle olan görev paylaşımları, idari yapının hızlı işlemesi amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevap

Mahalli idarelerin kuruluş ve görevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu alan Anayasa uyarınca münhasıran kanunla düzenlenmelidir.

Doğru cevap mahalli idarelerin CBK ile düzenleneceğini iddia eden seçenektir. 1982 Anayasası'nın 127. maddesi 'Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir' hükmünü amirdir. Bu nedenle yürütme organı, mahalli idarelerin hukuki rejimini bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile belirleyemez; bu alan yasamanın (TBMM) yetki alanındadır.

Adım Adım Çözüm

CBK'nın 'olumlu' ve 'olumsuz' yetki alanlarını analiz etme

Olağan dönem CBK'ları ile bakanlıkların kurulması (Madde 106) ve üst kademe yöneticilerin atanması (Madde 104) düzenlenebilir; ancak temel haklar (sosyal haklar hariç) düzenlenemez.

Anayasa, yürütmeye bazı konularda münhasır (sadece ona ait) yetki verirken bazı konuları yasaklamıştır.

Yönetmelik çıkarma yetkisini kontrol etme

2017 değişikliği ile yönetmeliklerin sadece kanunlara değil, CBK'lara da dayanabileceği teyit edilmiştir.

Normlar hiyerarşisinde yönetmelik, hem kanunun hem de CBK'nın altında yer alır.

Mahalli idarelerin hukuki dayanağını inceleme

Anayasa Madde 127: 'Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri... kanunla düzenlenir.'

Yerel yönetimlerin özerkliği ve anayasal güvencesi nedeniyle bu alan yürütmenin düzenleyici işlemine (CBK) kapatılmış, yasamanın (Kanun) tekeline bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Arasındaki Yetki Paylaşımı

Daha Fazla Pratik

Bakanlıkların teşkilat yapısı ile mahalli idarelerin kuruluşu arasındaki yetki farkına (CBK vs Kanun) dikkat ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 43Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanlığı seçim usulü ve adaylık süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İkinci oylamaya tek adayın kalması hâlinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır; adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda ise sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Cumhurbaşkanı seçilen bir milletvekilinin TBMM üyeliği ve varsa siyasi partisiyle olan ilişiği, seçim kesin sonuçlarının ilan edilmesiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilebilmek için gerekli olan yükseköğrenim şartı, adayın seçimlerin kesinleştiği tarihe kadar mezuniyet belgesini sunmasıyla hukuki geçerlilik kazanır.

Yüz bin seçmen tarafından aday gösterilmek istenen bir kişi için gerekli imzalar, aday tarafından noter huzurunda toplanmalı ve ıslak imzalı tutanaklar Yüksek Seçim Kuruluna teslim edilmelidir.

Siyasi parti grupları veya son genel seçimlerde tek başına en az %5 oy almış partiler, yalnızca kendi partilerine üye olan ve en az 40 yaşını doldurmuş kişileri aday gösterebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci oylamaya tek adayın kalması hâlinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır; adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda ise sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Cevap

İkinci oylamaya tek adayın kalması durumunda seçimin referanduma dönüşmesi ve başarısızlık halinde sadece Cumhurbaşkanı seçiminin yenilenmesi ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre, ikinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır. İkinci oylamaya tek adayın kalması hâlinde ise bu oylama referandum şeklinde yapılır. Aday, geçerli oyların salt çoğunluğunu alamazsa seçim yenilenir ve ancak bu durumda sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenmiş olur (TBMM seçimleri etkilenmez).

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı seçim turlarını analiz etme

İlk turda salt çoğunluk sağlanamazsa ikinci tura en çok oy alan iki aday kalır.

Seçim sisteminin kademeli yapısını anlamak için gereklidir.

İkinci turdaki aday eksilmesi durumunu değerlendirme

Adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetmesi halinde birinci turdaki sıralamaya göre ikame yapılır.

Anayasa 101. maddedeki yedekleme mekanizmasını kontrol etmek gerekir.

Referandum aşamasını ve sonuçlarını inceleme

Eğer ikinci turda tek aday kalırsa oylama referandum şeklinde yapılır. %50'den az oy alınırsa seçim süreci baştan başlar.

Referandumun niteliğini ve sadece yürütme organını etkilediğini teyit etmek içindir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçim Usulü ve İkame Mekanizması

İpuçları

2017 anayasa değişikliklerinden sonra 'tarafsızlık' gereği partiden ayrılma zorunluluğu kalkmıştır.

Seçmen imzalarıyla adaylıkta, suistimalleri önlemek için imzalar resmi makam olan İlçe Seçim Kurullarında bizzat atılır.

Seçim referanduma dönüştüğünde başarısızlık olursa sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir, meclis görevine devam eder.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimlerinin aynı anda yenilenmesi (erken seçim) şartlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 44Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer nedenlerle boşalması durumunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimlerine bir yıl veya daha az süre kalmışsa uygulanacak seçim takvimi ve vekâlet süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı seçimi, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimiyle birlikte yapılır ve bu tarihe kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.

Makamın boşaldığı tarihten itibaren kırk beş gün içinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yapılır ve yeni seçilen kişi genel seçimlere kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ile eş yetkiyle çalışır.

Genel seçim süreci beklenmeksizin altmış gün içinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir ve bu süre zarfında en yaşlı Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder.

Cumhurbaşkanı seçimi makamın boşalmasını takip eden ilk Pazar günü yapılır ve vekâlet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı, yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar Meclis'i feshetme yetkisini kullanamaz.

Makamın boşalması üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi derhal toplanarak kendi üyeleri arasından bir geçici Cumhurbaşkanı seçer ve genel seçimler bir yıl süreyle ertelenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı seçimi, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimiyle birlikte yapılır ve bu tarihe kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.

Cevap

Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü birlikte yapılır ve Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.

1982

Anayasası'nın

106

. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda genel seçimlere

1

yıl veya daha az süre kalmışsa, Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi birlikte yapılır. Bu ortak seçimin tarihi ise makamın boşaldığı günden itibaren

60

günü takip eden ilk Pazar günüdür. Yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayana kadar da bu makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.

Adım Adım Çözüm

Durum tespiti yapılması

Cumhurbaşkanlığı makamının boşaldığı ve genel seçimlere

1

yıl veya daha az süre kaldığı senaryo analiz edilir.

Anayasa'daki farklı seçim takvimlerini birbirinden ayırt etmek için kalan sürenin tespiti kritiktir.

Anayasa madde

106

hükmünün uygulanması

Genel seçime

1

yıl veya daha az kaldığında seçimlerin birlikte yapılması ve takvimin

60

günü takip eden ilk Pazar olması kuralı hatırlanır.

Anayasa, yürütme ve yasama organlarının uyumlu yenilenmesi için bu durumda seçimlerin birleştirilmesini emreder.

Vekâlet makamının belirlenmesi

2017

değişikliği ile vekâlet yetkisinin Cumhurbaşkanı yardımcısına geçtiği doğrulanır.

Eski sistemdeki Meclis Başkanı vekâleti günümüzde geçerli değildir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda kalan süreye göre değişen seçim takvimi ve vekâlet kuralları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 45Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürürlükte bulunan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından aynı konuda sonradan çıkarılan bir kanun hükmünün farklı düzenlemeler içermesi durumunda uygulanacak hukuki kural aşağıdakilerden hangisidir?

Kanun hükmü uygulanır ve kararnamenin kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.

Hiyerarşik olarak eşit oldukları için sonraki tarihli düzenleme olan kanun esas alınır.

Yürütme yetkisine ilişkin konularda kararname hükmü kanuna göre öncelikle uygulanır.

Uyuşmazlık Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanana kadar her iki hüküm de askıda kalır.

Cumhurbaşkanı, hangi düzenlemenin uygulanacağı konusunda hakem sıfatıyla karar verir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun hükmü uygulanır ve kararnamenin kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.

Cevap

Kanun hükmünün uygulanması ve kararnamenin hükümsüz hale gelmesi

1982 Anayasası'nın 104. maddesinde yer alan açık hükme göre; Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Bu durum yasamanın genelliği ve asli düzenleme yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Normlar hiyerarşisindeki sıralamayı hatırla.

Anayasa > Kanun > Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi > Yönetmelik.

Hukuk kuralları arasındaki üstünlük ilişkisini belirlemek için gereklidir.

1982 Anayasası Madde 104'teki 'çatışma' kuralını uygula.

Kanun ile CBK farklı hüküm içerirse kanun uygulanır; Meclis kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.

Anayasa, yasama organının asliliğini korumak amacıyla bu özel düzenlemeyi öngörmüştür.

Anahtar Kavram

CBK ve Kanun Çatışması (Hiyerarşik Üstünlük)

Tahmini Süre:50s

Soru 46Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişikliklerle benimsenen hükümet sistemi modeline göre; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevleri ve TBMM ile olan ilişkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekili olan bir kimsenin bakan olarak atanması durumunda Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve teşkilat yapısı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan kanunla düzenlenir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevlerine başlarken Cumhurbaşkanı huzurunda ant içerler.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, hem görevleriyle ilgili hem de kişisel suçlarından dolayı doğrudan Yargıtay ilgili ceza dairesinde yargılanırlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 'Gensoru' mekanizmasını kullanarak bakanların veya Cumhurbaşkanı yardımcılarının görevine son verebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili olan bir kimsenin bakan olarak atanması durumunda Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.

Cevap

Milletvekili iken bakan olarak atanan bir kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeliği kendiliğinden sona erer.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Eğer TBMM üyelerinden (milletvekillerinden) biri bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanırsa, anayasa gereği milletvekilliği sıfatı sona erer. Bu durum, yeni sistemde yasama ve yürütme organlarının ayrılığını güçlendiren bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

Yürütme organının yeni yapısını analiz etme

2017 değişikliği ile parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiştir.

Yürütme yetkisi tek elde (Cumhurbaşkanı) toplanmış, Bakanlar Kurulu kaldırılmıştır.

Yasama ve Yürütme arasındaki uyumsuzluk kuralını inceleme

Anayasa'nın 106. maddesi gereği yürütme görevinde (bakan/CB yardımcısı) olanların yasama üyesi olamayacağı saptanmıştır.

Kuvvetler ayrılığının sertleşmesi nedeniyle bir kişinin aynı anda hem TBMM üyesi hem de bakan olması engellenmiştir.

Diğer seçeneklerdeki usulleri (kararname, ant içme, denetim) kontrol etme

Bakanlıkların CBK ile kurulduğu, yeminin TBMM'de yapıldığı ve gensorunun kaldırıldığı teyit edilmiştir.

Anayasal düzenlemelerin güncel halleri yanlış seçeneklerin elenmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütme Organının Teşkilatlanması

İpuçları

Yeni sistemde yürütme organı tek bir kişiden (Cumhurbaşkanı) oluşur, diğerleri onun yardımcılarıdır.

Bir kişinin hem yasama (TBMM) hem de yürütme (Bakanlık) üyesi olup olamayacağını düşünün.

Gensoru ve güvenoyu gibi yetkilerin 2017'de kaldırıldığını, bakanların sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanına vekalet etme şartlarını ve TBMM'nin bilgi edinme yollarını (yazılı soru, meclis araştırması vb.) gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 47Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla işletilen cezai sorumluluk süreci ve bu sürecin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı verilen Cumhurbaşkanının seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde Cumhurbaşkanlığı sıfatı kendiliğinden sona erer.

Soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu yeterli olup, bu karar üzerine kurulan komisyon raporunu en geç altı ay içinde Meclis Başkanlığına sunar.

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma önergesi verilmesi için en az 301 milletvekilinin imzası gerekirken, yargılama süreci Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından yürütülür.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sadece görevde bulunduğu süre boyunca işlediği görevle ilgili suçları kapsamakta olup, kişisel suçları nedeniyle görevi bittikten sonra genel hükümlere göre yargılanır.

Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sevk kararıyla birlikte sona erer ve TBMM kırk beş gün içinde yeni Cumhurbaşkanı seçimini tamamlamak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı verilen Cumhurbaşkanının seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde Cumhurbaşkanlığı sıfatı kendiliğinden sona erer.

Cevap

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevki için TBMM'nin üçte iki (400) gizli oyu gerekir ve seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet durumunda görevi kendiliğinden sona erer.

Seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyetin görevi kendiliğinden sona erdirmesi ve bu kararın TBMM'nin üçte iki çoğunluğuyla alınması, 2017 Anayasa değişikliğiyle getirilen güncel ve doğru prosedürdür.

Adım Adım Çözüm

Önerge Aşamasını Belirleme

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) gerekir.

Sürecin resmen başlayabilmesi için ilk adım önergedir.

Soruşturma Açılması Kararını İnceleme

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) gizli oyla karar verir.

İddianın araştırılması için Meclis'te nitelikli çoğunluk aranır.

Yüce Divana Sevk Kararını Kontrol Etme

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

milletvekili) gizli oyla karar verir.

Yargılama aşamasına geçiş en yüksek sayısal eşiğe bağlanmıştır.

Yargılama Sonucunu Değerlendirme

Seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet görevi sona erdirir.

Anayasa'nın 105. maddesi gereğince suçun niteliği görevin devamını belirler.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluk Süreci

İpuçları

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu için TBMM'de üç farklı sayısal eşik (

301, 360, 400

) bulunur.

Yargılama sonucunda görevin sona ermesi için mahkûmiyetin 'milletvekili seçilmeye engel' bir suçtan olması gerekir.

Yüce Divana sevk kararı TBMM üye tamsayısının

2/3

çoğunluğuyla ve mutlaka gizli oylamayla alınır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk sürecini Cumhurbaşkanı ile kıyaslayarak inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 48Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanlığı seçim süreci, adaylık şartları ve oylama usullerine ilişkin aşağıda yer alan değerlendirmelerden hangisi, anayasal sistemin bütünlüğü ve seçimlerin yenilenmesi rejimi bakımından hatalıdır?

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilebilmek için kırk yaşını doldurmuş olmak, yükseköğrenim yapmış olmak, Türk vatandaşı olmak ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak zorunludur.

Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.

İkinci oylamanın tek adaylı bir referanduma dönüşmesi ve bu oylamada adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda; mevcut Cumhurbaşkanı'nın görevi derhal sona erer ve hem Türkiye Büyük Millet Meclisi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yenilenir.

Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği, seçim sonuçlarının Yüksek Seçim Kurulu tarafından kesin olarak ilan edildiği tarihten itibaren kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci oylamanın tek adaylı bir referanduma dönüşmesi ve bu oylamada adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda; mevcut Cumhurbaşkanı'nın görevi derhal sona erer ve hem Türkiye Büyük Millet Meclisi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yenilenir.

Cevap

İkinci oylamanın referanduma dönüşmesi ve başarısızlıkla sonuçlanması durumunda hem Meclis hem de Cumhurbaşkanı seçimlerinin birlikte yenileneceğini savunan ifade hatalıdır; zira bu durumda sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

1982 Anayasası'nın 102. maddesinin dördüncü fıkrasına göre; tek adayla yapılan referandumda geçerli oyların salt çoğunluğu sağlanamazsa, sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir. Bu durumda yasama organı (TBMM) seçimlerinin yenilenmesi söz konusu değildir. Ayrıca anayasanın aynı maddesi uyarınca, yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar görev süresi dolan Cumhurbaşkanı görevine devam eder; yani görev 'derhal' sona ermez.

Adım Adım Çözüm

Adaylık şartlarını kontrol et

40 yaş, yükseköğrenim ve milletvekili yeterliliği (ilkokul mezuniyeti hariç) şartları mevcuttur.

Anayasa madde 101 uyarınca temel niteliklerin doğrulanması gerekir.

Aday gösterme usullerini incele

Grup, %5 oy ve 100 bin imza yöntemleri yasaldır.

Adaylık başvuru kanallarının güncelliği kontrol edilmelidir.

Seçim turları ve ikame kurallarını değerlendir

Ölüm veya yeterlik kaybında birinci turdaki sıraya göre ikame yapılır.

Sürecin kesintiye uğramaması için öngörülen anayasal mekanizma budur.

Referandum başarısızlığının hukuki sonucunu analiz et

Anayasa 102. maddeye göre sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir; meclis seçimi etkilenmez.

Referandum başarısızlığı, seçimlerin 'birlikte' yenilenmesi gereken (karşılıklı fesih/yenileme) hallerden biri değildir.

Anahtar Kavram

Referandum Başarısızlığı ve Seçimlerin Yenilenmesi İstisnası

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (karşılıklı fesih) ile referandum başarısızlığı arasındaki farkı anayasa metni üzerinden karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 49Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile yürütme organının yapısında köklü değişikliklere gidilmiştir. Bu düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir sebeple boşalması (ölüm, istifa vb.) ile Cumhurbaşkanı'nın hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle görevinden geçici olarak ayrılması hallerinde vekalet ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Makamın boşalması halinde en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı; geçici ayrılma halinde ise Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Her iki durumda da TBMM Başkanı, yeni Cumhurbaşkanı seçilene veya asıl Cumhurbaşkanı görevine dönene kadar Cumhurbaşkanlığına vekalet eder.

Makamın boşalması durumunda TBMM Genel Kurulu tarafından seçilen yardımcı, geçici ayrılma durumunda ise en yaşlı yardımcı vekalet eder.

Makamın boşalması halinde tüm yardımcılar kurul halinde, geçici ayrılma halinde ise Milli Savunma Bakanı vekalet eder.

Her iki durumda da Cumhurbaşkanı yardımcıları arasından kıdemi en fazla olan bakan vekalet görevini üstlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması halinde en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı; geçici ayrılma halinde ise Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı, geçici ayrılma durumunda ise Cumhurbaşkanı'nın görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Doğru ifade, anayasal ayrımı net bir şekilde ortaya koymaktadır: Cumhurbaşkanlığı makamı ölüm veya istifa gibi nedenlerle tamamen boşalırsa, seçimlere kadar 'en yaşlı' yardımcı vekalet eder. Ancak Cumhurbaşkanı sadece geçici bir sebeple (gezi, hastalık) görevinden uzaklaşırsa, hangi yardımcısının vekalet edeceğine bizzat kendisi karar vererek bir 'görevlendirme' yapar.

Adım Adım Çözüm

Vekalet gerektiren durumun niteliğini ayırt etme.

Durum 'makamın boşalması' (sürekli) ve 'geçici ayrılma' (geçici) olarak ikiye ayrılır.

Anayasa her iki durum için farklı vekil belirleme usulleri öngörmüştür.

Makamın boşalması (ölüm, istifa, seçilme yeterliliğini kaybetme vb.) durumundaki kuralı uygulama.

Bu durumda 'en yaşlı' Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder.

Anayasa Madde 106/4 gereği makam boşaldığında otomatik olarak en yaşlı yardımcı yetkilendirilir.

Geçici ayrılma (hastalık, yurt dışı gezisi vb.) durumundaki kuralı uygulama.

Bu durumda Cumhurbaşkanı'nın kendi 'görevlendirdiği' yardımcısı vekalet eder.

Anayasa Madde 106/2 uyarınca geçici ayrılmalarda iradi bir görevlendirme esastır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Vekalet Usulü (Anayasa m. 106)

İpuçları

Vekalet yetkisinin 2017'den sonra TBMM Başkanı'ndan alınıp yürütme içindeki bir makama verildiğini hatırlayın.

Makamın tamamen boşalması ile geçici ayrılma durumları için Anayasa iki farklı kriter (yaş vs. görevlendirme) belirlemiştir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde yapılacak seçimlerin sürelerini (45 gün veya bir sonraki genel seçimle birleştirilme şartları) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 50Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanı seçimi, adaylık süreci ve seçim sonuçlarının hukuki etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İkinci oylamaya tek adayın kalması nedeniyle yapılan referandumda, adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması hâlinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Cumhurbaşkanı adaylığı için kırk yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim yapmış olmak yeterli olup; adayların ayrıca milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olması şartı aranmaz.

Siyasi parti grupları ile en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde onunu almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetmesi hâlinde, ikinci oylama birinci oylamadaki sıraya göre ikame yapılarak bir hafta ertelenir.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği ile siyasi partisiyle olan ilişiği, seçim sonuçlarının kesinleştiği tarihte kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci oylamaya tek adayın kalması nedeniyle yapılan referandumda, adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması hâlinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Cevap

İkinci oylamaya tek adayın kalması durumunda yapılan referandumda gerekli çoğunluk sağlanamazsa sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

1982 Anayasası'nın 101. maddesinin son fıkrası uyarınca, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasında tek adayın kalmasıyla yapılan referandumda adayın salt çoğunluğu alamaması durumunda 'sadece Cumhurbaşkanı seçimi' yenilenir. Bu hüküm, yasama ve yürütme seçimlerinin kural olarak birlikte yapılması ilkesine getirilen önemli bir istisnadır ve adayın halktan güvenoyu alamaması durumunda sürecin sıfırlanmasını öngörür.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanı seçiminin turlarını ve referandum koşulunu analiz etme.

İlk turda salt çoğunluk (

50+1

) sağlanamazsa ikinci tura en çok oy alan iki aday katılır.

Seçim sürecinin temel işleyişini belirlemek için.

İkinci turda aday eksilmesi durumundaki prosedürü değerlendirme.

İkinci tura tek aday kalırsa seçim referanduma dönüşür ve adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alması gerekir.

Anayasa'nın 101. maddesindeki özel durumu tespit etmek için.

Referandumun başarısız olması durumundaki hukuki sonucu belirleme.

Eğer aday salt çoğunluğu alamazsa, genel seçimler (TBMM) yenilenmez, sadece Cumhurbaşkanı seçimi baştan yenilenir.

Seçimlerin yenilenmesi ile ilgili istisnai kuralı doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde Referandum ve Seçimin Yenilenmesi Usulü

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçiminin ikinci turunda adayların eşit oy alması durumunda ne yapılacağına dair anayasal bir boşluk olup olmadığını doktrin açısından inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 51Soru →

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenen Devlet Denetleme Kurulunun (DDK), 2017 anayasa değişiklikleri ile geçirdiği yapısal dönüşüm ve sahip olduğu güncel yetkiler dikkate alındığında, kurulun hukuki statüsüne dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri münhasıran Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir ve kurul yargı organları dışındaki tüm kamu kurumlarında idari soruşturma yapabilir.

Kurulun denetim alanı, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını ve işçi sendikalarını kapsamakla birlikte, Türk Silahlı Kuvvetleri kurulun inceleme ve denetleme yetkisinin dışında bırakılmıştır.

Kurulun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır; ancak kurulun bağımsızlığını korumak amacıyla üyelerin özlük hakları ve görev süreleri kanunla güvence altına alınır.

Kurulun 2017 yılında kazandığı idari soruşturma yetkisi, suç teşkil eden fiillerin tespiti halinde adli yargılama sürecini de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Kurul, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir anayasal kuruluş olmasına rağmen, denetim raporlarının sonuçlarını doğrudan TBMM Başkanlığına sunmakla yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri münhasıran Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir ve kurul yargı organları dışındaki tüm kamu kurumlarında idari soruşturma yapabilir.

Cevap

Doğru olan ifadede, DDK'nın kuruluş ve işleyişinin 2017 anayasa değişikliği sonrası 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenlendiği ve yetki alanına 'idari soruşturma'nın eklendiği belirtilmektedir. Ayrıca yargı organlarının denetim dışı tutulduğu bilgisi anayasal bir gerçektir.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın hiyerarşik konumunun belirlenmesi

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetleme organıdır.

Anayasa m. 108 gereği yürütme organının denetim yetkisini Cumhurbaşkanı adına kullanır.

2017 Anayasa değişikliği ile gelen yetkilerin incelenmesi

Kurulun 'inceleme, araştırma ve denetleme' yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yapma yetkisi eklenmiştir.

Yürütmenin denetim gücünü artırmak amacıyla bu yetki tanımlanmıştır.

Hukuki düzenleme dayanağının kontrolü

Kurulun yapısı ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.

Anayasa'nın açık hükmü uyarınca bu alan kanunla değil, CBK ile düzenlenen 'münhasır' alanlardan biridir.

Denetim kapsamı dışındaki kurumların tespiti

Sadece 'Yargı Organları' denetim kapsamı dışındadır.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği, yürütmeye bağlı bir kurulun yargı mercilerini denetlemesi mümkün değildir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulunun (DDK) 2017 sonrası anayasal statüsü ve idari soruşturma yetkisi.

Soru 52Soru →

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı'nın yargı organları üzerindeki seçme ve atama yetkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden 12'sini doğrudan veya dolaylı olarak seçer.

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçer.

Yargıtay üyelerinin tamamını, Yargıtay Büyük Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından seçer.

Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK), kanunda belirtilen kategorilerden 4 üye seçer.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından seçer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay üyelerinin tamamını, Yargıtay Büyük Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından seçer.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay üyelerini seçme yetkisi bulunmamaktadır; bu üyelerin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

1982 Anayasası'na göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay nezdindeki tek seçme yetkisi, Yargıtay Genel Kurulunun sunduğu adaylar arasından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini belirlemektir. Dolayısıyla Yargıtay üyelerini seçme ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Yüksek mahkemelerin üye seçim usullerini karşılaştırın.

Anayasa Mahkemesi (12 üye), Danıştay (1/4 üye) ve HSK (4 üye) seçimlerinde Cumhurbaşkanı doğrudan yetkilidir.

Anayasa'nın yürütmeye tanıdığı yargısal atama yetkilerini belirlemek için.

Yargıtay üyeleri ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı arasındaki seçim farkını analiz edin.

Cumhurbaşkanı Başsavcıyı seçerken, üyeleri seçme yetkisine sahip değildir.

Adli yargının en üst karar organı olan Yargıtay'ın üye seçiminde idari özerkliğin korunması gereği üyeler HSK tarafından belirlenir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri

İpuçları

Yargıtay ve Danıştay'ın üye seçim usulleri birbirinden farklıdır.

Danıştay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından seçilirken, Yargıtay üyelerinin seçiminde sadece Hakimler ve Savcılar Kurulu yetkilidir.

Cumhurbaşkanı Yargıtay için sadece Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini seçer; dairelerde görev yapacak üyeleri seçmez.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın ve Anayasa Mahkemesi'nin üye sayıları ile TBMM-Cumhurbaşkanı arasındaki dağılımı bir tablo üzerinde çalışarak pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 53Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetleme organı olan Devlet Denetleme Kurulu’nun (DDK) kuruluşu, işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri aşağıdakilerin hangisi ile düzenlenir?

Kanun

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Cumhurbaşkanlığı Kararı

Meclis İçtüzüğü

Yönetmelik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun kuruluşu, işleyişi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu durum, kurulun Cumhurbaşkanlığına olan bağlılığını ve yürütmenin iç düzenleme yetkisini pekiştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

Kurumun bağlı olduğu makamı belirleyin.

Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Anayasal statüsünü anlamak denetim ve düzenleme yetkisini belirler.

1982 Anayasası'nın ilgili maddesini (Madde 108) inceleyin.

Anayasa, bu kurulun tüm idari yapısının 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' ile düzenleneceğini açıkça belirtir.

2017 değişiklikleri ile bu alandaki kanuni düzenleme şartı kaldırılmıştır.

Normlar hiyerarşisindeki yerini doğrulayın.

Doğru seçeneğin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi olduğu sonucuna ulaşılır.

Münhasır kararname alanı olan bu konu, idarenin düzenleme yetkisinin bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Hukuki Dayanağı

İpuçları

Bu kurulun statüsü 2017 yılında önemli bir değişikliğe uğramıştır.

Yürütme organının kendi iç yapısını düzenlemek için kullandığı en temel düzenleyici işlemi düşünün.

Anayasa Madde 108'de 'kanunla' ibaresi yerine hangi ifade getirilmiştir?

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim kapsamı dışında kalan tek kurum grubunu (Yargı) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 54Soru →

1982 Anayasası'na göre yürütme yetkisine sahip olan Cumhurbaşkanı, aynı zamanda devletin başı sıfatıyla anayasada belirtilen çeşitli yargısal, idari ve yasama süreçlerine dahil görevleri yerine getirir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası çerçevesinde Cumhurbaşkanının yargı alanına ilişkin görev veya yetkileri arasında gösterilemez?

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek

Anayasa Mahkemesine üye seçmek

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerini seçmek

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve vekilini seçmek

Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek

Cevap

Sayıştay Başkanı ve üyelerini seçmek, Cumhurbaşkanının değil, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasındadır.

Anayasa'nın 160. maddesine göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir ve giderlerini 'Türkiye Büyük Millet Meclisi adına' denetlemekle görevlidir. Bu nedenle Sayıştay Başkanı ve üyeleri, TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilir. Cumhurbaşkanının bu süreçte bir atama yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atama yetkilerini analiz edin.

Cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesi (12 üye), Danıştay (

1/4

üye), HSK (4 üye) ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçiminde yetkilidir.

Anayasa'nın 104. maddesinde Cumhurbaşkanının yargı ile ilgili görevleri net bir şekilde tanımlanmıştır.

Yargıtay üyelerinin seçim usulünü kontrol edin.

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir, ancak Başsavcıyı Cumhurbaşkanı seçer.

Kurum içi hiyerarşi ve atama yetkilerinin ayrımını yapmak hataları önler.

Sayıştay'ın anayasal statüsünü değerlendirin.

Sayıştay, anayasada 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş olsa da, TBMM adına mali denetim yapar.

Sayıştay'ın denetim odağının Meclis olması, seçim yetkisinin de Meclis'te olmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri

İpuçları

Cumhurbaşkanı birçok yüksek yargı organına üye seçerken, bir kurum özellikle TBMM adına mali denetim yaptığı için Meclis tarafından seçilir.

Danıştay ve Yargıtay arasındaki farka dikkat edin; Yargıtay'ın sadece Başsavcısını seçerken, Danıştay'ın üyelerinin bir kısmını doğrudan seçer.

Bütçe denetimi yapan ve raporlarını TBMM'ye sunan kurumun üyelerini kimin seçtiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yasama ile ilgili görevlerini (kanunları yayımlamak, veto etmek vb.) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu tabloyu ezberlemek KPSS için hayat kurtarıcıdır:
- Anayasa Mahkemesi: 12 (CB) + 3 (TBMM)
- HSK: 4 (CB) + 7 (TBMM) + 2 (Doğal)
- Danıştay:

1/4

(CB) +

3/4

(HSK)
- Sayıştay: Tamamı (TBMM)
- Yargıtay Üyeleri: Tamamı (HSK)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 55Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemelere göre, Olağanüstü Hal (OHAL) ilanı ve bu süreçte uygulanan hukuki rejimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına ait olup, ilan kararı verildiği gün Resmi Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü halin süresi, başlangıç aşamasında altı ayı geçemez.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı uygulanmaz.

Olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Meclis onayına sunulan Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Meclis tarafından üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, anayasaya şekil veya esas bakımından aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.

Cevap

Olağanüstü hal kararnamelerinin yargısal denetimine ilişkin ifade yanlıştır; bu kararnamelere karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

1982 Anayasası'nın 148. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, olağanüstü hallerde ve savaş sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz. Dolayısıyla iptal davası açılmasının mümkün olduğunu savunan ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan yetkisi ve ilk ilan süresini kontrol etme.

İlan yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ve süre 6 ayı geçemez.

Anayasa m. 119 gereği yürütme organının takdir yetkisi bu sınırlar içindedir.

Sürenin uzatılması ve savaş hali istisnasını değerlendirme.

Uzatma yetkisi TBMM'dedir, her defasında 4 aydır, savaşta sınır yoktur.

Yasama organının yürütme üzerindeki denetimini temsil eder.

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetimini inceleme.

Anayasa m. 148 uyarınca bu kararnamelere karşı iptal davası açılamaz.

Anayasa koyucu, acil ve istisnai durumların gerektirdiği hız ve etkinlik nedeniyle bu işlemleri yargı denetimi dışında tutmuştur.

OHAL kararnamelerinin Meclis onay sürecini doğrulama.

3 ay içinde karara bağlanmayan kararnameler kendiliğinden kalkar.

Kararnamelerin kalıcı hukuk düzenine etkisini sınırlamak ve Meclis'i karar almaya zorlamak içindir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Rejimi ve Kararnamelerin Yargısal Bağışıklığı

İpuçları

Anayasa'nın 148. maddesinde yer alan 'yargı denetimi dışındaki işlemler' listesini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile OHAL kararnamelerini; yargı yolu, düzenleme alanı ve Meclis onay süreci bakımından karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 56Soru →

1982 Anayasası’na göre "Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı" ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi yanlıştır?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Millî güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı, barışta Silahlı Kuvvetlerin komutanıdır.

Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yerine getirir.

Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevleri kanunla düzenlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yerine getirir.

Cevap

Genelkurmay Başkanı'nın savaşta Başkomutanlık görevlerini TBMM adına değil, Cumhurbaşkanı namına yerine getireceği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre; Genelkurmay Başkanı, Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir. Seçenekte belirtilen 'Türkiye Büyük Millet Meclisi adına' ifadesi hukuken yanlıştır; çünkü Başkomutanlık yetkisi TBMM'nin manevi varlığında bulunsa da, bu yetkinin fiilen kullanımı Cumhurbaşkanı üzerinden gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 117. maddesindeki Başkomutanlık tanımının incelenmesi.

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ve Cumhurbaşkanı'nca temsil edildiği görülür.

Makamın kaynağını ve temsilcisini belirlemek için.

Milli güvenlik ve TSK'nın savaşa hazırlanmasındaki sorumluluk zincirinin analizi.

Bu konuda TBMM'ye karşı asıl sorumlu makamın Cumhurbaşkanı olduğu saptanır.

Siyasi sorumluluğun kime ait olduğunu ayırt etmek için.

Genelkurmay Başkanı'nın savaş dönemindeki yetki devrinin kontrol edilmesi.

Genelkurmay Başkanı'nın savaşta Başkomutanlık görevlerini 'Cumhurbaşkanı namına' yürüttüğü bilgisine ulaşılır.

Yetkinin kimden vekaleten alındığını belirlemek için.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Madde 117: Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı İlişkisi

İpuçları

Başkomutanlık yetkisinin 'sahibi' ile bu yetkiyi savaşta 'temsil eden' ve 'uygulayan' makamlar farklıdır.

Genelkurmay Başkanı, barışta doğrudan TSK'nın başındadır ancak savaşta yetkisini bir üst makamdan devralır.

Anayasa'nın 117. maddesinde Genelkurmay Başkanı'nın savaşta yetkiyi kimin 'namına' kullandığına dikkat edin; bu kişi TBMM değil, Cumhurbaşkanı'dır.

Daha Fazla Pratik

Genelkurmay Başkanı'nın güncel idari yapıda kime bağlı ve sorumlu olduğunu (Milli Savunma Bakanı) öğrenmek bu konuyu tamamlayacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 57Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Olağanüstü Hal (OHAL) rejimi çerçevesinde; ilanı, süresi ve denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal, Milli Güvenlik Kurulu’nun görüşü alınarak Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ilan edilir.

Cumhurbaşkanı, olağanüstü hali yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi tek seferde bir yılı geçmemek üzere ilan edebilir.

Olağanüstü hal ilanı kararı derhal Resmî Gazete’de yayımlanır; ancak yürürlüğe girmesi için TBMM tarafından salt çoğunlukla onaylanması gerekir.

Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı uygulanmaz.

Olağanüstü hal süresini her defasında altı ayı geçmemek üzere uzatma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir; ancak savaş hallerinde bu süre sınırı uygulanmaz.

Cevap

Olağanüstü hal süresini uzatma yetkisi TBMM'ye aittir; uzatma süresi her defasında en fazla dört aydır ve savaş durumunda bu sınır uygulanmaz.

Anayasa'nın 119. maddesine göre OHAL ilan yetkisi Cumhurbaşkanına verilmişken (en fazla 6 ay), bu süreyi uzatma yetkisi denetim mekanizması gereği TBMM'ye bırakılmıştır. TBMM, Cumhurbaşkanının talebiyle süreyi her defasında en fazla 4 ay uzatabilir. Ancak savaş hali, ülkenin içinde bulunduğu hayati tehlike nedeniyle bu 4 aylık sınırın uygulanmadığı tek istisnadır.

Adım Adım Çözüm

İlan makamını ve süresini belirle.

Cumhurbaşkanı, en fazla 6 ay için OHAL ilan eder.

Yürütme organının hızlı karar alması gereken durumlar için Anayasa 119. madde bu yetkiyi Cumhurbaşkanına vermiştir.

Onay ve uzatma sürecini analiz et.

Karar derhal Meclis onayına sunulur. Uzatma yetkisi TBMM'dedir (Her seferinde en fazla 4 ay).

Yasama organının yürütme üzerindeki denetimini sağlamak adına uzatma kararı Meclis'e bırakılmıştır.

İstisnai durumları kontrol et.

Savaş halinde 4 aylık süre sınırı aranmaz.

Savaşın getirdiği belirsizlik ve olağanüstü koşullar nedeniyle sürenin kısıtlanması devletin bekasını tehlikeye atabilir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) İlan ve Uzatma Prosedürü

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin TBMM'de görüşülme süresi ve yargısal denetimi konusuna çalışılması tavsiye edilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 58Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliği ile düzenlenen yürütmenin düzenleyici işlemlerinden biri olan "Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK)" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Anayasa'da belirtilen sosyal ve ekonomik haklar dışındaki temel haklar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'da belirtilen sosyal ve ekonomik haklar dışındaki temel haklar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevap

Sosyal ve ekonomik haklar dışındaki temel hakların olağan dönem CBK'sı ile düzenlenebileceğini belirten seçenek yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'Temel Haklar ve Ödevler' ile 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' ve dördüncü bölümünde yer alan 'Siyasi Haklar ve Ödevler' Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez. Sadece üçüncü bölümdeki 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' CBK ile düzenlenebilir. Dolayısıyla diğer hakların da düzenlenebileceğini söyleyen ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBK) konu bakımından sınırlarını belirlemek.

Anayasa m.104'e göre CBK'lar; temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevleri (Sosyal ve Ekonomik Haklar hariç) düzenleyemez.

Yürütmenin düzenleme yetkisi, yasama alanına müdahale etmemek için sınırlanmıştır.

CBK ve Kanun arasındaki çatışma kurallarını incelemek.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz ve çatışma halinde kanun üstündür.

Normlar hiyerarşisi ilkesi gereği kanun, olağan dönem CBK'sından üstün konumdadır.

Seçenekleri bu anayasal kurallara göre değerlendirmek.

Sosyal ve ekonomik haklar dışındaki hakların CBK ile düzenlenebileceği iddiası Anayasa'ya aykırıdır.

Sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) CBK ile düzenlenebilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hangi hak kategorilerini düzenleyebildiğini hatırlayın.

Anayasa'daki 'Kişi Hakları' ve 'Siyasi Haklar' sert çekirdekli koruma altındadır ve sadece yasama organı tarafından (kanunla) düzenlenebilir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile olağan dönem kararnameleri arasındaki yetki ve yargısal denetim farklarını çalışınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 59Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeye göre, Cumhurbaşkanının katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantılarına aşağıdakilerden hangisi başkanlık eder?

Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Genelkurmay Başkanı

TBMM Başkanı

Milli Savunma Bakanı

İçişleri Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanının yokluğunda Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlık eder.

1982 Anayasası'nın 118. maddesine göre Milli Güvenlik Kurulu'na Cumhurbaşkanı başkanlık eder; onun katılamadığı hallerde ise kurul, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında toplanır. Kurul normal şartlarda iki ayda bir toplanır ve gündemi, Cumhurbaşkanı Yardımcısı ile Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın anayasal başkanını belirle.

Kurulun başkanı Cumhurbaşkanıdır.

1982 Anayasası'nın 118. maddesi uyarınca kurulun hiyerarşik lideri Cumhurbaşkanıdır.

Cumhurbaşkanının toplantıya katılamadığı özel durumdaki vekâlet kuralını hatırla.

Cumhurbaşkanı katılamadığında kurula Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlık eder.

2017 anayasa değişikliği ile Başbakanlık makamı kaldırılarak vekâlet görevi Cumhurbaşkanı Yardımcısına verilmiştir.

Anahtar Kavram

MGK Başkanlığı ve Vekâlet

Tahmini Süre:45s

Soru 60Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve güncel hükümler çerçevesinde, Cumhurbaşkanı seçimi ve adaylık süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilir.

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

En az yüz bin seçmen tarafından Cumhurbaşkanlığına aday gösterilmek mümkündür.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin, varsa partisi ile ilişiği kesilir.

Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı seçilen kişinin, varsa partisi ile ilişiği kesilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle ilişiğinin kesileceğine dair ifade yanlıştır; çünkü 2017 değişikliği ile bu zorunluluk kaldırılmıştır.

1982 Anayasası'nın 101. maddesinde 2017 yılında yapılan değişiklik ile 'Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisi ile ilişiği kesilir' ibaresi metinden çıkarılmıştır. Dolayısıyla, Cumhurbaşkanı seçilen kişinin partisiyle ilişiğinin kesileceğine dair ifade güncel anayasal mevzuata göre yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Adaylık yollarını hatırla.

Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler ve 100.000 seçmen aday gösterebilir.

Anayasa'nın 101. maddesi adaylık yollarını üç grupta toplamıştır.

Seçilme sonuçlarını analiz et.

Milletvekili seçilen kişinin meclis üyeliği düşer ancak parti üyeliği devam edebilir.

Yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı için 2017'de 'tarafsızlık' tanımı parti üyeliğine engel olmayacak şekilde güncellenmiştir.

Yanlış olan seçeneği işaretle.

Parti ile ilişiğin kesilmesi kuralı eski parlamenter sistem dönemine aittir.

Güncel anayasal düzende Cumhurbaşkanının partisiyle ilişiği kesilmez.

Anahtar Kavram

Partili Cumhurbaşkanlığı ve Adaylık Şartları

İpuçları

2017 Anayasa değişikliği ile Türkiye'de 'Partili Cumhurbaşkanlığı' modeline geçildiğini hatırlayın.

Cumhurbaşkanının hem milletvekili olup olamayacağına hem de bir partiye üye olup olamayacağına ilişkin kuralları birbirinden ayırın.

Milletvekilliği sona erer ancak parti üyeliği devam eder. Bu ayrım sorunun anahtarıdır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçilme nitelikleri (yaş, öğrenim) ile milletvekili seçilme niteliklerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak çalışmaya devam edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 3 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram