Stratejik Yönetim

Akıllı tarım uygulamaları kapsamında insansız hava araçları (İHA) için yüksek teknolojili kamera sistemleri üreten bir işletme, pazar dinamiklerini değerlendirmektedir. Yapılan dış çevre analizinde aşağıdaki iki önemli gelişme tespit edilmiştir:

I. Üretimde kullanılan özel optik lensleri sağlayan küresel üreticilerin, şirket birleşmeleri (merger) sonucunda sayılarının giderek azalması ve piyasada sadece iki büyük tedarikçinin kalması.
II. Hedef kitledeki büyük tarım işletmelerinin, donanım yatırımı yaparak İHA kamerası satın almak yerine, aynı ihtiyacı doğrudan abonelik tabanlı uydu görüntüleme hizmetleriyle (farklı bir teknoloji) karşılamaya başlaması.

Michael Porter’ın Beş Güç Modeli dikkate alındığında, bu numaralandırılmış gelişmeler işletme için sırasıyla hangi rekabet güçlerinin tehdit düzeyini artırmaktadır?

Tarımsal makine üretimi gerçekleştiren bir sanayi işletmesi; pazarın demografik yapısındaki değişimleri, yeni yasal düzenlemeleri, teknolojik trendleri ve kendi öz yeteneklerini detaylı biçimde raporlayarak mevcut durumunu netleştirmiştir. Yönetim kurulu, elde edilen bu bulgular doğrultusunda işletmenin rekabet üstünlüğü sağlaması için izleyebileceği büyüme ve farklılaştırma gibi çeşitli alternatif yolları tartışmaya açmış ve işletme kaynaklarına en uygun rotayı kararlaştırma aşamasına geçmiştir.

Buna göre söz konusu işletme, stratejik yönetim sürecinin aşağıdaki aşamalarından hangisini gerçekleştirmektedir?

Bölgesel pazarda faaliyet gösteren bir organik gıda firmasının üst yönetimi, pazar araştırmaları ve rekabet analizleri sonucunda pazar payını artırmak amacıyla e-ticaret alanına girme kararı almıştır. Bu doğrultuda işletmenin mevcut organizasyon yapısı dijital satış süreçlerine uygun olarak yeniden düzenlenmiş, gerekli teknolojik altyapı için bütçe onaylanmış ve ilgili birimlere yeni performans hedefleri tebliğ edilmiştir.

Buna göre söz konusu firma, stratejik yönetim sürecinin hangi aşamasını gerçekleştirmektedir?

Endüstriyel iplik üretimi yapan Kordeks A.Ş., tekstil sektöründeki dönemsel daralmaların yarattığı gelir kaybı riskini dağıtmak amacıyla, mevcut pazarından, tedarik ağından ve teknolojik altyapısından tamamen bağımsız bir alana yatırım yapma kararı almıştır. Şirket, bu doğrultuda yenilenebilir enerji sektörüne girerek büyük ölçekli bir rüzgâr enerjisi santrali projesini hayata geçirmiş ve enerji üretimine başlamıştır.

Buna göre Kordeks A.Ş.'nin uyguladığı kurumsal (temel) strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Köklü bir mobilya üreticisi, uzun yıllara dayanan yüksek marka bilinirliği ve yurt çapında geniş bir bayi ağına sahip bir işletmedir. Ancak son dönemde küresel çapta faaliyet gösteren büyük zincir mağazaların iç pazara girmesiyle birlikte sektörde fiyat odaklı, yoğun bir rekabet ortamı oluşmuştur. İşletme yönetimi, yabancı rakiplerin standart ve demonte ürün sunma uygulamalarına karşılık, kendi köklü marka imajını ve yaygın bayi ağını devreye sokarak 'müşteriye özel ücretsiz mimari danışmanlık ve yerinde anahtar teslim kurulum' hizmeti başlatmış; böylece pazara yeni giren rakiplerin yarattığı pazar payı kaybetme riskini aşmayı hedeflemiştir.

Durum belirleme matrislerinden TOWS Matrisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, işletmenin uyguladığı bu stratejik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Geniş bir ürün portföyünü yöneten bir şirketler grubu, "bitki bazlı protein ürünleri" pazarında faaliyet gösteren stratejik iş birimini değerlendirmektedir. Verilere göre ilgili pazar yıllık %20'nin üzerinde bir ivmeyle büyümekte ve söz konusu iş birimi bu alanda en yakın rakibinin iki katı pazar payını elinde bulundurmaktadır. Satış gelirleri çok yüksek olmasına rağmen, iş birimi mevcut rekabet avantajını korumak, artan talebi karşılamak için kapasitesini genişletmek ve yoğun tutundurma faaliyetlerini sürdürmek amacıyla elde ettiği nakdin neredeyse tamamını tekrar aynı alana yatırmak zorunda kalmaktadır.

Buna göre, Boston Danışma Grubu (BCG) Matrisi dikkate alındığında, bu iş biriminin portföydeki konumu ve finansal karakteristiği aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Ulusal çapta yolcu taşımacılığı yapan "Rota Turizm" A.Ş., şehirler arası ulaşım pazarındaki payını artırmak, yoğun rekabetin getirdiği fiyat baskısını azaltmak ve faaliyetlerinde ölçek ekonomisi sağlamak amacıyla, aynı bölgelere sefer düzenleyen en önemli rakibi "Güven Seyahat"i satın alarak kendi bünyesine katmıştır.

Buna göre "Rota Turizm"in uyguladığı kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye genelinde karayolu yolcu taşımacılığı alanında faaliyet gösteren 'Kuzey Turizm' işletmesi, sektördeki pazar payını genişletmek ve ölçek ekonomilerinden yararlanarak rekabet avantajı sağlamak amacıyla, aynı sektörde bölgesel çapta yolcu taşımacılığı yapan 'Güney Seyahat' işletmesini satın alarak tüm operasyonlarını kendi bünyesinde birleştirmiştir.

Buna göre 'Kuzey Turizm' işletmesinin uyguladığı kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun yıllardır yalnızca savunma sanayisine yönelik insansız hava aracı (İHA) üreten bir teknoloji işletmesi; sahip olduğu uçuş kontrol yazılımları, otonom seyrüsefer ve sensör teknolojilerindeki mevcut bilgi birikimini kullanarak tarım sektörüne girme kararı almıştır. İşletme bu doğrultuda, çiftçilere yönelik otonom zirai ilaçlama araçları tasarlayarak piyasaya sunmuştur.

Bu işletmenin izlediği temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yazılım işletmesi, faaliyet gösterdiği pazardaki rekabet koşullarını değerlendirirken önemli bir teknolojik gelişmeyi raporlamıştır:

"Pazarda hızla yaygınlaşan ücretsiz yapay zeka asistanları, işletmemizin sunduğu ücretli kodlama eğitim yazılımlarına olan talebi daraltmaktadır. Tüketiciler, eğitim alma ihtiyaçlarını artık doğrudan bu yeni yapay zeka asistanlarını kullanarak gidermeye başlamıştır."

Michael Porter'ın Beş Güç Modeli dikkate alındığında, bu teknolojik gelişmenin işletme açısından yarattığı durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle sınıflandırılır?

Sağlık teknolojileri alanında faaliyet gösteren yenilikçi bir girişim, stratejik planlama sürecini tamamlarken kamuoyuyla iki temel bildirge paylaşmıştır:

I. 'Yapay zeka destekli teşhis sistemleri aracılığıyla sağlık profesyonellerine güvenilir çözümler sunarak hasta bakım kalitesini artırmak.'
II. 'Gelecekte medikal teknoloji alanında küresel standartları belirleyen ve tüm dünyada sektöre yön veren öncü marka konumuna ulaşmak.'

Bu senaryoda yer alan numaralandırılmış ifadelerin stratejik yönetim kavramları açısından karşılıkları, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Biyoteknoloji alanında araştırma-geliştirme faaliyetleri yürüten bir laboratuvar, kuruluş tüzüğünde temel varlık nedenini 'toplumun yaşam kalitesini artıracak yenilikçi genetik çözümler üretmek' olarak tanımlamıştır. Bununla birlikte yönetim kurulu, işletmenin uzun vadeli rotasını çizerken 'nadir hastalıkların tedavisinde dünya çapında referans alınan yegâne merkez konumuna erişmek' ifadesini de stratejik planlarına eklemiştir.

Buna göre, işletmenin gelecekte ulaşmayı arzuladığı bu ideal durumu ve yönelimi ifade eden stratejik yönetim kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu, sunduğu e-devlet hizmetlerinde kullandığı temel sunucu altyapısını stratejik olarak değerlendirmektedir. Yapılan analizde, bu altyapının vatandaşlara hizmet sunumunda kesinlikle 'değer' yarattığı, ancak diğer tüm kamu kurumları ve özel sektör kuruluşları tarafından da kolayca erişilip kullanıldığı için 'nadir olmadığı' belirlenmiştir.

Stratejik yönetim yaklaşımları ve VRIO çerçevesi dikkate alındığında, bu analizin türü ve kaynağın kuruma sağlayacağı rekabetçi sonuç aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Bir işletme, rekabetçi konumunu belirlemek amacıyla yürüttüğü stratejik incelemede sahip olduğu özel bir yazılım algoritmasını değerlendirmiştir. İnceleme sonucunda bu algoritmanın; müşteri veri işleme süreçlerinde büyük bir 'değer' yarattığı, rakiplerde bulunmadığı için pazar genelinde 'nadir' olduğu, karmaşık yapısı ve yüksek maliyeti nedeniyle 'taklit edilemez' olduğu ve işletmenin bu algoritmayı kârlılığa dönüştürecek 'örgütsel altyapıya' tam olarak sahip olduğu saptanmıştır.

Bu durumun hiyerarşik sonucunda işletmenin ulaştığı stratejik konum ve bu tespiti yapmak için odaklanılan iç çevre analizi tekniği aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Otomotiv yan sanayisinde faaliyet gösteren orta ölçekli bir parça üreticisi, son yıllarda artan ham madde maliyetleri ve sektördeki yoğun rekabet nedeniyle kârlılığını hızla kaybetmiş ve pazar payı daralmıştır. Pazarlama, dağıtım ve satış maliyetlerine katlanmakta zorlanan işletme yönetimi, iflas riskini önlemek amacıyla üretim kapasitesinin tamamını sektördeki en büyük ana otomotiv üreticilerinden birine tahsis etmeye karar vermiştir. Yapılan uzun vadeli anlaşma ile işletme, satış garantisi elde ederek faaliyetlerini sürdürmeyi başarmış ancak fiyatlandırma, tasarım ve ürün özellikleri gibi konulardaki bağımsız karar alma gücünü büyük ölçüde söz konusu ana üreticiye devretmiştir.

Buna göre, orta ölçekli parça üreticisinin faaliyetlerine devam edebilmek adına uyguladığı bu kurumsal (temel) strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Otomotiv yan sanayisinde faaliyet gösteren bir işletme, yakıt tasarrufu sağlayan yenilikçi bir motor parçası geliştirmiştir. Yapılan stratejik incelemelerde bu inovasyonun; müşteriler için yüksek katma değer yarattığı, sektördeki başka hiçbir rakipte bulunmadığı, yüksek Ar-Ge sırları ve karmaşık mühendislik yapısı sayesinde diğer firmalar tarafından kopyalanmasının son derece zor olduğu tespit edilmiştir. Ancak işletme; bu inovasyonu seri üretime geçirecek organizasyonel yapıyı, finansal teşvik sistemini ve yeterli dağıtım ağını kuramamıştır. İşletme yöneticileri bu ticari durgunluğu dış piyasadaki olumsuzluklara bağlarken, bağımsız bir strateji uzmanı sorunun işletmenin kendi iç kapasitesinden ve yeteneklerinin organizasyonel eksikliğinden kaynaklandığını vurgulamıştır.

Buna göre, strateji uzmanının işletmeyi değerlendirirken temel aldığı iç çevre analizi tekniği ve bu tekniğe göre işletmenin elindeki kaynağın mevcut rekabetçi durumu aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

Yüzyılı aşkın süredir yalnızca geleneksel el yapımı seramik mutfak eşyaları üreten "Toprak Sanatları" işletmesi, faaliyet gösterdiği pazarın doygunluğa ulaşması ve sektörel talebin büyüme ivmesini kaybetmesi üzerine stratejik bir değerlendirme yapmıştır. Yönetim kurulu; risk alarak yeni pazarlara girmek, farklı ürünler tasarlamak veya kapasite artırımına gitmek yerine mevcut durumu sürdürme kararı almıştır. Bu doğrultuda işletme; sahip olduğu sadık müşteri kitlesini elde tutmaya, mevcut üretim süreçlerindeki fire oranlarını düşürerek verimliliği artırmaya ve sektördeki mevcut pazar payını aynı seviyede korumaya odaklanmıştır.

Buna göre, Toprak Sanatları işletmesinin benimsediği kurumsal strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Organik kozmetik üretimi yapan bir firma, nadir bulunan bir bitki özütünü işleyerek cilt yenileyici yeni bir formül elde etmiştir. Bu formül, müşteri ihtiyaçlarına cevap vermesi yönüyle değerlidir ve şu an piyasada başka bir firmada bulunmamaktadır. Ancak formülün bileşenleri standart kimyasal analizlerle kolayca çözümlenebilmekte ve firmanın aldığı patent koruması yerel mevzuattaki boşluklar nedeniyle zayıf kalmaktadır. Rakiplerin bu ürünü kısa sürede kopyalaması beklenmektedir.

Buna göre, işletmenin sahip olduğu bu kaynağın (yeni formülün) stratejik değerlendirmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Çok çeşitli iş kollarında faaliyet gösteren işletmeler (holdingler), sahip oldukları stratejik iş birimleri arasındaki kaynak dağılımını dengeli ve etkin bir biçimde yönetmek için portföy analiz matrislerinden yararlanırlar. Boston Danışmanlık Grubu (BCG) Matrisi, bu kaynak aktarım sürecini birimlerin nakit üretme ve nakit tüketme kapasitelerine göre yönlendirir.

Buna göre, BCG Matrisi'nin temel işleyiş mantığı dikkate alındığında, kurumsal sürdürülebilirliği ve kârlı büyümeyi hedefleyen bir işletmede ideal kaynak (nakit) aktarım süreci aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Uluslararası taşımacılık hizmeti sunan bir lojistik işletmesi, operasyonlarını optimize etmek amacıyla geliştirdiği yapay zeka tabanlı hava durumu tahmin sisteminin stratejik önemini değerlendirmek istemektedir. Yapılan incelemelerde; söz konusu sistemin rotalama maliyetlerini ciddi oranda düşürdüğü, sektördeki diğer rakiplerin henüz böyle bir teknolojiye sahip olmadığı ve yasal patentlerle korunması sebebiyle rakiplerce kopyalanmasının çok zor olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, gemi kaptanlarının ve merkez ofis personelinin bu sistemi günlük karar alma süreçlerine entegre edemediği, mevcut iş akışlarının sisteme uygun tasarlanmadığı ve bu nedenle sistemin atıl durumda kaldığı gözlemlenmiştir. Stratejik yönetim literatürü dikkate alındığında; bu durumu incelemek için işletmenin kullanması gereken analiz aracı ve sistemin işletmeye sağladığı stratejik sonuç aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?