Türk Anayasa Tarihi

Türk anayasa tarihindeki belgelerin hukuki nitelikleri ve iktidarı sınırlandırma yöntemleri göz önüne alındığında; 1839 tarihli Tanzimat Fermanı’nın, padişahın mutlak yetkilerini kullanma biçimine getirdiği sınırlama ve bu belgenin ilanıyla hukuk sistemine dahil edilen temel prensip aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

$1856$ Islahat Fermanı, $1839$ Tanzimat Fermanı ile ilan edilen mülkiyetin korunması ve dokunulmazlığı ilkesini daha ileriye taşıyarak uluslararası ekonomik ilişkileri de kapsayacak şekilde genişletmiştir.

Buna göre, Islahat Fermanı'nda yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi, mülkiyet hakkının öznesi bakımından Tanzimat Fermanı'ndan daha geniş bir uygulama alanı öngörüldüğünü göstermektedir?

Bir anayasa hukuku akademisyeni, Osmanlı anayasacılık hareketleri üzerine verdiği bir konferansta şu değerlendirmeyi yapmıştır:

'Bu tarihi belge, içeriği itibarıyla önceki fermanların genel eşitlik vaatlerini somutlaştırmış ve bilhassa müslüman olmayan tebaanın statüsünü yükselterek idari yapıya entegrasyonunu sağlamıştır. Üstelik Paris Barış Antlaşması'na derç edilmesiyle iç hukuka ait bir metin uluslararası bir boyut kazanmış, ancak Batılı devletlerin Osmanlı'nın egemenlik haklarına müdahale aracı olarak kullanılması antlaşma metniyle hukuken engellenmek istenmiştir.'

Akademisyenin özelliklerini vurguladığı bu hukuki belgenin getirdiği düzenlemeler kapsamında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

1921 Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), Türk anayasa tarihinde hem kabul edildiği siyasi ortam hem de getirdiği hukuki yenilikler bakımından özgün bir yere sahiptir.

Buna göre, 1921 Anayasası'nın hükümet sistemi ve anayasal niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

29 Ekim 1923 tarihinde gerçekleştirilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu değişikliği ile kabul edilen hükümet kurma usulüne göre; Başvekilin (Başbakan) belirlenmesi ve İcra Vekilleri Heyetinin (Bakanlar Kurulu) teşekkül süreci aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?

1924 Anayasası'nın kabul edildiği ilk metin, anayasanın 'sertlik' düzeyi ve süreç içerisinde gerçekleştirilen 1928, 1934 ve 1937 değişiklikleri birlikte değerlendirildiğinde; bu dönemdeki anayasal rejim ve erklerin işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gülhane Hatt-ı Hümayunu adıyla da bilinen tarihi belge, Osmanlı idari yapısında keyfiliğin önlenmesi ile mülkiyet, can ve ırz güvenliğinin sağlanması amacına hizmet etmiştir. Bu ilanla birlikte hükümdar, ortaya koyduğu yeni kurallara bizzat riayet edeceğine yemin etmiş ve mutlak gücünü kendi rızasıyla hukuki bir zeminde sınırlandırmıştır.

Bu parçada temel özellikleri verilen metnin taşıdığı hukuki karakter ve sistemimize kazandırdığı ana prensip aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?

1924 Anayasası’nın öngördüğü hükümet modeli, kuvvetlerin statüsü ve demokrasi anlayışının hukuki sınırları birlikte değerlendirildiğinde, bu dönemin anayasal düzenine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$1982$ Anayasası'nın hazırlık süreci, Kurucu Meclis'in organları arasındaki yetki paylaşımı ve Anayasa metninde yer alan "Geçici Maddeler" ile düzenlenen "Geçiş Dönemi" hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1876 tarihli Kanun-i Esasi’nin 1909 yılındaki anayasa değişikliklerinden önceki orijinal hükümleri ve bu dönemdeki anayasal işleyiş dikkate alındığında, Padişah’ın yasama ve yürütme organları üzerindeki yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1856$ Paris Antlaşması'nın $9$. maddesinde atıfta bulunulan ve Avrupalı devletlerin iç işlerine müdahalesini önleme amacı taşıyan Islahat Fermanı, gayrimüslim tebaanın hukuki statüsünü "tam eşitlik" temelinde yeniden düzenlemiştir. Bu doğrultuda, Islahat Fermanı ile gayrimüslim tebaanın merkezi yönetim mekanizmalarındaki konumuna dair getirilen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı anayasacılık sürecinde $1839$ tarihli Tanzimat Fermanı, iktidarın sınırlandırılması noktasında özgün bir hukuki karaktere sahiptir. Bu belgeyi, iktidarın sınırlarını belirleyen bir "sözleşme" (misak) olmaktan ziyade, modern anlamda "hukukun üstünlüğü" ilkesine dayanan tek taraflı bir anayasal belge kılan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda $29$ Ekim $1923$ tarihinde yapılan değişiklikler ile "Meclis Hükümeti Sistemi"nden "Kabine Sistemi"ne geçişin hukuki altyapısı oluşturulmuştur.

Bu anayasa değişikliği uyarınca, yürütme organının (hükümetin) teşkili ile ilgili getirilen yeni usul aşağıdakilerden hangisidir?

Türk anayasa tarihindeki belgeler; 'misak' (sözleşme), 'ferman' (tek taraflı irade) ve 'anayasa' (sistematik temel kanun) olarak farklı hukuki kategorilerde değerlendirilir. $1839$ tarihli Tanzimat Fermanı'nın (Gülhane Hatt-ı Hümayunu), kendisinden önceki Sened-i İttifak ve kendisinden sonraki Islahat Fermanı ile karşılaştırıldığında taşıdığı özgün nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı-Türk anayasacılık hareketlerinin başlangıcı kabul edilen Sened-i İttifak ($1808$), Batı tarihindeki Magna Carta ($1215$) ile benzer bir iktidar paylaşımı modeli sergilemektedir.

Buna göre, Sened-i İttifak'ın Tanzimat Fermanı ($1839$) ve Islahat Fermanı ($1856$) gibi sonraki belgelerden ayrılan en temel hukuki yönü aşağıdakilerden hangisidir?

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Millî Mücadele'nin olağanüstü koşullarında kabul edilmiş ve yeni kurulan devletin temel ilkelerini belirlemiştir. Bu anayasa, 1876 Kanun-i Esasi'yi resmen yürürlükten kaldırmayan ancak onunla çelişen hükümlerini geçersiz kılan bir yapıdadır.

Buna göre, 1921 Anayasası'nın özellikleri ve getirdiği düzenlemelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1961 Anayasası, Türk anayasa tarihinde 'hukuk devleti', 'sosyal devlet' ve 'çoğulcu demokrasi' ilkelerini güvence altına almak amacıyla, iktidarı dengeleyen ve denetleyen çeşitli kurumları ilk kez hukuk sistemine dahil etmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası ile getirilen yeniliklerden biri değildir?

1876 Kanun-i Esasi’nin 1876 tarihli ilk metninde Padişah’ın Meclis-i Mebusan’ı fesih yetkisi herhangi bir şarta bağlanmamış ve ucu açık bırakılmışken; 1909 değişiklikleri ile bu yetki, parlamenter sistemin 'denge ve denetleme' mekanizmalarına uygun şekilde sınırlandırılmıştır.

Buna göre, 1909 değişikliği sonrasında Padişah'ın Meclis-i Mebusan'ı feshedebilmesi için izlenmesi gereken anayasal prosedür aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda 29 Ekim 1923 tarihinde yapılan değişiklikler ile "Cumhuriyet" ilan edilmiştir. Bu anayasa değişikliklerine göre, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı'nın da seçilmesini sağlayan düzenleme uyarınca, Cumhurbaşkanı aşağıdakilerin hangisi tarafından seçilir?

12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sonrası başlayan anayasa hazırlık süreci, Kurucu Meclis'in yapısı ve 1982 Anayasası'nın halkoyuna sunulma usulü dikkate alındığında; bu döneme ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken "yanlıştır"?