Examkin

Ekonomik Büyüme Teorileri

130 soru

Soru 61Soru →

İktisadi büyüme literatüründe ülkeler arasındaki refah farklarının zamanla kapanma sürecini analiz eden yakınsama (convergence) hipotezlerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: β\beta-yakınsamasının gerçekleşmesi, σ\sigma-yakınsamasının ortaya çıkması için gerekli bir koşul olsa da tek başına yeterli bir koşul değildir.

Cevap

Beta (β\beta) yakınsamasının gerçekleşmesi, sigma (σ\sigma) yakınsamasının ortaya çıkması için gerekli bir koşul olsa da tek başına yeterli bir koşul değildir.
Yakınsama literatüründe β\beta-yakınsaması (düşük gelirli ülkelerin daha hızlı büyümesi), gelir dağılımındaki eşitsizliğin azalması olan σ\sigma-yakınsaması için 'gerekli koşul'dur; yani β\beta olmadan σ\sigma gerçekleşemez. Ancak her β\beta-yakınsaması olan durumda σ\sigma-yakınsaması görülmeyebilir (yeterli değildir), çünkü ülkelerin yaşadığı farklı ekonomik şoklar dağılımı tekrar bozabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların tanımlanması
β\beta-yakınsaması fakir ülkelerin hızlı büyümesini (yakalama), σ\sigma-yakınsaması ise gelir dağılımındaki eşitsizliğin (standart sapma/varyans) azalmasını ifade eder.
Yakınsama türleri arasındaki farkı belirlemek için temel tanımları bilmek gerekir.
2
Mantıksal ilişkinin analizi
Eğer fakir ülkeler zenginlerden hızlı büyümüyorsa (β\beta yoksa), gelir dağılımı daralamaz (σ\sigma olmaz). Dolayısıyla β\beta, σ\sigma için bir ön koşuldur.
Gereklilik ilişkisini kurmak için birinin yokluğunda diğerinin durumunu incelemek gerekir.
3
Yeterlilik durumunun sorgulanması
Fakir ülkeler hızlı büyüse bile (β\beta olsa dahi), ekonomilere gelen yeni ve farklı yönlü şoklar ülkeler arası gelir varyansını sabit tutabilir veya artırabilir.
Beta yakınsamasının neden Sigma yakınsamasını her zaman garanti etmediğini (yeterli olmadığını) anlamak için dışsal şokların etkisini düşünmek gerekir.

Anahtar Kavram

Beta ve Sigma Yakınsaması İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 62Soru →

Bir ekonomiye ilişkin yapılan büyüme muhasebesi analizinde toplam çıktı büyüme hızı %6,5\%6,5, fiziki sermaye stokundaki artış hızı %5\%5 ve işgücü miktarındaki artış hızı %3\%3 olarak hesaplanmıştır. Sermayenin toplam gelir içindeki payının 0,350,35 olduğu bir Cobb-Douglas üretim fonksiyonu varsayımı altında, bu ekonomide teknolojik gelişmenin büyüme üzerindeki etkisini temsil eden Solow Artığı yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2,8

Cevap

Ekonomide teknolojik gelişmeye atfedilen Solow Artığı %2,8 olarak hesaplanmaktadır.
Verilen verilere göre sermaye payı 0,350,35 iken emek payı 1−0,35=0,651 - 0,35 = 0,65 olur. Sermayenin katkısı 0,35×5=1,750,35 \times 5 = 1,75 ve emeğin katkısı 0,65×3=1,950,65 \times 3 = 1,95 birimdir. Toplam faktör katkısı 1,75+1,95=3,701,75 + 1,95 = 3,70 olur. Toplam çıktı büyümesi olan 6,506,50 değerinden bu katkı çıkarıldığında geriye kalan 2,802,80 değeri Solow Artığı'nı temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Büyüme muhasebesi denkleminin oluşturulması
ΔYY=ΔAA+αΔKK+(1−α)ΔLL\frac{\Delta Y}{Y} = \frac{\Delta A}{A} + \alpha \frac{\Delta K}{K} + (1-\alpha) \frac{\Delta L}{L}
Solow Artığı'nı bulmak için hasıla büyümesinden üretim faktörlerinin katkılarını çıkarmak gerekir.
2
Sermayenin büyümeye katkısının hesaplanması
0,35×%5=%1,750,35 \times \%5 = \%1,75
Sermaye stokundaki artışın, sermayenin hasıla içindeki payı ile çarpılmasıyla sermaye katkısı bulunur.
3
İşgücünün (emeğin) büyümeye katkısının hesaplanması
(1−0,35)×%3=0,65×%3=%1,95(1 - 0,35) \times \%3 = 0,65 \times \%3 = \%1,95
Tam rekabetçi piyasalarda emeğin payı (1−α)(1-\alpha) olup, bu payın işgücü artış hızıyla çarpılmasıyla emek katkısı bulunur.
4
Solow Artığı'nın hesaplanması
%6,5−(%1,75+%1,95)=%6,5−%3,7=%2,8\%6,5 - (\%1,75 + \%1,95) = \%6,5 - \%3,7 = \%2,8
Toplam çıktı büyümesinden üretim faktörlerinin toplam katkısı çıkarılarak teknolojik gelişme hızı (Solow Artığı) elde edilir.

Anahtar Kavram

Büyüme Muhasebesi ve Solow Artığı (Toplam Faktör Verimliliği)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru →

Nicholas Kaldor tarafından ileri sürülen büyüme yasalarından üçüncüsü, bir ekonominin genel verimlilik artış hızı ile imalat sanayiindeki büyüme hızı arasındaki pozitif ilişkiyi açıklamaktadır. Buna göre, imalat sanayiindeki hızlı büyümenin ekonominin bütününde verimlilik artışına yol açmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanayi sektöründeki büyümenin, düşük verimli sektörlerden yüksek verimli imalat sanayiine doğru işgücü transferini tetiklemesi

Cevap

Ekonominin bütününde verimlilik artışı, düşük verimli sektörlerden (tarım vb.) yüksek verimli imalat sanayiine doğru gerçekleşen işgücü transferi ile sağlanır.
Kaldor'un üçüncü yasasına göre, bir ekonomideki toplam verimlilik artış hızı ile imalat sanayiindeki büyüme hızı arasında güçlü bir bağ vardır. Bunun temel nedeni, imalat sanayiinin verimliliği düşük olan tarım veya geleneksel hizmetler gibi sektörlerden işgücü çekmesidir. Bu süreçte hem sanayide ölçek ekonomileri sayesinde verimlilik artar hem de ekonominin genel yapısı verimliliği yüksek olan sektöre doğru kaydığı için toplam verimlilik yükselir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaldor'un büyüme yasalarının kapsamını belirle.
Kaldor, büyümenin motoru olarak imalat sanayiini görür ve üç temel yasa öne sürer.
Soruda sorulan üçüncü yasanın odağını anlamak için gereklidir.
2
Üçüncü yasanın (Genel Verimlilik Yasası) işleyişini analiz et.
İmalat sanayii büyüdükçe, bu sektör diğer sektörlerden (özellikle gizli işsizliğin olduğu tarımdan) işgücü çeker.
Sektörler arası verimlilik farklarının toplam ekonomiye etkisini açıklar.
3
Yapısal değişimin verimlilik üzerindeki etkisini değerlendir.
Düşük verimli alanlardan yüksek verimli alanlara kaynak (işgücü) kayması, ekonominin ortalama verimliliğini yukarı çeker.
Genel verimlilik artışının temel kaynağını ortaya koyar.

Anahtar Kavram

Yapısal Değişim ve Sektörler Arası İşgücü Transferi

İpuçları

1
Kaldor, imalat sanayiini verimliliğin en yüksek olduğu ve ölçek ekonomilerinin en güçlü işlediği sektör olarak görür.
2
Genel verimlilik artışını sadece sanayi içindeki gelişimle değil, sanayinin diğer sektörlerden (tarım vb.) kaynak çekmesiyle ilişkilendirir.
3
Bir ekonomide işgücü, verimliliği düşük bir sektörden (örneğin tarım) verimliliği yüksek bir sektöre (imalat sanayii) geçtiğinde, bu transferin kendisi ekonominin toplam verimliliğini artırır.

Daha Fazla Pratik

Kaldor'un İkinci Yasası olan Verdoorn Yasası'nın 'dinamik ölçek ekonomileri' vurgusunu tekrar ederek sanayi içi verimlilik artış nedenlerini karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 64Soru →

İçsel (endojen) büyüme teorilerinin en temel yaklaşımı olan AK modelinde, ekonominin uzun dönemde sürdürülebilir bir büyüme oranına sahip olmasını sağlayan temel teknolojik varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermayenin marjinal verimliliğinin sabit olması

Cevap

Sermayenin marjinal verimliliğinin sabit olması
AK modelinde üretim fonksiyonu Y=AKY = AK olarak tanımlandığı için sermayenin marjinal verimliliği her zaman AA sabitine eşittir. Bu durum, Solow modelindeki azalan verimler mekanizmasını ortadan kaldırarak ekonominin dışsal bir teknolojik gelişme olmasa dahi sürekli büyümesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin üretim fonksiyonunu tanımlayın.
Y=AKY = AK
AK modelinde hasıla (YY), toplam sermaye stoku (KK) ve sabit bir teknoloji katsayısının (AA) çarpımına eşittir.
2
Sermayenin marjinal verimliliğini (MPKMPK) hesaplayın.
MPK=dYdK=AMPK = \frac{dY}{dK} = A
Fonksiyonun sermayeye göre türevi alındığında sonucun sermaye miktarından bağımsız ve sabit olduğu görülür.
3
Sabit verimliliğin büyüme üzerindeki etkisini yorumlayın.
Sürekli büyüme mümkündür.
Sermaye arttıkça verim düşmediği için ekonomi durağan duruma (steady-state) girmez ve içsel olarak büyümeye devam eder.

Anahtar Kavram

Sermayenin Sabit Marjinal Verimliliği (Constant MPK)

İpuçları

1
Solow modelinde sermaye arttıkça verim ne olurdu? AK modelinde bu varsayım değiştirilmiştir.
2
Modelin adındaki 'A' ve 'K' harfleri üretim fonksiyonu olan Y=AKY = AK ifadesinden gelir.
3
Üretim fonksiyonu Y=AKY = AK ise, sermayenin türevi (marjinal verim) nedir?

Daha Fazla Pratik

AK modelinde tasarruf oranındaki bir artışın, Solow modelindeki seviye etkisi yerine neden oran etkisi yarattığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 65Soru →

Solow büyüme modelinde, teknolojik gelişmenin olmadığı bir ekonomide kişi başına tüketimi maksimize eden Altın Kural (GoldenRuleGolden Rule) düzeyinde sermayenin marjinal verimliliği (MPKMPK), nüfus artış hızı (nn) ve amortisman oranının (δ\delta) toplamına eşittir (MPK=n+δMPK = n + \delta). Buna göre, diğer değişkenler sabitken nüfus artış hızında (nn) meydana gelen bir artışın yeni Altın Kural dengesi üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Altın Kural sermaye stoku (kgoldk_{gold}) azalır, sermayenin marjinal verimliliği (MPKMPK) artar.

Cevap

Nüfus artış hızındaki artış, Altın Kural durağan durum sermaye stokunun azalmasına ve sermayenin marjinal verimliliğinin artmasına neden olur.
Altın Kural denge koşulunda MPK=n+δMPK = n + \delta eşitliği geçerlidir. Nüfus artış hızı (nn) arttığında, eşitliğin sağ tarafı büyür. Dengenin yeniden sağlanması için sermayenin marjinal verimliliği (MPKMPK) artmalıdır. İktisattaki azalan verimler varsayımı nedeniyle, marjinal verimliliğin artması ancak sermaye stokunun (kk) azalması ile mümkündür. Bu nedenle doğru cevap, sermaye stokunun azaldığı ve marjinal verimliliğin arttığı seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Altın Kural denge koşulunu yazınız.
MPK=n+δMPK = n + \delta
Altın Kural, kişi başına tüketimin maksimum olduğu durağan durumu tanımlar.
2
Nüfus artış hızındaki (nn) artışın etkisini analiz ediniz.
n↑⇒(n+δ)↑n \uparrow \Rightarrow (n + \delta) \uparrow
Nüfus artışı, yeni doğan her işçiye sermaye sağlanması gerektiği için sermaye sığlaşmasına (capital widening) neden olur.
3
Dengenin yeniden sağlanması için gereken değişikliği belirleyiniz.
MPKMPK artmalıdır.
Yeni denge koşulunda eşitliğin sağlanması için MPKMPK değerinin yükselen n+δn + \delta değerine eşitlenmesi gerekir.
4
Marjinal verimlilik ve sermaye stoku arasındaki ilişkiyi kurunuz.
MPK↑⇒kgold↓MPK \uparrow \Rightarrow k_{gold} \downarrow
Azalan verimler yasasına göre, sermaye stoku azaldıkça sermayenin marjinal verimliliği artar.

Anahtar Kavram

Solow modelinde nüfus artış hızı, sermaye sığlaşmasına yol açarak durağan durumdaki kişi başına sermaye birikimini azaltırken, sermayenin marjinal verimliliğini artırır.

İpuçları

1
Altın Kural denge koşulunu (MPK=n+δMPK = n + \delta) hatırlayın.
2
Nüfus artış hızı arttığında, durağan durumun sürdürülebilmesi için sermaye getirisi (MPKMPK) ne yönde değişmelidir?
3
Azalan verimler yasasına göre sermaye miktarı ile marjinal verim arasındaki ilişki ters yönlüdür.

Daha Fazla Pratik

Tasarruf oranındaki (ss) bir artışın Altın Kural sermaye stoku ve kişi başına tüketim üzerindeki etkisini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Grafiksel yöntemde, (n+δ)k(n+\delta)k doğrusunun eğimi arttığında, f(k)f(k) fonksiyonunun eğiminin (MPKMPK) arttığı daha düşük bir sermaye seviyesinde yeni denge kurulur.
Tahmini Süre:45s
Soru 66Soru →

Solow büyüme modelinin varsayımları altında, teknolojik gelişmenin olmadığı ve sermayenin aşınma oranının (δ\delta) sabit olduğu bir ekonomide; nüfus artış hızındaki (nn) bir artışın, kişi başına tüketimi maksimize eden Altın Kural (GoldenRuleGolden Rule) durağan durum düzeyi üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Altın Kural sermaye stoku (kgoldk_{gold}) azalır ve bu noktadaki sermayenin marjinal verimliliği (MPKMPK) artar.

Cevap

Nüfus artış hızı arttığında Altın Kural sermaye stoku (kgoldk_{gold}) azalır ve bu noktadaki sermayenin marjinal verimliliği (MPKMPK) artar.
Altın Kural düzeyinde kişi başına tüketimin maksimum olması için sermayenin marjinal verimliliği (MPKMPK), nüfus artış hızı (nn) ve aşınma oranının (δ\delta) toplamına eşit olmalıdır (MPK=n+δMPK = n + \delta). Nüfus artış hızı (nn) arttığında, tüketimi maksimize eden noktadaki MPKMPK değeri de yükselmelidir. Azalan verimler yasası gereği, sermayenin marjinal verimliliğinin artması ancak sermaye-emek oranının (kk) azalması ile mümkündür. Dolayısıyla yeni Altın Kural dengesinde sermaye stoku daha düşük, marjinal verimlilik ise daha yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
Altın Kural koşulunu tanımlama
f′(k)=n+δf'(k) = n + \delta veya MPK=n+δMPK = n + \delta
Altın Kural, kişi başına tüketimi (c=f(k)−(n+δ)kc = f(k) - (n + \delta)k) maksimize eden noktadır.
2
Dışsal değişkendeki (n) değişimin etkisini analiz etme
nn arttığında, dengenin sağlanması için denklemin sağ tarafı (n+δn + \delta) yükselir.
Sermaye aşınma oranı (δ\delta) sabit varsayılmıştır.
3
Sermayenin marjinal verimliliği (MPK) üzerindeki etkiyi belirleme
Eşitliğin korunması için f′(k)f'(k) yani MPKMPK değerinin de artması gerekir.
Dengede marjinal verimlilik, toplam yıpranma ve genişleme oranına eşit olmalıdır.
4
Sermaye stoku (k) üzerindeki nihai etkiyi çıkarma
MPKMPK arttığı için, azalan verimler yasası uyarınca kk azalmalıdır.
f′′(k)<0f''(k) < 0 olduğu için marjinal verimlilik ile sermaye miktarı arasında ters yönlü bir ilişki vardır.

Anahtar Kavram

Altın Kural Koşulu ve Sermaye Sığlaşması
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 67Soru →

İktisadi büyüme literatüründe; tasarruf oranı, nüfus artış hızı ve teknolojik gelişme düzeyi gibi temel yapısal özellikleri aynı olan ülkelerden, başlangıçta kişi başına düşen gelir düzeyi düşük olanın zengin olana göre daha hızlı büyüyeceğini ve uzun dönemde her iki ülkenin de aynı durağan durum gelir düzeyine ulaşacağını savunan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak yakınsama hipotezi

Cevap

Başlangıç gelirinden bağımsız olarak benzer yapısal özelliklere sahip ülkelerin aynı gelir düzeyinde buluşacağını öngören yaklaşım mutlak yakınsama hipotezidir.
Mutlak yakınsama hipotezi, Solow büyüme modelinin temel öngörülerinden biridir. Ülkelerin tasarruf oranları ve nüfus artış hızları gibi durağan durumu belirleyen parametreleri aynı olduğunda, azalan verimler yasası gereği yoksul ülkeler daha yüksek bir getiri oranıyla daha hızlı büyür ve zengin ülkelerin gelir seviyesini yakalar.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel varsayımı belirleme
Tasarruf ve nüfus artışı gibi yapısal özelliklerin 'aynı' olduğu vurgulanmıştır.
Bu varsayım, ülkelerin hedefledikleri durağan durumun (steady-state) aynı olduğunu gösterir.
2
Azalan verimler yasası ile ilişkilendirme
Sermaye stoğu az olan yoksul ülkelerde sermayenin marjinal verimliliği daha yüksektir.
Solow modeline göre sermayenin marjinal verimliliği yüksek olan ülke daha hızlı büyür.
3
Sonucu tanımlama
Yoksulun hızlı büyümesi sonucu gelir farkı kapanır ve aynı noktada buluşulur.
Bu durum literatürde mutlak (koşulsuz) yakınsama olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Mutlak Yakınsama (Absolute Convergence)

İpuçları

1
Ülkelerin 'yapısal özelliklerinin aynı' olması, hepsinin aynı hedefe doğru gittiği anlamına gelir.
2
Yoksul ülkelerin zenginleri herhangi bir ek koşul olmaksızın yakalayacağını söyleyen kavrama odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Mutlak yakınsamanın gerçekleşmesi için β\beta-yakınsamasının gerekli bir koşul olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını hatırlayarak σ\sigma-yakınsaması arasındaki ilişkiyi inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 68Soru →

Domar tarafından geliştirilen büyüme analizinde, yatırımların hem toplam talep üzerinde bir çarpan etkisi yaratarak geliri artırdığı hem de üretim kapasitesini genişlettiği (kapasite etkisi) ifade edilmektedir. Buna göre, modelde arz ve talep dengesinin (tam kapasite dengesinin) bozulmadan sürdürülebilmesi için gerekli olan yatırım artış hızı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marjinal tasarruf eğilimi ile sermayenin potansiyel sosyal ortalama verimliliğinin çarpımı (s⋅σs \cdot \sigma)

Cevap

Ekonominin tam kapasite dengesinde büyüyebilmesi için yatırım artış hızı, marjinal tasarruf eğilimi ile sermayenin potansiyel verimliliğinin çarpımına (s⋅σs \cdot \sigma) eşit olmalıdır.
Domar modelinde denge, yatırımların yarattığı ek talebin (çarpan etkisi), yatırımların yarattığı ek üretim kapasitesine (kapasite etkisi) eşit olmasıyla sağlanır. Matematiksel olarak ΔI⋅(1/s)=I⋅σ\Delta I \cdot (1/s) = I \cdot \sigma eşitliğinden yatırım artış hızı ΔI/I=s⋅σ\Delta I / I = s \cdot \sigma olarak bulunur. Bu nedenle marjinal tasarruf eğilimi ile sermaye verimliliğinin çarpımı ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yatırımın gelir (talep) etkisini belirle.
ΔYd=ΔI⋅1s\Delta Y_d = \Delta I \cdot \frac{1}{s}
Yatırımlar çarpan katsayısı (1/s1/s) aracılığıyla toplam talebi artırır.
2
Yatırımın kapasite (arz) etkisini belirle.
ΔYs=I⋅σ\Delta Y_s = I \cdot \sigma
Yatırımlar sermaye stokunu artırarak üretim kapasitesini σ\sigma (sermaye verimliliği) kadar genişletir.
3
Arz ve talep artışını birbirine eşitleyerek denge koşulunu türet.
ΔII=s⋅σ\frac{\Delta I}{I} = s \cdot \sigma
Tam kapasite dengesinin sürmesi için talep artışının kapasite artışına tam olarak eşit olması gerekir.

Anahtar Kavram

Domar'ın Yatırımın Çift Etkisi ve Dengeli Büyüme Koşulu

Daha Fazla Pratik

Harrod'ın 'Bıçak Sırtı' (Knife-Edge) dengesizliği ile Domar'ın dengeli büyüme koşulu arasındaki yapısal benzerlikleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 69Soru →

İçsel (endojen) büyüme teorileri (Lucas, Romer), teknolojik gelişme ve beşeri sermaye birikimi gibi faktörleri ele alış biçimi bakımından geleneksel Solow büyüme modelinden hangi temel özelliğiyle ayrılmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknolojik gelişme ve beşeri sermaye birikimini, ekonomik birimlerin kararlarıyla belirlenen içsel değişkenler olarak kabul etmesi

Cevap

İçsel büyüme modelleri, teknolojik gelişme ve beşeri sermaye birikimini ekonomik sistemin içinde açıklanan içsel değişkenler olarak ele almaktadır.
İçsel büyüme teorilerinin (Romer, Lucas) en belirgin özelliği, büyümenin temel sürükleyicileri olan teknolojik gelişme ve beşeri sermaye birikimini model dışında verilmiş sabitler olarak değil, ekonomik birimlerin (bireyler ve firmalar) kar ve fayda maksimizasyonu çerçevesinde belirledikleri içsel değişkenler olarak açıklamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Modellerin temel varsayımını belirleme
Geleneksel Solow modelinde teknoloji dışsal (gg) iken, Lucas ve Romer modellerinde büyüme kaynakları içseldir.
İçsel ve dışsal büyüme arasındaki temel ayrımı anlamak sorunun çözüm anahtarıdır.
2
Beşeri sermaye ve Ar-Ge'nin rolünü analiz etme
Lucas beşeri sermaye birikimine, Romer ise Ar-Ge ve bilgi yayılmalarına odaklanır.
Bu faktörlerin modelin motoru olduğunu teyit etmek gerekir.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Teknolojinin ve beşeri sermayenin model içinde (içsel) belirlendiğini belirten ifade doğru kabul edilir.
Doğru tanıma ulaşmak için içsel değişken vurgusu aranmalıdır.

Anahtar Kavram

İçsel (Endojen) Büyüme Değişkenleri

İpuçları

1
Solow modelinde teknoloji gökten zembille iner (gg); içsel modellerde ise insanlar tarafından üretilir.
2
'Endojen' kelimesi 'içsel' anlamına gelir; yani büyümenin kaynağı sistemin içindedir.

Daha Fazla Pratik

Lucas modelinde beşeri sermayenin dışsallıkları (externalities) konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru →

Solow büyüme modeli çerçevesinde; ülkelerin tasarruf oranı, nüfus artış hızı ve teknolojik gelişme düzeyi gibi temel parametrelerinin aynı olduğu varsayımı altında, başlangıçta kişi başına düşen gelir düzeyi (yy) düşük olan ülkelerin, zengin ülkelere göre daha yüksek hızla büyüyeceğini ve zamanla aradaki gelir farkının tamamen ortadan kalkacağını ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutlak yakınsama

Cevap

Başlangıçta düşük gelire sahip ülkelerin aynı yapısal parametreler altında zengin ülkelere yetişmesi durumu mutlak yakınsama (absolute convergence) olarak adlandırılır.
Mutlak yakınsama hipotezi, ülkelerin yapısal özellikleri aynı olduğu sürece başlangıçta sermaye stoku az olan ülkelerin daha hızlı sermaye biriktirerek zengin ülkelerle aynı kişi başına gelir düzeyine ulaşacağını savunur.

Adım Adım Çözüm

1
Hipotezin temel varsayımını analiz edin.
Parametrelerin (tasarruf, nüfus vb.) tüm ülkeler için aynı olduğu belirlendi.
Mutlak yakınsama, ülkelerin aynı durağan duruma (steady-state) doğru hareket ettiğini varsayar.
2
Büyüme hızı ve başlangıç geliri arasındaki ilişkiyi inceleyin.
Düşük gelirli ülkelerin daha hızlı büyümesi gerektiği sonucuna varıldı.
Azalan verimler yasası gereği, sermaye stoku az olan (fakir) ülkelerde marjinal sermaye verimliliği daha yüksektir.

Anahtar Kavram

Mutlak Yakınsama (Absolute Convergence)

İpuçları

1
Solow modelindeki azalan verimler varsayımını hatırlayın.
2
Tüm ülkelerin aynı tasarruf ve nüfus artış hızına sahip olması durumuna odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Beta yakınsama ve Sigma yakınsama arasındaki farkları içeren bir tabloyu incelemek faydalı olabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 71Soru →

Solow büyüme modelinde, üretim fonksiyonunun neoklasik özelliklere sahip olması ve üretim faktörleri (sermaye ve işgücü) arasında sürekli bir ikamenin mümkün olduğunun varsayılması, modelin temel işleyişi ve istikrarı açısından aşağıdakilerden hangisini sağlar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye-hasıla katsayısının değişkenlik göstermesine imkan tanıyarak, ekonominin dışarıdan bir müdahale olmaksızın kendiliğinden durağan dengeye ulaşmasını sağlar.

Cevap

Sermaye-hasıla katsayısının değişken olmasına imkan tanıyarak ekonominin kendiliğinden istikrarlı bir durağan dengeye yönelmesini sağlayan ifade doğrudur.
Solow modelinde, Harrod-Domar modelindeki sabit katsayılı üretim fonksiyonu yerine faktör ikamesine izin veren neoklasik üretim fonksiyonu kullanılır. Bu sayede sermaye ve işgücü birbirinin yerine kullanılabilir ve sermaye-hasıla oranı (K/YK/Y) piyasa koşullarına göre değişebilir. Bu esneklik, ekonominin herhangi bir dengesizlik durumunda kendiliğinden durağan dengeye (steady-state) dönmesini sağlar ve dengeyi istikrarlı kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Solow ve Harrod-Domar modellerinin üretim fonksiyonu varsayımlarını karşılaştırın.
Harrod-Domar modeli sabit katsayılı (Leontief) üretim fonksiyonu kullanırken, Solow modeli faktör ikamesine izin veren neoklasik üretim fonksiyonu kullanır.
Bu temel fark, ekonominin dengeye ulaşma mekanizmasını belirler.
2
Faktör ikamesinin sermaye-hasıla katsayısı üzerindeki etkisini analiz edin.
İkame mümkün olduğunda, sermaye (KK) ve işgücü (LL) oranları değiştikçe sermaye-hasıla oranı (v=K/Yv = K/Y) da değişebilir.
Harrod-Domar'da vv sabit olduğu için denge çok hassastır (bıçak sırtı), Solow'da ise vv değişken olduğu için piyasa mekanizması ekonomiyi dengeye çeker.
3
Durağan durum (steady-state) şartını değerlendirin.
sf(k)=(n+δ+g)ksf(k) = (n + \delta + g)k eşitliği sağlandığında ekonomi durağan duruma ulaşır.
Azalan marjinal verimlilik nedeniyle tasarruf eğrisi (sf(k)sf(k)) bükülürken, yatırım ihtiyacı doğrusu doğrusal ilerler ve mutlaka bir noktada kesişerek istikrarlı dengeyi oluşturur.

Anahtar Kavram

Neoklasik Üretim Fonksiyonu ve Faktör İkamesi

İpuçları

1
Solow modelini Harrod-Domar modelindeki 'bıçak sırtı' dengesinden kurtaran en temel teknik özelliği hatırlayın.
2
Neoklasik üretim fonksiyonu (Cobb-Douglas gibi), sermaye ve emeğin birbirinin yerine kullanılmasına (ikame) izin verir.
3
Sermaye-hasıla katsayısı (v=K/Yv = K/Y) sabit değil de değişken olduğunda, tasarruf oranı ne olursa olsun ekonomi bir denge noktasına (sf(k)=(n+δ)ksf(k) = (n+\delta)k) yönelebilir.

Daha Fazla Pratik

Solow modelinde altın kural (golden rule) sermaye birikimi düzeyini ve tüketim maksimizasyonunu inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 72Soru →

Solow büyüme modelinde, teknolojik gelişmenin bulunmadığı bir ekonomide kişi başına tüketimi maksimize eden "Altın Kural" (Golden Rule) durağan durum sermaye seviyesini belirleyen temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermayenin marjinal ürünü, nüfus artış hızı ile yıpranma oranının toplamına eşit olmalıdır (f′(k)=n+δf'(k) = n + \delta).

Cevap

Sermayenin marjinal ürününün nüfus artış hızı ile yıpranma oranının toplamına eşit olması (f′(k)=n+δf'(k) = n + \delta)
Solow modelinde tüketimin maksimize edildiği Altın Kural seviyesinde, üretim fonksiyonunun eğimi (sermayenin marjinal ürünü), gerekli yatırım doğrusunun eğimine (n+δn + \delta) eşit olmalıdır. Bu noktada kişi başına hasıla ile kişi başına yatırım arasındaki dikey mesafe en geniştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişi başına tüketim fonksiyonunun tanımlanması
c=y−ic = y - i
Toplam hasıladan yatırım miktarının çıkarılması kalan miktarın tüketime ayrıldığını gösterir.
2
Durağan durum yatırım koşulunun yerine konulması
c=f(k)−(n+δ)kc = f(k) - (n + \delta)k
Durağan durumda yatırım (ii), aşınan ve yeni nüfusa gereken sermayeyi karşılamalıdır (i=(n+δ)ki = (n + \delta)k).
3
Tüketimi maksimize eden sermaye seviyesinin (kk) bulunması
dcdk=f′(k)−(n+δ)=0⇒f′(k)=n+δ\frac{dc}{dk} = f'(k) - (n + \delta) = 0 \Rightarrow f'(k) = n + \delta
Bir fonksiyonun maksimum noktasında birinci türevi sıfıra eşittir. Bu işlem bizi Altın Kural koşuluna ulaştırır.

Anahtar Kavram

Altın Kural Durağan Durumu (Golden Rule Steady State)

Daha Fazla Pratik

Eğer ekonomi Altın Kural sermaye seviyesinin üzerinde bir sermaye birikimine sahipse, tasarruf oranını azaltmak hem kısa hem uzun dönemde tüketimi nasıl etkiler?
Tahmini Süre:45s
Soru 73Soru →

Harrod-Domar büyüme modeline göre, bir ekonomide marjinal tasarruf eğilimi (ss) %20\%20 ve sermaye-hasıla katsayısı (vv) 44 olarak verilmiştir. Bu verilere göre, ekonominin dengeli büyümesini sağlayan gerekli büyüme hızı (gg) yüzde kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %5

Cevap

Ekonominin gerçekleştireceği gerekli büyüme hızı %5'tir.
Harrod-Domar büyüme modelinin temel varsayımları altında büyüme hızı, marjinal tasarruf eğiliminin (ss) sermaye-hasıla katsayısına (vv) oranına eşittir (g=s/vg = s/v). Bu ekonomide %20\%20 olan tasarruf oranı 44 olan katsayıya bölündüğünde (20/420 / 4), gerekli büyüme hızı %5\%5 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin temel denklemini belirle.
g=svg = \frac{s}{v}
Harrod-Domar modelinde büyüme hızı (gg), tasarruf eğilimi (ss) ve sermaye-hasıla katsayısı (vv) arasındaki temel ilişki bu formülle ifade edilir.
2
Verilen değerleri formülde yerine koy.
g=0,204g = \frac{0,20}{4}
Soruda verilen %20\%20 tasarruf oranı (0,200,20) ve 44 olan sermaye-hasıla katsayısı matematiksel işleme hazırlanır.
3
Bölme işlemini gerçekleştirerek sonucu bul.
g=0,05g = 0,05 (yani %5\%5)
Büyüme hızının oransal değerini bulmak için tasarruf oranı kapasite katsayısına bölünür.

Anahtar Kavram

Harrod-Domar Temel Büyüme Denklemi
Tahmini Süre:45s
Soru 74Soru →

Klasik iktisadi düşünce ekolünde (Smith, Ricardo, Malthus), sermaye birikimi ve nüfus artışının yarattığı dinamikler sonucunda ekonominin kaçınılmaz olarak "durgun durum" (stationarystationary statestate) noktasına yönelmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı doğal kaynak kısıtı altında emeğin marjinal verimliliğindeki düşüşün, gıda fiyatları üzerinden nominal ücretleri artırarak kâr oranlarını sıfıra (00) kadar geriletmesi

Cevap

Ekonominin durgun duruma girmesinin temel nedeni, sınırlı doğal kaynaklar (toprak) kısıtı altında marjinal verimliliğin azalması ve bu durumun artan gıda maliyetleri yoluyla kârları yok etmesidir.
Klasik büyüme teorisinde (özellikle Ricardocu analizde), büyümenin motoru sermaye birikimidir. Ancak toprak miktarının sabit olması ve azalan verimler yasasının işlemesi nedeniyle, nüfus arttıkça gıda üretimi zorlaşır ve maliyetler artar. Bu durum, hasılanın daha büyük bir kısmının toprak sahiplerine (rant) ve asgari geçim düzeyindeki işçilere (ücret) gitmesine neden olur. Geriye kalan kâr marjı daralarak sıfıra (00) ulaştığında, yatırımcılar yeni yatırım yapmayı durdurur ve ekonomi durağan bir dengeye (stationary state) girer.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye birikimi ve nüfus artışı ilişkisini belirleme
Sermaye birikimi arttıkça emeğe olan talep ve nüfus artar.
Klasik modelde ücretlerin artması nüfusu artırarak emek arzını yükseltir.
2
Doğal kaynak kısıtının etkisini analiz etme
Artan nüfusu beslemek için daha verimsiz topraklar üretime açılır.
Toprak arzı sabittir ve verimler azalan oranlıdır (Azalan Verimler Yasası).
3
Fiyat ve ücret etkileşimini kurma
Gıda üretim maliyetleri artar, bu da emeğin asgari geçim ücretini (nominal ücret) yükseltir.
İşçilerin hayatta kalabilmesi için mısır (gıda) fiyatlarındaki artışın ücretlere yansıması gerekir.
4
Kâr oranları üzerindeki nihai etkiyi saptama
Üretim hasılasından rant ve ücretlere giden pay artarken kâr payı azalır.
Hasıla; rant, ücret ve kâr arasında bölüşülür. Rant ve ücret artışı kârı sıkıştırır.
5
Durgun durum sonucuna ulaşma
Kârlar sıfıra (00) indiğinde yatırım durur ve ekonomi durağanlaşır.
Yatırımın tek kaynağı kârlardır; kâr yoksa sermaye birikimi ve büyüme de yoktur.

Anahtar Kavram

Ricardo'nun Durgun Durum Mekanizması (Kâr Sıkışması)

İpuçları

1
Klasiklerin hasılanın bölüşümü (rant, kâr, ücret) üzerindeki analizlerini düşünün.
2
Sabit toprak arzı altında nüfus artışının gıda fiyatlarını nasıl etkileyeceğine odaklanın.
3
Ricardo'ya göre nominal ücretlerin yükselmesi ile kâr oranlarının düşmesi arasındaki ters yönlü ilişkiyi anımsayın.

Daha Fazla Pratik

David Ricardo'nun rant teorisi ile durgun durum arasındaki ilişkiyi pekiştirmek için Diferansiyel Rant analizini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 75Soru →

Solow büyüme modelinin varsayımlarının geçerli olduğu ve teknolojik gelişmenin bulunmadığı bir ekonomide, başlangıçta kişi başına tüketimi maksimize eden "Altın Kural" (Golden Rule) durağan durumunda dengededir. Bu ekonomide nüfus artış hızının (nn) kalıcı bir şekilde arttığı varsayıldığında, yeni bir Altın Kural durağan durumuna ulaşmak için aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermayenin marjinal ürününün (MPKMPK) artması ve kişi başına sermaye stokunun (kk) azalması

Cevap

Sermayenin marjinal ürününün artması ve kişi başına sermaye stokunun azalması gerekmektedir.
Doğru cevap olan ifadeye göre; Altın Kural dengesinde tüketimi maksimize eden koşul MPK=n+δMPK = n + \delta şeklindedir. Nüfus artış hızı (nn) arttığında, kişi başına tüketimi maksimize edecek olan yeni durağan durumda sermayenin marjinal ürününün (MPKMPK) de yükselmesi gerekir. Üretim fonksiyonundaki azalan verimler varsayımı gereği, marjinal ürünün artması ancak kişi başına sermaye stokunun (kk) azalmasıyla mümkündür. Dolayısıyla ekonomi, daha az sermaye yoğun ve sermayenin daha verimli olduğu yeni bir denge noktasına kayar.

Adım Adım Çözüm

1
Altın Kural durağan durum koşulunu belirle.
MPK=n+δMPK = n + \delta
Solow modelinde kişi başına tüketimin maksimum olduğu noktada sermayenin marjinal ürünü, nüfus artış hızı ve amortisman oranının toplamına eşittir.
2
Nüfus artış hızı (nn) artışının denklem üzerindeki etkisini analiz et.
nn artarsa, n+δn + \delta toplamı da artar.
Eşitliğin sağ tarafındaki artış, dengenin korunması için sol taraftaki MPKMPK değerinin de artmasını zorunlu kılar.
3
Azalan verimler yasası çerçevesinde MPKMPK ve kk arasındaki ilişkiyi kur.
MPKMPK artışı için kk azalmalıdır.
Sermaye stoğu azaldıkça, sermayenin marjinal verimliliği artar. Bu nedenle yeni Altın Kural dengesi daha düşük bir kişi başına sermaye seviyesinde oluşur.

Anahtar Kavram

Solow Modelinde Altın Kural ve Nüfus Artışı İlişkisi

İpuçları

1
Altın Kural durağan durumundaki temel denge koşulunu (MPKMPK ve nn ilişkisi) hatırlayın.
2
Nüfus artış hızı arttığında, yatırım ihtiyacı doğrusunun (break-even investment) eğiminin nasıl değişeceğini düşünün.
3
Denge koşulunda MPK=n+δMPK = n + \delta olduğuna göre, nn artışı MPKMPK üzerinde nasıl bir baskı yaratır ve bu sermaye miktarını nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Nüfus artış hızındaki artışın Altın Kural tasarruf oranı (sgolds_{gold}) üzerindeki etkisini Cobb-Douglas üretim fonksiyonu varsayımı altında inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 76Soru →

Harrod-Domar büyüme yaklaşımı çerçevesinde, tam istihdamın ve sermaye stokunun tam kapasiteyle kullanımının sürdürülebildiği uzun dönemli dengeli büyüme durumu hedeflenmektedir.

Bir ekonomi için nüfus artış hızı %1,5\%1,5 ve teknolojik gelişme hızı (iş gücü verimlilik artış oranı) %2,5\%2,5 olarak belirlenmiştir. Bu ekonomide sermaye-hasıla katsayısı (vv) 44 olduğuna göre, ekonominin uzun dönemli tam istihdam dengesini (doğal büyüme hızını) yakalayabilmesi için gerekli olan tasarruf oranı (ss) yüzde kaç olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Ekonominin doğal büyüme hızını yakalaması için gerekli tasarruf oranı yüzde 16 olmalıdır.
Doğru cevap olan yüzde 16 seçeneği, modelin temel denge denklemi olan Gw=GnG_w = G_n (yani s/v=n+qs/v = n + q) eşitliğinden türetilir. Nüfus artışı (%1,5\%1,5) ve teknolojik gelişme (%2,5\%2,5) toplandığında doğal büyüme hızı %4\%4 olarak bulunur. Bu hızın korunabilmesi için her bir birim hasıla artışı için gereken sermaye miktarı (sermaye-hasıla katsayısı = 4) ile çarpılması sonucunda (%4×4\%4 \times 4) tasarruf oranının %16\%16 olması gerektiği saptanır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğal büyüme hızının (GnG_n) hesaplanması
Gn=n+q=%1,5+%2,5=%4G_n = n + q = \%1,5 + \%2,5 = \%4 (veya 0,040,04)
Harrod-Domar modelinde doğal büyüme hızı, iş gücü artış hızı (nn) ve iş gücü verimlilik artışının (qq) toplamından oluşur.
2
Dengeli büyüme koşulunun (Gw=GnG_w = G_n) belirlenmesi
sv=Gn\frac{s}{v} = G_n
Sermaye stokunun tam kapasiteyle kullanıldığı gerekli büyüme hızının (GwG_w), tam istihdamı sağlayan doğal büyüme hızına (GnG_n) eşit olması gerekir.
3
Gerekli tasarruf oranının (ss) bulunması
s4=0,04⇒s=0,16\frac{s}{4} = 0,04 \Rightarrow s = 0,16 (yani %16\%16)
Verilen sermaye-hasıla katsayısı ve hesaplanan doğal büyüme hızı denklemde yerine konularak tasarruf oranı çözülür.

Anahtar Kavram

Harrod-Domar modelinde tam istihdamlı dengeli büyüme için gerekli olan tasarruf oranı, doğal büyüme hızı ile sermaye-hasıla katsayısının çarpımına eşittir (s=Gn×vs = G_n \times v).

İpuçları

1
Tam istihdam dengesinin sağlanması için fiili veya gerekli büyüme hızının 'doğal büyüme hızı'na eşit olması gerektiğini hatırlayın.
2
Doğal büyüme hızını bulurken hem nüfus artış hızını hem de verimlilik (teknoloji) artış hızını toplamanız gerektiğini unutmayın.
3
Gw=s/vG_w = s/v formülünü kullanarak, hesapladığınız doğal büyüme hızını sermaye-hasıla katsayısı olan 4 ile çarparak tasarruf oranına ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Eğer ekonomideki fiili tasarruf oranı bu hesaplanan değerden (yüzde 16) daha düşük olsaydı, ekonomide ne tür bir dengesizlik (kronik işsizlik mi yoksa enflasyon mu) ortaya çıkardı?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 77Soru →

Joseph Schumpeter'in iktisadi kalkınma teorisinde, ekonominin durağan "devri akım" (circular flow) aşamasından çıkarak dinamik bir yapıya kavuşmasını sağlayan mekanizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Banka kredisi, girişimcinin üretim faktörlerini mevcut üretim kanallarından çekerek "yeni bileşimlere" yönlendirmesine imkan veren temel kaldıraçtır.

Cevap

Banka kredisi, girişimcinin üretim faktörlerini mevcut üretim kanallarından çekerek yeni bileşimlere yönlendirmesine imkan veren temel kaldıraçtır.
Schumpeter'in teorik çerçevesinde iktisadi kalkınmanın gerçekleşmesi için girişimcinin 'yeni bileşimleri' uygulaması gerekir. Girişimci bu yenilikleri gerçekleştirmek için üretim faktörlerine ihtiyaç duyar. Banka kredisi, girişimciye bu faktörleri mevcut kullanımlarından çekip yeni alanlara yönlendirmesini sağlayacak satın alma gücünü sunan temel araçtır. Bu süreç, durağan dairesel akışı bozar ve kalkınmayı başlatır.

Adım Adım Çözüm

1
Girişimcinin fonksiyonunu ve finansman ihtiyacını analiz etme
Girişimci, yeni ürün veya yöntemleri (yeni bileşimleri) hayata geçiren kişidir ve bunun için üretim faktörlerini satın alacak bir güce ihtiyaç duyar.
Schumpeter'e göre girişimci her zaman kendi öz sermayesine sahip olmayabilir, bu yüzden dışsal bir finansman gereklidir.
2
Banka kredisinin rolünü belirleme
Bankalar, kredi yaratarak girişimciye piyasadaki mevcut üretim faktörlerini (emek, hammadde vb.) talep etme yetkisi verir.
Kredi, tasarruf birikimini beklemeden ekonomideki kaynakların yer değiştirmesini sağlayan motor görevini görür.
3
Faktör transferi ve yaratıcı yıkım arasındaki bağı kurma
Girişimci, krediyle aldığı güçle kaynakları dairesel akıştan koparır; bu durum eski firmaların kaynak kaybetmesine ve yeni yapının eskileri yok etmesine (yaratıcı yıkım) yol açar.
Kalkınma, bu sıçramalı ve dairesel akışı bozan süreçle başlar.

Anahtar Kavram

Schumpeter'e göre kalkınma, banka kredisinin girişimciye sağladığı satın alma gücüyle üretim faktörlerinin yeni alanlara kaydırılması sürecidir.

İpuçları

1
Schumpeter'in kalkınma sürecinde girişimcinin parayı nereden bulduğuna odaklanın.
2
Girişimcinin üretim faktörlerini eski sahiplerinden alabilmesi için yeni bir satın alma gücüne ihtiyacı vardır.

Daha Fazla Pratik

Schumpeter'in tanımladığı 5 farklı yenilik türünü (yeni ürün, yeni yöntem vb.) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 78Soru →

İçsel (endojen) büyüme teorilerinin en temel modellerinden biri olan AK modelinde; sermayenin marjinal verimliliği ve ülkeler arası yakınsama (convergence) hipotezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermayenin marjinal verimliliği sabittir ve zengin ile fakir ülkeler arasında mutlak bir yakınsama süreci öngörülmez.

Cevap

Sermayenin marjinal verimliliğinin sabit olması ve ülkeler arası mutlak bir yakınsama sürecinin öngörülmemesi
AK modelinde üretim fonksiyonu doğrusal (Y=AKY=AK) olduğu için sermayenin marjinal verimliliği sabittir (AA). Solow modelinin aksine, sermaye birikimi arttıkça verimlilik düşmediği için ekonomide bir 'durağan durum' oluşmaz ve ülkeler arası mutlak yakınsama (fakir ülkelerin zenginleri yakalaması) beklenmez.

Adım Adım Çözüm

1
Üretim fonksiyonunu tanımla
Y=AKY = AK
AK modelinde hasıla (YY), toplam sermaye stoku (KK) ve sabit bir teknoloji katsayısının (AA) çarpımına eşittir.
2
Sermayenin marjinal verimliliğini (MPKMP_K) hesapla
MPK=dYdK=AMP_K = \frac{dY}{dK} = A
Hasılanın sermayeye göre türevi sabit bir değer (AA) verir, yani sermaye arttıkça verimlilik azalmaz.
3
Yakınsama hipotezi ile ilişkilendir
Yakınsama gerçekleşmez
Solow modelinde azalan verimler nedeniyle zengin ülkeler yavaşlar, fakirler hızlı büyür. AK modelinde verimler azalmadığı için zengin ülkelerin büyümesi yavaşlamaz ve fakir ülkelerle aralarındaki fark kapanmaz.

Anahtar Kavram

AK modelinde sermayenin sabit marjinal verimliliği ve yakınsamanın yokluğu

Daha Fazla Pratik

AK modelinde tasarruf oranındaki bir değişikliğin büyüme hızı üzerindeki grafiksel etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 79Soru →

Harrod-Domar büyüme modelinde, fiili büyüme hızının (GG), girişimcilerin mevcut sermaye stokunu tam kapasite ile kullanmalarını sağlayan ve onları yatırım kararlarında tatmin eden gerekli büyüme hızından (GwG_w) daha büyük olması (G>GwG > G_w) durumunda, modelin kümülatif istikrarsızlık (bıçak sırtı) varsayımı çerçevesinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretim kapasitesinin toplam talebi karşılamada yetersiz kalması nedeniyle girişimciler yatırımlarını daha da artırır ve ekonomide şiddetli bir enflasyonist süreç başlar.

Cevap

Fiili büyümenin gerekli büyümeden büyük olması durumunda girişimciler kapasite artırımı için daha fazla yatırım yapar ve bu durum kümülatif bir enflasyonist süreci tetikler.
Harrod-Domar modelinde G>GwG > G_w durumu, fiili büyümenin girişimcilerin 'tam kapasite' için gerekli gördüğü seviyenin üzerinde olması demektir. Bu durumda girişimciler sermaye stoklarının yetersiz olduğunu fark ederler ve yatırımlarını artırırlar. Modelde faktör ikamesi olmadığı için bu sapma kendiliğinden düzelmez, aksine kümülatif bir şekilde artarak ekonomiyi enflasyonist bir genişlemeye sürükler.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramları Tanımlama
GG fiili (gerçekleşen), GwG_w ise sermayenin tam kapasite kullanılmasını sağlayan büyüme hızıdır.
Modelin dinamiklerini anlamak için temel değişkenlerin rollerini belirlemek gerekir.
2
Eşitsizliği Analiz Etme
G>GwG > G_w olması, ekonomideki toplam talebin, mevcut sermaye stokuyla üretilebilecek arzdan daha hızlı arttığı anlamına gelir.
Girişimcilerin beklentileri ile gerçekleşen durum arasındaki farkın yönünü belirlemek için.
3
Girişimci Tepkisini Belirleme
Girişimciler mevcut makinelerin ve fabrikaların talebe yetişemediğini (kapasite yetersizliği) görerek daha fazla yatırım yaparlar.
Modelde yatırımların gelir artışına bağlı (hızlandıran prensibi) olması sonucudur.
4
Kümülatif Süreci Sonuçlandırma
Artan yatırımlar talebi daha da artırır, bu da GG ile GwG_w arasındaki farkı açarak ekonomiyi dengeden uzaklaştıran bir enflasyonist sürece sokar.
Harrod-Domar modelindeki 'istikrarsızlık prensibi' (bıçak sırtı dengesi) gereği sapmalar kümülatif olarak artar.

Anahtar Kavram

Harrod-Domar İstikrarsızlık Prensibi (Bıçak Sırtı Dengesi)

İpuçları

1
Girişimcilerin 'memnun' olduğu büyüme hızı GwG_w'dir. Gerçekleşen hız (GG) bundan büyükse girişimciler nasıl hisseder?
2
G>GwG > G_w olduğunda üretim kapasitesi talebe yetmez. Bu durumda yatırımcılar kapasite artırmak için yeni yatırımlar yapar mı?
3
Harrod-Domar modelinde denge 'bıçak sırtı' gibidir; dengeden bir kez sapıldığında ekonomi kendiliğinden dengeye dönmez, aksine sapma kümülatif olarak büyür.

Daha Fazla Pratik

Aynı modelde G<GwG < G_w durumunun sonuçlarını ve 'seküler duraklama' kavramını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 80Soru →

Harrod-Domar büyüme modelinde, ekonominin dengeli büyüme yolundan sapması durumunda tekrar dengeye dönme eğilimi göstermemesi ve dengeden uzaklaşmanın kümülatif olarak devam etmesi "bıçak sırtı dengesi" (knife-edge equilibrium) olarak adlandırılır. Bu modelde dengenin istikrarsız olmasının ve kümülatif süreçlerin ortaya çıkmasının temel iktisadi gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretim sürecinde kullanılan sermaye ve emek faktörleri arasında ikame imkânının bulunmaması

Cevap

Ekonomide üretim faktörleri (sermaye ve emek) arasında ikame imkânının bulunmaması, dengenin istikrarsız olmasının temel nedenidir.
Harrod-Domar modelinin 'bıçak sırtı' olarak adlandırılmasının temel nedeni, üretim fonksiyonunun sabit katsayılı olmasıdır. Bu durum, sermaye ve emek arasında teknik bir ikame imkânı tanımadığı için sermaye-hasıla katsayısının (vv) esnekliğini ortadan kaldırır. Neo-klasik (Solow) modellerde faktör fiyatlarındaki değişim faktör oranlarını (ikameyi) değiştirerek ekonomiyi dengeye getirirken, Harrod-Domar'da bu mekanizma işlemez ve denge tesadüfi/istikrarsız kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin üretim fonksiyonu varsayımını belirleyin.
Harrod-Domar modelinde üretim, sabit katsayılı (Leontief) bir fonksiyonla ifade edilir: Y=min(K/v,L/u)Y = min(K/v, L/u).
Bu varsayım, üretim için sermaye (KK) ve emeğin (LL) belirli ve sabit oranlarda kullanılması gerektiğini söyler.
2
Büyüme oranlarının nasıl belirlendiğini analiz edin.
Gerekli büyüme hızı Gw=s/vG_w = s/v ve doğal büyüme hızı Gn=n+gG_n = n + g olarak tanımlanır.
Sermaye-hasıla katsayısı (vv) sabit olduğu için büyüme hızları birbirine uyum sağlayacak şekilde esneyemez.
3
İstikrarsızlığın (Bıçak Sırtı) nedenini açıklayın.
Faktör ikamesi olmadığı için vv katsayısı piyasa mekanizmasıyla değişemez. Bu durumda GwG_w ve GnG_n ancak bir tesadüf eseri eşitlenebilir.
Dengeden herhangi bir sapma olduğunda (örneğin talep artışı), sermaye stoku eksikliği veya fazlalığı fiyatlar yoluyla faktör oranlarını değiştiremediği için ekonomi dengeden kümülatif olarak uzaklaşır.

Anahtar Kavram

Faktör İkamesinin Yokluğu ve Bıçak Sırtı Dengesi

İpuçları

1
Modelin üretim fonksiyonunun (Leontief) şeklini ve faktörler arasındaki esnekliği düşünün.
2
Solow modelini Harrod-Domar'dan ayıran en önemli fark, faktör oranlarının (K/L) değişip değişemeyeceğidir.
3
Dengenin istikrarsız olması, fiyatların veya miktarların sapmaları düzeltememesinden kaynaklanır; bu da teknik bir katılık olan 'ikame yokluğu' ile ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Solow modelinde faktör ikamesinin varlığının durağan durum (steady-state) dengesini nasıl istikrarlı kıldığını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 4 / 7Sonraki
Ekonomik Büyüme Teorileri Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 4 | Examkin