Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar

189 soru

Bir Tarım ve Orman Bakanlığı yöneticisi, yerel tohumların korunması ve sürdürülebilir tarımın teşvik edilmesi amacıyla 'Yerli Tohum Bankası' projesini hayata geçirmek istemektedir. Yapılan ön değerlendirmelerde, projenin biyoçeşitliliği koruyacağı ve gıda güvenliğini artıracağı (toplumsal fayda), ayrıca bakanlığın teknik uzmanlığı ve bütçesinin bu projeyi yürütmek için tam anlamıyla yeterli olduğu saptanmıştır. Ancak proje önerisi sunulduğunda, güçlü ticari lobilerin siyasi karar alıcılar üzerindeki etkisi nedeniyle projeye gerekli bütçe onayının ve yasal desteğin verilmediği anlaşılmıştır.

Mark Moore'un Kamu Değeri Yaklaşımı çerçevesindeki 'Stratejik Üçgen' (Strategic Triangle) modeli göz önüne alındığında, bu yöneticinin projenin başarısı için öncelikle hangi alanı yönetmesi ve güçlendirmesi gerekmektedir?

Yetkilendirme ortamı ve meşruiyet

Operasyonel kapasite ve teknik kaynaklar

Performans ölçümü ve çıktı denetimi

Hiyerarşik otorite ve emir-komuta zinciri

Özel sektörle maliyet temelli rekabet

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yetkilendirme ortamı ve meşruiyet

Cevap

Yetkilendirme ortamı ve meşruiyet

Mark Moore'un 'Stratejik Üçgen' modeline göre bir kamu yöneticisi değer yaratmak için üç unsuru hizalamalıdır: Kamu Değeri (toplumsal amaç), Yetkilendirme Ortamı (siyasi ve toplumsal destek/meşruiyet) ve Operasyonel Kapasite (kaynaklar ve personel). Senaryoda projenin faydası ve uygulama kapasitesi mevcut olsa da, siyasi aktörlerin ve bütçe onayının eksikliği yöneticinin 'yetkilendirme ortamını' yönetemediğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

Senaryodaki mevcut unsurları analiz etme

Projenin toplumsal faydası (Kamu Değeri) ve bakanlığın imkanları (Operasyonel Kapasite) tamdır.

Moore'un modelindeki üç temel unsurdan hangilerinin mevcut olduğunu saptamak gerekir.

Eksik olan unsuru tespit etme

Siyasi destek ve bütçe onayı (Yetkilendirme Ortamı) lobiler nedeniyle sağlanamamaktadır.

Stratejik Üçgen'in tamamlanması için siyasi ve yasal desteğin (authorizing environment) yönetilmesi gerektiğini anlamak.

Anahtar Kavram

Stratejik Üçgen (Strategic Triangle)

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 162Soru →

Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) yaklaşımı ile birlikte kamu kurumlarında performansın ölçülmesinde $3E$ kuralı (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) temel analiz birimi haline gelmiştir. Bir kamu istihdam kurumu, dezavantajlı gruplara yönelik düzenlediği 'Mesleki Beceri Kazandırma' projesi sonucunda şu verileri elde etmiştir:

I. Proje için gerekli olan eğitim materyalleri, bütçede öngörülenden $%15$ daha düşük bir maliyetle piyasadan satın alınmıştır.
II. Eğitmen başına düşen kursiyer sayısı, kalite standartları bozulmadan geçen yıla göre $%10$ artırılmıştır.
III. Kursu bitirenlerin $%75$ 'inin işe yerleşmesi hedeflenirken, dönem sonunda bu oran $%82$ olarak gerçekleşmiştir.

Bu verilere dayanarak, III numaralı tespitte vurgulanan performans boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomiklik

Verimlilik

Etkililik

Girdi Kalitesi

Süreç Denetimi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Etkililik

Cevap

Kurumun hedeflenen istihdam oranına ulaşma başarısını gösteren Etkililik seçeneği doğru cevaptır.

Etkililik (Effectiveness) kavramı, bir organizasyonun veya projenin önceden belirlediği somut hedeflere ve amaçlara ulaşma derecesini ifade eder. Senaryoda kurumun istihdam hedefi olan

%75

değerini aşarak

%82

oranına ulaşması, projenin amaçlanan sonuca hizmet ettiğini ve başarılı olduğunu gösterir. Bu durum, 'doğru işlerin yapılması' ilkesiyle doğrudan örtüşen etkililik boyutudur.

Adım Adım Çözüm

Verilen maddelerin performans boyutlarını sınıflandır

I. madde girdi maliyeti (Ekonomiklik), II. madde kaynak kullanım rasyosu (Verimlilik), III. madde hedef gerçekleştirme (Etkililik) olarak belirlenir.

3E kuralına göre performansın hangi aşamada ölçüldüğünü netleştirmek gerekir.

Etkililik kavramının tanımını analiz et

Etkililik (Effectiveness), 'doğru işlerin yapılması' ve 'hedeflere ulaşma derecesi' olarak tanımlanır.

Soru kökünde sorulan III numaralı maddenin içerdiği 'hedef' ve 'gerçekleşen oran' kıyaslamasının hangi kavrama karşılık geldiğini bulmak için gereklidir.

Sonucu doğrula

Hedeflenen %75 oranının %82 olarak gerçekleşmesi, programın etkili olduğunu kanıtlar.

Çıktıların (istihdam edilenlerin), stratejik amaçlarla (hedeflerle) uyumu etkililik boyutunun temelidir.

Anahtar Kavram

Kamuda Performans Boyutları (3E): Ekonomiklik, Verimlilik ve Etkililik ayrımı.

Daha Fazla Pratik

Performans ölçümünde 'çıktı' (output) ve 'sonuç/etki' (outcome) kavramları arasındaki farkları inceleyerek etkililik analizini derinleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 163Soru →

Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı’nı (NPS) benimseyen bir kamu yöneticisinin, toplumsal bir sorunun çözümünde "yönlendirme" (steering) yerine "hizmet etme" (serving) ilkesi uyarınca takınması gereken temel tutum aşağıdakilerden hangisidir?

Vatandaşların ortak değerler etrafında bir araya gelmesini kolaylaştırmak ve kolektif bir kamu yararı inşasına aracılık etmek.

Kamu hizmetlerini piyasa dinamiklerine göre tasarlayarak vatandaşı bir 'müşteri' olarak konumlandırmak ve hizmet verimliliğini artırmak.

Siyasi otorite tarafından belirlenen politikaları, hiyerarşik kurallar çerçevesinde ve tarafsız bir uzmanlık anlayışıyla uygulamak.

Bir girişimci gibi davranarak kamu kaynaklarını yönetmek ve rekabetçi mekanizmalar aracılığıyla toplumsal sorunlara çözüm üretmek.

Toplumsal sorunların çözümünde sadece teknik verilere odaklanarak rasyonel bir karar alma süreci yürütmek ve bürokratik denetimi sıkılaştırmak.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşların ortak değerler etrafında bir araya gelmesini kolaylaştırmak ve kolektif bir kamu yararı inşasına aracılık etmek.

Cevap

Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı'na göre kamu yöneticisi, vatandaşların paylaşılan değerler etrafında bir araya gelmesini sağlayan ve kolektif kamu yararı oluşturulmasına aracılık eden bir kolaylaştırıcı (facilitator) rolü üstlenmelidir.

Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı'nda (NPS), kamu yöneticilerinin asli görevi, vatandaşların kendi aralarındaki diyaloğu kolaylaştırmak ve toplumsal taleplerin demokratik bir zeminde karşılanmasına aracılık etmektir. Bu yaklaşım, yöneticinin toplumu bir piyasa aktörü gibi yönetmesi (steering) yerine, demokratik değerlere hizmet etmesini (serving) esas alır.

Adım Adım Çözüm

NPS'nin yönetici rolü kavramını analiz etme

NPS, yöneticinin toplumu 'yönlendirmesini' (steering) değil, vatandaşlara 'hizmet etmesini' (serving) savunur.

Denhardt'lara göre kamu yararı, yöneticiler tarafından belirlenen veya piyasa tarafından oluşturulan bir şey değil; demokratik diyalog sonucu paylaşılan değerlerdir.

Diğer yaklaşımlardan farkını belirleme

Vatandaşın müşteri olarak görüldüğü (NPM) veya pasif bir kural uygulayıcısının olduğu (Geleneksel) modellerden ayrışılır.

NPS, demokratik vatandaşlık ve kamusal sorumluluk ilkelerini merkeze alır.

Anahtar Kavram

Hizmet Etme (Serving) ve Kolaylaştırıcı Yönetici Rolü

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 164Soru →

Modern kamu yönetimi anlayışında "yönetişim" (governance) kavramı, devletin toplumsal aktörlerle kurduğu yeni ilişki biçimini tanımlarken; "İyi Yönetişim" (Good Governance) ilkeleri bu sürecin demokratik ve etkin işleyişi için belirli standartlar getirmektedir. Bu ilkelerden biri; "yönetim süreçlerinde bilginin serbest dolaşımını, karar alma mekanizmalarının ve uygulama süreçlerinin paydaşlar tarafından doğrudan izlenebilir olmasını" temel alır.

Buna göre, kamu yönetiminde "gizliliğin istisna, açıklığın esas olması" felsefesine dayanan bu iyi yönetişim ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Hesap Verebilirlik

Katılımcılık

Şeffaflık (Saydamlık)

Müşteri Odaklılık

Piyasa Disiplini

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şeffaflık (Saydamlık)

Cevap

Şeffaflık (Saydamlık), kamu yönetiminde bilginin ilgililerle paylaşılmasını ve süreçlerin izlenebilirliğini sağlayan iyi yönetişim ilkesidir.

Şeffaflık veya saydamlık ilkesi, kamu kurumlarının her türlü karar ve işlemlerinin halkın ve ilgili paydaşların bilgisine açık olmasıdır. Soru metninde geçen "bilginin serbest dolaşımı" ve "karar alma mekanizmalarının dışarıdan gözlemlenebilir olması" ifadeleri, şeffaflığın temel unsurları olan bilgiye erişim ve açıklık ilkelerini doğrudan tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Soru metnindeki anahtar ifadeleri analiz etme

"Bilginin serbest dolaşımı", "izlenebilirlik" ve "açıklığın esas olması" kavramları tespit edilmiştir.

Bu ifadeler, kamu yönetimi literatüründe bir ilkenin tanımına yönelik spesifik ipuçlarıdır.

Tanımlanan ilkeyi seçeneklerle eşleştirme

Belirtilen özellikler doğrudan "Şeffaflık (Saydamlık)" kavramı ile örtüşmektedir.

Şeffaflık, yönetimin gizlilik duvarlarını yıkarak demokratik denetime imkan tanıyan mekanizmadır.

Anahtar Kavram

İyi Yönetişim İlkeleri ve Şeffaflık

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 165Soru →

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) gibi uluslararası kuruluşlarca tanımlanan iyi yönetişim (good governance) ilkeleri arasında yer alan; karar alıcıların ve toplumun, beşerî kalkınma ve iyi yönetişimin gereklilikleri konusunda geniş ve uzun vadeli bir perspektife sahip olmalarını, geçmişin birikimi ile geleceğin ihtiyaçlarını harmanlayan bir bakış açısı geliştirmelerini ifade eden ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Etkililik ve verimlilik

Duyarlılık

Uzlaşma arayışı

Stratejik vizyon

Hesap verebilirlik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Stratejik vizyon

Cevap

Stratejik vizyon (Strategic Vision), karar alıcıların ve toplumun insani gelişim ve iyi yönetişim için gerekenler konusunda geniş ve uzun vadeli bir bakış açısına sahip olmasını ifade eder.

Stratejik vizyon ilkesi, yönetişim süreçlerinde sadece günlük kararların değil, toplumun gelecekteki gelişimini ve beşerî kalkınmayı kapsayan geniş bir perspektifin esas alınmasını gerektirir. Bu ilke, yöneticilerin tarihsel bağlamı bilerek geleceği öngörebilme yeteneğini vurgular.

Adım Adım Çözüm

Soru kökündeki anahtar kavramları (geniş ve uzun vadeli perspektif, beşerî kalkınma ihtiyacı) belirle.

Sorunun yönetişimin zaman boyutuna ve stratejik derinliğine odaklandığı anlaşıldı.

İyi yönetişimin 8 veya 9 temel ilkesi arasındaki farkları ayırt etmek için temel vurguların analizi gereklidir.

Uluslararası (UNDP) yönetişim ilkeleri ile bu kavramları eşleştir.

Uzun vadeli bakış açısı vurgusunun 'Stratejik Vizyon' ilkesinin temel tanımı olduğu tespit edildi.

Diğer ilkeler (şeffaflık, katılımcılık vb.) daha çok sürece veya sonuca odaklanırken, stratejik vizyon planlama ve perspektife odaklanır.

Anahtar Kavram

İyi yönetişimin stratejik vizyon ilkesi

Soru 166Soru →

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 9. maddesi kapsamında kamu idareleri tarafından yürütülen stratejik planlama sürecinde; kurumun gelecekte ulaşmak istediği durumu, amaçlarını ve hedeflerini belirlemeden önce kapsamlı bir durum analizi yapılması zorunludur. Durum analizinin en temel araçlarından biri olan GZFT (SWOT) analizinde faktörler; içsel-dışsal ve olumlu-olumsuz olma özelliklerine göre sınıflandırılır. Buna göre, bir kamu kurumunun gerçekleştirdiği GZFT analizinde aşağıdakilerden hangisi doğrudan bir 'fırsat' (opportunity) olarak değerlendirilmelidir?

Kurumun sahip olduğu deneyimli ve uzmanlaşmış teknik personel yapısı

Bilişim altyapısının modernizasyonu sayesinde hizmet süreçlerinin hızlanması

Avrupa Birliği hibe programlarında kurumun görev alanına giren projelere ayrılan fonların artması

Kurumun stratejik yönetim ve planlama konusunda üst yönetimden tam destek alması

Vatandaşların kuruma olan güven ve memnuniyet oranlarının son yıllarda istikrarlı şekilde artması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avrupa Birliği hibe programlarında kurumun görev alanına giren projelere ayrılan fonların artması

Cevap

Avrupa Birliği hibe programlarında kurumun görev alanına giren projelere ayrılan fonların artması

Doğru yanıt olan seçenek, kurumun kendi kontrolü dışında gerçekleşen uluslararası bir gelişmeyi (AB fon artışı) ve bu gelişmenin kuruma sunduğu olumlu imkanı ifade etmektedir. Stratejik yönetim literatüründe ve 5018 sayılı Kanun çerçevesindeki kılavuzlarda, dış çevreden gelen bu tür avantajlı durumlar 'fırsat' olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

Faktörün kaynağını (İçsel/Dışsal) belirleme

AB hibe fonları ve uluslararası düzenlemeler kurumun kontrolü dışındadır, yani dışsal bir faktördür.

GZFT analizinde dış çevre analizi (fırsatlar ve tehditler) kurumun müdahale edemediği çevre değişkenlerini kapsar.

Faktörün etkisini (Olumlu/Olumsuz) belirleme

Fonların artması kurum için olumlu bir durumdur.

Dışsal ve olumlu faktörler 'fırsat' (Opportunity), dışsal ve olumsuz faktörler ise 'tehdit' (Threat) olarak adlandırılır.

Sınıflandırmayı sonuçlandırma

Dışsal ve olumlu bir faktör olduğu için 'fırsat' kategorisine alınır.

İçsel olanlar (personel, teknoloji, yönetim desteği) güç veya zayıflık; dışsal olanlar fırsat veya tehdittir.

Anahtar Kavram

GZFT (SWOT) Analizinde İçsel ve Dışsal Faktör Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Stratejik planlama sürecinde durum analizi yapıldıktan sonra oluşturulan 'Stratejik Amaçlar' ve 'Performans Göstergeleri' arasındaki hiyerarşik ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 167Soru →

Postmodern kamu yönetimi yaklaşımı, modernitenin sunduğu nesnellik, evrensellik ve kesinlik iddialarını sorgulayarak yönetimi sabit bir yapıdan ziyade sürekli yeniden üretilen bir söylem süreci olarak tanımlar. Bu bağlamda, postmodern düşünürlerin klasik kamu yönetimi teorisinin temel taşlarından biri olan "siyaset-yönetim ikiliği" (politics-administration dichotomy) kavramına yönelik temel iddiası aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset ve yönetim arasındaki ayrımın, idari süreçleri rasyonelleştirmek için dil aracılığıyla üretilmiş yapay bir kurgu ve sosyal bir inşa olduğunu savunur.

Yönetimin teknik ve tarafsız bir alan olduğunu, bu nedenle siyasetin müdahalesinden tamamen arındırılması gerektiğini vurgular.

Siyaset ve yönetim ayrımının kamu hizmetlerinde verimliliği düşürdüğünü, bu yüzden yönetimin piyasa odaklı bir işletme gibi kurgulanması gerektiğini ileri sürer.

Bürokrasinin siyasetten bağımsız, hiyerarşik ve liyakate dayalı bir yapıda örgütlenmesinin modern devletin en rasyonel yolu olduğunu savunur.

Siyasal iktidarın kararlarının, yönetim aşamasında çalışanların psikolojik ihtiyaçlarına göre şekillendirilmesi gerektiğini savunur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyaset ve yönetim arasındaki ayrımın, idari süreçleri rasyonelleştirmek için dil aracılığıyla üretilmiş yapay bir kurgu ve sosyal bir inşa olduğunu savunur.

Cevap

Postmodern yaklaşım, siyaset ve yönetim ayrımının nesnel bir gerçeklik olmadığını, belirli bir güç ve rasyonalite anlayışını meşrulaştırmak için söylem yoluyla inşa edilmiş yapay bir kurgu olduğunu savunur.

Doğru yanıt, postmodernizmin 'anti-foundationalism' (kuruculuk karşıtlığı) ve 'yapısöküm' ilkeleriyle doğrudan örtüşür. Postmodern düşünürler (örneğin Fox ve Miller), kamu yönetimindeki temel kavramların evrensel doğrular olmadığını, bunların dil ve semboller aracılığıyla oluşturulmuş anlatılar olduğunu savunurlar. Siyaset ve yönetim ayrımı da bu bağlamda, bürokrasiye sahte bir tarafsızlık kazandıran söylemsel bir kurgu olarak nitelendirilir.

Adım Adım Çözüm

Postmodernizmin temel kavramlarını hatırla

Söylem (discourse), yapısöküm (deconstruction) ve kuruculuk karşıtlığı (anti-foundationalism).

Postmodernizm, yönetimi teknik bir işleyişten ziyade dilsel bir alan olarak görür.

Modernist 'ikili karşıtlık' (binary opposition) kavramını analiz et

Siyaset-Yönetim ikiliği, modernitenin yarattığı kesin bir sınırdır.

Postmodernistler bu tür kesin sınırların aslında geçirgen olduğunu ve dilsel bir tercih olduğunu iddia eder.

Siyaset-Yönetim ikiliğine yönelik postmodern eleştiriyi belirle

Bu ayrım nesnel değildir, bir 'sosyal inşa'dır (social construct).

Yönetim ile siyaseti ayıran çizginin tarafsızlık maskesi altında aslında belirli bir siyasal düzeni gizlediği savunulur.

Anahtar Kavram

Postmodern Söylem ve Sosyal İnşacılık

Daha Fazla Pratik

Postmodern kuramcılar olan Charles Fox ve Hugh Miller'ın 'Söylem Teorisi' ile demokratik katılım arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 5s

Soru 168Soru →

Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) anlayışı çerçevesinde kamu hizmetlerinin sunumu, hiyerarşik bir yapıdan ziyade sözleşmeye dayalı ilişkilere kaydırılmıştır. Bu süreçte, hizmeti sipariş eden kamu otoritesinin, hizmeti sunan birimin gerçek maliyetleri veya çabası hakkında tam bilgiye sahip olmaması, hizmet sunan tarafın kendi faydasını maksimize etme eğilimine (ahlaki riziko) yol açabilir. YKİ'nin bu sorunu çözmek için önerdiği 'çıktı odaklı denetim' ve 'performans esaslı sözleşmeler' gibi mekanizmalar, taraflar arasındaki bu bilgi dengesizliğini ve çıkar çatışmasını yönetmeyi amaçlayan hangi kuramsal temele dayanmaktadır?

Kamu Tercihi Teorisi

İşlem Maliyeti İktisadı

Asil-Vekil Kuramı

Mülkiyet Hakları Teorisi

İşletmecilik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Asil-Vekil Kuramı

Cevap

Asil-Vekil Kuramı, Yeni Kamu İşletmeciliği'nin sözleşmeye dayalı yönetim ve performans denetimi mekanizmalarının temelini oluşturan, bilgi asimetrisini gidermeye yönelik yaklaşımdır.

Asil-Vekil Kuramı (Agency Theory), bir tarafın (asil) bir işi yürütmek üzere başka bir tarafı (vekil) görevlendirdiği durumlarda ortaya çıkan çıkar çatışmalarını ve bilgi asimetrisini ele alır. Yeni Kamu İşletmeciliği, kamu hizmetlerini özerk birimlere veya özel sektöre devrederken, asil (devlet) ile vekil (sunucu) arasındaki bu bilgi açığını 'performans hedefleri' ve 'çıktı odaklı denetim' içeren sözleşmelerle kapatmaya çalışır.

Adım Adım Çözüm

Soruda verilen 'bilgi dengesizliği' (bilgi asimetrisi) ve 'çıkarların çatışması' (ahlaki riziko) kavramlarını analiz edin.

Bu kavramlar, bir tarafın diğeri adına hareket ettiği ancak tarafların bilgilerinin ve hedeflerinin örtüşmediği bir ilişkiyi tanımlar.

Sorunun hangi ekonomik/yönetsel ilişki türüne odaklandığını belirlemek için gereklidir.

Yeni Kamu İşletmeciliği'nin bu sorunu çözmek için başvurduğu araçları (performans göstergeleri ve sözleşmeler) değerlendirin.

Bu araçlar, vekilin (hizmet sunanın) davranışlarını asilin (kamu otoritesinin) hedefleriyle uyumlu hale getirmeyi amaçlayan kontrol mekanizmalarıdır.

Teorik temel ile uygulama arasındaki bağı kurmak için gereklidir.

Belirlenen özellikleri karşılayan teoriyi seçenekler arasından seçin.

Asil-Vekil Kuramı, tam olarak bu hiyerarşik olmayan, sözleşmeye dayalı yetki devri ilişkisini ve bilgi sorunlarını temel alır.

Doğru teorik eşleşmeyi sağlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Asil-Vekil Kuramı ve Bilgi Asimetrisi

İpuçları

Bu teori, bir kişinin (yetki veren) başka bir kişiye (yetkiyi kullanan) görev devretmesi üzerine kuruludur.

Soruda geçen 'bilgi asimetrisi' terimi, bir tarafın elinde diğerinden daha fazla veya daha doğru bilgi olması durumunu ifade eder ve bu kuramın merkezindedir.

Daha Fazla Pratik

Kamu Tercihi Teorisi'nin bürokratik bütçe maksimizasyonu modeli (Niskanen) ile Asil-Vekil Kuramı arasındaki farkları karşılaştıran bir çalışma yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 169Soru →

Bir büyükşehir belediyesi tarafından yürütülen "Yeşil Şehir" ağaçlandırma projesinin performans ölçümü sürecinde şu bulgulara ulaşılmıştır:

No	Performans Verisi
I	Proje kapsamında dikilecek fidanların piyasa değerinin altında, en düşük maliyetle tedarik edilmesi
II	Birim zamanda dikilen fidan sayısının, harcanan iş gücü ve maliyete oranı
III	Dikilen fidanların hayatta kalma oranı ve projenin bölge hava kalitesine sağladığı iyileşme

Bu verilerin Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) çerçevesindeki $3E$ kuralı (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) ile eşleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

I: Verimlilik, II: Ekonomiklik, III: Etkililik

I: Ekonomiklik, II: Etkililik, III: Verimlilik

I: Etkililik, II: Verimlilik, III: Ekonomiklik

I: Verimlilik, II: Etkililik, III: Ekonomiklik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

Cevap

I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik şeklinde yapılan eşleştirme doğrudur.

Doğru eşleştirmede; fidanların en ucuz maliyetle alınması girdi maliyetlerini (Ekonomiklik), harcanan birim kaynakla dikilen fidan miktarı üretim hızını (Verimlilik), fidanların yaşama oranı ve ekolojik yararı ise projenin hedeflerine ulaşma derecesini (Etkililik) temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

Girdi maliyetlerinin analiz edilmesi

I numaralı ifadenin (fidanların en düşük maliyetle alınması) girdi odaklı olduğu ve maliyet tasarrufunu hedeflediği görüldü.

Performans yönetiminde girdilerin en uygun maliyetle temin edilmesi Ekonomiklik (Economy) kavramıdır.

Girdi-çıktı oranının analiz edilmesi

II numaralı ifadenin (dikilen fidan sayısı / maliyet ve iş gücü) bir rasyoyu temsil ettiği görüldü.

Eldeki kaynaklarla ne kadar çok çıktı üretildiğini ölçen gösterge Verimlilik (Efficiency) kavramıdır.

Çıktıların amaçlarla karşılaştırılması

III numaralı ifadenin (hayatta kalma oranı ve hava kalitesi) projenin nihai etkisini ölçtüğü görüldü.

Belirlenen hedeflere ve sonuçlara ne ölçüde ulaşıldığını gösteren kavram Etkililik (Effectiveness) kavramıdır.

Anahtar Kavram

Performans yönetiminde

3E

kuralı: Ekonomiklik, Verimlilik ve Etkililik arasındaki temel farklar.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 170Soru →

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar.

Bu çerçevede yürütülen stratejik planlama süreci ve temel unsurları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Misyon bildirimi idarenin güncel varlık sebebini ve temel görevlerini tanımlarken; vizyon bildirimi idarenin gelecekte ulaşmayı arzu ettiği ideal durumu yansıtır.

Stratejik planlama süreci; hazırlık programının oluşturulması, durum analizi, geleceğe bakış, strateji geliştirme ile izleme ve değerlendirme aşamalarından oluşur.

Durum analizi kapsamında yapılan GZFT (SWOT) analizinde; idarenin kontrolünde olan olumlu özellikler 'Güçlü Yön', olumsuz özellikler ise 'Zayıf Yön' olarak tanımlanır.

İdarenin kontrolü dışında gelişen, dış çevre kaynaklı avantaj sağlayan unsurlar 'Fırsat'; risk ve engel teşkil eden unsurlar ise 'Tehdit' olarak sınıflandırılır.

Kurumun sahip olduğu nitelikli personel sayısı ile teknolojik altyapısının yeterliliği, GZFT analizinde idare için dış çevre kaynaklı 'Fırsatlar' kategorisinde değerlendirilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun sahip olduğu nitelikli personel sayısı ile teknolojik altyapısının yeterliliği, GZFT analizinde idare için dış çevre kaynaklı 'Fırsatlar' kategorisinde değerlendirilmelidir.

Cevap

Kurumun sahip olduğu personel ve teknolojik altyapının 'fırsat' olarak nitelendirildiği ifade yanlıştır; bu unsurlar idarenin kontrolünde olduğu için 'Güçlü Yön' (içsel faktör) olarak kabul edilmelidir.

Nitelikli personel ve teknolojik altyapı, kamu idaresinin kontrolünde olan, bizzat yönettiği ve sahip olduğu kaynaklardır. GZFT analizinin temel kuralına göre, idarenin kontrol edebildiği bu tür unsurlar 'İçsel Faktörler' (Güçlü veya Zayıf Yönler) kategorisinde yer alır. 'Fırsatlar' ise idarenin dış çevresinden kaynaklanan, kontrolü dışında gelişen ancak idareye avantaj sağlayan durumlardır. Bu nedenle personelin ve altyapının 'Fırsat' olarak nitelendirilmesi teknik olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Stratejik planlamanın temel unsurları olan misyon ve vizyon kavramlarının tanımlarını karşılaştırmak.

Misyonun varlık sebebini (bugün), vizyonun ise ideal geleceği (yarın) temsil ettiği doğrulanır.

Kavramsal ayrımı netleştirmek seçenekleri elemeyi sağlar.

Stratejik planlama sürecinin yasal ve akademik işlem sırasını (5018 sayılı Kanun çerçevesinde) kontrol etmek.

Sürecin Hazırlık

\rightarrow

Durum Analizi

\rightarrow

Geleceğe Bakış

\rightarrow

Strateji Geliştirme

\rightarrow

İzleme-Değerlendirme şeklinde ilerlediği teyit edilir.

Süreç adımlarının doğru bilinmesi planlama mantığını anlamak için gereklidir.

GZFT (SWOT) analizindeki içsel ve dışsal faktör ayrımını analiz etmek.

Nitelikli personel ve teknolojik altyapı gibi kurumun elinde olan varlıkların 'içsel' (Güçlü Yön) olduğu saptanır.

Dışsal faktörler (Fırsat/Tehdit) sadece kurum dışı çevreyle ilgili olabilir.

Anahtar Kavram

Kamuda Stratejik Planlama Bileşenleri ve GZFT Analizi Mantığı

İpuçları

GZFT (SWOT) analizinde faktörlerin içsel mi yoksa dışsal mı olduğunu belirlemek için 'Bu durum idarenin kontrolünde mi?' sorusunu sorun.

Daha Fazla Pratik

5018 sayılı Kanun kapsamındaki 'Performans Programı' ile 'Stratejik Plan' arasındaki hiyerarşik bağı inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 171Soru →

Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) yaklaşımı çerçevesinde bir Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü, yerel işsizliği azaltmak amacıyla "Mesleki Beceri Geliştirme Programı" düzenlemiştir. Programın bir yıllık uygulama sonuçlarına ilişkin veriler şu şekildedir:

Performans Boyutu	Hedeflenen	Gerçekleşen
Program Bütçesi (Girdi)	$600.000$ TL	$540.000$ TL
Sertifika Alan Kursiyer Sayısı (Çıktı)	$1.200$ Kişi	$1.000$ Kişi
Yerel İstihdam Artış Oranı (Sonuç/Etki)	% $20$	% $12$

Buna göre, programın performans göstergeleri ve $3E$ kuralı (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) açısından yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Sertifika alan kursiyer sayısının tespiti bir "çıktı" (output) ölçümü iken, istihdamdaki artışın tespiti bir "sonuç" (outcome/impact) ölçümüdür.

Program bütçesinin hedeflenenden düşük gerçekleşmiş olması, kurumun "etkililik" (effectiveness) düzeyinin beklentileri aştığını gösterir.

İstihdam artış oranının hedefin altında kalması, programın "ekonomiklik" (economy) ilkesine aykırı şekilde yürütüldüğünü kanıtlar.

Kursiyer başına düşen eğitim maliyetinin hesaplanması, kamu yönetiminde geleneksel "hukuka uygunluk" denetiminin temel göstergesidir.

Eğitim verilen kişi sayısının hedeflenenden az olması, kurumun "ekonomiklik" ve "etkililik" ilkelerini aynı anda ihlal ettiğini gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sertifika alan kursiyer sayısının tespiti bir "çıktı" (output) ölçümü iken, istihdamdaki artışın tespiti bir "sonuç" (outcome/impact) ölçümüdür.

Cevap

Sertifika alan kursiyer sayısının tespiti bir çıktı ölçümü, istihdamdaki artışın tespiti ise bir sonuç ölçümüdür.

Doğru olan değerlendirme, kursiyer sayısının 'çıktı', istihdam artışının ise 'sonuç' olduğunu belirten ifadedir. Kamu yönetiminde çıktı (output), bir sürecin hemen sonundaki somut üründür. Sonuç (outcome) ise bu ürünün toplum üzerindeki yarattığı değişim veya etkidir. Bu soruda eğitim faaliyeti bir çıktı üretmiş, ancak asıl hedef olan istihdam artışı (sonuç) beklenenden düşük kalmıştır.

Adım Adım Çözüm

Verilen verileri performans kavramlarıyla eşleştirin.

Bütçe = Girdi; Kursiyer Sayısı = Çıktı; İstihdam Artışı = Sonuç/Etki.

Performans ölçümünde girdiler kaynakları, çıktılar üretilen mal/hizmeti, sonuçlar ise hedeflenen değişimi temsil eder.

3E

kuralının (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) tanımlarını uygulayın.

Ekonomiklik: Girdinin maliyeti (

540.000 < 600.000

). Verimlilik: Çıktı/Girdi oranı. Etkililik: Gerçekleşen sonuç/Hedeflenen sonuç (%

12 / %20

Seçeneklerdeki iddiaların doğruluğunu bu teknik tanımlar üzerinden kontrol etmek gerekir.

Çıktı ve sonuç farkını analiz edin.

Eğitimin tamamlanması (kursiyer sayısı) doğrudan bir üründür (çıktı). Bu eğitimin işsizliği azaltması ise nihai amaçtır (sonuç).

Yeni Kamu İşletmeciliği'nde sadece ne kadar hizmet üretildiğine (çıktı) değil, bu hizmetin ne işe yaradığına (sonuç) bakılması esastır.

Anahtar Kavram

Kamu Yönetiminde 3E Kuralı ve Performans Göstergeleri

Daha Fazla Pratik

Stratejik planlamada yer alan 'performans göstergeleri' ile '3E' bileşenleri arasındaki ilişkiyi pekiştirmek için çıktı ve sonuç ayrımına odaklanan farklı senaryoları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 20s

Soru 172Soru →

İyi yönetişim (good governance) anlayışında; kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının ortaklaşa yer aldığı karar alma süreçlerinin demokratik meşruiyetini sağlayan 'hesap verebilirlik' ilkesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi bu yaklaşımın kapsamını en doğru şekilde yansıtmaktadır?

Hesap verebilirlik zorunluluğu, sadece kamu kurumlarını değil, karar alma ve uygulama süreçlerinde rol alan özel sektör ve sivil toplum aktörlerini de kapsar.

Hesap verebilirlik, yalnızca geleneksel bürokratik hiyerarşi içinde üst amirlerin astlarını denetlemesi süreciyle sınırlı bir kavramdır.

Bu ilke, kamu hizmetlerinde verimliliği en üst düzeye çıkarmak amacıyla yönetsel süreçlerin kamuoyundan gizli tutulmasını gerekli kılar.

İyi yönetişimde hesap verebilirlik, yalnızca yargı organları tarafından gerçekleştirilen hukuki denetim mekanizmalarını ifade eder.

Sorumluluk alanı, sivil toplum kuruluşlarının ve özel sektörün kamu kararları üzerindeki etkisinin hukuken tanınmaması esasına dayanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hesap verebilirlik zorunluluğu, sadece kamu kurumlarını değil, karar alma ve uygulama süreçlerinde rol alan özel sektör ve sivil toplum aktörlerini de kapsar.

Cevap

Hesap verebilirlik zorunluluğunun süreçte yer alan kamu, özel sektör ve sivil toplum gibi tüm aktörleri kapsaması

İyi yönetişim (good governance) yaklaşımında hesap verebilirlik, karar alma ve uygulama süreçlerinde rol alan tüm aktörleri (kamu, özel sektör, STK) kapsar. Klasik yönetim anlayışından farklı olarak, yönetişim modelinde bu aktörler birer paydaş olarak kabul edilir ve aldıkları kararların sonuçlarından hem kamuoyuna hem de ilgili çıkar gruplarına karşı sorumlu tutulurlar.

Adım Adım Çözüm

Yönetişim kavramının aktör yapısını analiz etme

Yönetişim; devlet, özel sektör ve sivil toplumdan oluşan üçlü bir saç ayağına dayanır.

Hesap verebilirliğin kimleri kapsadığını belirlemek için önce sürecin öznelerini tanımlamak gerekir.

Hesap verebilirlik ilkesinin kapsamını değerlendirme

Karar alma sürecine katılan her aktör, bu kararların sonuçlarından etkilenenlere karşı sorumludur.

Yetki ve katılımın olduğu her yerde sorumluluk ve hesap verme zorunluluğu da bulunur.

Seçenekler ile iyi yönetişim ilkelerini karşılaştırma

Tüm paydaşları kapsayan sorumluluk anlayışının doğru ifade edildiği sonucuna ulaşılır.

Yönetişim, klasik yönetimden farklı olarak sorumluluğu tek bir merkeze (devlete) hapsetmez.

Anahtar Kavram

İyi Yönetişimde Çok Aktörlü Hesap Verebilirlik

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 173Soru →

Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) yaklaşımı doğrultusunda bir yerel yönetimin yürüttüğü "E-Belediye Dijital Dönüşüm Projesi"ne ilişkin performans denetimi sonucunda şu veriler elde edilmiştir:

I. Projenin yazılım ve donanım alımları için planlanan $1.500.000$ TL'lik kaynak yerine, etkin piyasa araştırmasıyla aynı kalitedeki ürünlerin $1.350.000$ TL'ye temin edilmesi.
II. Mevcut personel sayısı ve çalışma saatleri sabit tutulurken, dijitalleşme sayesinde günlük ruhsat onaylama kapasitesinin $40$ adetten $75$ adete çıkarılması.
III. Proje öncesinde $\%55$ olan hizmet sunum hızı memnuniyet oranının, uygulama sonrasında $\%85$ seviyesine ulaşarak stratejik plandaki hedefin gerçekleştirilmesi.

Bu verilerin performans yönetimindeki "3E kuralı" (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) ile eşleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

I: Verimlilik, II: Ekonomiklik, III: Etkililik

I: Ekonomiklik, II: Etkililik, III: Verimlilik

I: Etkililik, II: Verimlilik, III: Ekonomiklik

I: Verimlilik, II: Etkililik, III: Ekonomiklik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

Cevap

Verilen bulguların doğru eşleştirmesi I: Ekonomiklik, II: Verimlilik ve III: Etkililik şeklindedir.

Kamu yönetiminde performansın üç temel boyutu vardır: Ekonomiklik, girdilerin en ucuza temin edilmesini; verimlilik, aynı girdiyle daha çok çıktı elde edilmesini; etkililik ise amaçlanan hedeflere ulaşılmasını ifade eder. Soru kökündeki I. öncülde maliyet tasarrufu (ekonomiklik), II. öncülde personel başına düşen işlem sayısı artışı (verimlilik), III. öncülde ise vatandaş memnuniyet hedefinin tutturulması (etkililik) net bir şekilde görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

I. maddedeki maliyet verisini analiz etme

Girdi maliyetinde

150.000

TL tasarruf sağlanması

Ekonomiklik, üretim için gerekli girdilerin mümkün olan en düşük maliyetle (kaliteden ödün vermeden) temin edilmesidir.

II. maddedeki kapasite artışını analiz etme

Sabit girdi (personel) ile daha fazla çıktı (ruhsat) üretilmesi

Verimlilik, kullanılan girdiler ile elde edilen çıktılar arasındaki teknik ilişkidir (Girdi/Çıktı oranı).

III. maddedeki hedef-sonuç ilişkisini analiz etme

Stratejik plandaki memnuniyet hedefinin başarılması

Etkililik, gerçekleşen sonuçların önceden belirlenen hedeflere ne ölçüde ulaştığını gösteren performans boyutudur.

Anahtar Kavram

Kamuda Performans Ölçümü: 3E Kuralı (Economy, Efficiency, Effectiveness)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 174Soru →

Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) modelinin kamu hizmetlerini 'piyasalaştırma' ve vatandaşı bir 'müşteri' (customer) olarak görme eğilimine karşı; Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı (NPS) çerçevesinde getirilen en temel eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?

Piyasa odaklı bu yaklaşımın, vatandaşlık kavramını bireysel bir tüketim ilişkisine indirgeyerek demokratik katılımı ve ortak kamu yararı arayışını zayıflatması

Kamu hizmetlerinin özel sektör yöntemleriyle sunulmasının, devletin egemenlik haklarını ve kamu kudretini zedeleyeceği endişesi

Müşteri odaklılığın, kamu bürokrasisindeki hiyerarşik denetim mekanizmalarını tamamen işlemez hale getirerek disiplin sorunları yaratması

Piyasa mekanizmalarının kamu kaynaklarının kullanımında verimlilikten ziyade israfa ve yolsuzluğa neden olacağı inancı

Vatandaşların birer müşteri olarak görülmesinin, kamu personelinin profesyonel tarafsızlığını bozarak siyasi kayırmacılığa yol açacak olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasa odaklı bu yaklaşımın, vatandaşlık kavramını bireysel bir tüketim ilişkisine indirgeyerek demokratik katılımı ve ortak kamu yararı arayışını zayıflatması

Cevap

Piyasa odaklı bu yaklaşımın, vatandaşlık kavramını bireysel bir tüketim ilişkisine indirgeyerek demokratik katılımı ve ortak kamu yararı arayışını zayıflatması

Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı (NPS), kamu yönetiminin temel amacının vatandaşlara hizmet etmek olduğunu savunur. NPM'nin vatandaşı 'müşteri' olarak görmesi, bireyi sadece bir hizmet tüketicisi konumuna indirger. NPS'ye göre ise vatandaşlık, kamu yararı üzerinde söz sahibi olmayı, hak ve sorumlulukları paylaşmayı gerektirir. Dolayısıyla, piyasa odaklı yaklaşımların vatandaşlık bilincini zayıflatması NPS'nin en temel eleştiri noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

Yeni Kamu İşletmeciliği'nin (NPM) bireye bakış açısını analiz etmek.

NPM, bireyi hizmet alan bir 'müşteri' (customer) olarak görür ve bireysel memnuniyeti esas alır.

Bu yaklaşım, ekonomik rasyonellik ve piyasa mekanizmalarına dayanır.

Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı'nın (NPS) bu bakışa getirdiği demokratik eleştiriyi değerlendirmek.

NPS, 'müşteri' kavramının pasif ve tüketim odaklı olduğunu; oysa 'vatandaş' kavramının aktif katılım ve toplumsal sorumluluk içerdiğini savunur.

NPS'nin temelinde demokratik vatandaşlık ve kamu yararının paylaşılan bir diyalogla oluşturulması yatar.

Seçenekler arasından vatandaşlık ve demokratik katılım vurgusu yapan ifadeyi seçmek.

Vatandaşlığın tüketim ilişkisine indirgenmesinin demokratik süreçleri zayıflatacağı yönündeki tespit doğru cevaptır.

NPS'nin kurucuları Denhardt ve Denhardt, vatandaşlığa girişimcilikten ve müşterilikten daha fazla değer verilmesi gerektiğini vurgular.

Anahtar Kavram

Demokratik Vatandaşlık ve Kamu Yararı Diyaloğu

Alternatif Yöntem

NPM'nin ekonomik rasyonelliğe (kar/verimlilik), NPS'nin ise stratejik rasyonelliğe (diyalog/uzlaşı) odaklandığını hatırlayarak eleştirinin yönünü belirlemek.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 175Soru →

Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) anlayışının bir gereği olarak kamu kurumlarında performansın ölçülmesinde $3E$ kuralı (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) temel alınmaktadır. Bir İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yürütülen "Toplum Sağlığı Aşılama Programı" kapsamında yıl sonu raporunda şu veriler sunulmuştur:

No	Gösterge Tanımı	Gerçekleşen Durum
I	Aşı tedarik maliyeti	Aşılar, toplu alım yöntemiyle piyasa değerinin $\%15$ altında bir maliyetle temin edilmiştir.
II	Personel iş yükü çıktısı	Bir mobil sağlık ekibi tarafından günlük ortalama $120$ vatandaşa aşılama hizmeti sunulmuştur.
III	Programın nihai etkisi	Aşılanan bölgelerdeki bulaşıcı hastalık vakalarında hedeflendiği gibi $\%20$ oranında azalma kaydedilmiştir.

Bu verilere dayanarak; I, II ve III numaralı göstergelerin $3E$ kuralı çerçevesindeki karşılıkları aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

I: Verimlilik, II: Ekonomiklik, III: Etkililik

I: Ekonomiklik, II: Etkililik, III: Verimlilik

I: Etkililik, II: Verimlilik, III: Ekonomiklik

I: Verimlilik, II: Etkililik, III: Ekonomiklik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

Cevap

I numaralı gösterge Ekonomiklik, II numaralı gösterge Verimlilik ve III numaralı gösterge Etkililik ile eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; aşıların piyasa değerinin altında temin edilmesi 'Ekonomiklik' (girdi maliyeti odaklı), ekiplerin günlük aşı performansı 'Verimlilik' (girdi-çıktı oranı odaklı) ve hastalık oranındaki azalma ise 'Etkililik' (sonuç ve amaç odaklı) kavramlarını temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

Ekonomiklik (Economy) analizi yapılması

I. madde

Ekonomiklik, bir hizmet için gereken girdilerin (aşıların) en düşük maliyetle temin edilmesidir. %15 maliyet avantajı bu kapsamdadır.

Verimlilik (Efficiency) analizi yapılması

II. madde

Verimlilik, girdiler ile çıktılar arasındaki rasyonel ilişkidir. Bir ekibin (girdi) yaptığı aşı sayısı (çıktı) teknik verimliliği gösterir.

Etkililik (Effectiveness) analizi yapılması

III. madde

Etkililik, ulaşılan sonuçların (outcome) önceden belirlenen hedeflerle uyumudur. Hastalık oranındaki düşüş programın başarı düzeyini/etkisini ifade eder.

Anahtar Kavram

3E Kuralı (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik)

Soru 176Soru →

Modern kamu yönetimi literatüründe yönetişim (governance) kavramı; hem geleneksel hiyerarşik bürokrasi anlayışından hem de Yeni Kamu İşletmeciliği'nin (NPM) piyasa odaklı yaklaşımından farklı bir yönetim paradigmasını temsil etmektedir.

Buna göre, yönetişim yaklaşımının temel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Politika yapım süreçlerinde kamu, özel sektör ve sivil toplum aktörleri arasında yatay etkileşime dayalı ağlar (networks) kurulur.

Aktörler arasındaki eşgüdüm; emir-komuta zinciri yerine karşılıklı güven, diplomasi ve kaynak bağımlılığına dayanır.

Devletin rolü; doğrudan hizmet sunuculuğundan, toplumsal aktörleri bir araya getiren ve süreci dengeleyen 'metayönetişimci' bir role evrilmiştir.

Kamu hizmetlerinin sunumunda piyasa mekanizmasını ve fiyat rekabetini, ağ yapılarının yerine geçen tek ve mutlak eşgüdüm aracı olarak kabul eder.

Karar alma ve uygulama gücü tek bir merkezde toplanmak yerine, yerel, ulusal ve uluslararası düzeydeki aktörler arasında paylaşılmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetlerinin sunumunda piyasa mekanizmasını ve fiyat rekabetini, ağ yapılarının yerine geçen tek ve mutlak eşgüdüm aracı olarak kabul eder.

Cevap

Kamu hizmetlerinin sunumunda piyasa mekanizmasını ve fiyat rekabetini tek ve mutlak eşgüdüm aracı olarak gören ifade yanlıştır; çünkü bu özellik yönetişime değil, Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) yaklaşımına aittir.

Yönetişim yaklaşımı, toplumsal eşgüdümün ne sadece devletin hiyerarşik emirleriyle ne de sadece piyasanın fiyat rekabetiyle sağlanabileceğini savunur. Bunun yerine aktörler arası güven, müzakere ve ağ yapılarını ön plana çıkarır. Piyasa mekanizmasını 'tek ve mutlak' araç olarak gören anlayış, 1980'lerin Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) paradigmasına aittir.

Adım Adım Çözüm

Yönetişim (Governance) kavramının odağını belirle.

Yönetişim; devlet, piyasa ve sivil toplumun ortaklaşa karar aldığı ağ yapılarını ifade eder.

Geleneksel 'government' (yönetim) anlayışından farkını anlamak için gereklidir.

Eşgüdüm (koordinasyon) mekanizmalarını kıyasla.

Geleneksel: Hiyerarşi; NPM: Piyasa; Yönetişim: Ağlar (Networks).

Soruda istenen yanlış özelliği (NPM özelliğini) ayırt etmek için bu kıyaslama kritiktir.

Seçeneklerdeki ifadelerin hangi modele ait olduğunu saptan.

Piyasa ve fiyat rekabetinin 'tek ve mutlak' belirleyici olması, yönetişimin 'ağ' ve 'güven' odaklı yapısıyla çelişir.

Yanlış olan önermeyi bilimsel temelde doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Yönetişim, hiyerarşi ve piyasa mekanizmalarına alternatif veya onları tamamlayıcı olarak 'ağlar' (networks) ve 'güven' temelli bir eşgüdümü savunur.

Alternatif Yöntem

Yönetim modellerini 'Eşgüdüm Aracı' üzerinden formülleştirebilirsiniz: Hiyerarşi = Geleneksel, Piyasa = NPM, Ağlar = Yönetişim. Sorudaki 'tek ve mutlak piyasa' vurgusu sizi doğrudan NPM'ye götürmelidir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 177Soru →

İyi yönetişim (good governance) paradigması; kamu, özel sektör ve sivil toplum arasındaki etkileşime dayalı, katılımcı ve demokratik bir yönetim modelini öngörmektedir. Bu modelin temel sütunlarından biri olan 'hukukun üstünlüğü' ilkesi, idarenin sadece mevcut yasalara uygun hareket etmesini değil, aynı zamanda bu yasaların hakkaniyete uygunluğunu ve temel hakları korumasını da kapsar. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi iyi yönetişim anlayışı kapsamında 'hukukun üstünlüğü' ilkesinin temel özelliklerinden biri olarak kabul edilemez?

Yasal çerçevelerin adil olması ve toplumun tüm kesimlerine tarafsız bir şekilde uygulanması

Özellikle dezavantajlı gruplar ve azınlık hakları başta olmak üzere temel insan haklarının tam olarak korunması

Karar alma ve uygulama süreçlerinde yalnızca merkezi hiyerarşinin ve üst makamların talimatlarının esas alınması

Hukuki düzenlemelerin ve idari kararların bireyler için öngörülebilir, açık ve şeffaf bir yapıda olması

Yönetsel tüm eylem ve işlemlerin bağımsız ve tarafsız bir yargı mekanizmasının denetimine tabi tutulması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar alma ve uygulama süreçlerinde yalnızca merkezi hiyerarşinin ve üst makamların talimatlarının esas alınması

Cevap

Karar alma ve uygulama süreçlerinde yalnızca merkezi hiyerarşinin ve üst makamların talimatlarının esas alınması

İyi yönetişim anlayışı; tek taraflı, yukarıdan aşağıya (top-down) ve sadece merkezi hiyerarşiye dayanan kararları reddeder. 'Hukukun üstünlüğü' ilkesi bu bağlamda, idarenin tüm paydaşlara karşı adil, şeffaf ve hukuka uygun davranmasını; kararların ise sadece üst makamların talimatıyla değil, hukuki güvenceler ve katılımcı süreçler çerçevesinde alınmasını ifade eder. Dolayısıyla merkezi hiyerarşinin mutlak hakimiyeti, bu ilkenin demokratik ve katılımcı özüyle bağdaşmaz.

Adım Adım Çözüm

İyi yönetişimin temel ilkelerini hatırla.

Katılım, hukukun üstünlüğü, şeffaflık, hesap verebilirlik, etkililik ve verimlilik gibi ilkeler belirlenir.

Soru kökündeki kavramın hangi çerçevede değerlendirileceğini saptamak için gereklidir.

Hukukun üstünlüğü ilkesinin iyi yönetişimdeki özel anlamını analiz et.

İyi yönetişimde bu ilke; adil yasal çerçeveler, insan haklarının korunması, tarafsız uygulama ve yargı denetimi gibi unsurları içerir.

İlkenin kapsamını geleneksel hukuk devleti anlayışından modern yönetişim boyutuna taşımak için gereklidir.

Seçenekleri karşılaştırarak 'yönetişim' ve 'geleneksel yönetim' ayrımını yap.

Merkezi hiyerarşi ve mutlak talimat vurgusu yapan seçenek, yönetişimin çok aktörlü ve katılımcı doğasına aykırıdır.

Doğru cevaba ulaşmak için kavramsal zıtlığı tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İyi Yönetişimde Hukukun Üstünlüğü ve Katılımcılık

Daha Fazla Pratik

İyi yönetişim ilkelerinden 'hesap verebilirlik' ve 'şeffaflık' arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 178Soru →

Bir bölge kalkınma ajansı tarafından yürütülen "KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı"nın performans ölçümü sürecinde aşağıdaki göstergeler belirlenmiştir:

No	Gösterge Tanımı
I	Program için gerekli olan eğitim materyallerinin, belirlenen kalite standartlarından taviz verilmeden piyasadaki en düşük fiyatla satın alınması.
II	Program bütçesinden harcanan her $1$ milyon TL başına, dijital altyapısını modernize eden işletme sayısı.
III	Programın nihai hedefi olan "bölgesel rekabet gücünün artırılması" amacına ne derecede ulaşıldığı.

Bu göstergelerin Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) yaklaşımında kullanılan ** $3E$ Kuralı** (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) ile doğru eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

I: Verimlilik, II: Ekonomiklik, III: Etkililik

I: Ekonomiklik, II: Etkililik, III: Verimlilik

I: Etkililik, II: Verimlilik, III: Ekonomiklik

I: Verimlilik, II: Etkililik, III: Ekonomiklik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

Cevap

I: Ekonomiklik, II: Verimlilik, III: Etkililik

Doğru eşleştirmede; girdilerin maliyet boyutu 'Ekonomiklik', girdi-çıktı arasındaki rasyonel ilişki 'Verimlilik', çıktıların toplumsal veya kurumsal amaca hizmet etme düzeyi ise 'Etkililik' olarak tanımlanır. Senaryoda verilen maliyet odaklı tedarik süreci ekonomikliği, birim maliyet başına sertifika alan işletme sayısı verimliliği, bölgesel kapasite artışı hedefi ise etkililiği temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

Birinci göstergeyi (I) analiz et.

Ekonomiklik

Girdilerin (eğitim materyali) istenen kalitede ve en düşük maliyetle temin edilmesi doğrudan ekonomiklik (economy) ilkesidir.

İkinci göstergeyi (II) analiz et.

Verimlilik

Harcanan kaynak (girdi) ile elde edilen işletme sayısı (çıktı) arasındaki rasyonaliteyi ölçtüğü için verimlilik (efficiency) ilkesidir.

Üçüncü göstergeyi (III) analiz et.

Etkililik

Programın sonucunda hedeflenen amaca (rekabet gücü artışı) ne kadar ulaşıldığını sorguladığı için etkililik (effectiveness) ilkesidir.

Anahtar Kavram

Kamuda Performansın 3E Kuralı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 179Soru →

Geleneksel kamu yönetimi anlayışında hesap verebilirlik genellikle dikey ve hiyerarşik bir çizgide, üst amirlere veya siyasi otoriteye karşı raporlama şeklinde işlerken; yönetişim (governance) modelinde bu mekanizmaların yapısı değişmektedir.

Buna göre, yönetişim modelinde öne çıkan hesap verebilirlik anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sorumluluğun sadece hiyerarşik üstlere ve merkezi hükümete karşı yapılan resmi bildirimlerle sınırlı kalması

Paydaşlar arası yatay etkileşim sayesinde, toplumsal aktörlere karşı da geçerli olan sosyal ve ağ temelli bir hesap verebilirliğin ön plana çıkması

Hesap verebilirliğin sadece piyasa performans göstergeleri ve müşteri memnuniyeti anketleri üzerinden ölçülmesi

Devletin hukuki ve idari otoritesinin tamamen sona ermesiyle birlikte hesap verebilirliğin sadece bireysel etik kurallara dayanması

Kararların ağ içerisindeki gizli pazarlıklarla alınması nedeniyle şeffaflık ve hesap verebilirlik zorunluluğunun ortadan kalkması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Paydaşlar arası yatay etkileşim sayesinde, toplumsal aktörlere karşı da geçerli olan sosyal ve ağ temelli bir hesap verebilirliğin ön plana çıkması

Cevap

Paydaşlar arası yatay etkileşim sayesinde, toplumsal aktörlere karşı da geçerli olan sosyal ve ağ temelli bir hesap verebilirliğin ön plana çıkması

Yönetişim yaklaşımı, hiyerarşik yönetimden 'ağ yönetimine' geçişi temsil eder. Bu yapıda kararlar yalnızca üst makamlar tarafından alınmadığı için, hesap verebilirlik de sadece dikey değil, paydaşlar arasında yatay (horizontal) ve topluma karşı sosyal bir nitelik kazanır.

Adım Adım Çözüm

Geleneksel ve çağdaş yönetim modellerindeki hesap verebilirlik farkını analiz etme

Geleneksel modelin dikey/hiyerarşik, yönetişimin ise ağ temelli olduğu belirlenir.

Yönetişimin temel farkı, tek bir otorite yerine çok aktörlü bir yapıyı içermesidir.

Yönetişim ağları içerisindeki aktör ilişkilerini değerlendirme

Devlet, özel sektör ve sivil toplumun birbirine bağımlı ve etkileşim halinde olduğu saptanır.

Çok aktörlü yapılarda sorumluluk hiyerarşik olarak değil, paydaşlar arasında yatay olarak dağılır.

Sonuca ulaşma

Sosyal ve ağ temelli hesap verebilirliğin yönetişime uygun en doğru tanım olduğu onaylanır.

Yönetişim, 'hesap verme' zorunluluğunu toplumsal tabana ve ağ paydaşlarına yayar.

Anahtar Kavram

Yatay ve Sosyal Hesap Verebilirlik (Horizontal and Social Accountability)

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 180Soru →

Bir kamu kurumu tarafından yürütülen "Engelsiz İstihdam ve Sosyal Uyum Projesi"nin performans denetimi sürecinde elde edilen bulgular aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Performans Verisi	Miktar / Durum
Kullanılan toplam ödenek ve uzman personel sayısı	$5.000.000$ TL - $12$ Uzman
Programı başarıyla bitirip sertifika almaya hak kazanan kursiyer sayısı	$450$ Kişi
Kursiyerlerin eğitim sonrası hedeflenen sektörlerde istihdamda kalma oranı	$\%85$
Sertifika alan kişi başına düşen ortalama eğitim maliyeti	$11.111$ TL

Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) anlayışı doğrultusunda, bu veriler ışığında projenin "etkililik" (effectiveness) düzeyini gösteren temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Toplam ödenek ve uzman personel sayısının bütçe sınırları içinde tutulması

Programı başarıyla bitirerek sertifika alan toplam kursiyer sayısı

Sertifika alan kişi başına düşen ortalama eğitim maliyeti

Kursiyerlerin eğitim sonrası hedeflenen sektörlerde istihdamda kalma oranı

Proje kapsamında görev alan uzman personel başına düşen kursiyer sayısı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kursiyerlerin eğitim sonrası hedeflenen sektörlerde istihdamda kalma oranı

Cevap

Kursiyerlerin eğitim sonrası hedeflenen sektörlerde istihdamda kalma oranı

Etkililik (effectiveness), kamu faaliyetlerinin önceden belirlenmiş amaçlara ve hedeflere ulaşma derecesidir. Engelsiz istihdam projesinde temel amaç engelli bireylerin istihdam edilmesi olduğu için, bu kişilerin işe yerleşmesi ve istihdamda kalma oranı projenin gerçek başarısını (etkililiğini) gösterir.

Adım Adım Çözüm

Performans boyutlarını (3E Kuralı) tanımla

Ekonomiklik (Girdi), Verimlilik (Girdi/Çıktı), Etkililik (Çıktı/Sonuç)

Soruda istenen 'etkililik' kavramının hangi aşamayı temsil ettiğini netleştirmek gerekir.

Tablodaki verileri performans boyutlarıyla eşleştir

Ödenek/Personel: Girdi; Sertifika alanlar: Çıktı; İstihdam oranı: Sonuç (Etki); Birim maliyet: Verimlilik.

Her bir verinin performans döngüsündeki yerini belirleyerek hatalı seçenekleri elemek gerekir.

Etkililik tanımına en uygun veriyi seç

İstihdamda kalma oranı projenin başarısını ve amacına ulaştığını gösteren 'sonuç' verisidir.

Yeni Kamu İşletmeciliği'nde etkililik, sadece işin yapılması (çıktı) değil, işin hedeflenen toplumsal değişikliği yaratmasıdır.

Anahtar Kavram

3E Kuralı (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) ve Performans Göstergeleri

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 9 / 10Sonraki

Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik