Stratejik Yönetim

Stratejik yönetim sürecinde, Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi kullanılarak işletmenin faaliyet gösterdiği pazarın durumu ve işletmenin pazardaki konumu analiz edilir.

Bu matrise göre; pazar büyüme hızının düşük olduğu ancak işletmenin nispi pazar payının yüksek olduğu, genellikle işletmeye önemli ölçüde net nakit girişi sağlayan ve "hasat etme" stratejisinin uygun görüldüğü stratejik iş birimleri aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?

Bir teknoloji firması, büyüme eğiliminin durağanlaştığı bir pazarda hâkim konumda olduğu köklü bir ürününden sağladığı finansal kaynağı, pazarın hızla büyüdüğü ancak firmanın rekabet gücünün ve pazar payının henüz düşük olduğu yeni bir 'akıllı sistemler' projesine aktarmaktadır. Yönetim, bu yeni projeye yaptığı yoğun yatırımlarla pazar payını hızla artırmayı ve sektörde baskın hâle gelmeyi amaçlamaktadır.

Boston Danışma Grubu (BCG) Matrisi dikkate alındığında, firmanın fon aktardığı yeni akıllı sistemler projesinin matristeki mevcut konumu ve bu birim için benimsenen temel strateji aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Endüstriyel tarım makineleri üreten bir firma, tasarladığı otonom hasat yazılımını stratejik açıdan değerlendirmektedir. İnceleme sonucunda, bu yazılımın müşteriler için yüksek bir değer yarattığı, rakiplerde bulunmadığı ve karmaşık algoritması nedeniyle başka işletmeler tarafından kolayca taklit edilemeyeceği saptanmıştır. Ne var ki, firmanın mevcut kurumsal yapısı, dağıtım ağı ve performans değerlendirme sistemlerinin, bu yazılımdan pazar avantajı elde etmeyi engelleyecek kadar yetersiz olduğu görülmüştür.

Buna göre, firmanın uyguladığı bu değerlendirmenin ait olduğu çevre analizi türü ve VRIO çerçevesine göre ulaşılan rekabetçi sonuç aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Gıda ambalajı üreten bir işletmenin yönetim kurulu, gelecek dönem stratejilerini belirlemek amacıyla kapsamlı bir durum değerlendirmesi yapmıştır. Hazırlanan raporda şu iki temel bulguya dikkat çekilmiştir:

I. İşletmenin sahip olduğu üretim bandının teknolojik ömrünü doldurması sebebiyle enerji tüketiminin ve fire oranlarının artması
II. İlgili bakanlık tarafından yayımlanan yeni yönetmelik gereği, işletmenin ürettiği tek kullanımlık plastik ambalajların satışına yönelik kısıtlamalar ve ek vergiler getirilmesi

SWOT analizi çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu iki bulgu işletme açısından sırasıyla aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Stratejik yönetim sürecinde işletmeler, sahip oldukları stratejik iş birimlerinin mevcut durumunu analiz etmek ve kaynak dağılımını optimize etmek amacıyla çeşitli portföy analiz matrisleri kullanırlar. Bu matrislerden biri olan GE (General Electric) - McKinsey Matrisi, Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi'nin bazı sınırlılıklarını aşmak üzere geliştirilmiş dokuz hücreli bir modeldir.

Buna göre, GE-McKinsey Matrisi'nde stratejik iş birimlerini değerlendirmek için kullanılan iki temel boyut aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Uluslararası taşımacılık yapan bir lojistik işletmesinin yönetim kurulu, stratejik planlama sürecinde hazırlanan durum tespit raporunu incelemektedir. Raporda işletmenin faaliyetlerini etkileyecek iki önemli tespit öne çıkmaktadır:

I. Hükümetin karbon emisyonunu sınırlamaya yönelik yeni kotaları yasalaştırması, filodaki geleneksel araçların operasyonlarını kısıtlayacaktır.
II. İşletmenin kendi mühendisleri tarafından geliştirilen patentli rota optimizasyon yazılımı, teslimat sürelerinde rakiplere kıyasla ciddi bir verimlilik avantajı sağlamaktadır.

Stratejik yönetim kavramları dikkate alındığında, bu iki tespitin ait olduğu çevre analizi boyutu ve temel unsuru aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Endüstriyel mutfak ekipmanları üreten bir işletmenin yönetim kurulu, stratejik planlama sürecinde aşağıdaki üç temel gelişmeyi raporlamıştır:

I. İlgili bakanlık tarafından yayımlanan yeni yönetmelik gereği, gelecek yıldan itibaren tüm endüstriyel cihazlarda "A+++ enerji verimliliği" sertifikasyonunun zorunlu hale getirilmesi
II. İşletmenin Ar-Ge departmanı tarafından geliştirilen ve rakiplerde bulunmayan patentli hızlı soğutma teknolojisine sahip olunması
III. Akıllı bileşenlerin ithalat maliyetlerindeki ani düşüşün, sektöre giriş engellerini azaltarak küçük ölçekli teknoloji girişimlerinin pazara kolayca dahil olmasına zemin hazırlaması

İşletmenin yapacağı iç ve dış çevre analizleri (SWOT, PESTEL ve Porter'ın Beş Güç Modeli) dikkate alındığında, bu gelişmelerin stratejik sınıflandırmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Biyoteknoloji ve medikal cihazlar alanında faaliyet gösteren bir işletmenin stratejik planlama toplantısında şu durum değerlendirmesi yapılmıştır:

"Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni yönetmelik ile uzaktan sağlık hizmeti sunumunda veri güvenliği standartları uluslararası düzeye çıkarılmış ve sektördeki tüm firmalar için bu standartlara uyum zorunlu hale getirilmiştir. Öte yandan işletmemiz, geçen yıl kurduğu yüksek donanımlı veri tabanı altyapısı sayesinde bu standartları rakiplerinden daha hızlı karşılayabilecek kapasiteye sahiptir."

Stratejik yönetimde kullanılan dış çevre analizi ve durum belirleme teknikleri dikkate alındığında, bu değerlendirmedeki unsurların sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yenilenebilir enerji sektöründe faaliyet gösteren bir teknoloji firması, geliştirdiği patentli bir hücre kaplama malzemesini stratejik açıdan değerlendirmektedir. Yapılan incelemelerde bu malzemenin;
I. Üretim maliyetlerini ciddi oranda düşürerek değer yarattığı,
II. Piyasada başka hiçbir rakip firmada bulunmadığı,
III. Rakipler tarafından tersine mühendislik ile kopyalanmasının çok yüksek maliyetli ve fiilen imkânsız olduğu,
IV. Ancak firmanın mevcut organizasyonel işleyişinin ve üretim bandının bu malzemeyi henüz geniş çaplı seri üretime entegre etmeye uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Bu durumun stratejik yönetimin temel analiz çerçevelerinden hareketle değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir hava yolu işletmesi, stratejik planlama sürecinde mevcut yeteneklerini değerlendirmektedir. İşletmenin kullandığı entegre biletleme ve yolcu takip yazılımı, operasyonel maliyetleri düşürerek büyük bir değer yaratmakta ve örgütün tüm departmanları bu sistemi koordineli biçimde kullanabilmektedir. Ancak söz konusu yazılım, piyasadaki diğer tüm rakip hava yolu şirketleri tarafından da lisanslanarak standart olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle sistemin ender bulunma veya taklit edilememe gibi bir özelliği yoktur.

Buna göre, işletmenin biletleme yazılımı stratejik yönetim literatüründeki iç çevre analiz teknikleri bağlamında değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Havacılık sektöründe faaliyet gösteren bir yolcu taşımacılığı firması, pazar payını artırmak amacıyla yeni uçuş noktaları belirlemek istemektedir. Yönetim ekibi, bu stratejik yönelimi kesinleştirmeden önce sektördeki ekonomik dalgalanmaları, rakip firmaların uçuş ağlarını ve kendi uçak filolarının mevcut taşıma kapasitesini sistematik olarak inceleyen kapsamlı bir çalışma başlatmıştır.

Bu senaryoda işletme yönetiminin yürüttüğü veri toplama ve inceleme çalışması, stratejik yönetim sürecinin hangi aşamasına örnek teşkil etmektedir?

Bir otomotiv yan sanayi işletmesinin genel müdürü, yıl sonu değerlendirme toplantısında şu açıklamayı yapmıştır:

"Geçtiğimiz altı ay boyunca küresel tedarik zincirindeki fırsat ve tehditleri, fabrikamızın mevcut teknolojik altyapısındaki güçlü ve zayıf yönleri detaylıca inceledik. Bu veriler ışığında, önümüzdeki üç yıl içinde elektrikli araç parçaları üretimine odaklanacak alternatif yolları tartışarak işletmemiz için en uygun stratejiyi seçtik. Şimdi sıra; alınan bu kararlar doğrultusunda organizasyon yapımızın güncellenmesinde, gerekli yatırım bütçesinin birimlere tahsis edilmesinde ve personelimizin yeni teknolojiler konusunda eğitilmesindedir. Bütün bu çalışmalar bittikten sonra ise elde ettiğimiz fiili sonuçları, baştaki hedeflerimizle karşılaştıracağız."

Buna göre genel müdürün açıklamasında "organizasyon yapısının güncellenmesi, bütçenin tahsis edilmesi ve personelin eğitilmesi" ifadeleriyle vurguladığı stratejik yönetim süreci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Bir gıda işletmesi, portföyündeki stratejik iş birimlerini analiz ederken belirli bir ürün grubunun bulunduğu pazarın olgunluk evresini geçip daralmaya başladığını (düşük pazar büyüme hızı) ve işletmenin bu pazarda rakiplerine göre oldukça zayıf bir konumda bulunduğunu (düşük nispi pazar payı) belirlemiştir. Söz konusu ürün grubu, işletme için net bir nakit akışı yaratmamakta ve kârlılığa katkı sağlamamaktadır.

Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi'ne göre, bu ürün grubunun yer aldığı bölge aşağıdakilerden hangisidir?

Yurt içinde yalnızca endüstriyel mutfak ekipmanları üreterek yerel otel zincirlerine satış yapan bir imalat işletmesi, büyüme hedefleri doğrultusunda ürün portföyünde veya üretim teknolojisinde herhangi bir değişikliğe gitmemiştir. Ancak işletme, yeni kurduğu dış ticaret departmanı aracılığıyla aynı standart ekipmanları Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülkelerindeki turizm tesislerine ihraç etmeye başlamıştır.

İşletmenin faaliyet alanını daraltmadan veya değiştirmeden, mevcut ürünlerini farklı coğrafyalardaki yeni müşteri gruplarına sunarak büyümesi, aşağıdaki kurumsal stratejilerden hangisiyle ifade edilir?

Ulusal pazarda faaliyet gösteren köklü bir kargo ve lojistik işletmesi, son yıllarda artan e-ticaret hacmini ve değişen müşteri beklentilerini gözlemlemiştir. Yönetim kurulu, işletmenin mevcut araç filosu kapasitesini, finansal gücünü ve sektördeki yeni yasal düzenlemeleri detaylı olarak inceleyerek kapsamlı bir rapor hazırlatmıştır. Bu raporun bulguları ışığında üst yönetim; yerel bir kurye girişimini satın alma, tamamen elektrikli araç filosu kurma veya uluslararası taşımacılığa açılma seçeneklerini masaya yatırarak işletme için en uygun yol haritasını kararlaştırmak üzere toplanmıştır.

Buna göre söz konusu lojistik işletmesi, stratejik yönetim sürecinin hangi aşamasındadır?

Geleneksel enerji sektöründe faaliyet gösteren köklü bir holdingin stratejik yönetim uygulamaları kapsamında aşağıdaki tespit ve kararlar kayıt altına alınmıştır:

I. Sektördeki yenilenebilir enerji teşviklerinin artması ve karbon vergisi uygulamalarının yasalaşması, kurumun stratejik yönelimini değiştirmesi için temel bir baskı unsuru olarak raporlanmıştır.
II. Kurumun gelecekteki 15 yıl içinde ulaşmayı arzuladığı nihai durum; 'Küresel yeşil enerji dönüşümünde oyun kurucu ve sektör standartlarını belirleyen lider ekosistem olmak' şeklinde deklare edilmiştir.
III. Holding yönetimi, fosil yakıt tesislerini elden çıkarıp (tasfiye edip) tamamen yeni bir alan olan yüksek teknolojili batarya üretimi sektörüne giriş yapma kararı almıştır.
IV. Kurumun varoluş nedeni; 'topluma kesintisiz, güvenilir ve doğayla uyumlu enerji çözümleri sunarak sürdürülebilir kalkınmaya hizmet etmek' olarak tanımlanmıştır.

Bu ifadelerin temsil ettiği stratejik yönetim kavramları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Türkiye genelinde faaliyet gösteren geniş bir spor salonu zinciri, ana faaliyet alanındaki büyüme oranlarının yavaşlaması ve rekabetin kâr marjlarını daraltması üzerine yeni bir yatırım kararı almıştır. İşletme yönetimi, nakit fazlasını değerlendirmek ve sektörel riskleri dağıtmak amacıyla, mevcut faaliyetleriyle hiçbir teknolojik, ticari veya pazarlama bağı bulunmayan bir yenilenebilir enerji santralini ve bir ticari gayrimenkul şirketini satın alarak bünyesine katmıştır.

Buna göre, işletmenin uyguladığı kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Birden fazla sektörde yatırımı bulunan bir holding, stratejik iş birimlerinin performansını ve gelecekteki potansiyelini değerlendirmek üzere bir portföy analizi yapmaya karar vermiştir. Yönetim kurulu, yalnızca 'pazar büyüme hızı' ve 'pazar payı' gibi tekil göstergelerin iş birimlerinin gerçek potansiyelini yansıtmada yetersiz kalacağını düşünmektedir. Bu nedenle; pazarın büyüklüğü, endüstri kârlılığı, teknolojik gereksinimler, rekabet yoğunluğu, marka imajı ve yönetim kapasitesi gibi çok sayıda değişkenin bir arada ağırlıklandırılarak iki temel boyut üzerinde (Pazar Çekiciliği ve Rekabet Gücü) haritalandığı daha kapsamlı bir durum belirleme matrisinin kullanılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, holding yönetiminin kullanmayı tercih ettiği portföy analiz aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Endüstriyel yemek hizmetleri sunan bir işletmenin yönetim kurulu; makroekonomik eğilimleri, sektördeki yasal düzenlemeleri, kendi üretim kapasitesini ve mevcut finansal gücünü detaylı biçimde inceleyerek bir rapor hazırlamıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda yöneticiler, önümüzdeki üç yıllık planlama dönemi için "büyük ölçekli kamu ihalelerine odaklanma" veya "özel sağlık kurumlarıyla uzun vadeli stratejik ortaklıklar kurma" seçeneklerini masaya yatırmış ve bu alternatiflerin risk-getiri profillerini karşılaştırmaya başlamıştır.

Stratejik yönetim süreci dikkate alındığında, söz konusu işletmenin yürüttüğü faaliyet aşağıdaki aşamalardan hangisinin kapsamında yer almaktadır?

Büyük ölçekli bir ticari teşebbüsün stratejik planlama uzmanları, bünyelerindeki farklı iş ünitelerinin rekabetçi konumlarını değerlendirirken süregelen analiz yöntemlerinin yetersizliklerini bir yönetim kurulu raporunda özetlemiştir. Raporda modelin yapısal zaaflarına ilişkin şu tespitler yer almaktadır:

I. Yüksek pazar payının 'deneyim eğrisi' etkisiyle her halükarda mutlak bir maliyet avantajı ve yüksek nakit akışı sağlayacağı tezi, ölçek ekonomilerinin kritik bir başarı faktörü olmadığı spesifik ve niş pazarlarımızda geçersizdir.
II. Çevresel cazibenin yalnızca tek bir nicel pazar büyüme oranına indirgenmesi; sektörel giriş engelleri, teknolojik kırılmalar ve sosyopolitik regülasyonlar gibi yaşamsal boyutları analiz dışı bırakmaktadır.
III. Kaynak ihtiyacı duyan ve potansiyeli yüksek ünitelerin finansmanının, zorunlu olarak teşebbüs içindeki olgun ve nakit fazlası veren diğer ünitelerden sağlanması gerektiği (kapalı havuz) varsayımı, günümüzdeki alternatif dış sermaye piyasası olanaklarıyla çelişmektedir.

Stratejik planlama uzmanlarının kuramsal dayanaklarını ve kısıtlarını bu şekilde eleştirdiği durum belirleme analiz aracı aşağıdakilerden hangisidir?