Bürokrasi Kuramları

Kamu yönetiminde demokratikleşme ve meşruiyet tartışmaları bağlamında ele alınan 'temsili bürokrasi' yaklaşımında; bürokratik yapının toplumun demografik özelliklerini yansıtması ile bu yapının toplumsal taleplere duyarlı kararlar üretmesi arasındaki ilişki sorgulanmaktadır. Frederick Mosher tarafından kavramsallaştırılan bu süreçte, bürokratların toplumsal kökenlerinin (pasif temsil) idari davranışlara ve politika çıktılarına (aktif temsil) dönüşmesini sınırlayan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Laurence J. Peter tarafından geliştirilen ve 'Peter İlkesi' olarak bilinen yaklaşıma göre, hiyerarşik bir örgüt yapısında personelin sürekli terfi ettirilmesi sonucunda ortaya çıkan 'yetersizlik' paradoksunun temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda yapılan örgütsel analizde, bir görevin tamamlanması için tanınan süre arttıkça personelin işi bu sürenin tamamına yaydığı ve memur sayısındaki artışın sunulan hizmet miktarından bağımsız olarak devam ettiği gözlemlenmiştir. C. Northcote Parkinson'un bürokrasinin büyüme eğilimine ilişkin geliştirdiği bu yaklaşım doğrultusunda, personel sayısındaki artışın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Elitist bürokrasi kuramcıları (Mosca, Pareto, Michels), modern toplumlarda bürokrasinin demokratik ideallerle olan uyumsuzluğunu "yöneten azınlık" ve "yönetilen çoğunluk" ayrımı üzerinden analiz etmişlerdir. Bu kuramcılar, bürokrasinin toplumdaki konumunu ve gücünü açıklarken gücün kaynağını mülkiyet veya yasallıktan ziyade organizasyonel bir olguya dayandırırlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Elitist kuramcıların bürokratik gücün kaynağına ve sürekliliğine ilişkin temel savıdır?

Michel Crozier’in "Bürokratik Olay" (The Bureaucratic Phenomenon) çalışmasında ele aldığı bürokrasi analizinde; "belirsizlik alanları" üzerinde kontrol kuran "stratejik aktörlerin" davranışları ile sistemin genel işleyişi arasındaki ilişki dikkate alındığında, bürokratik yapılardaki değişim süreci hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Robert K. Merton, bürokratik yapının bireyin kişiliği üzerindeki etkilerini incelerken kuralcı davranışın personelde bir tür "mesleki psikoz" (occupational psychosis) yarattığını savunur. Bu bağlamda, bürokratın kurallara olan aşırı bağlılığı nedeniyle yeni durumlara uyum sağlayamaması ve geçmişteki uzmanlığının değişen koşullarda bir engel haline gelmesi durumu aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?

Marksist kuramda bürokrasi; kendi hiyerarşisini, gizliliğini ve otoritesini koruyarak devletin amaçlarını adeta kendi "özel mülkiyeti" haline getiren bir mekanizma olarak ele alınır. Bu yaklaşım çerçevesinde Karl Marx'ın bürokrasi anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Michael Lipsky tarafından geliştirilen "Sokak Düzeyi Bürokrasi" (Street-Level Bureaucracy) kuramı kapsamında; kamu hizmetlerinin sunumu sırasında vatandaşla doğrudan etkileşime giren görevlilerin sahip olduğu takdir yetkisi ve karşılaştıkları kronik kaynak kıtlığına dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Temsili bürokrasi literatüründe Frederick Mosher tarafından ele alınan; bir bürokratın toplumsal kökeninden (sınıf, etnik yapı, cinsiyet vb.) gelen değerlerin kurumsal kararlara yansımasını sınırlayan veya bu değerlerin yerini kurumun yerleşik normlarının ve mesleki standartlarının almasına neden olan süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Bir İl Halk Kütüphanesinde yeni göreve başlayan yönetici, personelin mesai saatleri içindeki sosyal etkileşimlerini ve mola sürelerini kısıtlamak amacıyla tek taraflı olarak bir 'Hizmet İçi Disiplin ve Verimlilik Yönergesi' hazırlamıştır. Kütüphane çalışanları bu yönergedeki kuralları kendi çalışma kültürlerine aykırı bularak benimsememiş ve gizli bir direnç göstermeye başlamıştır. Bunun üzerine yönetici, kural ihlallerini sıkı takip altına alarak uymayan personeli disiplin cezalarıyla tehdit etmiş ve yaptırımları uygulamaya koymuştur.

Alvin Gouldner'in bürokrasi sınıflamasına göre, kuralların taraflardan biri tarafından dayatıldığı ve meşruiyet eksikliğinin cezalarla giderilmeye çalışıldığı bu bürokratik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Robert K. Merton'un bürokrasi modelinde; personelin kurallara ve yöntemlere aşırı bağlılık göstererek, bu kuralların asıl hizmet amacının yerine geçmesi durumu 'amaçların yer değiştirmesi' (goal displacement) olarak adlandırılır. Merton’a göre bu durumun temelinde yatan ve personelin geçmişte öğrendiği kuralcı kalıpların yeni ve değişen sorunlar karşısında birer engele dönüşerek çözüm üretilmesini engellemesi hali aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?

Bir kamu kurumunda yürütülen kurumsal analizde; personelin kendisine verilen bir görevi, o işin gerektirdiği fiili süreden bağımsız olarak, teslim için tanınan sürenin sonuna kadar yaydığı ve kurumdaki toplam memur sayısının, yapılan iş miktarından ziyade personelin birbirine iş yaratma eğilimi nedeniyle arttığı gözlemlenmiştir. Bu kurumsal genişleme ve zaman kullanımı dinamiklerini açıklayan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Hiyerarşik bir organizasyonda, bir personelin mevcut pozisyonundaki üstün başarısının, bir üst pozisyonun gerektirdiği farklı yetkinlikleri de karşılayacağı varsayımıyla sürekli terfi ettirilmesi; çalışanın artık başarılı olamadığı bir noktaya ulaşmasıyla sonuçlanmaktadır.

Laurence J. Peter tarafından ortaya konan ve hiyerarşik yapılardaki bu kariyer durağanlığını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu Tercihi Teorisi ($PCT$) kapsamında bürokrasiyi modelleyen William Niskanen'e göre; kamu hizmetlerini sunan 'büro' ile bu hizmetlerin bütçesini onaylayan 'sponsor' (siyasal otorite) arasındaki ilişki bir 'iki yanlı tekel' ($bilateral$ $monopoly$) niteliği taşımaktadır.

Niskanen'in bu yaklaşımına göre, söz konusu tekel ilişkisinin ve bürokratların 'bütçe maksimizasyonu' eğiliminin doğal sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Michel Crozier'in 'Bürokratik Olay' analizinde; örgüt içerisindeki katılıkların rasyonel bir şekilde giderilememesi sonucunda daha fazla kuralın devreye girmesi, bu durumun yeni 'belirsizlik alanları' yaratması ve 'stratejik aktörlerin' bu alanları güç devşirmek için kullanmasıyla oluşan yapısal tıkanıklık aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda yürütülen bir projede, işin tamamlanması için başlangıçta öngörülen süre 20 gün iken, herhangi bir ek görev eklenmeksizin bu süre 60 güne çıkarılmıştır. Yapılan gözlemlerde, personelin başlangıçta 20 günde bitirebileceği bu işi tam 60 güne yaydığı ve bu süreçte memurların birbirlerine yeni raporlar ve onay mekanizmaları üreterek personel sayısının artırılmasına rağmen yoğunluğun azalmadığı saptanmıştır. C. Northcote Parkinson'un bürokratik büyüme üzerine geliştirdiği önermeler dikkate alındığında, bu durum aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Bir kamu kurumunda yapılan örgütsel kapasite analizinde, daha önce $10$ iş gününde sonuçlandırılan standart bir ihale hazırlık sürecinin, yasal bir düzenleme ile üst sınırın $25$ güne çıkarılmasının ardından, herhangi bir iş artışı olmaksızın tam olarak $25$ günde tamamlanmaya başlandığı tespit edilmiştir. Aynı analizde, birimdeki memurların iş hacmindeki durağanlığa rağmen hiyerarşide alt kademelerine yeni yardımcılar atanmasını talep ettikleri ve bu yardımcıların birbirleri için yeni onay mekanizmaları yaratarak yapay bir meşguliyet döngüsü oluşturdukları gözlemlenmiştir. Bu durum, yönetim biliminde aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanmaktadır?

Bir kamu kurumunda liyakat sisteminin sadece 'mevcut görevdeki başarı' üzerinden kurgulanması ve personelin başarılı olduğu sürece bir üst basamağa taşınması; nihayetinde personelin yeni görevinde başarısız olduğu bir noktada kariyerinin tıkanmasına yol açmaktadır. Laurence J. Peter tarafından geliştirilen bu yaklaşımın hiyerarşik yapılar için öngördüğü temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Robert K. Merton'un bürokrasi analizine göre; örgüt içindeki kuralların ve yöntemlerin zamanla personelin kişiliği üzerinde baskı kurması sonucunda, personelin esnekliğini kaybetmesi ve değişen koşullara uyum sağlayamaması durumu ortaya çıkmaktadır. Merton'un, Thorstein Veblen'den esinlenerek kullandığı ve bir alandaki aşırı uzmanlaşmanın veya rutine bağlılığın diğer alanlarda bir tür "körlük" yaratarak yeni durumlarda başarısızlığa yol açmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?