Examkin

Kanun Yapım Süreci ve Yayınlanması

15 soru

Soru 1Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda görüşülen olağan bir kanun teklifinin son oylamasına tam 200 milletvekili katılmıştır.

Mevcut anayasal kurallar uyarınca, bu kanun teklifinin kabul edilerek yasalaşabilmesi için oylamada en az kaç milletvekilinin 'kabul' oyu vermesi hukuken zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151

Cevap

Kanun teklifinin kabul edilebilmesi için anayasal alt sınır olan en az 151 kabul oyu gerekmektedir.
Anayasa'nın 96. maddesi uyarınca TBMM, kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak aynı maddede, bu karar yeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamayacağı kesin bir dille ifade edilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısı 600'dür. Dörtte birinin bir fazlası ise 151'e tekabül etmektedir. Oylamaya 200 kişi katıldığında salt çoğunluk 101 olsa bile, kanun teklifinin kabul edilebilmesi için anayasal alt sınır olan 151 kabul oyuna ulaşılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM toplantı yeter sayısını teyit etme
Genel Kurul, üye tamsayısının (600) en az üçte biri olan 200 milletvekili ile toplanmıştır. Toplantı hukuken geçerlidir.
Geçerli bir oylama yapılabilmesi için öncelikle asgari toplantı yeter sayısının sağlanmış olması şarttır.
2
Karar yeter sayısı için genel kuralı hesaplama
Anayasal genel kural olan 'katılanların salt çoğunluğu', 200 milletvekili için 101'dir (200'ün yarısından bir fazla).
Kural olarak TBMM, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar vermektedir.
3
Anayasal asgari karar yeter sayısı kuralını uygulama
Anayasa, karar yeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (600/4 + 1 = 151) az olamayacağını emreder. Bu nedenle 101 sayısı yetersiz kalır ve 151 oya ulaşılması gerekir.
Katılanların salt çoğunluğu, anayasanın belirlediği katı alt sınırın altında kaldığında, alt sınır olan asgari oyu (151) bulmak zorunludur.

Anahtar Kavram

Toplantı ve Karar Yeter Sayıları
Soru 2Soru →

Yasama organı tarafından kabul edilerek onay makamına sunulan bir kanunun, Cumhurbaşkanı tarafından kısmen veya tamamen uygun bulunmayarak yeniden görüşülmesi talebiyle iade edilmesi (veto edilmesi) anayasal bir yetkidir. Yakın zamanda meclisten geçen geniş kapsamlı bir hukuki düzenlemenin bu şekilde veto edilerek parlamentoya geri gönderildiği varsayıldığında, bu aşamadan sonra işleyecek anayasal süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, geri gönderilen kanunu hiçbir metin değişikliği yapmadan aynen kabul etmekte direnirse, bu kararın alınabilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun evet oyu gereklidir.

Cevap

Cumhurbaşkanının iade ettiği kanunun meclis tarafından hiçbir değişikliğe uğratılmadan aynen kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (en az 301 milletvekili) evet oyu vermesi gerektiğini belirten seçenektir.
Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 89. maddesinde 2017 yılında yapılan değişikliği yansıtmaktadır. Bu kurala göre Cumhurbaşkanı tarafından iade edilen bir kanunun Meclis tarafından değiştirilmeden aynen kabul edilebilmesi için karar yeter sayısı, üye tamsayısının salt çoğunluğudur (600 vekilin yarıdan bir fazlası olan 301 vekil). Bu zorlaştırıcı şart sağlanırsa Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanunların Cumhurbaşkanı tarafından iade edilmesi (veto) kurumunun hukuki sonuçlarını analiz et.
Cumhurbaşkanı yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları 15 gün içinde gerekçesiyle Meclise iade edebilir (Bütçe kanunları hariç).
Sürecin Anayasa Madde 89 kapsamında nasıl ilerleyeceğini tespit etmek için.
2
Meclisin iade edilen kanuna karşı sahip olduğu seçenekleri ve gereken oy oranlarını belirle.
Meclis kanunu 'aynen kabul' edebilir veya 'değiştirerek kabul' edebilir. 2017 anayasa değişikliği ile 'aynen kabul' için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301 oy) şartı getirilmiştir.
Çeldirici seçeneklerde sunulan çoğunluk oranlarının (toplantıya katılanların salt çoğunluğu, beşte üç) doğruluk kontrolünü sağlamak için.
3
Kanunun yayımlanması sonrasındaki anayasal yargı denetimi kurallarını (süre ve başvuru yolu) incele.
Esas bakımından iptal davası süresi 60 gün, şekil bakımından 10 gündür. Siyasi parti grupları itiraz yoluna değil, doğrudan iptal davasına (soyut norm denetimi) başvurabilir.
Yargısal süreci anlatan çeldiricilerin içerdiği kavram yanılgılarını (soyut/somut norm denetimi ve 10/60 gün süreleri) ayıklamak için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Kanunları Geri Göndermesi ve TBMM'nin Direnme Yeter Sayısı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların teklif edilmesi, görüşülmesi ve yayımlanması süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemez; bu ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı TBMM tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlar veya bir daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderir. Ancak aynı maddede 'Bütçe kanunları bu hükmün dışındadır' denilerek, bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilemeyeceği (veto edilemeyeceği) açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklif yetkisini değerlendir
2017 değişikliği sonrası teklif yetkisi sadece milletvekillerindedir.
Yürütmenin (Cumhurbaşkanı) kanun teklif etme yetkisi yoktur (bütçe kanun teklifi hariç).
2
Veto (Geri Gönderme) yetkisini kontrol et
Cumhurbaşkanı kanunları 15 gün içinde yayımlar veya geri gönderir.
Anayasa madde 89 hükümleri gereği süreç böyle işler.
3
Bütçe kanunu istisnasını incele
Bütçe kanunları geri gönderilemeyen tek kanun türüdür.
Kamu hizmetlerinin aksamaması için bütçe kanunlarına özel bir statü tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve İstisnaları
Soru 4Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından kabul edilen bir kanun metni, incelenmesi ve yayımlanması amacıyla Cumhurbaşkanlığına gönderilmiştir. 19821982 Anayasası'nda öngörülen kanun yapım süreci dikkate alındığında, bu kanunun akıbetiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu metin bir bütçe kanunu ise, Cumhurbaşkanı bu kanunu bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderemez.

Cevap

Bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından Meclise geri gönderilemeyeceği ifadesi doğrudur.
Doğru olan ifade, bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemeyeceğidir. 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya geri gönderir; ancak bütçe kanunlarını geri gönderme yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunları inceleme süresini belirle.
Anayasa uyarınca bu süre 1515 gündür.
Zaman sınırlaması anayasal bir zorunluluktur.
2
Veto yetkisinin istisnalarını kontrol et.
Bütçe kanunları geri gönderilemeyen tek kanun türüdür.
Bütçenin sürekliliği ve devlet harcamalarının aksamaması amaçlanmıştır.
3
Yürürlük tarihlerine ilişkin güncel kuralı hatırla.
Tarih belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
20182018 yılındaki düzenlemelerle 4545 günlük bekleme süresi kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki veto yetkisi ve bütçe kanunu istisnası.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulma ve yayımlanma süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 5Soru →

Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen bir kanunu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermiştir. Meclis, geri gönderilen bu kanunu incelerken metinde bazı değişiklikler yapmış ve yapılan bu değişiklikleri üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) ile kabul ederek tekrar Cumhurbaşkanlığına sunmuştur.

19821982 Anayasası uyarınca, bu süreçten sonraki aşamaya ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis kanunda değişiklik yaptığı için Cumhurbaşkanı'nın söz konusu kanunu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme yetkisi tekrar doğmuştur.

Cevap

Meclis kanun metninde değişiklik yaptığı için Cumhurbaşkanı'nın kanunu tekrar geri gönderme yetkisi bulunmaktadır.
Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu incelerken metinde herhangi bir değişiklik yaparsa, bu işlem teknik olarak 'yeni bir kanun' kabulü sayılır. Bu durumda Cumhurbaşkanı'nın 15 günlük inceleme ve tekrar geri gönderme yetkisi yeniden başlar. Cumhurbaşkanı'nın yayımlamak zorunda olduğu tek durum, Meclis'in kanunu hiçbir değişiklik yapmadan üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile aynen kabul etmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Veto Sürecini Analiz Etme
Cumhurbaşkanı kanunu 15 gün içinde yayımlamazsa Meclis'e geri gönderir.
Anayasal inceleme ve denge mekanizması gereği.
2
Meclis'in Yanıtını İnceleme
Meclis metni değiştirerek kabul etmiştir.
Anayasa Madde 89'a göre 'aynen kabul' ve 'değiştirerek kabul' farklı sonuçlar doğurur.
3
Hukuki Sonucu Belirleme
Değiştirilerek kabul edilen metin 'yeni bir kanun' statüsündedir ve Cumhurbaşkanı'nın tekrar veto hakkı doğar.
Eğer Meclis hiçbir kelimeyi değiştirmeden 301 ile kabul etseydi, Cumhurbaşkanı yayımlamak zorunda kalacaktı.

Anahtar Kavram

Kanunların Geri Gönderilmesi ve Aynen Kabul Şartı

İpuçları

1
Anayasa'nın 89. maddesindeki 'aynen kabul' ve 'değiştirerek kabul' ayrımına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Kanunların Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girmesi (2018 değişikliği) konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen ve Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilen bir kanunla ilgili olarak; Meclisin geri gönderilen metinde değişiklik yaparak kanunu tekrar kabul etmesi durumunda ortaya çıkan hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis metinde değişiklik yaptığı için, bu işlem yeni bir kanun kabulü sayılır ve Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu tekrar Meclise geri gönderme yetkisi doğar.

Cevap

Meclis metinde değişiklik yaptığı için, bu işlem yeni bir kanun kabulü sayılır ve Cumhurbaşkanı'nın bu kanunu tekrar Meclise geri gönderme yetkisi doğar.
Doğru cevap, Meclis metinde değişiklik yaptığı takdirde bu işlemin yeni bir kanun süreci başlatacağını ifade eden seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre; TBMM, geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır. Ancak Meclis geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yaparsa, Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın veto (geri gönderme) yetkisinin sınırlarını belirle.
Cumhurbaşkanı, bütçe kanunları dışındaki kanunları 15 gün içinde geri gönderebilir.
Anayasa Madde 89 hükmü.
2
Meclis'in geri gönderilen kanun üzerindeki seçeneklerini analiz et.
Meclis ya 'aynen' kabul eder ya da 'değiştirerek' kabul eder.
Geri gönderilen kanun genel kurulda tekrar görüşülür.
3
Değişiklik yapılması durumunda '301' kuralının geçerliliğini kontrol et.
Eğer metin değiştirilirse, bu artık 'aynı' metin değildir; dolayısıyla zorunlu yayım kuralı işlemez.
Anayasa'daki 'aynen kabul' şartının bozulması.
4
Hukuki sonucu netleştir.
Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi, değiştirilen yeni metin için tekrar doğar.
Yeni metin, yeni bir kanun teklifi gibi değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları Geri Gönderme Yetkisi ve Aynen Kabul Şartı

Daha Fazla Pratik

Bütçe kanunlarının geri gönderilememe istisnasını ve Anayasa değişikliği tekliflerindeki farklı referandum/onay sürelerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderilen (veto edilen) bir kanunun, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılmadan 'aynen kabul' edilebilmesi için gereken karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Cevap

Veto edilen kanunların TBMM tarafından aynen kabulü için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) gereklidir.
1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (günümüzde 301301 milletvekili) ile karar alınması zorunludur. Eğer bu çoğunluk sağlanırsa Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının veto yetkisini inceleme
Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları 1515 gün içinde Meclise geri gönderir.
Anayasa'nın 89. maddesi gereği yasama ve yürütme arasındaki dengeyi sağlamak.
2
Meclis'in kanunu tekrar görüşme usulünü belirleme
Meclis, geri gönderilen kanunu aynen kabul edebilir veya değiştirerek kabul edebilir.
Yasama organının asli yetkisini kullanması.
3
Gerekli çoğunluk oranını uygulama
Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (600/2+1=301600 / 2 + 1 = 301) aranır.
2017 değişikliği ile veto edilen kanunların Meclis tarafından sahiplenilmesi zorlaştırılmıştır.

Anahtar Kavram

Meclisin Veto Edilen Kanunu Aynen Kabulü

Daha Fazla Pratik

Kanunların yürürlüğe giriş tarihi belirtilmemişse, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe gireceklerini unutmayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 8Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması ve yürürlüğe girmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse kanun yayımlanır; ancak kanunda yeni bir değişiklik yapılırsa Cumhurbaşkanı kanunu tekrar geri gönderebilir.

Cevap

Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) ile aynen kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanınca yayımlanması zorunludur; ancak kanunda değişiklik yapılması durumunda Cumhurbaşkanı'nın iade yetkisi devam eder.
1982 Anayasası'nın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun aynen kabul edilip Cumhurbaşkanı'nı bağlayıcı hale gelmesi için Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301) oyu gerekir. Eğer Meclis kanun metninde en ufak bir değişiklik yaparsa, bu yeni bir kanun teklifi niteliği kazandığı için Cumhurbaşkanı'nın bu metni tekrar geri gönderme hakkı saklı kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki inceleme yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı kendisine gönderilen kanunları 1515 gün içinde yayımlar veya geri gönderir.
Anayasa'nın 89. maddesi bu süreyi ve yetkiyi tanımlar.
2
Geri gönderilemeyecek kanun istisnasını kontrol et.
Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere geri gönderilemez.
Bütçe kanunlarının ivediliği ve önemi nedeniyle Anayasa'da özel bir sınırlama getirilmiştir.
3
Veto edilen kanunun Meclisteki kabul sürecini analiz et.
Aynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) şarttır.
2017 anayasa değişikliği ile basit çoğunluk yerine nitelikli çoğunluk (301) aranmaya başlanmıştır.
4
Kanunların yürürlüğe giriş tarihini belirle.
Aksine hüküm yoksa yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.
Eski 4545 günlük kural yürürlükten kalkmıştır.

Anahtar Kavram

Kanunların yasalaşma süreci, Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi ve veto override (etkisiz kılma) için gereken nitelikli çoğunluk.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunların yayımlanması ve yürürlüğe girmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlar, metinlerinde aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Cevap

Kanunlar, metinlerinde aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
Türkiye'de yürürlükte olan güncel hukuki düzenlemelere göre, bir kanunun metninde özel bir yürürlük tarihi (örneğin 'yayımı tarihinden 66 ay sonra' gibi) belirtilmemişse, o kanun Resmî Gazete'de yayımlandığı gün itibarıyla yürürlüğe girmiş kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki inceleme süresini belirle.
1515 gün.
Anayasa'nın 8989. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı kanunları 1515 gün içinde yayımlamak veya geri göndermek zorundadır.
2
Kanunların yürürlüğe girme zamanına ilişkin kuralı kontrol et.
Yayımlandığı gün.
20172017 değişikliği sonrası süreçte ve ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca, tarih belirtilmeyen kanunlar yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
3
Geri gönderilemeyecek kanun istisnasını teyit et.
Bütçe Kanunu.
Anayasal bir kural olarak bütçe kanunları Meclis'e geri gönderilemez, ancak Anayasa Mahkemesi'nde iptal davasına konu olabilir.

Anahtar Kavram

Kanunların Yürürlük ve Yayın Usulü
Soru 10Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması veya bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilmesi (veto) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, kendisine gönderilen bir kanunu kısmen uygun bulmazsa, sadece uygun görmediği maddeleri Meclise geri gönderip diğer maddeleri Resmi Gazete'de yayımlayamaz; kanunu bir bütün olarak geri göndermek zorundadır.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın kanunları kısmen yayımlama yetkisi bulunmadığına ve itirazı varsa metnin tamamını Meclis'e geri göndermek zorunda olduğuna dair ifade doğrudur.
Anayasa hukukunda 'parçalı yayımlama' (partial promulgation) yasaktır. Cumhurbaşkanı, kanun metninin sadece bir maddesine bile karşı olsa, kanunu bir bütün olarak Meclise iade etmek zorundadır. Uygun bulduğu maddeleri yürürlüğe sokup diğerlerini bekletme gibi bir yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunlar üzerindeki inceleme yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı TBMM'den gelen kanunları 15 gün içinde inceler.
Anayasa Madde 89 gereği süre sınırlaması ve inceleme görevi vardır.
2
Kısmi yayımlama ve veto usulünü kontrol et.
Cumhurbaşkanı ya kanunun tamamını yayımlar ya da tamamını geri gönderir; sadece bazı maddeleri yayımlayıp bazılarını geri gönderemez.
Anayasal sistemde 'parçalı yayımlama' usulü kabul edilmemiştir.
3
Meclis'in geri gönderilen kanun üzerindeki tasarrufunun sonucunu analiz et.
Meclis kanunu 'aynen' kabul ederse (301301 oy), Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır. Ancak değişiklik yaparsa Cumhurbaşkanı'nın tekrar veto hakkı doğar.
Metinde yapılan değişiklik, iradenin yenilenmesi anlamına gelir.
4
Yürürlük tarihlerine dair güncel kuralı uygula.
Yürürlük tarihi belirtilmeyen kanunlar yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
7061 sayılı Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile getirilen güncel hukuk kuralıdır.

Anahtar Kavram

Parçalı Yayımlama Yasağı ve Meclis'in Değişiklik Yapma Sonucu
Soru 11Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, geri gönderilmesi ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun, Meclis tarafından herhangi bir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilerek Cumhurbaşkanına tekrar gönderilebilmesi için Genel Kurulda toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kararı yeterlidir.

Cevap

Geri gönderilen kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu işlem için üye tamsayısının salt çoğunluğu gereklidir.
Geri gönderilen kanunun aynen kabulü için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun yeterli olduğu ifadesi yanlıştır. 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesine göre, Meclis geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301 milletvekili) aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır. Basit çoğunluk bu süreçte yeterli değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının kanunları inceleme yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı 1515 gün içinde kanunu yayımlar veya geri gönderir (8989. Madde).
Anayasal sürecin ilk aşaması inceleme ve yayımdır.
2
Geri gönderilen (veto edilen) kanunların Meclis'teki görüşme usulünü analiz et.
Kanun aynen kabul edilebilir veya değiştirilerek kabul edilebilir.
Veto sonrası yetki tekrar yasama organına geçer.
3
Aynen kabul için gerekli olan karar yeter sayısını kontrol et.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) gereklidir.
20172017 Anayasa değişikliği ile yürütmenin veto yetkisi karşısında yasamanın iradesini güçlendirmek için nitelikli çoğunluk şartı getirilmiştir.
4
Kanunların yürürlüğe giriş kurallarını belirle.
Belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
Hukuki belirlilik ilkesi gereği varsayılan bir yürürlük anı tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Kanunların veto süreci ve override (geçersiz kılma) çoğunluğu

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişiklikleri ile normal kanunların veto ve yayımlanma süreçleri arasındaki farkları inceleyiniz (Örneğin: Anayasa değişikliklerinde 301301 şartı sadece kabul için değil, teklif ve diğer aşamalar için de farklılık gösterir).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 12Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların teklif edilmesi, incelenmesi ve yayımlanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlar, metninde yürürlük tarihiyle ilgili özel bir hüküm bulunmaması hâlinde Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Cevap

Kanunlar, metninde yürürlük tarihiyle ilgili özel bir hüküm bulunmaması hâlinde Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
Doğru ifade, kanunların yürürlüğe giriş tarihine ilişkindir. 20182018 yılında yapılan düzenlemelerle, metninde ayrıca bir tarih belirtilmeyen tüm kanunların Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklif yetkisini değerlendir.
20172017 değişikliği ile sadece milletvekillerinin teklif yetkisi kalmıştır.
Yasama yetkisinin devredilemezliği ve parlamenter sistemden kopuş süreci.
2
Cumhurbaşkanının inceleme süresini kontrol et.
Anayasa Madde 8989 uyarınca bu süre 1515 gündür.
Yasama sürecinin hızlı ilerlemesi için konulmuş anayasal süre sınırı.
3
Bütçe kanununa ilişkin özel hükmü hatırla.
Bütçe kanunları geri gönderilemez, sadece yayımlanır (Anayasal istisna).
Devlet hizmetlerinin sürekliliği ve bütçenin zamanında yürürlüğe girme zorunluluğu.
4
Yürürlük tarihini belirle.
20182018'deki 1010 numaralı CB Kararnamesi ve ilgili kanun değişiklikleri ile 'yayımlandığı gün' kuralı getirilmiştir.
Kırk beş günlük eski uygulamanın (mülga) güncelliğini yitirmesi.

Anahtar Kavram

Kanunların Yayımlanması ve Yürürlüğü
Soru 13Soru →

Modern anayasal düzenimizde yasama fonksiyonunun en tipik işlemi olan kanunların yapım süreci, sadece meclis içindeki aşamaları değil, aynı zamanda Cumhurbaşkanının onay ve yayımlama yetkilerini de kapsar. Bu çerçevede, kanunların yasalaşma ve yürürlüğe girme aşamalarına ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanunları istisna olmak üzere Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları bir daha görüşülmek üzere gerekçesiyle birlikte meclise geri gönderebilir.

Cevap

Bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından iade edilemeyeceği istisnasını belirten ve diğer kanunlar için iade yetkisini tanımlayan ifade doğrudur.
Anayasa'nın 89. maddesi açık bir şekilde Cumhurbaşkanının, Meclis tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlayacağını veya gerekçesiyle meclise geri göndereceğini, ancak bütçe kanunlarının bu hükme tabi olmadığını düzenlemektedir. Bütçe kanunları, yasama sürecinin aksamadan işlemesi gereken hayati metinler olduğu için Cumhurbaşkanının veto yetkisi dışında bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının kanunları inceleme ve iade süresini değerlendir.
Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı, meclis tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlar veya iade eder.
Süre sınırlarının doğru bilinmesi, 30 gün gibi çeldirici ifadelerin elenmesini sağlar.
2
Kanunların yürürlüğe girme tarihlerine ilişkin kuralı incele.
Kanunda aksi belirtilmedikçe kanunlar Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girerler.
Eski sistemde uygulanan 45 gün kuralının yürürlükten kalktığının tespit edilmesi gerekir.
3
İade edilen kanunların Meclis tarafından yeniden kabulü (vetonun aşılması) için gereken oy çoğunluğunu belirle.
Meclis, iade edilen kanunu ancak 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (en az 301 milletvekili) ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorunda kalır.
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile üye tamsayısının salt çoğunluğu arasındaki anayasal ayrımın yapılması zorunludur.
4
Cumhurbaşkanının veto yetkisinin istisnasını tespit et.
Bütçe kanunları, devlet hizmetlerinin aksamaması amacıyla Cumhurbaşkanı tarafından Meclis'e iade edilemeyen yegâne kanunlardır.
Hangi ifadenin mevcut anayasal kurallarla tam olarak örtüştüğünü kesinleştirmek için istisnaların bilinmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Kanunların Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması, iade (veto) usulleri ve yürürlüğe giriş kuralları
Soru 14Soru →

Ülke genelindeki ormanlık alanların ve su havzalarının korunması amacıyla milletvekilleri tarafından hazırlanan bir kanun teklifi, ilgili komisyonlardaki görüşmelerin ardından Genel Kurul oylamasında yeterli çoğunlukla kabul edilerek onay için devletin başı olan makama gönderilmiştir.

Buna göre, söz konusu kanunun incelenmesi, Resmî Gazete'de yayımlanması ve yargısal denetimi süreçlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere yasama organına iade edilen kanunun, değiştirilmeden aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılan milletvekillerinin salt çoğunluğunun olumlu oyu yeterli kabul edilir.

Cevap

Yanlış olan ifade, iade edilen kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun yeterli olduğunu belirten seçenektir.
Anayasanın 89. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması kısmen veya tamamen uygun bulunmayarak geri gönderilen bir kanunun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından aynen kabul edilebilmesi için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (en az 301 kabul oyu) şarttır. Doğru cevap olan seçenekte 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' denilerek eski ve farklı bir oylama kuralına atıf yapılmış, dolayısıyla hukuken yanlış bir bilgi verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanunların Cumhurbaşkanı tarafından iade edilmesi (veto) durumunda Meclisin hangi oylama çoğunluğu ile karar alması gerektiğini Anayasanın 89. maddesi çerçevesinde değerlendir.
2017 Anayasa değişikliği ile, Cumhurbaşkanının iade ettiği bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' (en az 301 oy) kuralı getirilmiştir.
Cumhurbaşkanının veto yetkisine karşı yasama organının direnme kararının daha nitelikli bir çoğunlukla alınması amaçlanmıştır.
2
Seçeneklerde yer alan ilk kabul aşamasındaki oylama yeter sayıları, Anayasa Mahkemesine başvuru süreleri ve bütçe kanunu istisnası gibi diğer bilgileri mevcut mevzuatla teyit et.
Kanunların ilk kabulünde asgari karar yeter sayısının 151 olduğu, şekil bakımından iptal davasının 10 gün içinde açılabileceği ve bütçe kanunlarının iade edilemeyeceği anayasal olarak doğru bilgilerdir.
Soru kökü bizden 'yanlış' olan hukuki ifadeyi bulmamızı istemektedir, dolayısıyla doğru ifadeler elenmelidir.

Anahtar Kavram

Kanunların Cumhurbaşkanınca Yayımlanması ve İadesi (Veto) Mekanizması
Soru 15Soru →

Çevre koruma tedbirlerini artırmak amacıyla hazırlanan ve TBMM Genel Kurulunda oylanarak kabul edilen yeni bir düzenleme, yayımlanması talebiyle Cumhurbaşkanlığına sunulmuştur. Kabul edilen bu metin içerisinde, düzenlemenin ne zaman uygulanmaya başlanacağına dair herhangi bir madde veya tarih ibaresi yer almamaktadır.

Mevcut anayasal kurallar ve yasal mevzuat dikkate alındığında, bu kanunun onay, iade ve yürürlük süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı kanunu on beş gün içinde yayımlar veya iade eder; yayımlanması hâlinde kanun, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

Cevap

Cumhurbaşkanı kanunu on beş gün içinde yayımlar veya iade eder; yayımlanması hâlinde kanun, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlamak veya gerekçesiyle birlikte bir daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermek zorundadır. Yürürlükteki ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca da, metninde özel bir yürürlük tarihi bulunmayan kanunlar Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün doğrudan yürürlüğe girmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanunun onay veya iade süresini belirleme
Cumhurbaşkanının kendisine gönderilen kanunları 15 gün içinde yayımlaması veya Meclise iade etmesi gerekir.
Anayasa'nın 89. maddesi gereğince Cumhurbaşkanının kanunlar üzerindeki inceleme süresi 15 gün olarak anayasal güvenceye alınmıştır.
2
Yürürlük tarihi kuralını tespit etme
Metinde özel bir tarih yoksa kanun Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
Mevzuatımıza göre, metninde ayrıca bir tarih belirtilmemişse kanunlar yayımlandığı gün bağlayıcılık kazanmaktadır.
3
Seçenekleri anayasal kurallarla eşleştirme
On beş günlük inceleme süresini ve yayımlandığı gün yürürlüğe girme kuralını doğru ifade eden tek seçeneğin tespit edilmesi.
Eski 45 gün kuralı, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile iade onayı veya kısmi onay gibi ifadeler mevcut hukuki rejimimizde geçersizdir.

Anahtar Kavram

Kanunların Yayımlanması ve Yürürlüğe Girmesi