Examkin

Vergi Dışı Kamu Gelirleri

212 soru

Soru 121Soru →

Bir yerel yönetimin gerçekleştirdiği metro ve raylı sistem yatırımı sonrasında, güzergâh üzerindeki özel mülkiyete konu olan taşınmazların piyasa değerinde kamusal faaliyetten kaynaklı bir artış meydana gelmiştir. Kamu otoritesinin, söz konusu değer artışını (rantı) gerekçe göstererek mülk sahiplerinden kanunla zorunlu kıldığı ödeme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şerefiye

Cevap

Kamu yatırımları neticesinde özel mülklerin değerinde meydana gelen artış karşılığında alınan bedel şerefiyedir.
Doğru yanıt olan seçenek, kamu harcamaları (yol, kanalizasyon, metro gibi bayındırlık hizmetleri) sonucunda mülklerin değerinde oluşan artışın kamuya geri döndürülmesini ifade eden kavramı doğru tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirin kaynağını tespit etme
Gelir, kamu yatırımı (metro hattı) sonucu oluşan gayrimenkul değer artışından kaynaklanmaktadır.
Şerefiyenin temel özelliği, kişinin kendi çabasıyla değil, kamu harcamasıyla mülkünün değer kazanmasıdır.
2
Gelirin niteliğini belirleme
Bu ödeme cebri (zorunlu) bir nitelik taşır ve belirli bir hizmetten faydalananlardan alınır.
Harçlardan farkı, kişinin hizmeti talep etmesine bakılmaksızın mülkünün değer kazanması yeterlidir.

Anahtar Kavram

Şerefiye (Değer Artış Payı)

Daha Fazla Pratik

Şerefiye ile harç arasındaki temel farkları (hizmetin talep edilip edilmemesi durumu gibi) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 122Soru →

Kamu gelirleri sistematiği içerisinde 'vergi dışı kamu gelirleri' başlığı altında yer alan cezalar, devletin egemenlik gücüne dayanarak hukuk düzeninin öngördüğü emir ve yasaklara aykırı davrananlara uyguladığı mali yaptırımlardır. Buna göre, cezaların niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletin egemenlik gücüne dayanan, karşılıksız ve cebri nitelikteki mali yaptırımlardır.

Cevap

Cezalar, devletin egemenlik gücüne dayanan, karşılıksız ve cebri nitelikteki mali yaptırımlardır.
Doğru ifadeye göre cezalar; devletin egemenlik gücünü kullanarak hukuk sisteminin koyduğu kurallara aykırı davranan kişilere uyguladığı, herhangi bir hizmet karşılığı olmayan ve zorla tahsil edilen (cebri) mali yükümlülüklerdir. Cezalar hem 'idari para cezaları' (idare tarafından verilen) hem de 'adli para cezaları' (mahkemeler tarafından verilen) şeklinde ikiye ayrılır ve vergi dışı kamu gelirlerinin önemli bir parçasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cezaların hukuki dayanağını belirleme
Cezalar, devletin egemenlik gücüne (imperium) dayanır.
Bu güç, devletin hukuk kurallarını ihlal edenlere yaptırım uygulama yetkisini temsil eder.
2
Cezaların mali niteliğini analiz etme
Cezalar cebri (zorunlu) ve karşılıksızdır.
Bireylerin rızasına bakılmaksızın tahsil edilir ve ödeyen kişiye doğrudan bir hizmet sunulmaz.
3
Diğer vergi dışı gelirlerden ayırt etme
Cezalar bir hizmetin (harç) veya değer artışının (şerefiye) karşılığı değildir.
Cezaların temel amacı gelir elde etmekten ziyade hukuk düzenini korumak ve caydırıcılık sağlamaktır.

Anahtar Kavram

Cezaların Niteliksel Tanımı

Daha Fazla Pratik

Cezaların adli ve idari olarak ayrımını inceleyerek hangi kurumların ceza kesme yetkisine sahip olduğunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 123Soru →

Kamu gelirleri içerisinde yer alan mali tekel gelirleri; devletin mali amaçlarla belirli malların üretimini veya satışını tamamen kendi denetimine almasıyla ortaya çıkar. Bu yöntemde devlet, tekel gücünü kullanarak malın satış fiyatını, o malın marjinal maliyetinin oldukça üzerinde belirlemektedir.

Bu uygulama neticesinde elde edilen kâr payının (mali tekel kârı) ekonomik ve hukuki mahiyetiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satış fiyatı ile maliyet arasındaki bu fark, tüketiciler tarafından fiyat içinde ödendiği için iktisadi olarak bir 'gizli vergi' niteliği taşır.

Cevap

Satış fiyatı ile maliyet arasındaki bu fark, tüketiciler tarafından fiyat içinde ödendiği için iktisadi olarak bir 'gizli vergi' niteliği taşır.
Mali tekel gelirlerinde devlet, piyasada rekabeti engelleyerek fiyatı maliyetin üzerinde belirler. Aradaki bu kâr marjı, malı satın alan tüketicilerin bütçeye yaptıkları zorunlu bir katkıdır. Bu durum, verginin fiyat içerisine gizlenmesi anlamına geldiği için iktisadi literatürde bu gelirler 'gizli vergi' (fiyat içinde vergi) olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Mali tekel kavramını analiz etme
Devletin, mali (bütçeye gelir sağlama) amaçla tütün, alkol veya tuz gibi malların üretim ve satışını tekeline alması.
Mali tekelin temel motivasyonunun sosyal faydadan ziyade gelir elde etmek olduğunun tespiti gerekir.
2
Fiyat oluşum mekanizmasını inceleme
Devlet, tekel gücünü kullanarak fiyatı maliyetin çok üzerine çıkarır.
Bu farkın (marjinal maliyet ile satış fiyatı arası) tesadüfi bir kâr değil, bilinçli bir mali politika aracı olduğunu anlamak içindir.
3
Gelirin iktisadi niteliğini belirleme
Bu kâr payının, tüketiciden zorunlu olarak tahsil edilen dolaylı bir vergi (gizli vergi) olduğu sonucuna ulaşılır.
Hukuken kâr olarak adlandırılsa da, ekonomik fonksiyonu bakımından fiyat içerisine gizlenmiş bir tüketim vergisi özelliği taşıdığını saptamak gerekir.

Anahtar Kavram

Mali Tekel Gelirlerinin Gizli Vergi Niteliği
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 124Soru →

Parafiskal gelirlerin mali nitelikleri ve diğer kamu gelirleriyle olan benzerlikleri/farklılıkları dikkate alındığında, bu gelir türünün işleyişine dair aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergilerde olduğu gibi 'karşılıksızlık' esası tam olarak geçerlidir ve geliri ödeyen gruba herhangi bir özel veya grup menfaati sağlanmaz.

Cevap

Parafiskal gelirlerin vergilerde olduğu gibi tamamen karşılıksız olduğunu ve ödeyen gruba bir menfaat sağlamadığını savunan yargı yanlıştır.
Parafiskal gelirler, maliye teorisinde 'vergi ile harç arasında' bir yerde konumlandırılır. Vergiler gibi kanuni bir zorunluluğa (cebir) dayanmalarına rağmen, harçlara benzer şekilde bir 'karşılık' unsuru içerirler. Ancak bu karşılık, harçlardaki gibi bireysel değil, geliri ödeyen grubun tamamına yönelik bir 'grup menfaati' (örneğin sosyal güvenlik hizmeti) şeklindedir. Dolayısıyla, bu gelirlerin vergiler gibi tamamen karşılıksız olduğunu iddia eden ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parafiskal gelirin temel tanımını analiz et.
Parafiskal gelirler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının veya sosyal güvenlik kurumlarının üyelerinden topladığı cebri ödemelerdir.
Kavramın kapsamını belirlemek için gereklidir.
2
Vergi ve parafiskal gelir arasındaki 'karşılıksızlık' farkını karşılaştır.
Vergi tamamen karşılıksızdır (unrequited); ancak parafiskal gelirlerde ödemeyi yapan gruba yönelik bir 'grup menfaati' (karşılık) mevcuttur.
Soruda istenen yanlış yargıyı tespit etmek için temel ayırt edici kriterdir.
3
Cebir ve bütçe yönetimi açısından seçenekleri değerlendir.
Parafiskal gelirler cebri olup genel bütçe dışındadır.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Parafiskal gelirlerin vergi ve harçlar arasındaki 'yarı-karşılıklı' (grup menfaati) niteliği.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 125Soru →

Kamu maliyesi literatüründe 'dometik gelirler' olarak da tanımlanan mülk ve teşebbüs gelirleri; devletin mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması, işletilmesi veya Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) faaliyetleri sonucunda elde edilmektedir. Bu gelirler, devletin egemenlik gücüne (jus imperii) dayanarak elde ettiği cebri gelirlerden (vergi, resim, harç vb.) temel nitelikleri itibarıyla ayrılmaktadır.

Buna göre, mülk ve teşebbüs gelirlerinin hukuki rejim ve iktisadi mahiyeti dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu gelirlerin elde edilme sürecinde devlet, egemenlik gücünü kullanmak yerine bir özel hukuk kişisi (fiscus) gibi hareket ederek 'yönetim/işletme hakkı'na (jus gestionis) dayanır.

Cevap

Mülk ve teşebbüs gelirleri, devletin egemenlik gücünü kullanmaksızın bir özel hukuk kişisi (fiscus) gibi hareket ederek elde ettiği gelirlerdir ve bu süreçte 'yönetim/işletme hakkı' (jus gestionis) esastır.
Doğru ifade, mülk ve teşebbüs gelirlerinin devletin egemenlik gücünü (jus imperii) kullanmadan, bir özel hukuk kişisi (fiscus) gibi hareket ederek 'yönetim/işletme hakkı'na (jus gestionis) dayalı olarak elde edildiğini belirtmektedir. Bu durum, mülk ve teşebbüs gelirlerini vergi, resim ve harç gibi kamu hukuku gelirlerinden ayıran en temel farktır.

Adım Adım Çözüm

1
Dometik gelirlerin kaynağını belirleyin.
Bu gelirler devletin özel mülkiyetindeki mallardan ve ticari/sınai teşebbüslerinden gelir.
Mülk ve teşebbüs gelirlerinin 'cebri' olmayan doğasını anlamak için kaynağının 'özel domain' olduğunu kavramak gerekir.
2
Devletin bu gelirleri elde ederken kullandığı hukuki sıfatı analiz edin.
Devlet bu alanda 'Sovereign' (Egemen) değil, 'Fiscus' (Hazine/Özel Hukuk Kişisi) sıfatıyla hareket eder.
Bu ayrım, gelirin kamu hukukuna mı yoksa özel hukuka mı tabi olduğunu belirleyen temel kriterdir.
3
Fiyatlandırma mekanizmasını karşılaştırın.
Vergide ödeme gücü varken, burada 'fiyat' (akdi bedel) söz konusudur.
Mülk ve teşebbüs gelirleri bir mal veya hizmetin değiş-tokuşuna (karşılıklılık) dayanır.

Anahtar Kavram

Fiscus ve Jus Gestionis Kavramları

Daha Fazla Pratik

Devletin 'Özel Malları' ile 'Kamu Malları' arasındaki farkları İdare Hukuku ve Maliye açısından karşılaştırarak bu konudaki bilgini derinleştirebilirsin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 126Soru →

Parafiskal gelirlerin mali özellikleri ve bütçe disiplini içerisindeki yeri dikkate alındığında, bu gelir türünü vergilerden ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplanan gelirlerin merkezi yönetim bütçesine aktarılmayarak, tahsil eden kuruluşun özel amaçları için kullanılması

Cevap

Toplanan gelirlerin merkezi yönetim bütçesine aktarılmayarak, tahsil eden kuruluşun özel amaçları için kullanılması
Parafiskal gelirleri vergilerden ayıran temel fark, bu gelirlerin bütçe ilkelerinden 'ademi tahsis' (genellik) ilkesine tabi olmamasıdır. Vergiler genel bütçeye girer ve her türlü kamu hizmeti için kullanılırken; parafiskal gelirler sadece tahsil eden kuruluşun (SGK, barolar vb.) kendi amaçları doğrultusunda ve üyelerine hizmet sunmak için kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Parafiskal gelirlerin tanımını ve kapsamını analiz etme
Bu gelirlerin sosyal güvenlik kurumları veya meslek kuruluşları (barolar, odalar) tarafından toplandığı belirlenir.
Kurumsal yapının tespiti, gelirin bütçedeki yerini anlamak için gereklidir.
2
Vergi ile parafiskal geliri bütçe hukuku açısından karşılaştırma
Vergiler genel bütçeye girerken (genellik ilkesi), parafiskal gelirlerin kendi özel bütçelerinde kaldığı saptanır.
İki gelir türü arasındaki en belirgin ayrım noktası gelirin varış yeridir.

Anahtar Kavram

Parafiskal gelirlerin bütçe dışı niteliği ve tahsis özelliği

Daha Fazla Pratik

Sosyal güvenlik primlerinin neden parafiskal gelir kabul edildiğini diğer vergi dışı gelirlerle kıyaslayarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 127Soru →

Kamu maliyesi literatüründe 'dometik gelirler' olarak da adlandırılan mülk ve teşebbüs gelirleri; devletin orman, arazi gibi taşınmazlarından veya iktisadi işletmelerinden elde ettiği kazançları ifade eder.

Bu gelirlerin, vergi ve benzeri kamu gücüne dayanan (egemenlik hakkı çerçevesindeki) gelirlerden temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelirin elde edilme sürecinde devletin 'fiskus' sıfatıyla hareket ederek özel hukuk hükümlerine tabi bir sözleşme ilişkisi kurması

Cevap

Gelirin elde edilme sürecinde devletin 'fiskus' sıfatıyla hareket ederek özel hukuk hükümlerine tabi bir sözleşme ilişkisi kurması
Mülk ve teşebbüs gelirleri (dometik gelirler), devletin 'fiskus' sıfatıyla, yani özel bir hukuk kişisi gibi hareket ederek elde ettiği gelirlerdir. Bu gelirler, vergi gibi kamu gücüne dayalı ve tek taraflı bir iradeyle değil, taraflar arasında özel hukuk hükümlerine göre kurulan iradi bir sözleşme (kira, ortaklık, satış vb.) ilişkisi çerçevesinde tahsil edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dometik gelirlerin (mülk ve teşebbüs gelirleri) tanımını analiz et.
Bu gelirlerin devletin mülkiyetindeki varlıkları (orman, arazi, bina) kiralaması veya iktisadi teşebbüslerin (KİT) kârları olduğu saptandı.
Gelirin kaynağını ve niteliğini belirlemek, onu diğer gelir türlerinden ayırmak için gereklidir.
2
Devletin bu gelirleri elde ederken kullandığı yetkiyi sorgula.
Devletin burada egemenlik gücünü (cebri yetkiyi) değil, özel bir mülk sahibi gibi (fiskus sıfatıyla) hareket ettiği görüldü.
Maliye teorisinde devletin iki farklı hukuki kişiliği (kamu gücü vs. fiskus) arasındaki ayrım, gelirlerin hukuki rejimini belirler.
3
Gelirin hukuki dayanağını vergi ile karşılaştır.
Vergi kanunla ve tek taraflı belirlenirken, dometik gelirlerin taraflar arası iradi bir sözleşmeye (kira sözleşmesi, satış vb.) dayandığı sonucuna ulaşıldı.
İradilik ve sözleşme ilişkisi, dometik gelirleri cebri gelirlerden ayıran en temel farktır.

Anahtar Kavram

Fiskus Sıfatı ve Özel Hukuk Gelirleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 128Soru →

Aşağıdaki tabloda üç farklı kamu geliri türünün karakteristik özellikleri karşılaştırmalı olarak verilmiştir:

Gelir TürüTemel Dayanak (Neden)Ödeme Sıklığı
IBelirli bir kamu hizmetinden doğrudan yararlanmaHizmet talep edildiğinde
IIKamu yatırımları sonucu taşınmazın değerinde oluşan rantGenellikle bir defaya mahsus
IIISosyal güvenlik veya mesleki dayanışma finansmanıKurum üyeliğine bağlı / Periyodik

Buna göre, tabloda 'II' numara ile gösterilen kamu geliri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şerefiyeler

Cevap

Tabloda II numara ile gösterilen kamu geliri şerefiyelerdir.
Şerefiyeler (özel iane), kamu kurumlarının yaptığı yol, park, metro gibi altyapı hizmetleri sonucunda mülk sahiplerinin kişisel çabası olmaksızın mülk değerinde meydana gelen artışı vergilendirmeyi amaçlayan, karşılıklı nitelikte ve genellikle bir defaya mahsus alınan kamu gelirleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki II numaralı verinin 'Temel Dayanak' sütununu analiz edin.
Gelirin nedeninin 'Kamu yatırımları sonucu taşınmazın değerinde oluşan rant' (değer artışı) olduğu görülmektedir.
Şerefiyeyi diğer gelirlerden ayıran en temel unsur, kamu yatırımı sonucu mülkte oluşan değer artışıdır.
2
Tablodaki 'Ödeme Sıklığı' verisini inceleyin.
Gelirin 'Genellikle bir defaya mahsus' (tek seferlik) alındığı tespit edilmiştir.
Vergiler periyodik iken şerefiyeler yatırım sonrası oluşan rant için bir kez alınır.
3
Tespit edilen özellikleri kamu geliri türleri ile eşleştirin.
Değer artışına dayalı ve tek seferlik olma özellikleri doğrudan şerefiye kavramını tanımlamaktadır.
Harçlar hizmet karşılığıdır, parafiskal gelirler ise kurum finansmanına yöneliktir.

Anahtar Kavram

Şerefiye (Özel İane): Kamu yatırımları nedeniyle taşınmaz değerinde oluşan rantın kamuya kazandırılması.

Daha Fazla Pratik

Şerefiyelerin emlak vergisi ve harçlar ile benzerlik/farklılıklarını içeren teorik karşılaştırma sorularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 129Soru →

Parafiskal gelirler; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve sosyal güvenlik kurumları gibi devlet hiyerarşisi dışında ancak kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşların, mevzuatla kendilerine verilen görevleri yerine getirebilmek amacıyla üyelerinden zorunlu olarak tahsil ettikleri mali yükümlülüklerdir.

Parafiskal gelirlerin yapısal özellikleri ve bütçe hukuku içerisindeki konumu dikkate alındığında, bu gelir türünü vergilerden ve harçlardan ayıran temel yapısal fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ödemenin karşılığında bireye sunulan doğrudan ve somut bir hizmetin bulunmaması; buna karşın gelirin, ödemeyi yapanların dahil olduğu grubun kolektif ihtiyaçlarına özgülenmiş olması

Cevap

Parafiskal gelirleri diğer kamu gelirlerinden ayıran temel fark, bu gelirlerin belirli bir sosyal veya mesleki grubun kolektif menfaatleri için toplanması ve karşılığında bireye doğrudan bir hizmet sunulmamasıdır.
Parafiskal gelirlerin en karakteristik özelliği, harçlarda olduğu gibi bireye doğrudan bir hizmet sunulmaması, ancak vergilerde olduğu gibi tamamen karşılıksız da olmamasıdır. Bu gelirler, ödemeyi yapan mesleki veya sosyal grubun (örneğin esnaflar, işçiler, avukatlar) ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere 'özel bir amaca' tahsis edilir (Grup Faydası).

Adım Adım Çözüm

1
Geliri toplayan otoriteyi belirleme
Parafiskal gelirler, merkezi yönetim bütçesi dışında kalan, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve sosyal güvenlik kurumları tarafından toplanır.
Yetki ve bütçe ayrımını netleştirmek.
2
Karşılık ilişkisini analiz etme
Vergilerde karşılık yoktur, harçlarda bireysel karşılık vardır; parafiskal gelirlerde ise 'grup karşılığı/faydası' esastır.
Gelirin neden toplandığını ve kimin faydalandığını ayırt etmek.
3
Mali özerklik ve amaçlılık yönünü inceleme
Bu gelirler 'özel amaçlılık' ilkesi gereği, sadece toplandığı grubun (örneğin baro üyeleri, sigortalılar) ihtiyaçları için harcanır.
Genel bütçe ilkelerinden farkını ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Grup Faydası ve Özel Amaçlılık (Parafiskalite)

Daha Fazla Pratik

Parafiskal gelirlerin bütçe ilkelerinden 'Bütçenin Birliği' ve 'Adem-i Tahsis' ilkeleriyle olan çelişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 130Soru →

Kamu gelirleri teorisinde 'resim' (duty), devletin egemenlik gücüne dayanarak belirli bir faaliyetin yürütülmesine veya bir işin yapılmasına izin vermesi karşılığında tahsil ettiği bedelleri ifade eder.

Buna göre, resimlerin hukuki ve mali nitelikleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resimler, sunulan spesifik bir kamu hizmetinden yararlananların bu hizmetin maliyetine katılım payı olarak ödedikleri bedellerdir ve bu yönüyle harçlar ile tamamen aynı hukuki ve ekonomik mahiyete sahiptir.

Cevap

Resimlerin kamu hizmetinin maliyetine katılım payı olduğunu ve harçlar ile aynı mahiyete sahip olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade, resimleri 'kamu hizmetinin maliyetine katılım payı' olarak tanımlamakta ve harçlar ile özdeşleştirmektedir. Oysa maliye teorisinde resimlerin temel karakteristiği, bir hizmet sunumu değil, kamusal bir otorite tarafından verilen bir 'izin' veya 'yetki'ye dayanmasıdır. Harçlarda somut bir hizmet ifası (örneğin diploma verilmesi, pasaport düzenlenmesi) söz konusuyken, resimlerde bir hakkın kullanımına veya bir faaliyetin yürütülmesine (örneğin avlanma, bina inşa etme) onay verilmesi söz konusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Resim ve Harç ayrımını analiz et.
Harç, sunulan bir kamu hizmetinin (adliye, tapu vb.) karşılığı iken; resim, bir faaliyetin yapılması için devletten alınan 'izin' veya 'ruhsat' (inşaat, avlanma vb.) karşılığıdır.
Bu iki kavram ivazlı (karşılıklı) olmaları yönüyle benzeşse de ivazın niteliği bakımından kesin olarak ayrılırlar.
2
Resimlerin bütçesel ve hukuki tasnifini değerlendir.
Resimler, devletin egemenlik gücüne dayandığı için cebri (zorunlu), süreklilik arz ettiği için olağan ve kamu hukukuna tabi olduğu için kamu hukuku geliri kategorisindedir.
Tasnif hatalarını elemek için gelirin kaynağını ve sürekliliğini belirlemek gerekir.
3
Ekstra-fiskal (mali olmayan) amaçları incele.
Resimler bazen gelirden ziyade, bir faaliyetin (örneğin çevreye etkisi olan bir inşaatın) denetimini sağlamak için konulur.
Modern maliyede kamu gelirlerinin düzenleyici rolünü anlamak sorunun doğru çözümü için kritiktir.

Anahtar Kavram

Resimlerin (Duties) Harçlardan ve Vergilerden Ayırt Edici Nitelikleri

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Resim = İzin/Ruhsat' ve 'Harç = Hizmet' eşleştirmesini yaparak seçeneklerdeki 'maliyet' ve 'hizmet' vurgularını elemek en hızlı yoldur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 131Soru →

Harçlar, devletin sunduğu belirli bir hizmetten yararlananların bu hizmete karşılık ödedikleri kamu gelirleridir. Maliye literatüründe harçların 'yarı-cebri' (yarı-zorunlu) bir nitelik taşıdığının kabul edilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmetten yararlanma talebinin bireyin iradesine bağlı olması, ancak hizmet talep edildikten sonra ödemenin kanun gereği zorunlu hale gelmesi

Cevap

Hizmetten yararlanma talebinin bireyin iradesine bağlı olması, ancak hizmet talep edildikten sonra ödemenin kanun gereği zorunlu hale gelmesi harçların yarı-cebri niteliğini açıklar.
Harçların yarı-cebri niteliği, ödemeyi tetikleyen unsurun kişinin kendi isteğiyle (örneğin tapu işlemi yapmak istemesi) başlaması ancak bu talep sonrası ödemenin kanunla belirlenmiş ve kaçınılamaz olmasıyla açıklanır. Bu durum, seçenekteki hizmet talebinin iradi, ödemenin ise zorunlu olması ifadesiyle birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Harç kavramının temel niteliğini belirle
Harçlar, yargı, tapu veya noter gibi somut bir kamu hizmetinden yararlanma karşılığında ödenir.
Harç ile vergi arasındaki en büyük fark, harçta doğrudan bir karşılık (özel fayda) olmasıdır.
2
Cebri (zorunluluk) unsurunu analiz et
Birey noter tasdiki istemedikçe harç ödemez (iradi başlangıç); ancak işlem yapıldığında ödeme yapmama şansı yoktur (cebri sonuç).
Bu durum harçları vergiler (tam cebri) ve mülk gelirleri (iradi) arasında bir yere, yani yarı-cebri konuma yerleştirir.
3
Diğer vergi dışı gelirlerle kıyasla
Resim (izin/yetki), Şerefiye (değer artışı) ve Parafiskal gelirlerin (mesleki kuruluş) tanımlarıyla çelişen unsurları ele.
Hizmet karşılığı olma ve talep-zorunluluk ilişkisi sadece harçların bu yarı-cebri yapısını karakterize eder.

Anahtar Kavram

Harçların Yarı-Cebri Niteliği ve Özel Fayda İlişkisi
Soru 132Soru →

Devletin egemenlik gücüne dayanarak sahip olduğu para basma tekelini kullanması sonucunda, tedavüle çıkarılan paranın üzerinde yazılı nominal değeri ile bu paranın basımı için katlanılan maliyet arasındaki farktan elde edilen gelir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senyoraj geliri

Cevap

Senyoraj geliri
Senyoraj geliri, devletin yasal ödeme aracı çıkarma yetkisini kullanarak, paranın nominal değeri (üzerinde yazılı olan değer) ile basım maliyeti arasındaki farkı hazineye aktarmasıdır. Bu gelir, devletin cebri nitelikli vergi dışı gelirleri arasında sınıflandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda tanımlanan kavramın kaynağını belirleme
Gelirin kaynağı devletin 'para basma tekeli' ve 'egemenlik gücü'dür.
Senyoraj, tarihsel olarak hükümdarın (senyörün) para basma yetkisinden doğan bir haktır.
2
Gelirin hesaplanma mantığını analiz etme
Senyoraj Geliri=Nominal Deg˘er−U¨retim Maliyeti \text{Senyoraj Geliri} = \text{Nominal Değer} - \text{Üretim Maliyeti}
Kağıt paranın üzerindeki değer ile kağıt ve mürekkep gibi fiziksel üretim maliyetleri arasındaki fark kamuya gelir sağlar.
3
Kavramsal sınıflandırmayı yapma
Bu gelir türü vergi dışı kamu gelirleri arasında yer alan 'senyoraj' kavramıdır.
Tanım doğrudan senyorajın modern maliye teorisindeki karşılığıdır.

Anahtar Kavram

Senyoraj (Para Basma) Geliri

İpuçları

1
Bu gelir, paranın üzerinde yazan değer ile kağıt/mürekkep maliyeti arasındaki farktır.
2
İsmi, Ortaçağ'da para basma yetkisine sahip 'senyörlerden' gelmektedir.

Daha Fazla Pratik

Enflasyon vergisi ile senyoraj geliri arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 133Soru →

Maliye teorisinde 'dometik gelirler' olarak da ifade edilen mülk ve teşebbüs gelirleri, devletin kamu gücünü kullanmadan, bir özel hukuk kişisi gibi hareket ederek mülkiyetindeki varlıklardan veya sınai ve ticari faaliyetlerinden elde ettiği gelirlerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi devletin mülk ve teşebbüs gelirleri kapsamında elde ettiği bir gelir türüdür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) ticari faaliyetleri sonucunda elde ettikleri net kârların bütçeye aktarılan kısımları

Cevap

Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) ticari faaliyetleri sonucunda elde ettikleri net kârların bütçeye aktarılan kısımları
Mülk ve teşebbüs gelirleri (dometik gelirler), devletin taşınmazlarını kiralaması (mülk geliri) veya Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) gibi birimler aracılığıyla piyasada mal ve hizmet üreterek kâr elde etmesi (teşebbüs geliri) şeklinde ortaya çıkar. Kamu İktisadi Teşebbüslerinin kâr payları bu tanımın doğrudan karşılığıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirin kaynağını ve niteliğini analiz edin.
Sorulan gelir türü 'mülk ve teşebbüs geliri' (dometik gelir) olmalıdır. Bu gelirler devletin egemenlik gücünü (imperium) değil, mülkiyet ve girişimci kimliğini yansıtır.
Dometik gelirlerin temel ayrımı, devletin bir özel hukuk kişisi gibi hareket etmesidir.
2
Seçeneklerdeki gelirlerin dayanağını kontrol edin.
Harç, resim ve şerefiye gibi gelirler devletin zorlama gücüne ve sunduğu idari hizmetlere dayanırken; KİT kârları ticari bir faaliyetin sonucudur.
Mülkiyet ve teşebbüs gelirleri genellikle piyasa fiyatlandırmasına veya kâr odaklı girişimlere dayanır.
3
Tanıma en uygun seçeneği belirleyin.
Kamu İktisadi Teşebbüsleri, devletin sınai ve ticari alandaki girişimlerini temsil eder. Bu kuruluşların kârları doğrudan teşebbüs geliri kategorisine girer.
KİT kârları, dometik gelirlerin en yaygın ve bilinen örneğidir.

Anahtar Kavram

Mülk ve Teşebbüs Gelirleri (Dometik Gelirler)

Daha Fazla Pratik

Mülk ve teşebbüs gelirlerinin 'cebri' (zorunlu) olup olmadığını ve neden 'özel hukuk gelirleri' olarak nitelendirildiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 134Soru →

Kamu gelirleri teorisinde 'vergi dışı gelirler' arasında sınıflandırılan cezalar, devletin egemenlik gücüne dayanarak hukuk kurallarını ihlal edenlere uyguladığı mali bir yaptırımdır. Bu çerçevede, cezaların karakteristik özellikleri ve hukuki niteliği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu gelir türü ile ilgili yanlış bir ifadedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireyin belirli bir kamu hizmetinden doğrudan yararlanması karşılığında ödenen bir bedeldir.

Cevap

Cezaların belirli bir kamu hizmetinden yararlanma karşılığında ödenen bir bedel olduğu ifadesi yanlıştır; bu özellik cezaların değil, harçların temel niteliğidir.
Cezalar, devletin egemenlik gücüne dayanarak hukuk düzenini ihlal edenlere uyguladığı mali müeyyidelerdir. Kamu gelirleri sistematiğinde, vergiler gibi 'karşılıksız' gelirler grubunda yer alırlar. Yani kişinin bu ödemeyi yapması karşılığında devletten özel bir hizmet alması söz konusu değildir. Oysa belirli bir kamu hizmetinden yararlanma karşılığında ödenen bedel 'harç' (fee) olarak tanımlanır. Bu nedenle, cezaların bir hizmet karşılığı olduğunu iddia eden ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cezaların tanımı ve niteliğinin belirlenmesi
Cezalar, hukuk kurallarına aykırı davrananlara uygulanan, egemenlik gücüne dayalı, cebri ve karşılıksız mali yaptırımlardır.
Soruda istenen yanlış ifadeyi bulmak için önce doğru özellikleri tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerin 'karşılıklılık' ilkesi açısından değerlendirilmesi
Cezalar karşılıksızdır (unrequited). Harçlar ise bir kamu hizmetinden faydalanma karşılığında ödenir (quid pro quo).
Vergi dışı gelirlerin birbirlerinden ayrılan en keskin noktası hizmet karşılığı olup olmamasıdır.
3
Yanlış olan ifadenin teşhis edilmesi
Belirli bir hizmetten yararlanma şartı getiren ifade harçlara ait olduğu için cezalar için yanlıştır.
Cezalarda birey bir hizmet almaz, tam tersine bir kural ihlali nedeniyle mali bir kayba uğrar.

Anahtar Kavram

Cezaların Karşılıksız Olma Niteliği

Daha Fazla Pratik

Cezaların vergilerle benzer (cebri, karşılıksız) ve farklı (amacın cezalandırma olması, kural ihlaline bağlı olması) yönlerini karşılaştıran bir tabloyu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 135Soru →

Vergi dışı kamu gelirleri içerisinde yer alan resimler, teknik anlamda harçlardan farklı bir mali olaya dayanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir ödemenin 'resim' (duty) olarak tanımlanmasını sağlayan temel ayırt edici unsurdur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu otoritelerinin belirli bir faaliyetin yürütülmesine veya bir işin yapılmasına izin/ruhsat vermesi

Cevap

Kamu otoritelerinin belirli bir faaliyetin yürütülmesine veya bir işin yapılmasına izin/ruhsat vermesi
Kamu gelirleri teorisinde 'resim', devletin veya yetkili kamu kurumlarının egemenlik gücüne dayanarak, belirli bir faaliyetin yürütülmesine veya bir mesleğin icrasına izin vermesi karşılığında tahsil ettiği gelirdir. Bu gelirin temel dayanağı sunulan bir hizmetten ziyade, o işin yapılmasına yönelik verilen 'ruhsat' veya 'izin' işlemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi dışı kamu gelirlerinin türlerini ve temel ayrım noktalarını belirlemek.
Harç, resim, şerefiye ve parafiskal gelirlerin her birinin farklı bir mali olay sonucu doğduğu saptandı.
Resmi diğer gelirlerden ayırmak için spesifik karakteristik özelliğini bulmak gerekir.
2
Resim kavramının hukuki niteliğini analiz etmek.
Resmin 'izne dayalı olma' (licensing/authorization) özelliği ön plana çıkarıldı.
Harç bir hizmet karşılığı iken, resim bir faaliyetin yapılmasına izin verilmesi karşılığıdır.
3
Seçeneklerdeki diğer gelir tanımlarını elemek.
Hizmet karşılığı (Harç), değer artışı (Şerefiye), aidat (Parafiskal) ve olağanüstü gelir tanımları elenerek izin/ruhsat seçeneğine ulaşıldı.
Kavramsal netlik sağlamak ve yanlış ilişkilendirmeleri (misconceptions) önlemek için eleme yöntemi uygulanır.

Anahtar Kavram

Resimlerin İzne Dayalı Olma (Ruhsat) Karakteristiği

Daha Fazla Pratik

Harç ve resim arasındaki farkları bir tablo üzerinden karşılaştırarak parafiskal gelirlerin bu yapıdaki konumunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 136Soru →

Kamu gelirleri teorisinde 'vergi dışı gelirler' kategorisinde incelenen cezaların karakteristik özellikleri, devletin egemenlik gücüyle olan ilişkisi ve diğer kamu geliri türleriyle mukayesesi büyük önem arz etmektedir.

Buna göre, cezalar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari para cezaları, adli para cezalarından farklı olarak devletin egemenlik gücüne dayanmayan ve sadece ilgili idari hizmetten yararlananlara uygulanan karşılıklı (iradi) bir kamu geliridir.

Cevap

İdari para cezalarının devletin egemenlik gücüne dayanmadığını ve iradi olduğunu belirten seçenek yanlıştır.
Cezalar, hukuk sisteminde devletin 'cezalandırma yetkisi' yani egemenlik gücü kapsamında yer alır. İster mahkemeler (adli) ister idari merciler (idari) tarafından verilsin, bu cezaların tamamı karşılıksızdır (bir hizmet sunulmaz) ve cebri karakterdedir (kişinin rızasına bakılmaz). Bu nedenle idari para cezalarının iradi ve karşılıklı olduğunu savunan ifade teorik olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cezaların temel niteliğini belirle.
Cezalar, devletin egemenlik gücüne dayanan, karşılıksız ve cebri (zorunlu) kamu gelirleridir.
Cezalar birer yaptırım olduğu için bireyin rızasına (iradi) dayanmaz ve bir hizmet karşılığı (karşılıklı) değildir.
2
Adli ve idari cezalar arasındaki farkı analiz et.
Adli cezalar mahkemelerce, idari cezalar ise idari makamlarca verilir; ancak her ikisi de kamu gücüne dayanır.
Uygulayıcı kurum farklı olsa da yaptırımın kaynağı devletin cezalandırma yetkisidir.
3
Diğer vergi dışı gelirlerle (harç, şerefiye) kıyasla.
Harçlar hizmete, şerefiyeler değer artışına dayanırken; cezalar sadece hukuk ihlaline dayanır.
Vergi dışı gelirlerin kendi içindeki ayrım noktalarını netleştirmek gerekir.
4
Yanlış olan önermeyi tespit et.
İdari para cezalarını 'iradi' ve 'karşılıklı' olarak tanımlayan ifade hatalıdır.
Bu tanım cezaların değil, harçların veya mülk/teşebbüs gelirlerinin özellikleriyle karışmış bir hatalı çıkarımdır.

Anahtar Kavram

Cezaların Cebri ve Karşılıksız Niteliği

Daha Fazla Pratik

İdari para cezalarının yargısal denetimi (idari yargı vs. sulh ceza hâkimliği) konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 137Soru →

Kamu ekonomisinde harçlar, sunulan bir kamu hizmetinden sağlanan 'özel fayda'nın karşılığı olarak tahsil edilmektedir. Harçların bu niteliği ve diğer vergi dışı kamu gelirleriyle (resim, şerefiye, parafiskal gelirler) olan yapısal ve hukuki farkları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Harçların 'özel fayda' ilkesine dayanması, sunulan hizmetin bireye sağladığı parasal menfaat ile tahsil edilen harç tutarı arasında mutlak bir matematiksel eşitliğin kurulmasını zorunlu kılar.

Cevap

Harçların 'özel fayda' ilkesine dayanması, sunulan hizmetin bireye sağladığı yararın parasal değeri ile tahsil edilen tutar arasında mutlak bir matematiksel eşitlik (denklik) kurulmasını zorunlu kıldığına dair ifade yanlıştır.
Maliye literatüründe harçlar için geçerli olan 'Denklik İlkesi', tahsil edilen harç ile sunulan hizmetin maliyeti arasında genel bir denge bulunmasını ifade eder. Ancak bu, hizmetten yararlanan bireyin elde ettiği subjektif veya objektif faydanın parasal değeri ile harç miktarının 1:11:1 oranında, mutlak bir matematiksel eşitlik içinde olmasını zorunlu kılmaz. Devlet, sosyal politika veya idari kolaylık gibi gerekçelerle hizmet maliyetinin çok altında veya bazen üstünde harç belirleyebilir. Dolayısıyla bu durum hukuki bir 'mutlak eşitlik' zorunluluğu teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Harçların hukuki niteliğini analiz etme
Harçlar 'yarı cebri' niteliktedir; hizmetin başlangıcı iradi (talep üzerine), ancak sunumu ve bedeli devlet tekelindedir.
Harç ile vergi ve fiyat arasındaki temel farkı belirlemek için bu ayrım kritiktir.
2
Diğer vergi dışı gelirlerle karşılaştırma yapma
Resim 'izin' için, Şerefiye 'değer artışı' için, Parafiskal gelirler ise 'grup çıkarı' için alınır; Harç ise doğrudan 'hizmet' karşılığıdır.
Harçların diğer kamu gelirlerinden ayırt edici özelliklerini doğrulamak gerekir.
3
Denklik İlkesi ve maliyet ilişkisini değerlendirme
Maliye teorisinde 'Denklik İlkesi' (Equivalence Principle), harcın hizmet maliyetini makul bir düzeyde yansıtmasını öngörür ancak bu mutlak bir matematiksel eşitlik veya anayasal bir birebir oran zorunluluğu değildir.
Seçeneklerdeki 'mutlak zorunluluk' ifadesinin teorik ve hukuki geçerliliğini test etmek için.

Anahtar Kavram

Harçların Diğer Vergi Dışı Gelirlerden Ayrımı ve Denklik İlkesinin Sınırları
Soru 138Soru →

Kamu maliyesi literatüründe kamu gelirleri, devletin egemenlik gücünü kullanıp kullanmamasına göre 'cebri' ve 'iradi' gelirler olarak ikiye ayrılmaktadır. Buna göre, devletin mülkiyet haklarına veya egemenlik gücüne başvurmadan elde ettiği ve kişilerin tamamen kendi rızalarına dayanan 'bağış ve yardımları', harç ve şerefiye gibi diğer vergi dışı gelirlerden ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hem hukuki hem de fiili açıdan zorlama içermeyen, tamamen gönüllülük esasına dayalı bir ödeme olması

Cevap

Bağış ve yardımları diğer vergi dışı gelirlerden ayıran temel fark, hem hukuki hem de fiili açıdan tamamen gönüllülük esasına dayalı bir ödeme olmasıdır.
Bağış ve yardımları diğer tüm kamu gelirlerinden ayıran en temel fark, bu gelirlerin toplanmasında devletin egemenlik gücüne başvurmaması ve ödemeyi yapanın tamamen kendi serbest iradesiyle (iradi/gönüllü) bu işlemi gerçekleştirmesidir. Harç, şerefiye ve resim gibi gelirler vergi dışı olsalar bile, ödenmeleri belirli bir kanuni zorunluluğa veya hizmetten yararlanma şartına bağlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirlerin egemenlik gücüne göre sınıflandırılmasını analiz et.
Vergi, harç ve şerefiye devletin egemenlik gücüne dayalı (cebri) gelirlerken; bağışlar bu güce dayanmayan (iradi) gelirlerdir.
Bağış ve yardımların iradi niteliğini belirlemek için hukuki temeli anlamak gerekir.
2
Bağış ve yardımları harç ve şerefiyeden ayıran temel unsuru belirle.
Harç bir hizmet karşılığı, şerefiye ise bir değer artışı karşılığı zorunlu olarak ödenir. Bağışta ise herhangi bir zorunluluk veya doğrudan karşılık bulunmaz.
Diğer vergi dışı gelirlerin cebri unsurlar içermesi, bağışın gönüllü doğasını en belirgin ayırt edici özellik yapar.

Anahtar Kavram

Bağış ve yardımlar, devletin egemenlik gücünü kullanmadığı, hukuken ve fiilen gönüllü olan iradi kamu gelirleridir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 139Soru →

Devletin vergi dışı gelirleri arasında yer alan 'bağış ve yardımların' mali literatürdeki yeri ve hukuki karakteri göz önünde bulundurulduğunda, bu gelir türü hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şerefiyelerde olduğu gibi, yapılan bir kamu yatırımı neticesinde gayrimenkul değerinde meydana gelen artış nedeniyle tahsil edilir.

Cevap

Bağış ve yardımların kamu yatırımları sonucu oluşan değer artışı nedeniyle (şerefiye gibi) tahsil edildiğini belirten ifade yanlıştır.
Hatalı olan ifade, bağışların şerefiye gibi kamu yatırımları sonucu oluşan değer artışı nedeniyle alındığını savunmaktadır. Oysa bağış ve yardımlar tamamen iradi (gönüllü) niteliktedir ve herhangi bir ekonomik karşılık veya özel bir hizmet şartına bağlı olmaksızın devlete aktarılan kaynaklardır. Şerefiye ise devletin egemenlik gücüne dayanan cebri bir gelir türüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Bağış ve yardımların hukuki niteliğini analiz etme.
Bu gelirler, devletin egemenlik gücüne (cebir) dayanmayan, iradi gelirlerdir.
Bağışların harç, resim veya vergilerden temel farkı gönüllülük esasına dayanmasıdır.
2
Karşılıklılık ilkesini kontrol etme.
Bağışlar karşılıksız (unilateral) transferlerdir.
Ödemeyi yapan kişi, harçlarda olduğu gibi bir hizmet veya şerefiyelerde olduğu gibi bir değer artışı karşılığında bu ödemeyi yapmaz.
3
Süreklilik ve bütçe karakterini değerlendirme.
Bağışlar süreklilik arz etmez ve olağanüstü gelir sayılır.
Vergiler gibi her yıl düzenli ve tahmin edilebilir bir akış göstermedikleri için teorik olarak olağanüstü gelirler grubunda yer alırlar.

Anahtar Kavram

Bağışlar ve Yardımların Özellikleri
Tahmini Süre:50s
Soru 140Soru →

Kamu mali yönetiminde, bütçe gelirlerinin belirli bir harcama kalemine ayrılmaması kuralı olan "adem-i tahsis" ilkesinin en temel istisnasını oluşturan ve belirli bir sosyal veya ekonomik amacı gerçekleştirmek üzere toplanan gelir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fon Gelirleri

Cevap

Fon Gelirleri
Doğru cevap olan seçenek, fonların temel niteliğini açıklamaktadır. Kamu maliyesinde fon uygulaması, bütçenin 'adem-i tahsis' (gelirlerin belirli bir gidere bağlanmaması) ilkesinin bir istisnasıdır. Fonlar, belirli bir sosyal veya ekonomik hedefi (örneğin Savunma Sanayii, Sosyal Yardımlaşma vb.) gerçekleştirmek için toplanan gelirlerin doğrudan o amaca harcanması esasına dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram analizi yapılması
Soruda bahsedilen "adem-i tahsis" ilkesi, bütçe gelirlerinin herhangi bir giderle ilişkilendirilmeden genel havuza toplanmasıdır.
Sorunun kökünde bu ilkenin istisnası olan ve "belirli bir amaca özgüleme" (tahsis) içeren kavram sorulmaktadır.
2
Seçeneklerin tahsis özelliği açısından değerlendirilmesi
Fonlar, tanımı gereği belirli bir ekonomik veya sosyal amacı gerçekleştirmek üzere oluşturulan ve gelirleri o amaca adanan (tahsis edilen) yapılardır.
Fon gelirlerinin en ayırt edici özelliği, bütçedeki genel havuz mantığının dışına çıkarak "tahsis" esasına dayanmasıdır.

Anahtar Kavram

Fonların Tahsis (Earmarking) Özelliği
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 7 / 11Sonraki
Vergi Dışı Kamu Gelirleri Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 7 | Examkin