Kamu Yönetiminde Çağdaş Yaklaşımlar

Bir kamu kurumu, hizmet sunumunda yaşanan kronik gecikmeleri PUKÖ (Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al) döngüsü çerçevesinde analiz etmektedir. "Kontrol Et" aşamasında, gecikmelerin personel yetersizliğinden ziyade, birimler arası imza süreçlerinin katı dikey hiyerarşi nedeniyle gereğinden fazla uzamasından kaynaklandığı saptanmıştır. Bunun üzerine kurum yönetimi, imza yetkilerini alt kademelere devrederek iş akış şemalarını kalıcı olarak güncellemiş ve yeni yöntemi tüm teşkilatta uygulama talimatı olarak standart hale getirmiştir.

Bu kurumda gerçekleştirilen "iş akış şemalarının kalıcı olarak güncellenmesi ve yeni sürecin standart hale getirilmesi" faaliyeti PUKÖ döngüsünün hangi aşamasına aittir ve Toplam Kalite Yönetimi'nin (TKY) hangi temel felsefesini temsil eder?

Kamu yönetiminde dijitalleşme süreci, geleneksel bürokratik yapının ve Yeni Kamu İşletmeciliği ($NPM$) modelinin getirdiği kurumsal parçalanmışlığın aşılmasını hedeflemektedir. Bu kapsamda; bilişim teknolojilerinin sunduğu imkânlarla kamu kurumlarının "yeniden bütünleştirilmesi" ($reintegration$), hizmet sunumunda "bütüncül bir bakış açısının" ($holism$) benimsenmesi ve idari süreçlerin uçtan uca "dijitalleştirilmesi" ($digitization$) ilkelerine dayanan, $NPM$ sonrası dijital dönüşümü açıklayan temel kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir halk kütüphanesi müdürü, kütüphanenin sadece kitap ödünç verilen bir yer olmaktan çıkarılıp; mahalle sakinleri için dijital okuryazarlık eğitimlerinin verildiği ve gençlerin birlikte çalışabileceği sosyal bir merkeze dönüştürülmesini hedeflemektedir. Müdür, bu dönüşüm için gerekli bütçeye ve yetişmiş personele sahip olmasına rağmen, projesini hayata geçirme sürecinde ilgili belediye meclisinden ve yerel sivil toplum kuruluşlarından gerekli onayı ve siyasi desteği alma konusunda zorluk yaşamaktadır. Mark Moore'un "Stratejik Üçgen" (Strategic Triangle) modeli çerçevesinde, kütüphane müdürünün bu süreçte ihmal ettiği veya eksik bıraktığı temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetişim (governance) literatürünün önemli isimlerinden Gerry Stoker, bu yaklaşımı beş temel önerme ile açıklamıştır. Stoker’a göre yönetişim, "devletin emir verme veya yasal otorite kullanma gücüne dayanmaksızın işleri yürütme kapasitesini" tanıyan bir yapıyı ifade eder. Bu durum, geleneksel "buyurgan" devlet modelinden "ikna edici ve kolaylaştırıcı" bir modele geçişi simgeler.

Buna göre, yönetişim modelinde devletin doğrudan emir ve komuta gücü olmadan toplumsal hedeflere ulaşmasını sağlayan temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Bir afet yönetimi kurumu başkanı, kurumun müdahale süreçlerini tamamen dijitalleştirerek yapay zeka tabanlı bir "Otomatik Yardım Dağıtım Sistemi" kurmuştur. Bu sistem sayesinde operasyonel maliyetler %40 azalmış ve lojistik süreçlerin hızı rekor seviyeye çıkmıştır. Ancak sistemin devreye girmesinin ardından; yerel sivil toplum kuruluşları ve vatandaşlar, yardım süreçlerinin "insani dokunuşunu" kaybettiğini ve yerel ihtiyaçların özgünlüğünün göz ardı edildiğini belirterek projeye şiddetle karşı çıkmış; bu tepkiler sonucunda parlamento projeye verilen bütçe desteğini askıya almıştır. Mark Moore’un "Stratejik Üçgen" (Strategic Triangle) yaklaşımı çerçevesinde, bu yöneticinin başarısızlığının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bir büyükşehir belediyesinde sosyal hizmetler şube müdürü, kentteki gıda israfını önlemek ve yoksul mahallelerdeki protein ihtiyacını karşılamak amacıyla "Gezici Halk Mutfağı" projesini başlatmıştır. Proje için gerekli teknolojik donanıma sahip araçlar temin edilmiş, lojistik planlama yapılmış ve nitelikli personel istihdam edilmiştir. Vatandaşlardan gelen geri bildirimler projenin toplumsal refahı artırdığını ve gerçek bir ihtiyaca cevap verdiğini doğrulamaktadır. Ancak, bölgedeki lokanta işletmecilerinin haksız rekabet gerekçesiyle yerel siyasetçiler üzerinde kurduğu baskı sonucunda, belediye encümeni projenin finansman kaynaklarını dondurma kararı almıştır.

Mark Moore’un "Stratejik Üçgen" (Strategic Triangle) yaklaşımı çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu yöneticinin karşılaştığı temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu, karmaşık bir toplumsal sorunu çözmek amacıyla sivil toplum örgütleri ve özel sektör temsilcilerini bir araya getirmiştir. Bu süreçte kararların yukarıdan aşağıya talimatlarla değil; aktörlerin sahip oldukları uzmanlık, finansal güç ve toplumsal meşruiyet gibi farklı kaynakları birbirleriyle paylaşmaları ve ortak bir paydada uzlaşmaları yoluyla şekillendiği görülmüştür. Yönetişim (governance) literatürü çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu örnekte vurgulanan temel eşgüdüm mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

İyi yönetişim (good governance) rehberlerinde yer alan; farklı toplumsal aktörlerin sahip olduğu meşru ancak birbiriyle çelişen taleplerin, kamu kurumları tarafından sadece pasif bir şekilde dinlenmesi yerine, bu talepler arasında toplumsal barış ve sürdürülebilir kalkınma lehine bir denge kurulması ve toplumun genel yararı üzerinde geniş tabanlı bir mutabakat zemini aranması süreci aşağıdaki ilkelerden hangisiyle en güçlü şekilde ifade edilir?

Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) reformlarının teorik temellerinden biri olan İşlem Maliyeti İktisadı (Transaction Cost Economics) çerçevesinde; kamu hizmetlerinin dışarıdan temin edilmesi (outsourcing) süreçlerinde "varlık özgüllüğü" (asset specificity) kavramı merkezi bir öneme sahiptir. Bir kamu kurumu, belirli bir hizmetin sunumu için bir yüklenici firmaya başka bir alanda kullanılması mümkün olmayan veya maliyetli olan özel yatırımlar yaptırdığında, bu durum taraflar arasında stratejik bir bağımlılık ilişkisi yaratmaktadır.

Buna göre, taraflardan birinin bu bağımlılık ilişkisini ve sözleşmedeki boşlukları fırsat bilerek, sözleşmenin imzalanmasından sonraki süreçte diğer tarafı kendi lehine olan şartlara zorlaması ve işlem maliyetlerini yükseltmesi riski aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel kamu yönetimi anlayışında kararlar genellikle hiyerarşik bir yapıda üst kademelerce alınırken, Toplam Kalite Yönetimi (TKY) uygulayan bir kamu kurumunda personelin karar alma süreçlerine dahil edilmesi ve "yetkilendirme" (empowerment) kavramı ön plana çıkmaktadır. Buna göre, TKY ilkelerini benimseyen bir kamu kurumunda personelin yetkilendirilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

$5018$ sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak amacıyla stratejik plan hazırlarlar. Bu süreçte gerçekleştirilen 'Durum Analizi' kapsamında yer alan GZFT (SWOT) analizinin temel amacı, kurumun içsel kapasitesi ile dış çevresel faktörleri ilişkilendirmektir.

Buna göre, stratejik planlama sürecindeki kavramsal bileşenler ve analiz yöntemlerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hatalıdır?

Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) yaklaşımı ile birlikte kamu kurumlarında performansın ölçülmesinde Ekonomiklik, Verimlilik ve Etkililikten oluşan $3E$ kuralı temel kriter haline gelmiştir. Bir Karayolları Bölge Müdürlüğü, kış aylarında yolların kar ve buzdan temizlenmesi hizmeti için gerekli olan tuzu, piyasa araştırması yaparak en düşük maliyetle temin etmiştir. Ancak karla mücadele ekiplerinin vardiya düzenlemelerindeki hatalar nedeniyle çalışma süresinden yeterli verim alınamamış ve sonuç olarak ana yolların bir kısmı buzlanma nedeniyle ulaşıma kapanmıştır.

Bu durum performans yönetimi ilkeleri açısından değerlendirildiğinde;

I. Girdilerin en düşük maliyetle temin edilmesi 'ekonomiklik' kriterinin karşılandığını gösterir.
II. Personel vardiya düzenlemesindeki hatalar 'verimlilik' düzeyinin düşük olduğunu ifade eder.
III. Yolların buzlanma nedeniyle kapanarak hizmet hedefine ulaşılamaması 'etkililik' sorunu olduğunu gösterir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Robert ve Janet Denhardt tarafından geliştirilen Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı (NPS), kamu yönetimi disiplininde "işletmecilik" mantığının ötesine geçerek insani ve demokratik değerleri merkeze alır. Bu doğrultuda "İnsanlara sadece verimlilik gözüyle değil, değer vererek yaklaşma" (Value people, not just productivity) ilkesi, kamu örgütlerinin iç işleyişinde ve yönetim tarzında köklü bir değişim öngörür. Buna göre, Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı'nın bu ilkesini benimseyen bir kurumda, yönetim anlayışının temelini aşağıdakilerden hangisinin oluşturması beklenir?

Geleneksel kamu yönetimi anlayışında hiyerarşik yapı, bilginin dikey kanallardan aktarılmasına ve emir-komuta zincirinin sıkı takibine dayanmaktadır. Ancak dijitalleşme süreciyle birlikte bilgi sistemlerinin kurum geneline yayılması, bilginin paylaşım hızını artırmakta ve karar alma süreçlerini tabana yaymaktadır. Bu durum, üst yönetim ile operasyonel kademeler arasındaki iletişim katmanlarının azalmasına ve dolayısıyla ara kademe yöneticilere duyulan ihtiyacın zayıflamasına neden olmaktadır.

Buna göre, e-devlet ve dijitalleşme uygulamalarının kamu kurumlarının örgütsel yapısı üzerindeki bu etkisi aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?

$5018$ sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak amacıyla stratejik plan hazırlarlar. Bu sürecin en temel aşamalarından biri olan durum analizi (GZFT) kapsamında, idarenin kontrolü altında olan içsel faktörler ile kontrolü dışında gelişen dışsal faktörler birbirinden ayrılmalıdır.

Buna göre, bir kamu kurumunda yürütülen stratejik planlama sürecinde aşağıdakilerden hangisi kurumun 'zayıf yönlerinden' (weakness) biri değil, doğrudan bir 'tehdit' (threat) unsuru olarak değerlendirilmelidir?

Bir Tarım İl Müdürlüğü, bölgedeki üreticilerin refahını artırmak amacıyla kapsamlı bir "Sürdürülebilir Tarım Destek Programı" yürütmüştür. Programın birinci yılı sonunda hazırlanan performans raporunda şu veriler yer almaktadır:

I. Program için gerekli olan yüksek verimli tohum ve organik gübrelerin, toplu alım ve ihale yönetimiyle piyasa değerinin $\%20$ altında maliyetle temin edilmesi.
II. Aynı miktar su ve enerji kullanımıyla elde edilen mahsul miktarının, önceki yıllara göre $\%15$ oranında artırılması.
III. Bölgedeki çiftçilerin hane halkı gelirlerinde hedeflenen $\%10$'luk artış yerine $\%12$'lik bir artışın gerçekleşmesi.

Bu veriler, Yeni Kamu İşletmeciliği (NPM) yaklaşımı çerçevesinde performans ölçümünde kullanılan "3E" (Ekonomiklik, Verimlilik, Etkililik) kriterleri ile eşleştirildiğinde, aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğru olur?

İyi yönetişim (good governance) ilkeleri çerçevesinde; kamu kurumlarının ve yönetsel süreçlerin, tüm paydaşların (stakeholders) talep ve ihtiyaçlarına makul bir zaman dilimi içerisinde cevap verecek şekilde yapılandırılmasını öngören temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) modelinde, politika oluşturma (stratejik karar alma) ve politika uygulama (hizmet sunumu) işlevlerinin kurumsal olarak ayrıştırılması (ajanslaşma) savunulmaktadır. Bu yaklaşım; hizmeti sunan birimlerin kendi çıkarlarını ön plana çıkarabileceği ve sahip oldukları teknik uzmanlık nedeniyle karar alıcılardan daha fazla bilgiye sahip oldukları varsayımına dayanarak, performans sözleşmeleri gibi denetim mekanizmalarını gerekli görür.

Parçada belirtilen varsayımlar ve kurulan ilişki, YKİ'nin aşağıdaki teorik temellerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı (NPS), kamu yönetiminin kuramsal temellerinden biri olarak 'topluluk ve sivil toplum' (community and civil society) kavramına büyük önem verir. Bu bağlamda Denhardt ve Denhardt tarafından geliştirilen NPS yaklaşımına göre, kamu yönetiminin toplumsal sorunların çözümündeki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir büyükşehir belediyesinde Bilgi İşlem Daire Başkanı, kentsel hizmetlerde verimliliği artırmak ve kaynak israfını önlemek amacıyla bir "Akıllı Şehir Veri Laboratuvarı" kurmayı planlamaktadır. Bu proje için gerekli bütçeyi oluşturmuş, teknik uzmanları istihdam etmiş (operasyonel kapasite) ve bu yapının toplumsal fayda üreteceğini kanıtlamıştır (kamu değeri). Ancak, uygulama aşamasında belediye meclis üyelerinin veri gizliliğine dair siyasi endişeleri ve mevcut yasal mevzuatın kurumlar arası veri paylaşımına izin vermemesi nedeniyle proje durdurulmuştur. Mark Moore tarafından geliştirilen "Stratejik Üçgen" (Strategic Triangle) yaklaşımı çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu yöneticinin projesini hayata geçirmesini engelleyen temel eksiklik aşağıdakilerden hangisidir?