Kamu Hizmetleri ve Kolluk

İçişleri Bakanlığı, ülke genelinde halk sağlığını tehdit eden bulaşıcı bir hastalık sebebiyle yayımladığı genelgede, açık ve kapalı tüm semt pazarlarında tezgahlar arasında en az iki metre mesafe bırakılmasını kurala bağlamıştır. Ancak $(A)$ ili Valisi, kendi ilindeki vaka artış hızının çok daha kritik seviyelerde olması nedeniyle, il sınırları içerisindeki semt pazarlarında tezgahlar arası mesafenin en az üç metre olması gerektiği yönünde bir karar almıştır. Bu kararın ardından $(A)$ iline bağlı $(B)$ ilçe belediyesi, ilçe sınırlarındaki pazar alanlarının darlığını ve esnafın mağduriyetini öne sürerek Valiliğin kararını uygulamayacağını, Bakanlık genelgesindeki iki metrelik kuralı uygulamaya devam edeceğini duyurmuştur.

İdare hukukunda kolluk yetkilerinin yarışması ve çatışması kuralları dikkate alındığında, idari makamların tesis ettiği bu işlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kamu hizmetinin, idare tarafından belirlenen esaslar dâhilinde, kârı ve zararı tamamen işletmeciye (özel hukuk kişisine) ait olmak üzere, hizmetten yararlananlardan tahsil edilecek bedeller karşılığında gördürülmesidir.

Kural olarak idari sözleşme niteliği taşıyan bu usulde;
• Genel idare adına Cumhurbaşkanı, mahalli idareler adına ise ilgili meclisler karar almaya yetkilidir.
• Sözleşme akdedilmeden önce Anayasa gereği Danıştay'ın düşüncesinin (görüşünün) alınması zorunludur.
• Sözleşme "şahsa bağlı" (intuitu personae) nitelikte olduğundan, idarenin açık izni olmadan başkasına devredilemez.

Yukarıda hukuki rejimi ve temel özellikleri verilen kamu hizmeti görülüş usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu hizmetlerinin özel kesime gördürülmesi usullerinden olan "Yap-İşlet-Devret" ve "Yap-İşlet" modelleri, gelişen ihtiyaçlar doğrultusunda idare hukukunda yerini almıştır. İdare, yüksek teknoloji gerektiren bir otoyol projesini yatırımcı şirkete yaptırıp, maliyetin işletme süresi içindeki kârla karşılanmasını ve süre sonunda tesisin her türlü borç ve taahhütten arınmış biçimde idareye devrini öngören bir sözleşme imzalamıştır. Öte yandan, enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla mülkiyeti tamamen yatırımcı şirkette kalacak ve hiçbir zaman idareye devredilmeyecek bir elektrik üretim santrali kurulması için başka bir özel şirketle farklı bir sözleşme akdetmiştir.

Bu iki farklı kamu hizmeti gördürülüş usulü ve $1999$ yılında yapılan Anayasa değişikliğinin hukuki etkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

I. Bir il özel idaresine ait olan ve hâlihazırda faaliyette bulunan jeotermal tesisin işletme hakkının, elde edilecek kâr veya katlanılacak zarar işletmeciye ait olmak üzere, idareye her yıl ödenecek maktu bir bedel karşılığında bir sözleşme ile özel şirkete devredilmesi.

II. Bir girişimcinin, ilgili mevzuatta öngörülen fiziki ve teknik şartları yerine getirerek kendi mülkiyetindeki taşınmaz üzerinde 'özel hayvanat bahçesi' açmak ve işletmek amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığından gerekli onayı alması.

Yukarıda belirtilen faaliyetlerin idare hukuku kapsamında yürütülme usulleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İdare hukukunda kamu düzenini sağlamakla görevli birden fazla kolluk makamının aynı kişi, olay veya yer üzerinde yetkili olması durumunda 'kolluk yetkilerinin yarışması' (veya çatışması) gündeme gelir. Bu tür durumlarda hukuki güvenliği ve hizmetin bütünlüğünü sağlamak amacıyla doktrin ve yargı içtihatlarıyla belirlenmiş bazı temel çözüm kuralları uygulanır.

Buna göre, kolluk yetkilerinin yarışması ve çatışmasının çözümüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Bir ilçede, ilçe belediyesi çevrenin korunması ve bölgesel turizmin desteklenmesi amacıyla kendi sınırları içerisindeki açık hava eğlence mekanlarının kapanış saatini 01.00 olarak belirleyen bir düzenleyici işlem tesis etmiştir. Ancak kısa bir süre sonra İlçe Kaymakamı, bölgede artan asayiş olayları ve genel kamu düzeninin sağlanması gerekçesiyle aynı ilçedeki tüm açık hava eğlence mekanlarının kapanış saatini 23.30 olarak sınırlayan genel bir karar almıştır.

İdare hukukunda kolluk yetkilerinin yarışması (içtimaı) kuralları dikkate alındığında, bu durumda aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Orman Genel Müdürlüğü, yaban hayatını koruma ve doğa turizmini canlandırma amacıyla tasarladığı büyük bir milli park projesini hayata geçirmiş ve gerekli tüm konaklama ile sosyal tesisleri kendi bütçesinden karşılayarak inşa etmiştir. İdare, bu tesislerin profesyonel bir anlayışla yönetilebilmesi için özel bir turizm şirketiyle idari sözleşme imzalamıştır. Sözleşme uyarınca; tesislerin yıpranmasından doğacak hasarlar ile her türlü işletme zararı idarece üstlenilecek olup söz konusu şirkete, sunduğu yönetim hizmeti karşılığında tesislerin yıllık gelirinden %20 oranında bir prim ödenecektir.

Buna göre, Orman Genel Müdürlüğü tarafından söz konusu tesislerin işletilmesinde tercih edilen kamu hizmeti görülüş usulü aşağıdakilerden hangisidir?

X Büyükşehir Belediyesi, mülkiyeti kendisine ait olan ve işletilmesi tekel niteliği taşıyan şehirlerarası otobüs terminalindeki otopark hizmetinin yürütülmesini, elde edilecek kar ve zarar işletmeciye ait olmak üzere, idareye ödenecek yıllık maktu bir bedel karşılığında üç yıllığına özel bir şirkete devretmiştir.

Öte yandan, aynı il sınırları içerisinde eğitim alanında yatırım yapmak isteyen Bay (Y), gerekli fiziksel ve yasal şartları sağlayarak Milli Eğitim Bakanlığından ilgili onayları almış ve özel bir okulu faaliyete geçirmiştir.

Buna göre, senaryoda yer alan kamu hizmetlerinin özel kişilerce yürütülmesine ilişkin usuller, sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Kamu hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin aşağıda iki farklı hukuki durum verilmiştir:

I. Yetkili idare, yürüttüğü belirli bir kamu hizmetinin görülmesi işini aralarında yapacakları bir sözleşme ile özel girişimciye bırakmış; bu kişinin hizmet karşılığında idareye yıllık sabit (maktu) bir bedel ödemesini ve faaliyetin tüm ticari risklerini üstlenmesini kararlaştırmıştır.
II. İdare, kanunlarla kamu tekelinde olduğuna dair bir hüküm bulunmayan bir alanda, mevzuatta aranan yeterlilik şartlarını taşıyan bir özel hukuk kişisine hizmet sunabilmesi için tek yanlı bir idari işlemle yetki vermiş ve bu faaliyetleri düzenli idari denetim altına almıştır.

Bu metinde numaralanmış durumlarda uygulanan kamu hizmeti görülüş usulleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Vatandaşların barınma ihtiyacını karşılamak ve düzenli kentleşmeyi sağlamak amacıyla Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından alt gelir grubuna yönelik projeler yürütülmesi ile Türkiye'nin yeraltı kaynaklarının tespiti amacıyla Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) tarafından jeolojik araştırmalar yapılması, idare hukukunda benimsenen faaliyetin konusuna (maddi kritere) göre sırasıyla hangi kamu hizmeti türlerine örnek teşkil eder?

İdare hukuku doktrini ve uygulamasında kamu hizmetleri; konularına ve sundukları faydanın niteliğine göre idari, iktisadi, sosyal, kültürel ile bilimsel ve teknik kamu hizmetleri olarak tasnif edilmektedir. İdarenin özel teşebbüslere benzer şekilde ticari veya sınai usullerle işlettiği, kural olarak yararlananlardan bir bedel (ücret, tarife vb.) tahsil ettiği hizmetler "iktisadi kamu hizmeti" grubunda yer alır.

Buna göre, aşağıda verilen idari faaliyetlerden hangisi iktisadi kamu hizmeti niteliği taşımamaktadır?

İdarenin yürüttüğü faaliyetler, topluma sundukları faydanın niteliği ve konuları dikkate alınarak farklı kategorilere ayrılmaktadır. Bir hizmetin hangi kategoriye girdiğinin tespiti, o hizmetin tabi olacağı hukuki rejimin ve uyuşmazlıklarda görevli yargı yolunun belirlenmesi açısından büyük önem taşır.

Aşağıdaki idari faaliyetler ile dâhil oldukları kamu hizmeti türü eşleştirmelerinden hangisi hatalıdır?

Bir sahil kasabasında, artan nüfusla birlikte sokak hayvanlarının beslenmesi amacıyla yol kenarlarına ve parklara bırakılan yiyeceklerin çevre kirliliğine ve kötü kokuya yol açtığı yönünde yoğun şikayetler alınmıştır. Bu durum üzerine toplanan İlçe Hıfzıssıhha Kurulu, çevre sağlığını korumak ve kirliliği önlemek amacıyla kasaba sınırları içerisindeki tüm açık alanlarda sokak hayvanlarının beslenmesini tamamen yasaklamış ve yasağa uymayanlara idari yaptırım uygulanmasına karar vermiştir. Oysa kirliliğin önlenmesi için ilçenin belirli yerlerinde besleme noktalarının oluşturulması ve bu alanların belediye tarafından düzenli temizlenmesi gibi daha hafif ve daha az sınırlayıcı tedbirlerle de aynı amaca ulaşılması mümkündür.

Buna göre, Kurulun aldığı bu yasaklama kararı, kolluk yetkisinin sınırlarını belirleyen aşağıdaki ilke veya kurallardan hangisine açıkça aykırılık teşkil etmektedir?

Turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu bir sahil ilçesinde, çevre kirliliğini önlemek ve kamu düzenini sağlamak amacıyla yerel yönetimin karar organı tarafından, sahil şeridindeki tüm işletmelerin uyması gereken katı atık standartlarını belirleyen genel kurallar ihdas edilmiştir. İlerleyen günlerde, bu kurallara aykırı hareket ettiği tespit edilen bir restoran, sahada denetim yapmakla görevli zabıta memurları tarafından tutanak tutularak geçici olarak faaliyetten men edilmiştir.

İdare hukuku esasları dikkate alındığında, bu olayda yer alan idari aktörlerin statüsü ve gerçekleştirilen işlemlerin niteliğine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Bir devlet üniversitesi bünyesinde, mesai saatleri dışında yürütülecek olan 'Tezsiz Yüksek Lisans' programı açılmış ve üniversite yönetim kurulu kararıyla bu programa kayıt yaptıracak öğrencilerden belirli bir öğrenim ücreti alınması kararlaştırılmıştır. Bir grup öğrenci, sosyal devlet ilkesini ve kamu hizmetlerinin genel niteliklerini gerekçe göstererek, sunulan bu eğitim hizmetinin tamamen ücretsiz olması gerektiğini iddia etmiştir.

Buna göre, idare hukukunda kamu hizmetlerine hâkim olan ilkeler dikkate alındığında, öğrencilerin bu iddiasının hukuki değerlendirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

İçişleri Bakanlığı, karayollarında sürüş güvenliğini olumsuz etkilediği gerekçesiyle ülke genelindeki yol kenarı dijital reklam panolarının ışık şiddetini belirli bir üst sınırla kısıtlayan genel bir düzenleyici işlem yapmıştır. Bir süre sonra bir Büyükşehir Belediyesi, kendi yetki alanı içerisindeki yerel şartları ve artan trafik yoğunluğunu dikkate alarak, Bakanlığın belirlediği bu ışık şiddeti sınırını daha da düşüren ve kısıtlamaları ağırlaştıran bir meclis kararı almıştır.

Kolluk yetkilerinin yarışması (içtimaı) kuralları dikkate alındığında, Belediyenin tesis ettiği bu meclis kararı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir ilde, yaz aylarında artan boğulma vakalarını önlemek amacıyla genel idari kolluk makamı olan Valilik, kamu düzenini korumak maksadıyla il sınırları içerisindeki tüm gölet ve sulama kanallarına serinleme veya yüzme amacıyla girilmesini kesin olarak yasaklayan bir karar almıştır. Buna karşılık, il sınırları içerisindeki bir ilçe belediyesi, kendi yetki alanında bulunan bir göletin sadece hafta sonları ve belediyenin tahsis edeceği cankurtaran gözetiminde vatandaşlar tarafından kullanılabileceğine dair bir meclis kararı almıştır.

İdare hukukunda kolluk yetkilerinin yarışması kuralları dikkate alındığında, ortaya çıkan bu hukuki durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?