Stratejik Yönetim

Endüstriyel mutfak ve profesyonel soğutma sistemleri üreten köklü bir işletme, pazarındaki doygunluk nedeniyle yeni bir stratejik hamle yaparak 'ticari bina iklimlendirme ve havalandırma (HVAC)' pazarına girmeye karar vermiştir. Hedef müşteri kitlesi (restoranlar ve otellerden ziyade büyük inşaat firmaları ve tesis yönetim şirketleri) tamamen farklılaşmasına rağmen işletme; bu yeni üretim sürecinde mevcut sac işleme teknolojisini, termodinamik mühendislik bilgisini ve kurulu fabrika altyapısını birebir kullanmaktadır.

Buna göre, işletmenin uyguladığı kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Güneş enerjisi sistemleri tasarlayan bir işletme, stratejik yönetim süreci kapsamında öncelikle kurumun misyon ve vizyonunu yazılı hâle getirmiştir. İşletme yönetiminin, alternatif stratejileri formüle etmeye (geliştirmeye) başlamadan önce; sektördeki teknolojik eğilimleri, pazardaki fırsatları ve işletmenin kendi üretim kapasitesindeki üstünlük ile zayıflıkları kapsamlı bir şekilde tespit etmesi gerekmektedir.

Buna göre, işletmenin bu tespiti yapabilmek için stratejik yönetim sürecinde gerçekleştirmesi gereken aşama aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan sağlığına yönelik aşı ve serum üretimi alanında uzun yıllardır faaliyet gösteren büyük ölçekli bir ilaç firması, sahip olduğu hücresel fermantasyon, gelişmiş laboratuvar altyapısı ve biyoteknoloji bilgi birikimini (know-how) farklı bir alanda değerlendirmek istemektedir. Yönetim kurulu; işletmenin mevcut tedarik veya dağıtım zincirinde yer almayan ve hedef müşteri kitlesi tamamen farklı olan tarım sektörüne girerek, aynı biyo-üretim teknolojilerini kullanan 'organik tarımsal biyo-gübre' üretimine başlama ve bu alanda yeni bir tesis kurma kararı almıştır.

İşletmenin sahip olduğu temel yetenekleri ve üretim teknolojisini farklı bir pazara aktardığı bu stratejik büyüme hamlesi aşağıdakilerden hangisidir?

Çoklu iş birimine sahip büyük ölçekli işletmelerin portföy yönetiminde yaygın olarak kullanılan BCG (Boston Danışma Grubu) Büyüme-Pazar Payı Matrisi, işletmenin nakit dengesini sağlamayı ve uzun vadeli büyümeyi güvence altına almayı amaçlar.

Matrisin temel varsayımları ve nakit akışı mekanizması dikkate alındığında, stratejik iş birimleri arasındaki ideal fon (nakit) yönetimi stratejisi aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

Beta Kimya A.Ş., uzun yıllardır tarım sektörü için sentetik gübre üretimi yapan başarılı bir işletmedir. Şirket yönetimi, finansal gücünü farklı alanlarda değerlendirmek ve sektörel riskini dağıtmak amacıyla; endüstriyel temizlik malzemeleri (deterjan, endüstriyel çözücü vb.) üreten bir fabrikayı satın alarak bünyesine katmıştır. İlk bakışta hitap edilen müşteri kitlesi ve ürünlerin dağıtım kanalları tamamen farklı görünse de, Beta Kimya bu stratejik hamlesinde; temel kimyasal üretim süreçlerindeki teknik uzmanlığını, gelişmiş laboratuvar altyapısını ve mevcut hammadde tedarik ağını yeni fabrikada da ortaklaşa kullanarak ciddi bir maliyet avantajı (sinerji) yaratmayı başarmıştır.

Buna göre Beta Kimya A.Ş.'nin uyguladığı kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Savunma sanayisinde faaliyet gösteren bir kamu iştirakinin yönetim kurulu, yayımladığı stratejik niyet belgesinde kurumun gelecekte ulaşmak istediği konumu şu sözlerle ifade etmiştir: 'Küresel ölçekte sektörün standartlarını belirleyen ve dışa bağımlılığı tamamen ortadan kaldıran öncü teknoloji merkezi haline gelmek.'

Buna göre, söz konusu kamu iştirakinin ifade ettiği bu stratejik kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İleri teknoloji seramik bileşenler üreten bir işletmenin üst yönetimi; sektördeki yasal regülasyonları, rakip firmaların kapasite artırımlarını ve kurumun Ar-Ge altyapısının mevcut yetkinliklerini kapsayan detaylı bir inceleme raporu hazırlatmış ve bu raporu onaylamıştır. Elde edilen bulgular ışığında yöneticiler, işletmenin önümüzdeki dönemde yeni pazarlara girerek büyüme, mevcut durumunu koruma ya da kârsız alanlardan çekilerek küçülme seçeneklerinden hangisini benimseyeceğini karara bağlamak üzere bir araya gelmiştir.

Stratejik yönetim sürecinin aşamaları dikkate alındığında, bu işletmenin içinde bulunduğu aşama ve gerçekleştirmesi beklenen temel faaliyet aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Küresel bir otel zinciri, değişen pazar koşulları nedeniyle yönetsel kararlarını revize ederek 'maliyet liderliği' stratejisini benimsemiştir. Bu doğrultuda örgüt yapısındaki hiyerarşik kademeleri azaltmış ve bütçe planlamalarını maliyetleri minimize edecek şekilde yeniden düzenleyerek faaliyetlerine devam etmiştir. Ancak yıl sonu değerlendirme raporlarında, hedeflenen operasyonel tasarrufların sağlanamadığı ve birim maliyetlerin yüksek kalmaya devam ettiği görülmüştür. Yapılan kök neden analizinde; işletmedeki performans değerlendirme ve prim sisteminin, personeli maliyetleri kontrol etmek yerine yüksek maliyetli ekstra hizmetler sunarak misafir memnuniyetini maksimize etmeye teşvik edecek şekilde çalışmaya devam ettiği saptanmıştır.

Buna göre, işletmenin başarısızlığı stratejik yönetim sürecinin hangi aşamasındaki bir eksiklik veya hatadan kaynaklanmaktadır?

Uluslararası bir teknoloji firmasının yönetim kurulu tarafından onaylanan stratejik niyet belgesinde aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:

I. Geleceğin dijital dünyasında, sınırları ortadan kaldıran yenilikçi yapay zeka ekosistemini inşa ederek küresel bir teknoloji lideri konumuna erişmek.
II. Kurumların karmaşık iş süreçlerini otonom sistemlerle basitleştirmek ve verimliliklerini artırmak amacıyla güvenilir yazılım çözümleri sunmak.
III. Yeni pazar girişlerinde veya şirket satın almalarında, yerel rekabet düzenlemelerine uyum sağlamayı temel bir öncelik olarak kabul etmek.
IV. 2028 mali yılı sonuna kadar Avrupa bulut bilişim pazarındaki payımızı %15 seviyesinden %25 seviyesine yükseltmek.

Bu ifadelerin stratejik yönetim kavramlarıyla doğru eşleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Büyükşehir statüsündeki bir yerel yönetim birimi, yeni dönem stratejik plan belgesinde kurumsal yönelimini belirleyen şu üç ifadeye yer vermiştir:

I. Vatandaşların yaşam kalitesini artırmak amacıyla şeffaf, hesap verebilir ve katılımcı bir yaklaşımla kentsel hizmetler üretmek ve sunmak.
II. Sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda, akıllı şehir teknolojilerinde küresel çapta referans alınan örnek bir metropol haline gelmek.
III. Kurumsal faaliyetler kapsamında yapılacak tüm alım ve ihalelerde, çevre dostu üretim yapan ve karbon ayak izini belgeleyen tedarikçilere öncelik tanımak.

Stratejik yönetim kavramları dikkate alındığında, numaralanmış bu ifadelerin karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Finansal teknolojiler (FinTech) alanında faaliyet gösteren bir işletmenin stratejik planlama ekibi, rekabet yapısını değerlendirmek üzere bir rapor hazırlamıştır. Raporda öne çıkan iki tespit şunlardır:

I. Aynı sektörde yer almamasına ve geleneksel ödeme hizmeti sunmamasına rağmen, blokzincir altyapısıyla küresel para transferine olanak tanıyan platformların işletmenin pazar payını daraltmaya başlaması.
II. İşletmenin kendi bünyesindeki yazılım ekibi tarafından, işlemleri rakiplere kıyasla çok daha düşük hata payıyla saniyeler içinde doğrulayan özgün bir algoritmanın geliştirilmiş olması.

Bu tespitlerin, stratejik analiz süreci kapsamında ifade ettiği kavramlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Endüstriyel soğutma sistemleri üreten bir işletmenin stratejik planlama birimi, sektörel rekabeti ve pazar dinamiklerini değerlendirmek üzere bir rapor hazırlamıştır. Raporda şu üç temel tespit yer almaktadır:

I. Üretimde kullanılan özel kompresörlerin küresel pazarda yalnızca az sayıda uzman şirket tarafından üretiliyor olması
II. Tüketicilerin, mekanik soğutma sistemleri satın almak yerine, bina ısı dengesini sağlayan alternatif pasif yalıtım mimarilerine yatırım yapmaya başlaması
III. İşletmenin AR-GE departmanı tarafından geliştirilen patentli tasarımın, üretim maliyetlerini rakiplere kıyasla %20 oranında düşürmesi

Buna göre, stratejik yönetim literatürü dikkate alındığında, bu üç tespitin ifade ettiği kavramlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bulut bilişim altyapıları ve veri merkezi hizmetleri sunan kurumsal bir bilişim firmasının stratejik planlama komitesi, yürüttüğü durum analizi çalışmasında şu üç temel tespiti raporlamıştır:

I. Ülkede yürürlüğe giren yeni "Kişisel Verilerin Yerelleştirilmesi Mevzuatı" kapsamında, tüm kurumların verilerini fiziksel olarak ülke sınırlarındaki sunucularda tutma zorunluluğu getirilmiştir.
II. Firmanın kendi Ar-Ge mühendislerince geliştirilen ve patentlenen yapay zekâ destekli sunucu soğutma algoritması, enerji maliyetlerinde sektör ortalamasının %35 altında kalınmasını sağlamaktadır.
III. Kurumsal müşterilerin, geleneksel sunucu kiralama hizmetleri yerine, yazılım kodlarının doğrudan çalıştırıldığı "sunucusuz bilişim (serverless)" mimarisine geçiş eğilimi hızla artmaktadır.

Bu tespitlerin, iç çevre ile dış çevre (PESTEL ve Porter'ın Beş Güç Modeli) analiz teknikleri bağlamında sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Stratejik yönetim sürecinde işletmeler, sahip oldukları iş birimlerini değerlendirmek için çeşitli portföy analiz teknikleri kullanmaktadır. Bir şirketler grubunun portföyünde yer alan "Delta İş Birimi", Hofer-Schendel (Ürün-Pazar Evrimi) Matrisi kullanılarak analiz edilmiştir.

Yapılan analiz sonucunda iş biriminin endüstri yaşam eğrisinde "Olgunluk" evresinde yer aldığı ve pazarda "Güçlü" bir rekabet konumuna sahip olduğu belirlenmiştir. Bu evrede sektördeki genel talep artışının durma noktasına geldiği, ancak Delta'nın geçmiş yıllardaki yatırımları sayesinde birim maliyet avantajı sağladığı raporlanmıştır.

Buna göre; Delta İş Birimi'nin pazar yapısı ve rekabet durumu dikkate alındığında, BCG (Boston Danışma Grubu) Büyüme-Pazar Payı Matrisi'ndeki karşılığı ve uygulanması gereken en uygun portföy stratejisi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Ağır sanayi makinaları üretimi yapan köklü bir kamu iktisadi teşebbüsü (KİT), stratejik iş birimlerinin (SİB) kurumsal portföy içindeki yerini değerlendirmek amacıyla GE-McKinsey Matrisi'ni kullanmaktadır. Kurumun 'Endüstriyel Pres Makineleri' birimi için hazırlanan pazar araştırması ve iç denetim raporlarında şu bulgulara yer verilmiştir:

• İlgili sektörde teknolojik olgunluk evresine ulaşılmış olup, pazarın genel büyüme ivmesi negatife dönmüş ve sektördeki ortalama kârlılık marjları tarihsel olarak en düşük seviyelerine inmiştir.
• Buna karşın ilgili iş birimi; sahip olduğu tescilli patentler, ölçek ekonomisinin getirdiği %30'luk maliyet avantajı ve köklü kamu ihalelerindeki sarsılmaz tedarikçi konumu sayesinde pazarın açık ara en yüksek pazar payına sahip aktörü konumundadır.

GE-McKinsey Matrisi'nin temel analiz mantığı dikkate alındığında, bu kamu iktisadi teşebbüsünün söz konusu iş birimi için uygulaması gereken en rasyonel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Yenilikçi giyilebilir sağlık teknolojileri geliştiren bir işletmenin yönetim kurulu toplantısında, gelecek on yıllık planlamalar için üç farklı yönetici sunum yapmıştır:

I. Ar-Ge müdürü, işletmenin sahip olduğu yapay zeka patentlerinin, mühendislik altyapısının ve teknolojik yetkinlik seviyesinin kapsamlı bir raporunu sunmuştur.
II. Pazarlama müdürü, hedef pazarlardaki yaşlanan nüfus oranlarını, sağlık harcamalarındaki demografik değişimleri ve Avrupa Birliği'nin yeni tıbbi cihaz regülasyonlarını (PEST analizi kapsamında) detaylandırmıştır.
III. Finans müdürü ise, Avrupa pazarına hızlı ve güçlü bir giriş yapabilmek amacıyla, o bölgede güçlü bir dağıtım ağına sahip yerel bir medikal yazılım firmasının satın alınması (birleşme ve satın alma) alternatifini kurula teklif etmiştir.

Stratejik yönetim süreci ve aşamaları dikkate alındığında, bu yöneticilerin gerçekleştirdiği eylemlerin ait olduğu aşamalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bölgesel yolcu taşımacılığı pazarında faaliyet gösteren bir hava yolu işletmesi, stratejik planlama sürecinde hazırladığı durum analizi raporunda şu üç temel bulguya dikkat çekmiştir:

• Ana uçuş güzergahlarına paralel olarak inşa edilen devlet destekli yüksek hızlı tren hatlarının yakında hizmete girecek olması,
• Küresel uçak kiralama (leasing) sektöründe yaşanan şirket evlilikleri sonucunda, uçak temin edilebilecek kiralama firması sayısının piyasada ciddi oranda azalması,
• İşletmenin kendi mühendislerince geliştirilen tescilli biletleme algoritması sayesinde, operasyonel maliyetlerin sektör ortalamasının oldukça altına çekilmesi.

Bu bulguların stratejik analiz teknikleri (SWOT ve Porter'ın Beş Güç Modeli) çerçevesindeki sınıflandırmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren köklü bir beyaz eşya üreticisi, son yönetim kurulu toplantısında kapsamlı bir rapor değerlendirmesi yapmıştır. Bu raporda işletmenin temel yetenekleri, zayıf olduğu operasyonel alanlar, küresel tedarik zincirindeki fırsatlar ve rakip firmaların olası hamleleri detaylıca ortaya konmuştur. Sunumun ardından İcra Kurulu Başkanı (CEO), 'Artık nerede olduğumuzu ve çevresel koşulları çok iyi biliyoruz. Vakit kaybetmeden yeni organizasyon yapımızı şekillendirelim, bütçelerimizi revize edelim ve departman yöneticilerimize yetki devrini gerçekleştirerek harekete geçelim.' talimatını vermiştir.

Stratejik yönetim sürecinin aşamaları dikkate alındığında, CEO'nun bu talimatıyla atladığı temel aşama aşağıdakilerden hangisidir?