Examkin

Vergi Dışı Kamu Gelirleri

212 soru

Soru 141Soru →

Kamu maliyesi literatüründe 'dometik gelirler' olarak da adlandırılan mülk ve teşebbüs gelirleri; devletin kamu gücünü (imperium) kullanmadan, özel bir hukuk kişisi (fiscus) gibi hareket ederek elde ettiği gelirleri ifade eder. Bu gelir türünde devlet ve kişi arasındaki ilişki büyük ölçüde özel hukuk hükümlerine tabidir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi mülk ve teşebbüs gelirleri kapsamında değerlendirilecek bir kamu geliri örneğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet ormanlarından elde edilen kereste ve emvalin satışından sağlanan gelirler

Cevap

Devlet ormanlarından elde edilen kereste ve emvalin satışından sağlanan gelirler mülk ve teşebbüs gelirleri kapsamındadır.
Doğru seçenek olan orman ürünleri satışı, devletin sahip olduğu taşınmaz malların (domain) işletilmesi veya satılması yoluyla elde edilen bir mülk geliridir. Bu tür gelirlerde devlet, piyasada bir satıcı gibi hareket eder ve alıcı ile arasındaki ilişki borçlar hukuku prensiplerine (fiscus statüsü) dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirin kaynağını ve devletin hukuki statüsünü analiz etme
Mülk ve teşebbüs gelirlerinde devlet, egemenlik gücünü değil, mülkiyet haklarını veya ticari kapasitesini kullanır.
Dometik gelirlerin temel ayrımı devletin özel hukuk kişisi gibi hareket etmesidir.
2
Seçenekleri 'cebri olma' ve 'özel hukuk' kriterlerine göre filtreleme
Harç, şerefiye, parafiskal gelir ve cezaların tamamı kamu gücüne dayalı ve zorunludur; ancak kereste satışı bir mülkiyet hakkı kullanımıdır.
Seçeneklerdeki diğer gelirler egemenlik hakkına dayalı vergi dışı gelirlerdir.

Anahtar Kavram

Mülk ve Teşebbüs Gelirleri (Dometik Gelirler)

Daha Fazla Pratik

Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) dönem sonu karlarının hazineye aktarılan kısımlarının hangi gelir türüne girdiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 142Soru →

Maliye literatüründe 'dometik gelirler' olarak da bilinen mülk ve teşebbüs gelirleri, devletin kamu gücünü kullanmadan elde ettiği vergi dışı gelirlerin önemli bir kısmını oluşturur. Bu gelir grubunun hukuki ve iktisadi özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Madenlerin işletilmesi için ödenen bedeller veya orman ürünlerinin satışından sağlanan gelirler, sunulan bir kamu hizmetinin karşılığı oldukları için 'harç' niteliği taşırlar.

Cevap

Maden ve orman gelirlerinin kamu hizmeti karşılığı olarak 'harç' şeklinde nitelendirilmesi yanlıştır; bu gelirler devletin mülkiyet haklarına dayanan mülk gelirleridir.
Mülk ve teşebbüs gelirleri, devletin özel mülkiyet haklarını veya iktisadi girişimlerini kullanması sonucu doğar. Madenlerden alınan paylar veya orman işletme bedelleri, devletin mülkiyetindeki bir kaynağın kullanım bedelidir; bu süreçte bireye sunulan spesifik bir idari 'kamu hizmeti' bulunmadığı için bu gelirler harç değil, mülk geliri (domain geliri) olarak sınıflandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Dometik gelirlerin (mülk ve teşebbüs gelirleri) temel tanımını analiz etme
Bu gelirlerin devletin mülkiyetindeki varlıklar (arazi, orman, maden) veya ticari girişimler (KİT) üzerinden elde edildiği saptanır.
Konunun sınırlarını belirlemek için literatürdeki 'dometik' kavramının kapsamı bilinmelidir.
2
Devletin kullandığı yetkinin mahiyetini (Imperium vs. Fiscus) değerlendirme
Mülk ve teşebbüs gelirlerinde devletin 'fiscus' (hazine) sıfatıyla ve özel hukuk kurallarına göre hareket ettiği doğrulanır.
Vergi, harç ve resim gibi kamu hukuku gelirlerinden ayrılan en temel fark devletin yetki kullanım biçimidir.
3
Mülk gelirleri ile harçlar arasındaki farkı karşılaştırma
Harçların bir 'kamu hizmeti' karşılığı, mülk gelirlerinin ise 'mülkiyet hakkı' karşılığı olduğu ayrımı yapılır.
Seçeneklerdeki kavramsal karışıklığı gidermek için hizmet-mülkiyet ayrımı kritiktir.
4
Maden ve orman gelirlerinin sınıflandırılmasını kontrol etme
Bu gelirlerin harç değil, doğrudan 'domain' (mülk) geliri olduğu sonucuna varılarak yanlış ifade belirlenir.
Maliye teorisinde maden ve ormanların işletilmesi, devletin kaynaklarını piyasa şartlarında değerlendirmesi olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

Mülk ve Teşebbüs Gelirlerinin (Dometik Gelirler) Hukuki Mahiyeti

Daha Fazla Pratik

Mülk gelirleri ile mali tekeller arasındaki farkı, kârın içindeki vergi unsuruna odaklanarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 143Soru →

Modern maliye literatüründe, reel para talebinin gelir esnekliğinin pozitif olduğu ve ekonominin reel olarak büyüdüğü bir konjonktürde, 'senyoraj geliri' ile 'enflasyon vergisi' arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel büyüme nedeniyle artan para talebi sonucunda, senyoraj geliri enflasyon vergisinden daha büyük gerçekleşir.

Cevap

Ekonominin reel olarak büyüdüğü bir durumda, senyoraj geliri enflasyon vergisinden daha büyük gerçekleşir.
Modern maliye teorisinde toplam senyoraj geliri, enflasyon vergisi ile reel para talebi artışından sağlanan gelirin toplamına eşittir. Reel büyüme (g>0g > 0) ve pozitif gelir esnekliği olan bir ekonomide, devlet enflasyon yaratmadan da para basabilir ve bu artan para talebi üzerinden reel kaynak elde eder. Bu nedenle toplam senyoraj, enflasyon vergisinden daha büyük olur.

Adım Adım Çözüm

1
Senyoraj ve Enflasyon Vergisi formüllerini karşılaştırmak
Senyoraj (SS) = ΔMP\frac{\Delta M}{P}; Enflasyon Vergisi (ITIT) = π×MP\pi \times \frac{M}{P}.
Senyoraj, para arzındaki artışın reel değeridir.
2
Para talebi dengesini analiz etmek
Para arzı artış hızı (μ\mu) = Enflasyon (π\pi) + Gelir Esnekliği (η\eta) ×\times Büyüme (gg).
Reel büyüme olan bir ekonomide, bireyler daha fazla para tutmak ister (reel para talebi artar).
3
Büyüme etkisini senyoraj denklemine yerleştirmek
S=(π+η×g)×MPS = (\pi + \eta \times g) \times \frac{M}{P} yani S=IT+(η×g×MP)S = IT + (\eta \times g \times \frac{M}{P}).
Eğer büyüme (gg) pozitifse, senyoraj (SS) enflasyon vergisinden (ITIT) büyüktür.

Anahtar Kavram

Senyorajın Bileşenleri: Enflasyon Vergisi ve Reel Para Talebi Artışı
Soru 144Soru →

Maliye teorisinde devletin, mali (fiskal) amaçlarla belirli tüketim mallarının arzını tekeline alarak elde ettiği gelirler incelenmektedir. Bu çerçevede, mali tekel gelirlerinin iktisadi mahiyetini belirleyen ve onu sıradan bir kamu işletmesi kârından ayıran temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üretilen malın fiyatı içinde, maliyet ve makul kârın ötesinde gizli bir vergi unsurunun bulunması

Cevap

Mali tekel gelirlerinin temel iktisadi mahiyeti, satış fiyatı içine gizlenmiş olan vergi unsurudur.
Mali tekel gelirleri, devletin belirli malların ticaretini tekeline alarak, bu malların fiyatını piyasa dengesinin (maliyet + normal kâr) üzerinde belirlemesiyle elde edilir. Bu aradaki fark iktisadi literatürde 'gizli vergi' olarak adlandırılır ve bu gelir türünü diğer kamu işletmesi kârlarından ayıran temel unsurdur.

Adım Adım Çözüm

1
Mali tekel kavramını analiz etme
Devletin bütçeye gelir sağlama amacıyla (fiskal amaç) belirli malların (tütün, alkol, tuz vb.) üretimini veya satışını tekeline alması.
Mali tekelin tanımı, amacının kâr değil, vergi benzeri gelir elde etmek olduğunu gösterir.
2
Fiyat oluşumunu inceleme
Satış Fiyatı = Üretim Maliyeti + Normal Ticari Kâr + Mali Tekel Payı (Gizli Vergi).
Mali tekel gelirini sıradan kamu iktisadi teşebbüslerinden (KİT) ayıran, fiyatın içindeki bu 'mali tekel payı'dır.
3
Diğer gelir türleriyle karşılaştırma
Harç, şerefiye veya parafiskal gelirler farklı iktisadi temellere dayanırken, mali tekel geliri bir 'gizli vergi' niteliği taşır.
Doğru tasnif ve ayrım yapmak için her gelir türünün temel karakteristiğini bilmek gerekir.

Anahtar Kavram

Mali Tekel Gelirlerinin İktisadi Mahiyeti (Gizli Vergi)
Soru 145Soru →

Kamu maliyesi literatüründe, kamu otoritelerinin belirli bir işin yapılmasına veya bir faaliyetin yürütülmesine yönelik verdiği 'ruhsat ve yetki' karşılığında tahsil edilen, harçlardan temel farkı olarak karşılığında doğrudan ve somut bir kamu hizmetinin sunulmadığı vergi dışı gelir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resimler

Cevap

Resimler; kamu otoritelerinin bir faaliyetin yürütülmesine izin vermesi veya ruhsatlandırması karşılığında tahsil edilen, karşılığında doğrudan bir hizmet sunulmayan mali yükümlülüklerdir.
Resimler, devletin egemenlik gücüne dayanarak belirli bir faaliyetin yürütülmesine veya bir işin yapılmasına yönelik verdiği 'izin' ve 'ruhsat' karşılığında tahsil edilen gelirlerdir. Harçlardan en temel farkı, resim karşılığında mükellefe sunulan doğrudan, ölçülebilir ve somut bir kamu hizmetinin bulunmamasıdır; sadece bir hukuki engel kaldırılarak faaliyete izin verilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirin tahsilat gerekçesini analiz etme
Gelirin bir 'izin', 'onay' veya 'ruhsat' karşılığında alındığı tespit edilir.
Resimleri diğer gelir türlerinden ayıran temel kriter, devletin bir faaliyetin yapılmasına müsaade etmesidir.
2
Karşılık ilişkisini değerlendirme
Mükellefe sunulan somut bir kamu hizmetinin bulunmadığı belirlenir.
Harçlar bir 'hizmet' karşılığı iken, resimler bir 'yetkilendirme' karşılığıdır.
3
Kavramsal ayrıştırma yapma
Hizmet karşılığı olan harçlar, değer artışı karşılığı olan şerefiyeler ve özerk kurum gelirleri elenir.
Soruda verilen tanım tam olarak 'Resim' kavramının literatürdeki karşılığıdır.

Anahtar Kavram

Resim (Duty) Kavramı ve Harçtan Farkı

Daha Fazla Pratik

Harç ve resim arasındaki farkları içeren karşılaştırmalı tabloları incelemek, bu iki kavramın KPSS sorularındaki ayrımını pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 146Soru →

Devletin bir özel hukuk kişisi (fiskus) gibi hareket ederek elde ettiği mülk ve teşebbüs gelirleri (dometik gelirler), vergi ve benzeri kamu hukuku gelirlerinden farklı bir hukuki rejime tabidir. Buna göre, mülk ve teşebbüs gelirleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu gelirlerin miktarının ve ödeme şartlarının belirlenmesinde anayasal 'verginin kanuniliği' ilkesine uyulması zorunludur.

Cevap

Mülk ve teşebbüs gelirlerinin belirlenmesinde anayasal verginin kanuniliği ilkesine uyulmasının zorunlu olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, mülk ve teşebbüs gelirlerinin anayasal 'verginin kanuniliği' ilkesine tabi olduğunu iddia etmektedir. Ancak bu ilke sadece devletin egemenlik gücüne dayanarak aldığı cebri gelirler için geçerlidir. Mülk ve teşebbüs gelirleri ise devletin özel hukuk hükümlerine göre elde ettiği iradi (gönüllü) gelirler olduğundan, bu ilkenin kapsamı dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Mülk ve teşebbüs gelirlerinin (dometik gelirler) hukuki mahiyetini belirle.
Bu gelirler devletin 'fiskus' (özel hukuk kişisi) sıfatıyla elde ettiği özel hukuk gelirleridir.
Devletin egemenlik gücünü (imperium) kullanmadan, bir piyasa aktörü gibi hareket ettiğini saptamak gerekir.
2
Verginin kanuniliği ilkesinin kapsamını analiz et.
Anayasa'nın 73. maddesindeki kanunilik ilkesi; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler (kamu gücüyle alınanlar) için geçerlidir.
Cebri olmayan ve özel hukuk hükümlerine tabi olan gelirlerin bu anayasal kısıtın dışında kaldığını ayırt etmek gerekir.
3
Verilen seçenekleri hukuki mahiyetle karşılaştır.
Dometik gelirlerin kanunilik ilkesine tabi olduğunu savunan ifadenin yanlış olduğu sonucuna varılır.
İradi ve piyasa temelli olan bu gelirler, özel hukuk sözleşmeleri ve yönetim kararlarıyla belirlenir.

Anahtar Kavram

Mülk ve Teşebbüs Gelirlerinin Hukuki Niteliği ve Kanunilik İlkesiyle İlişkisi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 147Soru →

Kamu kurumları tarafından gerçekleştirilen yol, kanalizasyon, park ve metro gibi bayındırlık hizmetleri sonucunda, bu hizmetlerden yararlanan bölgedeki gayrimenkul sahiplerinden alınan şerefiyelerin mali ve hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şerefiyelerin miktarı, taşınmazda meydana gelen gerçek değer artışını ve ilgili kamu hizmetinin maliyetini aşamaz.

Cevap

Şerefiyelerin miktarı, taşınmazda meydana gelen gerçek değer artışını ve ilgili kamu hizmetinin maliyetini aşamaz.
Şerefiyelerin en belirgin mali karakteristiği, hem kamu hizmetinin maliyetini hem de mülkteki gerçek değer artışını aşamayacak şekilde sınırlandırılmış olmasıdır. Bu durum, kamu harcamalarına katılma payı niteliğinden kaynaklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Şerefiye kavramının temel dayanağını belirleme.
Şerefiye, kamu yatırımı (bayındırlık hizmeti) ile taşınmazın değer artışı arasındaki illiyet bağına dayanır.
Bu bağı tespit etmek, gelirin hukuki dayanağını oluşturur.
2
Mali sınırları analiz etme.
Şerefiye miktarı için 'maliyet' ve 'değer artışı' olmak üzere iki temel üst sınır bulunmaktadır.
Hizmetin maliyetinden fazla veya mülk sahibinin elde ettiği ranttan daha yüksek bir tahsilat yapılamaz.
3
Diğer kamu gelirleri ile karşılaştırma yapma.
Şerefiye; periyodik olmamasıyla vergiden, mülk değerindeki artışa odaklanmasıyla harçtan ayrılır.
Seçeneklerdeki yanlış nitelendirmeleri elemek için bu ayrımlar kritiktir.

Anahtar Kavram

Şerefiye (Özel İane) ve Mali Sınırları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 148Soru →

Kamu mali yönetiminde, bütçe disiplini ile hizmet esnekliği arasında bir denge kurmayı amaçlayan ve belirli gelirlerin önceden belirlenmiş özel bir amacın finansmanına ayrılması esasına dayanan "fon" uygulamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fonlar, belirli bir sosyal veya ekonomik amacı gerçekleştirmek üzere, belirli gelirlerin o amaca özgülenmesi (ad tahsis) esasına dayanan mali araçlardır.

Cevap

Fonlar, belirli bir sosyal veya ekonomik amacı gerçekleştirmek üzere, belirli gelirlerin o amaca özgülenmesi (ad tahsis) esasına dayanan mali araçlardır.
Doğru ifade, fonların özünü oluşturan "belirli bir amacın finansmanı için gelirlerin o amaca özgülenmesi" (ad tahsis) durumunu açıklar. Fonlar, genel bütçenin katı kurallarından sıyrılarak belirli sosyal veya ekonomik hedeflere daha hızlı ve esnek kaynak aktarımı sağlamak amacıyla oluşturulan özel hesaplardır.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram Tanımlama
Fonların temel özelliğinin "belirli bir amacın finansmanı" olduğu belirlendi.
Fonun tanımı, genel bütçe havuzundan farklı olarak özel bir amaca hizmet etmektir.
2
Bütçe İlkeleriyle Karşılaştırma
Fonların "adem-i tahsis" (tahsis etmeme) ilkesine aykırı olduğu ve "ad tahsis" (özgüleme) esasına dayandığı anlaşıldı.
Genel bütçede gelirler herhangi bir harcamaya bağlı değildir; fonlarda ise gelir doğrudan harcama alanına bağlıdır.
3
Ayırt Edici Özellikleri Belirleme
Parafiskal gelirlerden farkı ve bütçe birliği üzerindeki etkisi değerlendirildi.
Fonlar bütçeyi parçaladığı için birlik ilkesine aykırıdır ve parafiskal gelirlerden daha geniş bir amaç yelpazesine sahip olabilir.

Anahtar Kavram

Fonların Tahsis (Ad Tahsis) Özelliği

Daha Fazla Pratik

Bütçenin 'adem-i tahsis' ve 'adem-i tahsis istisnaları' konusundaki diğer örnekleri (bağışlar, özel gelirler vb.) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 149Soru →

Kamu gelirleri teorisinde, devletin egemenlik gücüne dayanarak belirli bir faaliyetin yürütülmesine veya bir işin yapılmasına yönelik 'hukuki bir engelin kaldırılması' veya bir 'yetki' verilmesi karşılığında tahsil edilen resimresim (duty) gelirlerinin, harc\charç (fee) gelirlerinden ayrıldığı temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ödemenin, sunulan somut bir kamu hizmetinin maliyetine katılım payı olmaktan ziyade, bir hakkın kullanımı için gereken iznin verilmesine dayanması

Cevap

Resimlerin harçlardan temel farkı, ödemenin somut bir hizmet karşılığında değil, bir faaliyetin yürütülmesi için gereken hukuki iznin veya yetkinin verilmesi karşılığında yapılmasıdır.
Resimlerin (duties) harçlardan (fees) ayrılan en temel karakteristiği, bir hizmet sunumuna dayanmamasıdır. Harçlarda vatandaşa sunulan (tapu, pasaport, yargı gibi) somut bir kamu hizmeti varken; resimlerde sadece devletin bir yasaklamayı kaldırması, bir işin yapılmasına izin vermesi veya bir ruhsat vermesi (avlanma ruhsatı, inşaat ruhsatı vb.) söz konusudur. Bu durum literatürde 'hukuki bir engelin kaldırılması karşılığı' olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Resim kavramının hukuki mahiyetini belirle.
Resim, devletin bir işin yapılmasına izin vermesi veya bir hakkı kullandırması karşılığında aldığı paradır.
Resim ile harç arasındaki en ince ayrım 'hizmet' ile 'izin/yetki' arasındaki farktır.
2
Harç ve diğer gelir türleriyle karşılaştırma yap.
Harç doğrudan bir 'kamu hizmeti' gerektirirken, resim bir 'faaliyet yetkisi' gerektirir.
Seçeneklerdeki 'hizmet maliyeti', 'iradi olma' veya 'değer artışı' gibi ifadelerin elenmesi gerekir.
3
Gelirin sınıflandırmasını kontrol et.
Resimler olağan ve cebri gelirlerdir.
Olağanüstü veya iradi gelir ifadeleri kavramsal hataya yol açar.

Anahtar Kavram

Resimlerin İzne Dayalı Olma Özelliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 150Soru →

Maliye literatüründe devletin mali (fiskal) amaçlarla belirli tüketim mallarının üretimini veya satışını tekeline almasıyla elde edilen gelirler 'mali tekel gelirleri' olarak tanımlanır. Bu gelirlerin fiyatlama mekanizması üzerinden elde edilen 'gizli vergi' niteliği düşünüldüğünde, vergi olarak kabul edilen unsuru aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde açıklar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tekel konusu malın satış fiyatının; üretim maliyeti ve normal ticari kâr toplamını aşan kısmı

Cevap

Mali tekel gelirlerinde gizli vergi olarak kabul edilen unsur, satış fiyatının üretim maliyeti ve normal ticari kâr toplamını aşan kısmıdır.
Mali tekel gelirlerinde devlet, belirli bir malın arzını tekeline alarak fiyatı maliyetin üzerinde belirler. Ancak devlet burada bir işletmeci gibi hareket ettiği için, fiyatın içinde malın üretim maliyeti ve normal bir ticari işletmenin elde edeceği olağan kâr da yer alır. İktisadi anlamda 'gizli vergi' (veya mali kazanç) olarak nitelendirilen kısım, sadece bu maliyet ve normal kâr toplamını aşan fazlalıktır.

Adım Adım Çözüm

1
Mali tekel fiyatını oluşturan iktisadi unsurları (maliyet, kâr, vergi) analiz edin.
Fiyatın üç temel bileşenden oluştuğu görülür: Üretim Maliyeti + Normal Ticari Kâr + Mali Kazanç (Gizli Vergi).
Mali tekelin hem bir ticari faaliyet hem de bir vergileme aracı olduğunu ayırt etmek gerekir.
2
Mali kazanç (fiskal kâr) ile ticari kâr arasındaki sınırı belirleyin.
Devlet bir teşebbüs sahibi olduğu için normal bir kâr elde eder, ancak tekel gücüyle bu kârın üzerine eklediği fazlalık vergi hükmündedir.
Gizli vergi mekanizmasının tam olarak hangi fiyat diliminden kaynaklandığını saptamak.
3
Tanımlanan mali kazanç unsurunu seçeneklerle karşılaştırın.
Maliyet ve normal kârın üzerindeki fazlalığı belirten ifadenin doğruluğu teyit edilir.
Teorik tanımın teknik olarak en doğru ifadeyle eşleştirilmesi.

Anahtar Kavram

Mali Tekel Gelirlerinde Gizli Vergi Mekanizması

Alternatif Yöntem

Mali tekel gelirini matematiksel bir formülle de düşünebilirsiniz: Gizli Vergi=Satıs¸ Fiyatı−(Birim Maliyet+Normal Kaˆr)\text{Gizli Vergi} = \text{Satış Fiyatı} - (\text{Birim Maliyet} + \text{Normal Kâr}). Bu formülde maliyet ve kâr toplamı 'iktisadi maliyet' olarak görülebilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 151Soru →

Modern maliye ve parasal iktisat literatüründe, devletin para basma yetkisini (senyoraj hakkı) kullanarak elde ettiği reel kaynaklar analiz edilirken ekonominin büyüme hızı ve para talebi esnekliği kritik rol oynamaktadır. Para talebinin faiz oranına karşı yarı-esnekliğinin (bb) sabit olduğu bir Cagan tipi para talebi fonksiyonunun [md=e−b(i)m^d = e^{-b(i)}] geçerli olduğu, para talebinin gelir esnekliğinin bir olduğu ve ekonominin reel olarak gg oranında büyüdüğü bir makroekonomik dengede, devletin toplam reel senyoraj gelirini maksimize eden enflasyon oranı (π\pi) aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para talebinin yarı-esnekliğinin tersinden reel büyüme oranının çıkarılmasıyla (1b−g\frac{1}{b} - g) bulunur.

Cevap

Reel büyümenin olduğu bir ekonomide senyoraj gelirini maksimize eden enflasyon oranı, para talebinin faiz yarı-esnekliğinin tersinden büyüme oranının çıkarılmasıyla (1/b - g) hesaplanır.
Modern maliye teorisinde, reel büyümenin olduğu bir ekonomide senyoraj geliri sadece enflasyon vergisinden oluşmaz. Devlet, ekonominin büyümesi nedeniyle artan reel para talebini karşılamak için de para basarak kaynak elde eder. Cagan modeli çerçevesinde yapılan maksimizasyon işlemi, toplam senyoraj gelirinin (π+g\pi+g) çarpı para talebi olduğunu gösterir. Bu fonksiyonun türevi alındığında, maksimum geliri sağlayan enflasyon oranının para talebinin yarı-esnekliğinin tersinden büyüme oranının çıkarılmasıyla elde edilen değer olduğu matematiksel olarak kanıtlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Senyoraj geliri denklemini tanımlama
S=(π+g)×m(π)S = (\pi + g) \times m(\pi)
Toplam senyoraj, enflasyon vergisi (πm\pi m) ve büyüme kaynaklı reel para talebi artışının (gmg m) toplamından oluşur.
2
Cagan para talebi fonksiyonunu yerine koyma
S=(π+g)×e−b(π+r)S = (\pi + g) \times e^{-b(\pi + r)}
Burada nominal faiz oranı (ii), Fisher eşitliği gereği enflasyon (π\pi) ve reel faiz (rr) toplamıdır.
3
Fonksiyonun enflasyona (π\pi) göre türevini alıp sıfıra eşitleme
dSdπ=e−b(π+r)−b(π+g)e−b(π+r)=0\frac{dS}{d\pi} = e^{-b(\pi+r)} - b(\pi+g)e^{-b(\pi+r)} = 0
Maksimum geliri sağlayan noktayı bulmak için birinci derece koşul (FOC) uygulanır.
4
Denklemi çözme
1−b(π+g)=0⇒π=1b−g1 - b(\pi + g) = 0 \Rightarrow \pi = \frac{1}{b} - g
Sadeleştirme sonucunda maksimizasyonu sağlayan enflasyon oranı yalnız bırakılır.

Anahtar Kavram

Senyoraj Laffer Eğrisi ve Büyüme İlişkisi
Soru 152Soru →

Kamu maliyesi literatüründe devletin mali (fiskal) amaçlarla belirli tüketim maddelerinin üretim ve satışını tekeline alması sonucu elde edilen gelirler 'mali tekel gelirleri' olarak adlandırılır.

Buna göre, mali tekel gelirlerinin iktisadi mahiyeti dikkate alındığında, bu gelirlerin bir 'fiyat' görünümü altında 'gizli vergi' olarak nitelendirilmesini sağlayan temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satış fiyatının; üretim maliyeti ve normal işletme kârının üzerinde, bütçeye kaynak aktaracak şekilde otorite tarafından saptanması

Cevap

Satış fiyatının üretim maliyeti ve normal işletme kârının üzerinde, bütçeye kaynak aktaracak şekilde otorite tarafından saptanması seçeneği doğrudur.
Mali tekel gelirlerini diğer tekel kârlarından ayıran ve onu bir 'vergi' benzeri kamu geliri haline getiren unsur, fiyatın maliyet ve normal kârın üzerinde, bütçeye gelir sağlamak amacıyla otorite tarafından belirlenmesidir. Bu fark (monopol kârı), malın fiyatı içine gizlendiği için iktisadi olarak dolaylı bir tüketim vergisi niteliği taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Mali tekel kavramının temel amacını belirle.
Mali tekellerde temel amaç kamuya gelir sağlamaktır (fiskal amaç).
Bu gelirler, devletin üretim veya satış tekelini kullanarak bütçe açığını kapatma veya gelir artırma hedefiyle oluşturulur.
2
Fiyat oluşum mekanizmasını analiz et.
Fiyat = Üretim Maliyeti + Normal Kâr + Mali Pay (Vergi Benzeri Kısım).
Normal piyasa koşullarında fiyat maliyet ve makul kârdan oluşurken, mali tekelde devlet bilerek fiyatı yükseltir.
3
İktisadi mahiyeti 'gizli vergi' kavramıyla ilişkilendir.
Maliyetin üzerindeki fazlalık, tüketiciden karşılıksız olarak alınan bir vergi gibi işlev görür.
Tüketici malı satın aldığında farkında olmadan bu vergiyi de ödemiş olur; bu yüzden 'gizli vergi' (veya mali monopol kârı) olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Mali Tekel Gelirlerinin İktisadi Mahiyeti

Daha Fazla Pratik

KİT gelirleri ile Mali Tekel gelirleri arasındaki farkı bütçe bütünlüğü ilkesi açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 153Soru →

Kamu ekonomisinde devletin para basma tekelini kullanarak elde ettiği kaynaklar analiz edilirken; "toplam senyoraj geliri" ile "enflasyon vergisi" kavramları arasındaki teknik ayrım ve bu gelirin bileşenleri büyük önem taşımaktadır. Buna göre, bir ekonomide reel büyümenin gerçekleştiği ve para talebinin gelir esnekliğinin pozitif olduğu bir konjonktürde, senyorajın iktisadi mahiyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam senyoraj geliri; reel büyüme nedeniyle artan para talebinin karşılanmasından elde edilen 'enflasyonist olmayan' kısım ile mevcut para stokunun reel değer kaybını ifade eden 'enflasyon vergisi'nin toplamına eşittir.

Cevap

Toplam senyoraj geliri, reel büyüme kaynaklı enflasyonist olmayan kısım ile enflasyonun para stoku üzerindeki aşındırıcı etkisinden doğan enflasyon vergisinin toplamından oluşur.
Toplam senyoraj geliri iki temel bileşenden oluşur. Birincisi, ekonomideki reel büyüme (gg) ve para talebinin gelir esnekliği (η\eta) nedeniyle halkın elinde daha fazla reel balans tutma isteğinden kaynaklanan 'saf senyoraj'dır. Bu kısım enflasyona yol açmadan elde edilebilir. İkincisi ise, fiyatlar genel düzeyindeki artışın (π\pi) halkın elindeki reel para stokunun değerini düşürmesiyle devletin elde ettiği 'enflasyon vergisi'dir. Dolayısıyla toplam senyoraj bu iki unsurun toplamıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Senyoraj gelirinin bileşenlerini analiz et.
Toplam Senyoraj = Saf Senyoraj + Enflasyon Vergisi
Devletin para basarak elde ettiği reel kaynaklar sadece enflasyonla değil, aynı zamanda ekonominin büyümesiyle artan para talebiyle de ilişkilidir.
2
Reel büyüme ve gelir esnekliği etkisini değerlendir.
S=π⋅m+η⋅g⋅mS = \pi \cdot m + \eta \cdot g \cdot m
Burada π⋅m\pi \cdot m enflasyon vergisini, η⋅g⋅m\eta \cdot g \cdot m ise büyüme nedeniyle (fiyatlar artmadan) elde edilen saf senyorajı temsil eder.

Anahtar Kavram

Senyoraj ve Enflasyon Vergisi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Cagan modelinde senyoraj geliri maksimizasyonu ve para talebi yarı-esnekliği arasındaki ilişkiyi inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 154Soru →

Kamu gelirleri, devletin bu gelirleri elde ederken egemenlik gücünü kullanıp kullanmamasına göre cebri ve iradi gelirler olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu ayrım çerçevesinde ele alındığında, 'bağış ve yardımların' hukuki ve iktisadi niteliği bakımından vergi ve harç gibi gelirlerden ayrılan temel yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ödemeyi yapanın tamamen kendi özgür iradesine dayanması ve devletin herhangi bir zorlama (icbar) yetkisini kullanmaması

Cevap

Bağış ve yardımları diğer kamu gelirlerinden ayıran temel özellik, ödemeyi yapanın özgür iradesine dayanması ve devletin zorlama yetkisini kullanmamasıdır.
Bağış ve yardımlar, devletin egemenlik gücüne başvurmadan elde ettiği en önemli iradi gelir kalemidir. Vergi, harç ve şerefiye gibi gelir türlerinde devlet kanunlara dayanarak zorlama (cebir) gücünü kullanırken; bağışlarda ödeme yapan tarafın rızası ve isteği esastır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu gelirlerinin hukuki niteliklerine göre sınıflandırılması
Gelirler, devletin egemenlik gücüne dayalı olup olmamasına göre cebri (zorunlu) ve iradi (isteğe bağlı) olarak ikiye ayrılır.
Bağışların yerini saptamak için bu temel ayrımı anlamak gerekir.
2
Bağış ve yardımların karakterizasyonu
Bağışlar, bireylerin veya kurumların kendi isteğiyle devlete yaptığı karşılıksız transferlerdir.
Bu gelir türünde devletin emretme ve zorla alma yetkisi (imperium) bulunmaz.
3
Diğer vergi dışı gelirlerle karşılaştırma
Vergi, harç, şerefiye ve resim gibi gelirlerde az veya çok bir zorlama (cebir) unsuru varken, bağışlarda bu unsur tamamen yoksundur.
Bağışları özgün kılan, hukuki sürecin iradi bir sözleşmeye veya tek taraflı irade beyanına dayanmasıdır.

Anahtar Kavram

İradi Kamu Gelirleri
Tahmini Süre:45s
Soru 155Soru →

Kamu gelirleri, devletin egemenlik gücüne dayalı olup olmamasına göre cebri (zorunlu) ve iradi (isteğe bağlı) gelirler olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu sınıflandırma çerçevesinde, vergi dışı kamu gelirleri içerisinde yer alan 'bağış ve yardımları' harç, şerefiye ve parafiskal gelir gibi diğer vergi dışı gelir türlerinden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelirin elde edilmesinde herhangi bir kamusal zorlama unsurunun bulunmaması ve tamamen bağışçının serbest iradesine dayanması

Cevap

Gelirin elde edilmesinde herhangi bir kamusal zorlama unsurunun bulunmaması ve tamamen bağışçının serbest iradesine dayanması
Bağışlar ve yardımlar, kamu maliyesi literatüründe devletin egemenlik gücüne (imperium) başvurmadan elde ettiği gelirler arasında yer alır. Harç, şerefiye, resim ve parafiskal gelirler gibi diğer vergi dışı gelirlerin ortak özelliği, kanunla belirlenmiş bir durumun (hizmetten yararlanma, değer artışı, ruhsat alma vb.) gerçekleşmesi halinde ödemenin zorunlu (cebri) olmasıdır. Bağışlarda ise ödeme kararı tamamen bağışçının özgür iradesine dayanır ve herhangi bir kamusal zorlama bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirlerin hukuki niteliğini analiz etme
Bağış ve yardımlar 'iradi', harç ve şerefiye 'cebri' (zorunlu) gelirlerdir.
Sınıflandırmanın temel kriteri devletin egemenlik gücünü (cebir) kullanıp kullanmamasıdır.
2
Karşılık ilişkisini değerlendirme
Bağışlar karşılıksız veya şartlı olabilir ancak harçlar mutlaka bir hizmet karşılığıdır.
Harçlarda faydalanma karşılığı ödeme zorunluluğu varken, bağışlarda kişiye özel hizmet sunma şartı yoktur.
3
Farklılaştırıcı unsuru belirleme
Zorlama (cebir) eksikliği temel farktır.
Bağışçının ödeme kararı hiçbir yasal yaptırım veya hizmetten yararlanma koşuluna bağlı değildir.

Anahtar Kavram

İradi Kamu Gelirleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 156Soru →

Parafiskal gelirlerin en belirgin özelliği, bu gelirlerin toplanma amacı ile harcanma yerinin "özel bir grup yararı" gözetilerek belirlenmesidir. Bu mali yapı ve işleyiş dikkate alındığında, parafiskal gelirlerin niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplanan bu gelirler, geliri ödeyen grubun ortak ihtiyaçları ve sosyal güvenlik güvenceleri dışında başka bir kamu harcamasına tahsis edilemez.

Cevap

Parafiskal gelirlerin tahsil edildikleri grubun ortak ihtiyaçları ve sosyal güvenlikleri dışında harcanamayacağını belirten ifade doğrudur.
Parafiskal gelirler, geliri ödeyen kesimin (örneğin sigortalılar veya meslek mensupları) ortak sosyal ve ekonomik menfaatlerinin korunması amacıyla toplanan ve harcanan bütçe dışı kamu gelirleridir. Bu gelirler 'tahsisli' gelirlerdir; yani toplandığı kurumun amaçları dışında kullanılamazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Parafiskal gelirlerin yönetimsel yapısını analiz etmek.
Bu gelirlerin özerk bütçeli kurumlar (SGK, Odalar ve Borsalar vb.) tarafından toplandığı belirlenir.
Parafiskal gelirleri vergiden ayıran ilk temel fark bütçe dışı olmalarıdır.
2
Gelirlerin harcanma amacını (tahsis ilkesi) incelemek.
Toplanan prim veya aidatların sadece o grubun riskleri veya mesleki ihtiyaçları için kullanıldığı görülür.
Parafiskal gelirlerin özü, geliri ödeyen grubun faydalanmasıdır (Grup yararı ilkesi).

Anahtar Kavram

Grup Yararı ve Özerk Bütçe İlkesi
Soru 157Soru →

Parafiskal gelirlerin; kamu maliyesindeki kurumsal özerklik, bütçe disiplini ve 'hizmetten yararlanma' kıstasları çerçevesindeki konumu değerlendirildiğinde, bu gelir türünü vergi ve harçlardan ayıran temel teknik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya sosyal güvenlik kurumlarının kendi özel bütçelerinde izlenen bu gelirlerin, toplandığı grubun kolektif yararı için harcanması nedeniyle bütçenin 'adem-i tahsis' ilkesine istisna oluşturması

Cevap

Parafiskal gelirlerin en temel teknik özelliği, kamu kurumu niteliğindeki kuruluşlarca toplanıp sadece o grubun üyelerine yönelik harcanması ve bu yönüyle bütçenin 'adem-i tahsis' (gelirlerin belirli giderlere ayrılmaması) ilkesine istisna teşkil etmesidir.
Doğru ifade, parafiskal gelirlerin teknik doğasını en kapsamlı şekilde açıklar. Parafiskal gelirler, sosyal güvenlik kurumları veya meslek odaları gibi kamu tüzel kişileri tarafından üyelerinden toplanır. Bu gelirlerin en belirgin mali özelliği, toplanan fonun sadece o grubun üyelerine sunulacak hizmetler için harcanmasıdır. Bu durum, kamu maliyesindeki 'tahsis yapılmaması' (adem-i tahsis) kuralının en net istisnalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Parafiskal gelirlerin kurumsal yapısını tanımlama
Bu gelirler, devlet hiyerarşisi dışındaki sosyal güvenlik kurumları veya meslek odaları tarafından toplanır.
Toplayan kurumun özerkliği, gelirin bütçe içindeki yerini belirler.
2
Bütçe ilkeleriyle ilişkilendirme
Genellik ilkesinin bir alt kolu olan 'adem-i tahsis' kuralı, kamu gelirlerinin belirli harcamalara özgülenmesini yasaklar; ancak parafiskal gelirler doğrudan toplandığı grubun hizmetine tahsis edilir.
Parafiskalite, bütçe disiplini açısından istisnai bir durumdur.
3
Vergi ve harç ile karşılaştırma
Vergi genel harcamalar içindir (tahsissiz), harç bireysel hizmet karşılığıdır (bölünebilir); parafiscal gelir ise kolektif/grup yararı içindir.
Ayrımın netleşmesi için harcama amacı ve yararlanan kitlenin kapsamı analiz edilmelidir.

Anahtar Kavram

Parafiskal Gelirlerde Tahsis ve Grup Yararı

Daha Fazla Pratik

Parafiskal gelirlerin bütçe hukukundaki yerini daha iyi anlamak için 'Genellik İlkesi' ve 'Birlik İlkesi' kavramlarını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 158Soru →

Kamu ekonomisinde devletin, mali amaçlar (fiskal) doğrultusunda belirli bir tüketim malının arzını tamamen kendi kontrolüne aldığı ve bu malın satış fiyatını, marjinal maliyetin ve normal kâr marjının oldukça üzerinde belirlediği varsayılmaktadır. Bu uygulamada ortaya çıkan 'mali rant' (fiskal kâr) unsuru ve bu gelirin kamu gelirleri tasnifindeki yeri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, mali tekel gelirlerinin teorik altyapısını en kapsamlı şekilde yansıtmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mali tekel konusu olan malın satış fiyatının, üretim maliyeti ve normal kâr payının üzerinde belirlenmesi sonucu oluşan 'fiskal kâr', iktisadi açıdan bir tüketim vergisi gibi tüketiciye yansıtılır; ancak bu işlem hukuki bir vergi yükümlülüğü yerine piyasa fiyatı üzerinden gerçekleştirildiği için 'gizli vergi' niteliği taşır.

Cevap

Mali tekel gelirleri, satış fiyatı ile maliyet arasındaki farkın hazineye aktarılması nedeniyle iktisadi olarak bir tüketim vergisi (gizli vergi) mahiyetindedir, ancak hukuki formu fiyattır.
Mali tekel gelirleri, devletin mali amaçla (bütçeye gelir sağlamak için) belirli malların üretim veya satışını tekeline almasıdır. Burada satış fiyatı, maliyet ve makul kârın üzerinde belirlenir. Bu aradaki fark (fiskal kâr), tüketici için aslında bir tüketim vergisi yüküdür. Ancak bu yük vergi dairesine değil, satıcı konumundaki devlete fiyat içinde ödendiği için 'gizli vergi' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Fiyat yapısını analiz et
P=C+π+TP = C + \pi + T formülünde TT (fiskal kâr) unsuru belirlenir.
Mali tekel gelirinin hangi bileşenden oluştuğunu anlamak gerekir.
2
Fiskal kârın iktisadi mahiyetini tanımla
Bu kârın normal piyasa kârının üzerinde olması, tüketici üzerinde vergi benzeri bir yük oluşturur.
Mali tekelin bütçeye gelir sağlama (fiskal) amacını doğrulamak için.
3
Vergi ile hukuki ayrımını yap
Vergi kanunla oran belirtilerek alınırken, mali tekel geliri 'fiyat' içine gizlenerek tahsil edilir.
Neden 'gizli vergi' dendiğini netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Gizli Vergi (Hidden Tax) Mahiyeti
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 159Soru →

Modern bütçe teorisinde "adem-i tahsis" (yerindelik) ilkesinin en bariz istisnasını oluşturan fon uygulamaları, belirli gelir kalemlerinin belirli harcamalara doğrudan bağlanması (ad−tahsisad-tahsis) esasına dayanır. 50185018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu sonrası büyük ölçüde "özel gelir" mekanizmasına dönüştürülen bu yapının, kamu mali yönetimi ve bütçe disiplini açısından yarattığı en temel teorik ve pratik sakınca aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ödeneklerin sadece belirlenen amaç için kullanılabilmesi nedeniyle bütçe harcamalarında katılık (rijidite) yaratması ve kaynakların ihtiyacın arttığı diğer alanlara kaydırılmasını zorlaştırarak bütçe birliğini zayıflatması.

Cevap

Fon uygulamalarının veya bütçe içi özel gelirlerin en temel sakıncası, ödeneklerin sadece belirlenen amaca özgülenmesi (ad−tahsisad-tahsis) nedeniyle bütçede harcama katılığı yaratması ve bütçe birliğini bozmasıdır.
Fon uygulamalarının özünde yer alan 'ad-tahsis' mekanizması, bütçenin genel havuz sistemini devre dışı bırakır. Bu durum, kaynakların sadece belirli bir amaç için kilitlenmesine neden olarak bütçenin esnekliğini yok eder ve mali kriz veya acil durumlarda kaynakların verimli alanlara kaydırılmasını engelleyerek bütçe birliğini (ünite) zayıflatır.

Adım Adım Çözüm

1
Fonların temel çalışma prensibini tanımla.
Fonlar, "belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmesi" (ad−tahsisad-tahsis) esasına dayanır.
Soruda sorulan teorik sakıncanın temelini bu tahsis özelliği oluşturur.
2
Bütçe ilkeleri ile karşılaştır.
Bu durum, bütçenin "Genellik İlkesi" altındaki "Adem-i Tahsis" (gelirlerin giderlere bağlanmaması) kuralına aykırıdır.
Modern maliyede gelirlerin tek bir havuzda toplanıp ihtiyaca göre dağıtılması (havuz sistemi) esastır.
3
Uygulamanın makro mali etkisini analiz et.
Bir alanda fon fazlası varken diğer alanda bütçe açığı oluşması durumunda, fonun parası başka yere aktarılamaz. Bu durum bütçe katılığını (rigidityrigidity) artırır.
Hizmet esnekliği sağlansa da toplam bütçe yönetiminde verimsizlik ve disiplin kaybı oluşur.

Anahtar Kavram

Ad-Tahsis ve Bütçe Katılığı
Soru 160Soru →

Kamu gelirleri tasnifinde 'dometik gelirler' olarak da ifade edilen mülk ve teşebbüs gelirlerinin, hukuki niteliği ve elde ediliş yöntemi bakımından vergi gibi kamu hukuku gelirlerinden ayrılan en temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletin bu gelirleri elde ederken egemenlik gücüne (imperium) dayanmaması ve bir özel hukuk kişisi gibi hareket etmesi

Cevap

Mülk ve teşebbüs gelirlerinin temel özelliği, devletin kamu gücünü kullanmadan, özel hukuk hükümleri çerçevesinde bir mülk sahibi veya girişimci gibi hareket ederek bu gelirleri elde etmesidir.
Mülk ve teşebbüs gelirleri (dometik gelirler), devletin kamu hukuku otoritesini değil, mülkiyet hakkını ve ticari girişimciliğini kullanarak elde ettiği gelirlerdir. Bu süreçte devlet bir özel hukuk kişisi (fiskus) gibi hareket eder ve taraflar arasındaki ilişki rıza temeline dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Dometik gelir kavramını tanımlama
Dometik gelirler; devletin taşınmaz mülklerinden (kira, hasılat) ve sanayi/ticari işletmelerinden (KİT karları) elde edilen gelirlerdir.
Soruda sorulan gelir türünün kapsamını belirlemek için gereklidir.
2
Hukuki dayanağı analiz etme
Bu gelirler elde edilirken devlet 'fiskus' (özel hukuk kişisi) sıfatıyla hareket eder ve imperium (zorlama) gücünü kullanmaz.
Vergi, resim ve harç gibi cebri gelirlerden farkını ortaya koymak için gereklidir.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Diğer seçeneklerdeki tanımların harç, şerefiye, parafiskal gelir ve olağanüstü gelirler gibi farklı kategorilere ait olduğu saptanır.
Doğru ayrımı doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Mülk ve Teşebbüs Gelirlerinin (Dometik Gelirler) Özel Hukuk Niteliği

Daha Fazla Pratik

Devletin orman gelirleri ile mali tekel gelirleri arasındaki farkı inceleyerek 'dometik gelir' ile 'mali tekel' ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 8 / 11Sonraki
Vergi Dışı Kamu Gelirleri Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 8 | Examkin