Examkin

Yabancı Kaynaklar

299 soru

Soru 1Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında "380 Gelecek Aylara Ait Gelirler" hesabının alacak kalanı 420.000420.000 TL olarak görülmektedir. Yapılan incelemede bu tutarın;

* 180.000180.000 TL'sinin 01.09.202501.09.2025 tarihinde 66 aylığına peşin tahsil edilen depo kira bedeli,
* 240.000240.000 TL'sinin ise 01.12.202501.12 .2025 tarihinde 11 yıllığına peşin tahsil edilen danışmanlık hizmet bedeli

olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca işletme, 01.11.202501.11 .2025 tarihinde 300.000300.000 TL tutarında, aylık %3\%3 basit faizli ve 44 ay vadeli bir banka kredisi kullanmış olup, anapara ve faiz ödemesi vade sonunda yapılacaktır.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapması gereken dönem sonu ayarlama kayıtları sonucunda "380 Gelecek Aylara Ait Gelirler" ve "381 Gider Tahakkukları" hesaplarının kalanları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 280.000 TL ve 18.000 TL

Cevap

İşletmenin 31.12.2025 tarihindeki ayarlama kayıtları sonrası "380 Gelecek Aylara Ait Gelirler" hesabının kalanı 280.000 TL, "381 Gider Tahakkukları" hesabının kalanı ise 18.000 TL olmalıdır.
Doğru yanıt olan tutarlar, dönemsellik kavramı çerçevesinde yapılan hesaplamalara dayanmaktadır. Eylül ayında 6 aylığına alınan kira gelirinin 2 ayı (30.000 * 2 = 60.000 TL) ve Aralık ayında 1 yıllığına alınan danışmanlık gelirinin 11 ayı (20.000 * 11 = 220.000 TL) gelecek yıla (2026) ait olduğu için 380 hesabının bakiyesi 280.000 TL olur. Kredinin ise sadece Kasım ve Aralık aylarına ait faiz yükü (18.000 TL) giderleştiği için bu tutar 381 hesabına yansıtılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kira geliri için dönem ayırıcı işlemin hesaplanması
Eylül ayında alınan 180.000 TL'lik kira 6 aylıktır (aylık 30.000 TL). 2025 yılına ait aylar: Eylül, Ekim, Kasım, Aralık (4 ay). Hak edilen gelir: 4 * 30.000 = 120.000 TL. 380 hesabında kalacak tutar: 180.000 - 120.000 = 60.000 TL.
Dönemsellik kavramı gereği sadece cari yıla ait gelirler 600 hesabına aktarılmalı, gelecek yıla sarkan kısım 380 hesabında bırakılmalıdır.
2
Danışmanlık geliri için dönem ayırıcı işlemin hesaplanması
Aralık ayında alınan 240.000 TL'lik bedel 12 aylıktır (aylık 20.000 TL). 2025 yılına ait sadece Aralık ayı (1 ay) vardır. Hak edilen gelir: 20.000 TL. 380 hesabında kalacak tutar: 240.000 - 20.000 = 220.000 TL.
Peşin tahsil edilen ancak gelecek dönemi ilgilendiren gelirler bilançoda pasif bir karakterle izlenmelidir.
3
380 hesabının toplam kalanının belirlenmesi
60.000 TL (Kira) + 220.000 TL (Danışmanlık) = 280.000 TL.
Her iki gelirin gelecek yıla sarkan kısımları aynı hesap kodunda toplanır.
4
Kredi faiz tahakkukunun hesaplanması
300.000 TL * %3 (aylık) * 2 ay (Kasım ve Aralık) = 18.000 TL.
Nakit ödemesi henüz yapılmasa da, 2025 yılına ait finansman gideri gerçekleşmiş olduğu için 381 Gider Tahakkukları hesabına kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı uyarınca, peşin tahsil edilen gelirlerin gelecek döneme sarkan kısımlarının pasif karakterli dönem ayırıcı hesaplarda (380) izlenmesi ve cari döneme ait ancak henüz belgesi gelmemiş giderlerin borçlanılması (381).
Soru 2Soru →

İşletme, 01.08.202401.08.2024 tarihinde ana ortağından işletme sermayesi ihtiyacı için 600.000600.000 TL tutarında, 22 yıl vadeli ve senetli bir borç almıştır. 31.12.202531.12 .2025 tarihli dönem sonu envanter işlemlerinde, bu borcun vadesinin 11 yılın altına düştüğü tespit edilerek gerekli sınıflandırma yapılmış ve söz konusu senetli borç için iç iskonto yöntemiyle 40.00040.000 TL reeskont hesaplanmıştır. Buna göre, reeskont işleminin dönem sonu muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "337 Diğer Borç Reeskontu" hesabı borçlandırılır, "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabı alacaklandırılır.

Cevap

"337 Diğer Borç Reeskontu" hesabının borçlandırılması ve "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabının alacaklandırılması gerekir.
Dönem sonu itibarıyla borcun vadesi bir yılın altına düştüğü için borç artık '331 Ortaklara Borçlar' hesabında takip edilmektedir. Bu hesabın düzenleyicisi ise '337 Diğer Borç Reeskontu' hesabıdır. Pasif bir hesabın (borcun) reeskonta tabi tutulması, borcun nominal değerinden tasarruf değerine çekilmesi anlamına gelir ve bu durum işletme için bir gelir (647) oluşturur. Aktif karakterli olan 337 nolu hesap borçlandırılarak artırılırken, ilgili gelir hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Vade Analizi ve Sınıflandırma
Kalan vade 7 ay (< 12 ay)
01.08.2024'te alınan 24 ay vadeli borç, 31.12.2025'te 7 ay vadeli hale gelir. Bu nedenle "431 Ortaklara Borçlar" hesabı kapatılarak "331 Ortaklara Borçlar" hesabına aktarılmalıdır.
2
Doğru Düzenleyici Hesabın Belirlenmesi
337 nolu hesap seçilmelidir.
Reeskont işlemi, ana hesabın bulunduğu gruptaki düzenleyici hesapla yapılır. Ana hesap "33 Diğer Borçlar" grubuna geçtiği için reeskont da 337 nolu hesapta izlenir.
3
Gelir/Gider Ayrımı ve Kayıt Mantığı
647 Reeskont Faiz Gelirleri (+), 337 Diğer Borç Reeskontu (+)
Borç senetlerinin reeskontu, borcun bugünkü değerini düşürür. Borcun düşmesi işletme için bir faiz geliridir. Pasif düzenleyici (aktif karakterli) hesap olan 337'deki artış borç tarafına yazılır.

Anahtar Kavram

Ticari olmayan senetli borçların dönem sonu değerlemesi (reeskont) ve vade transferi ilişkisi.

İpuçları

1
Borcun başlangıç tarihi ile dönem sonu tarihi arasındaki farka bakarak borcun o anki vade kategorisini (kısa/uzun) belirleyin.
2
Ortaklara olan borçlar 'Ticari Borçlar' (32) grubunda değil, 'Diğer Borçlar' (33) grubunda izlenir. Reeskont hesabı da buna uygun olmalıdır.
3
Unutmayın: Aktif reeskontu (alacak) gider, pasif reeskontu (borç) gelirdir. Kaydın gelir mi gider mi oluşturacağını belirleyin.

Daha Fazla Pratik

Vadesi bir yılın altına düşen uzun vadeli kredilerin anapara ve faiz taksitlerinin (303) reeskont işlemlerini inceleyerek benzer mantığı pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Öncelikle yevmiye defterinde 31.12.2025 tarihinde yapılması gereken 'Sınıflandırma Kaydı'nı (431 Borçlu / 331 Alacaklı) hayal edin. Bu kayıttan sonra reeskontun hangi ana hesaba 'hizmet' edeceğini daha net görebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 3Soru →

İşletme, kısa vadeli nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla 01.11.2025 tarihinde bir bankadan 8 ay vadeli 150.000150.000 TL tutarında kredi kullanmıştır. Banka tarafından onaylanan kredi tutarı, işletmenin aynı bankadaki vadesiz mevduat hesabına aktarılmıştır.

Buna göre, kredinin kullanılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300 Banka Kredileri

Cevap

Banka Kredileri hesabı alacaklandırılmalıdır.
Banka Kredileri hesabı, bankalardan alınan kısa vadeli (vadesi bir yıla kadar olan) kredilerin anaparalarının izlendiği pasif karakterli bir hesaptır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, pasif hesaplarda meydana gelen artışlar her zaman hesabın alacak tarafına kaydedilir. İşletme 8 ay vadeli bir kredi kullandığında mali borcu artacağı için bu hesap alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Vadenin belirlenmesi
8 ay (Kısa Vadeli)
Vadenin 1 yılın altında olması, borcun 30. Mali Borçlar grubunda izleneceğini gösterir.
2
Hesapların belirlenmesi
102 Bankalar (Borç) ve 300 Banka Kredileri (Alacak)
İşletmenin mevduat hesabındaki artış aktif hesap olan Bankalar hesabının borcuna, kredi borcundaki artış ise pasif hesap olan Banka Kredileri hesabının alacağına yazılır.

Anahtar Kavram

Kısa Vadeli Mali Borçların Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Vadenin 1 yıldan kısa mı yoksa uzun mu olduğuna dikkat edin.
2
Borç hesaplarında (pasif hesaplarda) artışlar hangi tarafa yazılır?
3
Banka kredisi almak işletmenin borcunu artırır; 300 numaralı hesap bu amaçla kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Uzun vadeli bir kredinin dönem sonunda vadesi 1 yılın altına düşen anapara taksitlerinin hangi hesaba aktarılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde mülkiyetindeki bir depoyu 11 yıllığına kiraya vermiş ve toplam 180.000180.000 TL kira bedelini peşin olarak tahsil ederek ilgili hesaba kaydetmiştir. İşletme ayrıca, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yaptığı envanter çalışmalarında, bankadan kullandığı bir kredi için dönem sonunda hesaplanan ancak ödemesi 20262026 yılı içerisinde gerçekleştirilecek olan 25.00025.000 TL tutarında faiz gideri olduğunu tespit etmiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda "Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları" hesap grubunun toplam tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 160.000160.000

Cevap

160.000160.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur çünkü bilançonun pasifinde yer alan 3838 nolu hesap grubu, hem gelecek döneme ait gelirleri hem de tahakkuk etmiş giderleri kapsar.
İşletmenin peşin tahsil ettiği 180.000180.000 TL kira bedelinin 20262026 yılına sarkan 99 aylık kısmı (135.000135.000 TL), "380 Gelecek Aylara Ait Gelirler" hesabında; banka kredisi için tahakkuk eden ancak ödenmeyen 25.00025.000 TL ise "381 Gider Tahakkukları" hesabında izlenir. Bu iki hesabın bağlı olduğu 3838 nolu hesap grubunun toplamı 160.000160.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık kira bedelinin hesaplanması
180.000/12=15.000180.000 / 12 = 15.000 TL
Toplam kira bedelini sözleşme süresine bölerek bir aya düşen pay bulunur.
2
Gelecek döneme (2026) ait kira gelirinin belirlenmesi
9×15.000=135.0009 \times 15.000 = 135.000 TL
2025 yılına ait olan 3 ay (Ekim, Kasım, Aralık) düşüldükten sonra kalan 9 aylık süre gelecek döneme aittir ve 380 nolu hesaba kaydedilir.
3
Gider tahakkukunun belirlenmesi
25.00025.000 TL
Dönem sonunda hesaplanan ancak henüz ödenmeyen faiz gideri, dönemsellik ilkesi gereği 381 nolu hesaba kaydedilir.
4
Hesap grubu toplamının bulunması
135.000+25.000=160.000135.000 + 25.000 = 160.000 TL
38 nolu grup (380 + 381) toplamı istenen bakiye tutarıdır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik ilkesi uyarınca, peşin tahsil edilen gelirlerin gelecek döneme ait kısımları (380) ve döneme ait olup henüz ödenmemiş giderlerin tahakkukları (381) aynı pasif hesap grubunda izlenir.

İpuçları

1
Kira sözleşmesinin kaç ayının 2025, kaç ayının 2026 yılına ait olduğunu belirleyin.
2
Gider Tahakkukları (381) hesabı, pasif karakterli bir hesaptır ve 38 nolu hesap grubunun içinde yer alır.
3
Kira bedelinin 9 aylık kısmı gelecek döneme devredecektir. Buna tespit edilen faiz giderini eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Gelecek dönemlere ait giderler (180/280) ve gelir tahakkukları (181/281) arasındaki farkları inceleyen bir soru çözerek aktif-pasif ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru →

ABC İşletmesi'nin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerine ilişkin bazı hesap kalanları ve envanter bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bilgi / Hesap AdıTutar (TL)
Aralık ayı brüt ücretlerinden hesaplanan Gelir Vergisi (Net)42.60042.600
Aralık ayı brüt ücretlerinden hesaplanan Damga Vergisi (Net)3.4003.400
Aralık ayı toplam SGK işçi ve işveren primleri135.000135.000
370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları50.00050.000
193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar18.00018.000
Vadesi Kasım ayında dolmuş ancak henüz ödenmemiş KDV borcu12.00012.000

İşletme, dönem sonu muhasebe kayıtlarını ve vadesi geçmiş borçların sınıflandırma işlemlerini Tekdüzen Hesap Planı'na uygun olarak tamamlamıştır. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda "360 Ödenecek Vergi ve Fonlar" hesabının alacak kalanı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 78.00078.000

Cevap

İşletmenin 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının alacak kalanı 78.00078.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, Aralık ayı ücret bordrosundan gelen 46.00046.000 TL (42.600+3.40042.600 + 3.400) vergi yükümlülüğü ile dönem sonu karından ayrılan karşılığın mahsup sonrası kalan 32.00032.000 TL'lik (50.000−18.00050.000 - 18.000) net kısmının toplamıdır. Vadesi geçmiş olan 12.00012.000 TL'lik KDV borcu dönem sonunda 368 hesabına, SGK primleri ise 361 hesabına kaydedildiği için bu toplamda yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Ücret tahakkukundan doğan vergi yükümlülüklerinin hesaplanması
42.60042.600 (Gelir Vergisi) + 3.4003.400 (Damga Vergisi) = 46.00046.000 TL
Ücretlerden kesilen vergiler doğrudan 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının alacağına kaydedilir.
2
Dönem karı üzerinden hesaplanan net vergi borcunun belirlenmesi
50.00050.000 (370) - 18.00018.000 (193/371) = 32.00032.000 TL
Yıl sonunda 370 Karşılık hesabı ile 371 Peşin Ödenen Vergi hesabı mahsup edilerek kalan net borç 360 hesabına aktarılır.
3
Vadesi geçmiş yükümlülüklerin ayrıştırılması
12.00012.000 TL'lik KDV borcu 368 hesabına aktarılır.
Tekdüzen Hesap Planı gereği, vadesi geçtiği halde ödenmemiş vergi ve SGK borçları dönem sonunda 368 nolu hesaba devredilerek bilançoda gösterilmelidir.
4
Sosyal güvenlik primlerinin değerlendirilmesi
135.000135.000 TL tutarındaki SGK primleri 361 hesabında kalır.
Sosyal güvenlik kesintileri vergi niteliğinde olmadığından 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri hesabında izlenir, 360 hesabına dahil edilmez.
5
Toplam 360 hesabı bakiyesinin hesaplanması
46.00046.000 (Ücret Vergileri) + 32.00032.000 (Net Kurumlar Vergisi) = 78.00078.000 TL
İlgili cari dönem vergi yükümlülüklerinin toplamı bilançodaki 360 hesabının alacak kalanını oluşturur.

Anahtar Kavram

Ödenecek Vergi ve Fonlar (360), Sosyal Güvenlik Kesintileri (361) ve Vadesi Geçmiş Yükümlülüklerin (368) birbirinden ayrılması ve yıl sonu mahsup işlemleri.
Soru 6Soru →

İşletme, 01.08.202501.08.2025 tarihinde bankadan 400.000400.000 TL tutarında, 22 yıl vadeli bir kredi kullanmıştır. Kredi sözleşmesine göre anapara, 01.08.202601.08.2026 ve 01.08.202701.08.2027 tarihlerinde iki eşit taksitte; yıllık %30\%30 faiz ise her taksit döneminde anapara ile birlikte ödenecektir. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapacağı dönem sonu ayarlama kaydında '303 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri' hesabının alacağına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 250.000250.000

Cevap

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde '303 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri' hesabına alacak kaydedeceği toplam tutar 250.000250.000 TL'dir.
Kredinin ilk taksiti olan 200.000200.000 TL'lik anapara, bilanço gününden itibaren bir yıl içinde ödeneceği için uzun vadeli borçlardan (400) çıkarılarak kısa vadeli borçlara (303) aktarılır. Ayrıca Ağustos ayından Aralık sonuna kadar geçen 55 aylık faiz (50.00050.000 TL) gerçekleştiği için faiz gideri olarak kaydedilmeli ve yine aynı hesaba alacak yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Vadesi bir yılın altına düşen anapara tutarını belirleme
400.000/2=200.000400.000 / 2 = 200.000 TL
Kredi 2 yıl vadeli ve iki eşit taksitli olduğu için, 01.08.202601.08.2026 tarihinde ödenecek olan ilk taksit 31.12.202531.12.2025 itibarıyla kısa vadeli hale gelmiştir.
2
Dönem sonuna (31.12.202531.12.2025) kadar gerçekleşen faiz tahakkukunu hesaplama
400.000×0,30×(5/12)=50.000400.000 \times 0,30 \times (5 / 12) = 50.000 TL
01.08.202501.08.2025 - 31.12.202531.12.2025 arasındaki 55 aylık süre için faiz gideri işletmenin borcu haline gelmiştir (Tahakkuk esası).
3
Hesaba kaydedilecek toplam tutarı toplama
200.000+50.000=250.000200.000 + 50.000 = 250.000 TL
303 nolu hesap, uzun vadeli kredilerin hem anapara taksitlerinin hem de gerçekleşen faizlerinin kısa vadeye aktarılmasında kullanılır.

Anahtar Kavram

Uzun vadeli kredilerin dönem sonunda kısa vadeye (303 nolu hesap) aktarılması ve faiz tahakkuku.

İpuçları

1
Kredinin 01.08.202501.08.2025 - 31.12.202531.12.2025 arasındaki süresini ay olarak hesaplayın.
2
303 nolu hesabın hem anapara taksitlerini hem de faizleri içerdiğini hatırlayın.
3
Anapara taksiti için 200.000200.000 TL, 5 aylık faiz için ise 50.00050.000 TL tutarını toplayarak sonuca ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Çıkarılmış Tahviller' için '304' nolu hesabı kullanarak çözmeyi deneyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

Zirve A.Ş., 20262026 yılı Ocak ayı sonunda çalışanlarına ait ücret tahakkuk işlemlerini tamamlamıştır. Ocak ayı bordro verilerine dayalı bilgiler aşağıda tablo halinde sunulmuştur:

KalemTutar / Oran
Brüt Ücretler Toplamı300.000300.000 TL
SGK İşçi Payı Oranı%1414
İşsizlik Sigortası İşçi Payı Oranı%11
SGK İşveren Payı Oranı%20,520,5
İşsizlik Sigortası İşveren Payı Oranı%22
SGK İşveren Primi Hazine Teşviki (55 Puanlık İndirim)%55
Ödenecek Gelir Vergisi (İstisnalar sonrası)32.00032.000 TL
Ödenecek Damga Vergisi (İstisnalar sonrası)2.2772.277 TL

Şirket, Ocak ayına ait tüm vergi ve sosyal güvenlik prim borçlarını Şubat ayında banka hesabı üzerinden tek seferde ödemiştir. Buna göre, Şubat ayında gerçekleştirilen ödeme işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri" hesabı 97.50097.500 TL tutarında borçlandırılır.

Cevap

"361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri" hesabının 97.50097.500 TL tutarında borçlandırılması ifadesi doğrudur.
Doğru yanıt olan seçenek, 361 numaralı hesabın hem işçi paylarını (%15) hem de teşvik sonrası net işveren paylarını (%22,5 - %5 = %17,5) kapsayan toplam 97.50097.500 TL tutarında borçlandırılacağını belirtmektedir. Ödeme kaydında yükümlülük hesapları borç tarafında yer alarak kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının toplam tutarını hesaplayınız.
32.00032.000 (GV) + 2.2772.277 (DV) = 34.27734.277 TL
Bu hesap, işletmenin vergi dairesine ödemesi gereken vergi ve fon yükümlülüklerini kapsar.
2
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri hesabı için brüt primleri hesaplayınız.
İşçi Payları: 300.000×(0,14+0,01)=45.000300.000 \times (0,14 + 0,01) = 45.000 TL; İşveren Payları: 300.000×(0,205+0,02)=67.500300.000 \times (0,205 + 0,02) = 67.500 TL; Toplam: 112.500112.500 TL
361 hesabı, hem işçiden kesilen hem de işverenin üstlendiği tüm sosyal güvenlik yükümlülüklerini kapsar.
3
SGK İşveren Primi teşvik tutarını hesaplayıp toplam yükümlülükten düşürünüz.
Teşvik: 300.000×0,05=15.000300.000 \times 0,05 = 15.000 TL; Net 361: 112.500−15.000=97.500112.500 - 15.000 = 97.500 TL
5 puanlık indirim işverenin ödeyeceği primi doğrudan azaltan bir hazine desteğidir.
4
Ödeme yevmiye kaydını analiz ediniz.
360 Hesabı (B) 34.27734.277 TL, 361 Hesabı (B) 97.50097.500 TL ve 102 Bankalar Hesabı (A) 131.777131.777 TL
Yükümlülüklerin ödenmesi durumunda pasif karakterli hesaplar borçlandırılarak azaltılır.

Anahtar Kavram

Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergi Yükümlülüklerinin Netleştirilmesi ve Ödenmesi
Soru 8Soru →

İşletmenin dönem sonu işlemlerine ilişkin borç verileri şu şekildedir:

- Personele tahakkuk eden ancak henüz ödenmemiş net ücret tutarı: 95.00095.000 TL
- İşletme ortağından kısa vadeli nakit ihtiyacı için alınan borç: 150.000150.000 TL
- Ana faaliyet konusu dışındaki bir işlem nedeniyle, bir şahıstan senetsiz olarak satın alınan demirbaş borcu: 45.00045.000 TL
- "431 Ortaklara Borçlar" hesabında izlenen uzun vadeli borcun 60.00060.000 TL'lik kısmının vadesi 66 aya inmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonu bilançosunda "Diğer Borçlar" hesap grubunun toplam tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350.000350.000

Cevap

İşletmenin dönem sonu bilançosunda raporlanacak toplam Diğer Borçlar tutarı 350.000350.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, işletmenin personeline (335), ortaklarına (331) ve ticari olmayan şahıslara (336) olan tüm kısa vadeli borçlarının yanı sıra, uzun vadeli olup vadesi bir yılın altına inen ortak borçlarının (431'den 331'e) toplamıdır. Hesaplama şu şekildedir: 95.000+150.000+45.000+60.000=350.00095.000 + 150.000 + 45.000 + 60.000 = 350.000 TL.

Adım Adım Çözüm

1
Personele olan borcun belirlenmesi
95.00095.000 TL (335 Personele Borçlar)
Tahakkuk eden ancak henüz ödenmeyen ücretler 335 nolu hesapta izlenir.
2
Ortaktan alınan kısa vadeli nakit borcun belirlenmesi
150.000150.000 TL (331 Ortaklara Borçlar)
İşletmenin ortaklarına olan ticari olmayan kısa vadeli borçları 331 nolu hesapta izlenir.
3
Ticari olmayan diğer borcun belirlenmesi
45.00045.000 TL (336 Diğer Çeşitli Borçlar)
Ana faaliyet dışı (demirbaş alımı gibi) ve ticari olmayan borçlar 336 nolu hesapta izlenir.
4
Vadesi kısalan uzun vadeli borcun aktarılması
60.00060.000 TL (431'den 331'e aktarım)
Vadesi bir yılın altına inen uzun vadeli borçlar, ilgili kısa vadeli borç hesabına (burada 331 Ortaklara Borçlar) aktarılmalıdır.
5
Toplam tutarın hesaplanması
95.000+150.000+45.000+60.000=350.00095.000 + 150.000 + 45.000 + 60.000 = 350.000 TL
33 grubundaki tüm kalemlerin toplamı bilanço değerini verir.

Anahtar Kavram

Diğer Borçlar (33) hesap grubu; ticari olmayan, personele veya ortaklara olan borçları ve vadesi bir yılın altına inen uzun vadeli borçların ilgili kısımlarını kapsar.

İpuçları

1
33 grubunda hangi hesapların yer aldığını ve bu hesapların kodlarını hatırlayın.
2
Ticari olmayan borçların (örneğin demirbaş alımı) hangi grupta izlendiğine dikkat edin.
3
Uzun vadeli borçların (431) vadesi dolan kısımlarının dönem sonunda kısa vadeliye (331) aktarılması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Vadesi bir yılın altına inen borçların reeskont işlemlerini de içeren bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesap kodları üzerinden giderek; 331, 335 ve 336 hesap bakiyelerini ayrı ayrı tespit edip en son toplamı bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 9Soru →

İşletme, bir müşterisinden %20\%20 KDV hariç 150.000150.000 TL tutarındaki ticari mal siparişi için, KDV dahil toplam bedelin %40\%40’ı oranında nakit avans almıştır. Daha sonra taraflar anlaşarak sipariş miktarını %20\%20 oranında azaltmış ve bu azalışa isabet eden avans tutarı müşteriye nakit olarak iade edilmiştir. Kalan mallar teslim edilirken, liste fiyatı üzerinden müşteriye %10\%10 oranında ticari iskonto uygulanmıştır. Satış faturası düzenlenmiş, kalan avans tutarı mahsup edilmiş ve bakiye için müşteriden bir aylık vadeli bono alınmıştır.

Bu bilgilere göre, satışın yapıldığı gün gerçekleştirilen yevmiye kaydında "121 Alacak Senetleri" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 72.00072.000

Cevap

Satış gününde düzenlenen yevmiye kaydında '121 Alacak Senetleri' hesabına 72.00072.000 TL borç kaydedilmelidir.
Doğru çözüm yolu, öncelikle işletmenin elinde kalan net avans borcunu (57.60057.600 TL) ve ardından teslim edilen malların iskontolu net fatura bedelini (129.600129.600 TL) hesaplamayı gerektirir. Aradaki fark olan 72.00072.000 TL, müşterinin işletmeye olan kalan borcunu temsil eder ve senetle güvence altına alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sipariş bedelini ve alınan ilk avansı hesaplayınız.
Matrah: 150.000150.000 TL, KDV (%20\%20): 30.00030.000 TL, Toplam: 180.000180.000 TL. İlk Avans (%40\%40): 72.00072.000 TL.
İşletme siparişin tamamı üzerinden avans tahsil etmiştir.
2
Sipariş miktarındaki %20\%20 azalış sonrası elde kalan avans tutarını belirleyiniz.
İade edilen: 72.000×0,20=14.40072.000 \times 0,20 = 14.400 TL. Kalan Avans: 72.000−14.400=57.60072.000 - 14.400 = 57.600 TL.
Miktar azaldığı için bu miktara isabet eden avans borcu müşteriye geri ödenmiştir.
3
Teslim edilen malların net satış bedelini (matrahını) ve KDV'sini hesaplayınız.
Liste Fiyatı: 150.000×0,80=120.000150.000 \times 0,80 = 120.000 TL. İskonto (%10\%10): 12.00012.000 TL. Net Satış: 108.000108.000 TL. KDV (%20\%20): 21.60021.600 TL.
Ticari iskontolar KDV matrahına dahil edilmez.
4
Fatura toplamından avansın mahsubunu yaparak senet tutarını bulunuz.
Fatura Toplamı: 129.600129.600 TL. Mahsup: 129.600−57.600=72.000129.600 - 57.600 = 72.000 TL.
Daha önce alınan avans bir borçtur, mal teslim edildiğinde bu borç kapatılarak net alacak belirlenir.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avanslarının ticari iskonto ve KDV ile birlikte muhasebeleştirilmesi ve mahsup süreci.

Alternatif Yöntem

Toplam tahsil edilmesi gereken tutarı (fatura bedeli) bulunuz ve bu tutardan zaten tahsil edilmiş olan (avans) kısmı çıkartınız. Her iki kalemi de %80\%80 (kalan miktar) üzerinden hesaplayarak sağlamasını yapabilirsiniz: (150.000×0,80×0,90×1,20)−(150.000×1,20×0,40×0,80)(150.000 \times 0,80 \times 0,90 \times 1,20) - (150.000 \times 1,20 \times 0,40 \times 0,80).
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 10Soru →

Bir işletmenin 2025 yılı dönem sonu kapanış işlemlerine ilişkin verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / AçıklamaTutar (TL)
Ticari Bilanço Kârı100.000100.000
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler20.00020.000
Vergiye Tabi Olmayan Gelirler5.0005.000
Yıl İçinde Ödenen Geçici Vergi (193)30.00030.000
Kurumlar Vergisi Oranı%20\%20

Buna göre, dönem sonu envanter kayıtları sonucunda "371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-)" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 23.00023.000

Cevap

Dönem sonu işlemlerinde 371 nolu hesaba aktarılacak tutar 23.00023.000 TL olmalıdır.
Kurumlar vergisi karşılığı, vergi matrahı (115.000115.000 TL) üzerinden %20\%20 oranında 23.00023.000 TL olarak hesaplanır. İşletme yıl içinde 30.00030.000 TL peşin vergi ödemiş olsa da, bilançoda mahsup edilecek tutarı gösteren 371 nolu hesap, ilgili borç karşılığı olan 370 nolu hesabı (23.00023.000 TL) aşamaz. Bu nedenle aktarılacak tutar 23.00023.000 TL ile sınırlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Mali kârın (Vergi Matrahı) hesaplanması
100.000+20.000−5.000=115.000100.000 + 20.000 - 5.000 = 115.000 TL
Kurumlar vergisi, ticari kâr üzerine kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesi ve istisnaların düşülmesiyle bulunan mali kâr üzerinden hesaplanır.
2
Dönem kârı vergi karşılığının (370) hesaplanması
115.000×%20=23.000115.000 \times \%20 = 23.000 TL
İşletmenin o dönem için ayırması gereken toplam vergi yükümlülüğü 370 nolu hesapta izlenir.
3
193 nolu hesaptaki peşin ödenen verginin limit kontrolü
Ödenen: 30.00030.000 TL > Karşılık: 23.00023.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı kurallarına göre 371 nolu hesabın tutarı, 370 nolu hesabın tutarını aşamaz.
4
371 nolu hesaba aktarımın yapılması
23.00023.000 TL
Ödenen tutar karşılık tutarından fazla olduğu için, karşılık tutarı kadar (23.00023.000 TL) aktarım yapılır. Kalan 7.0007.000 TL 193 nolu hesapta kalır.

Anahtar Kavram

Vergi Karşılıkları ve Mahsup Sınırı

İpuçları

1
Vergi karşılığını hesaplarken ticari kâra kanunen kabul edilmeyen giderleri ekleyip, vergi dışı gelirleri çıkarmayı unutmayın.
2
371 nolu hesabın bilançodaki işlevini ve 370 nolu hesapla olan ilişkisini hatırlayın; bir indirim hesabı ana hesabından büyük olabilir mi?
3
Hesapladığınız vergi karşılığı tutarı, yıl içinde ödenen tutardan küçükse; mahsup işlemi karşılık tutarı kadar yapılır.

Daha Fazla Pratik

Vergi karşılığı tutarının peşin ödenen vergiden daha büyük olduğu bir senaryoda mahsup kaydının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 11Soru →

Bir işletmenin Ocak ayı ücret bordrosuna göre, çalışanlardan kesilen sosyal güvenlik primi (işçi payı) 4.5004.500 TL, işletmenin üstlendiği sosyal güvenlik primi (işveren payı) ise 5.5005.500 TL olarak hesaplanmıştır. Bu bilgilere göre, ücret tahakkuk kaydında "361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri" hesabına yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.00010.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Ücret tahakkuk kaydında "361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri" hesabı, işçi ve işveren paylarının toplamı olan 10.00010.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Ücret bordrosu işlemlerinde işletme, hem çalışanın brüt ücretinden kestiği payı hem de kendi üzerine düşen işveren payını Sosyal Güvenlik Kurumu'na ödemekle yükümlüdür. Bu iki unsurun toplamı (4.500+5.500=10.0004.500 + 5.500 = 10.000 TL), işletme için bir kısa vadeli yabancı kaynaktır ve pasif karakterli "361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri" hesabının alacak tarafına kaydedilerek tahakkuk ettirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili hesaba kaydedilecek toplam tutarı hesaplayın.
4.5004.500 TL (İşçi Payı) + 5.5005.500 TL (İşveren Payı) = 10.00010.000 TL.
Sosyal güvenlik kurumuna olan toplam borç, hem çalışanın ücretinden kesilen payı hem de işletmenin maliyetine eklenen payı kapsar.
2
Hesabın türünü ve işleyiş kuralını belirleyin.
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri bir pasif (kaynak) hesabıdır.
İşletmenin üçüncü kişilere (SGK) olan kısa vadeli borçları pasif hesaplarda izlenir ve artışlar alacak tarafına kaydedilir.
3
Yevmiye kaydındaki yönü belirleyin.
Hesap 10.00010.000 TL tutarında alacaklandırılır.
Tahakkuk aşamasında borç henüz ödenmediği ve bir yükümlülük doğduğu için ilgili hesap alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Sosyal güvenlik kesintilerinin (işçi ve işveren payı) toplamının 361 nolu hesapta yükümlülük olarak izlenmesi.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru →

İşletmenin 31.12.2025 tarihi itibarıyla dönem sonu işlemleri öncesindeki bazı verileri aşağıda sunulmuştur:

Veri TürüTutar (TL)
Ticari Bilanço Karı600.000600.000
Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler80.00080.000
İştirak Kazançları İstisnası30.00030.000
Kurumlar Vergisi Oranı%25\%25

Ayrıca işletmenin uzun vadeli borç ve gider karşılıkları arasında izlenen 150.000150.000 TL'lik kıdem tazminatı karşılığının 40.00040.000 TL'lik kısmının 2026 yılı içerisinde ödenmesi öngörülmektedir.

Buna göre, işletmenin yapacağı dönem sonu muhasebe kayıtlarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı 162.500162.500 TL borçlandırılır.

Cevap

Dönem karı üzerinden hesaplanan vergi karşılığı için 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı 162.500162.500 TL borçlandırılır.
İşletmenin mali karı 650.000650.000 TL olarak hesaplanmış ve bu tutar üzerinden %25\%25 oranında 162.500162.500 TL vergi karşılığı ayrılmıştır. Bu karşılık işlemi için 691 nolu hesap borçlandırılırken 370 nolu hesap alacaklandırılır. Verilen seçenekler arasında bu muhasebe mantığına ve tutara uygun olan tek ifade 691 nolu hesabın borçlandırılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumlar vergisi matrahının (Mali Kar) hesaplanması
600.000600.000 (Ticari Kar) + 80.00080.000 (KKEG) - 30.00030.000 (İstisna) = 650.000650.000 TL
Vergi, ticari kar üzerinden değil, kanuna göre düzeltilmiş mali kar üzerinden hesaplanır.
2
Vergi karşılığı tutarının hesaplanması
650.000×%25=162.500650.000 \times \%25 = 162.500 TL
Belirlenen vergi oranı matraha uygulanarak dönem vergi yükü bulunur.
3
Vergi karşılığı yevmiye kaydının yapılması
691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (B) 162.500162.500 / 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (A) 162.500162.500
Vergi karşılığı dönem gideri olarak 691 hesabında borçlandırılırken, 370 nolu pasif hesapta alacaklandırılarak yükümlülük oluşturulur.
4
Kıdem tazminatı karşılığının vadelere göre sınıflandırılması
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı (B) 40.00040.000 / 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı (A) 40.00040.000
Bir yıl içinde ödenmesi beklenen kıdem tazminatları uzun vadeli karşılıklardan (472) kısa vadeli karşılıklara (372) aktarılır.

Anahtar Kavram

Vergi karşılıklarının mali kar üzerinden hesaplanması ve borç/gider karşılıklarında vade sınıflandırması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında yer alan "360 Ödenecek Vergi ve Fonlar" hesabının alacak kalanı 65.00065.000 TL, "361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri" hesabının alacak kalanı ise 42.00042.000 TL'dir. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

- 360 hesabındaki tutarın 25.00025.000 TL'si önceki dönemden sarkan ve vadesi geçmiş vergi borçlarıdır. Bu borçlar için mizan tarihi itibarıyla 3.0003.000 TL gecikme zammı hesaplanmış ancak henüz muhasebe kaydı yapılmamıştır.
- 360 hesabındaki tutarın 12.00012.000 TL'si Aralık ayına ait Ödenecek KDV'dir.
- 361 hesabındaki tutarın 15.00015.000 TL'lik kısmı yapılandırılmış (taksitlendirilmiş) olup, ödeme vadesi 20262026 yılı içerisindeki aylara yayılmıştır.
- Kalan tüm bakiyeler yasal süresi içerisinde ödenecek olan cari yükümlülükleri temsil etmektedir.

Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda "368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler" hesabının raporlanacak tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 43.00043.000

Cevap

İşletmenin bilançosunda raporlanacak tutar 43.00043.000 TL'dir.
368 nolu hesap; vadesi geçtiği halde ödenmemiş olan vergi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri ile ertelenen veya taksitlendirilen yükümlülüklerin izlendiği hesaptır. Soru verilerine göre vadesi geçmiş olan 25.00025.000 TL vergi borcu, tahakkuk eden 3.0003.000 TL gecikme zammı ve taksitlendirilen 15.00015.000 TL SGK borcu birleşerek toplamda 43.00043.000 TL tutarında bir yükümlülük oluşturur. Bu tutarın tamamı 368 nolu hesapta raporlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Vadesi geçmiş vergi yükümlülüğünün hesaplanması
25.00025.000 TL (Ana para) + 3.0003.000 TL (Gecikme zammı) = 28.00028.000 TL
Vadesi geçen vergi borçları 368 nolu hesapta izlenir ve tahakkuk eden ancak ödenmemiş gecikme zamları da bu borca dahil edilmelidir.
2
Taksitlendirilen sosyal güvenlik yükümlülüğünün belirlenmesi
15.00015.000 TL
Yasal süresinde ödenemeyip yapılandırılan veya taksitlendirilen SGK primleri 361 nolu hesaptan 368 nolu hesaba aktarılır.
3
368 nolu hesabın toplam bakiyesinin belirlenmesi
28.00028.000 TL + 15.00015.000 TL = 43.00043.000 TL
368 nolu hesap; vadesi geçmiş vergi ve SGK borçları ile ertelenen/taksitlendirilen yükümlülüklerin toplamından oluşur.

Anahtar Kavram

368 No'lu Hesabın Kapsamı ve Tahakkuk Esası

İpuçları

1
368 nolu hesabın adındaki kavramlara (vadesi geçmiş, ertelenmiş, taksitlendirilmiş) odaklanın.
2
Gecikme zammı henüz kaydedilmemiş olsa da, tahakkuk esası gereği 31.12 itibarıyla bir borç doğmuştur.
3
25.00025.000 TL vergi + 3.0003.000 TL zam + 15.00015.000 TL yapılandırılmış SGK borcunu toplamayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

Vadesi geçen bu borçların bir sonraki dönemde ödenmesi durumunda yapılacak muhasebe kaydını ve gecikme zammının kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) niteliğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 14Soru →

İşletme, kısa vadeli nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla nominal değeri 80.00080.000 TL olan 66 ay vadeli bir finansman bonosunu nominal bedeli üzerinden ihraç etmiş ve bedelini banka aracılığıyla tahsil etmiştir.

Bu işlemle ilgili yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 305 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler

Cevap

İşletmenin kısa vadeli fon sağlamak amacıyla ihraç ettiği bonolar '305 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler' hesabının alacağında takip edilir.
İşletmelerin finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla kısa vadeli (genellikle 1 yıldan az) olarak ihraç ettikleri menkul kıymetler '305 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler' hesabında izlenir. Bu hesap bir pasif hesap olduğu için borçlanma gerçekleştiğinde artış gösterir ve alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşlem bir mali borçlanmadır (finansman bonosu ihracı).
Mali borçlar, işletmenin finansman ihtiyacını karşılamak üzere banka veya piyasadan sağladığı kaynaklardır.
2
Vadeyi kontrol et
Vade 66 aydır, dolayısıyla kısa vadeli (1 yıldan az) bir hesaba kayıt yapılmalıdır.
Vadesi bir yıla kadar olan yabancı kaynaklar 3 nolu grupta izlenir.
3
Hesap seçimi ve yön tayini yap
Alacaklı tarafa '305 Çıkarılmış Bonolar ve Senetler' hesabı yazılır.
Pasif karakterli hesaplarda artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali Borçlar (Finansman Bonosu İhracı)

İpuçları

1
Borçlanmanın kaynağına bakın: Bir banka kredisi mi yoksa piyasaya ihraç edilen bir kağıt mı?
2
Ticari borçlar (mal alımı) ile mali borçlar (nakit sağlama) arasındaki ayrımı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Finansman bonosu ile borç senetleri arasındaki temel farkları gözden geçirmek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru →

İşletmenin 31.12.2025 tarihinde sona eren hesap dönemi için yapılan envanter çalışmaları sonucunda, dönem kârı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi tutarı 120.000120.000 TL'dir. İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan bu vergi karşılığına ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları

Cevap

Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi karşılığı için 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabı alacaklandırılır.
İşletmeler, dönem sonunda elde ettikleri ticari kâr üzerinden ödeyecekleri kurumlar vergisini hesaplarlar. Bu tutar henüz kesinleşmiş bir borç (tahakkuk) niteliğinde olmadığından, ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır. Tekdüzen Hesap Planı gereği, bu işlemde '691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabı borçlandırılırken, '370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi karşılığının niteliğini belirlemek
İhtiyatlılık kavramı gereği, dönem kârı üzerinden ödenecek vergi henüz kesinleşmediği için bir borç karşılığı ayrılması gerekir.
Henüz kesinleşmemiş ancak ödenmesi beklenen yükümlülükler karşılık hesaplarında izlenir.
2
Hesap seçimi yapmak
Gider tarafı için 691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (borç), karşılık tarafı için 370 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (alacak) hesapları seçilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre kurumlar vergisi karşılığı bu hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Kurumlar vergisi karşılığı ayrılması
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru →

İşletme, 31.12.202531.12.2025 tarihinde pazarlama departmanı tarafından kullanılan ancak faturası henüz ulaşmayan bir reklam hizmeti için 20.00020.000 TL tutarında maliyet gideri karşılığı ayırmıştır. 15.01.202615.01.2026 tarihinde söz konusu hizmete ilişkin fatura 24.00024.000 TL ana para (matrah) ve %20\%20 KDV tutarıyla gelmiş, bedeli aynı gün banka aracılığıyla ödenmiştir.

Buna göre, 15.01.202615.01.2026 tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 373 MLT. GİD. KARŞ. 20.00020.000 (B), 191 İND. KDV 4.8004.800 (B), 681 ÖNC. DÖN. GİD. VE ZAR. 4.0004.000 (B) / 102 BANKALAR 28.80028.800 (A)

Cevap

15.01.2026 tarihindeki kayıtta, önceki dönemde ayrılan 20.00020.000 TL tutarındaki '373 Maliyet Giderleri Karşılığı' hesabı borçlandırılarak kapatılmalı; fatura tutarı üzerinden hesaplanan 4.8004.800 TL KDV (24.000×0,2024.000 \times 0,20) '191 İndirilecek KDV' hesabına alınmalı; karşılığı aşan 4.0004.000 TL'lik (24.000−20.00024.000 - 20.000) gider farkı ise '681 Önceki Dönem Gider ve Zararları' hesabına kaydedilerek toplam ödeme '102 Bankalar' hesabından çıkılmalıdır.
Doğru yevmiye kaydında, 31.12.202531.12.2025 tarihinde pasife kaydedilen 20.00020.000 TL tutarındaki borç karşılığı (373) borçlandırılarak kapatılmıştır. Faturadaki 24.00024.000 TL'lik matrahın karşılığı aşan 4.0004.000 TL'si, giderin ait olduğu dönem geçmiş yıl olduğu için '681 Önceki Dönem Gider ve Zararları' hesabına kaydedilmiştir. Faturanın %20\%20 KDV'si (4.8004.800 TL) yasal olarak cari dönemde indirilebileceği için '191 İndirilecek KDV' hesabına borç yazılmış ve toplam ödeme tutarı olan 28.80028.800 TL '102 Bankalar' hesabından alacaklandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Karşılık hesabının kapatılması
373 Maliyet Giderleri Karşılığı hesabı 20.00020.000 TL borçlandırılır.
Önceki dönem sonunda tahakkuk ettirilen borç gerçekleştiği için karşılık hesabı ters kayıtla kapatılmalıdır.
2
KDV hesaplaması
24.000×0,20=4.80024.000 \times 0,20 = 4.800 TL KDV.
Fatura cari dönemde geldiği için KDV bu dönemin indirilecek KDV'si olarak kaydedilir.
3
Gider farkının belirlenmesi
24.000−20.000=4.00024.000 - 20.000 = 4.000 TL gider farkı.
Fiili gider tutarı tahmini karşılık tutarını aştığı için aradaki fark önceki döneme ait bir maliyet düzeltmesi niteliğindedir.
4
Yevmiye kaydının tamamlanması
Borç tarafına 373, 191 ve 681; alacak tarafına ise 102 Bankalar (28.80028.800 TL) yazılır.
Çift taraflı kayıt sistemi gereği toplam ödeme pasif çıkışı olarak bankalar hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Maliyet Giderleri Karşılığı ve Dönemsellik Esası

İpuçları

1
Önceki dönem sonunda ayrılan karşılık tutarının ne kadar olduğunu ve bu tutarın nasıl kapatılması gerektiğini düşünün.
2
Fatura tutarı ile karşılık tutarı arasındaki farkın hangi döneme ait olduğunu ve hangi sonuç hesabına yazılması gerektiğini belirleyin.
3
KDV tutarının fatura ana parası üzerinden hesaplanacağını ve karşılık hesabının sadece kendi bakiyesi kadar kapatılabileceğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan tutarın fatura tutarından daha yüksek olması durumunda (örneğin faturanın 18.00018.000 TL gelmesi) hangi hesabın (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) kullanılacağını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 17Soru →

İşletme, 10.03.202610.03.2026 tarihinde vadesi dolan 60.00060.000 TL tutarındaki kısa vadeli banka kredisini ve bu krediye ait 6.0006.000 TL tutarındaki faizi bankadaki mevduat hesabından ödemiştir. Buna göre, söz konusu ödeme işleminin kaydedildiği yevmiye maddesinde aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 780 Finansman Giderleri hesabı 6.0006.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Ödenen faiz tutarı olan 6.0006.000 TL, 780 Finansman Giderleri hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Krediye ilişkin ödenen 6.0006.000 TL tutarındaki faiz, işletmenin katlandığı bir borçlanma maliyetidir ve Tekdüzen Hesap Planı gereği 780 Finansman Giderleri hesabının borç tarafında izlenmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Ödeme tutarlarının ayrıştırılması
Anapara: 60.00060.000 TL, Faiz: 6.0006.000 TL, Toplam Ödeme: 66.00066.000 TL.
Yevmiye kaydında anapara borç azalışı, faiz ise gider olarak ayrı ayrı gösterilmelidir.
2
Anapara ödemesinin kaydedilmesi
300 Banka Kredileri hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.
Ödenen kredi anaparası, pasif karakterli olan banka kredileri borcunu azaltır.
3
Faiz giderinin kaydedilmesi
780 Finansman Giderleri hesabı 6.0006.000 TL borçlandırılır.
Krediye ilişkin ödenen faizler, dönem içinde gerçekleşen bir finansman gideridir.
4
Nakit çıkışının kaydedilmesi
102 Bankalar hesabı 66.00066.000 TL alacaklandırılır.
İşletmenin banka mevduatından toplam ödeme tutarı kadar bir azalış gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Banka kredisi geri ödemelerinde anapara ve faiz ayrımı

İpuçları

1
Kredi ödemesi yapıldığında, anapara borcunu temsil eden hesap ile ödenen faizi temsil eden gider hesabı ayrılmalıdır.
2
Ödenen faiz tutarı olan 6.0006.000 TL, işletme için bir maliyet/gider niteliğindedir.

Daha Fazla Pratik

Bankadan alınan peşin faizli kredilerin ilk kayıt aşamasını inceleyerek 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabının kullanımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 18Soru →

İşletme, %20\%20 KDV dahil 360.000360.000 TL tutarındaki ticari mal siparişi için müşterisinden toplam bedelin %30\%30’u oranında nakit avans almıştır. Malların teslimi sırasında düzenlenen faturada, malın KDV hariç liste fiyatı üzerinden 25.00025.000 TL tutarında ticari iskonto yapıldığı görülmüştür.

Buna göre, malların teslimi ve faturanın düzenlenmesi aşamasında "Alıcılar" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 222.000222.000 TL

Cevap

Malın teslimi aşamasında Alıcılar hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar 222.000222.000 TL'dir.
Doğru hesaplama sürecinde; ilk olarak toplam bedel olan 360.000360.000 TL'nin %30\%30’u hesaplanarak 108.000108.000 TL avans tutarı bulunur. Ardından 360.000360.000 TL'lik bedelin KDV hariç tutarı olan 300.000300.000 TL'den 25.00025.000 TL iskonto düşülerek 275.000275.000 TL net satış bedeli elde edilir. Bu net bedel üzerinden %20\%20 KDV (55.00055.000 TL) hesaplandığında fatura toplamı 330.000330.000 TL olur. Alınan 108.000108.000 TL'lik avans bu toplamdan düşüldüğünde müşteriden beklenen kalan alacak 222.000222.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Alınan sipariş avansının hesaplanması
360.000×0,30=108.000360.000 \times 0,30 = 108.000 TL
Müşteriden toplam KDV dahil bedel üzerinden %30\%30 avans tahsil edilmiştir.
2
Malın KDV hariç liste fiyatının (brüt bedel) belirlenmesi
360.000/1,20=300.000360.000 / 1,20 = 300.000 TL
Ticari iskonto KDV hariç liste fiyatı üzerinden uygulanacaktır.
3
Net satış bedelinin ve KDV matrahının hesaplanması
300.000−25.000=275.000300.000 - 25.000 = 275.000 TL
Liste fiyatından ticari iskonto düşülerek net satış tutarına ulaşılır.
4
Hesaplanan KDV tutarının belirlenmesi
275.000×0,20=55.000275.000 \times 0,20 = 55.000 TL
KDV, iskonto sonrası net tutar üzerinden hesaplanır.
5
Fatura toplamı ve kalan alacak tutarının bulunması
(275.000+55.000)−108.000=222.000(275.000 + 55.000) - 108.000 = 222.000 TL
Toplam fatura bedelinden daha önce alınan avans mahsup edilir; kalan tutar veresiye alacak olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alınan sipariş avansları, mal teslimi gerçekleştiğinde kapatılır ve KDV matrahı belirlenirken ticari iskontolar satış bedelinden düşülür.

İpuçları

1
Faturada yapılan iskontoların KDV matrahını (vergiye tabi tutarı) etkileyeceğini unutmayın.
2
Önce avansın TL tutarını netleştirin, sonra malın KDV'siz fiyatından iskontoyu düşerek net faturayı oluşturun.
3
Toplam fatura bedeli = (Liste Fiyatı - İskonto) + KDV. Kalan Alacak = Fatura Toplamı - Alınan Avans.

Daha Fazla Pratik

Avansın yabancı para birimiyle alınması durumunda oluşacak kur farklarının mal teslimindeki kaydını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam fatura bedeli üzerinden hesaplama yapmak yerine; net mal bedelinin (%70)(\%70)'i ile net KDV'nin (%70)(\%70)'ini toplayarak da sonuca ulaşılabilir, çünkü %30\%30 avans aslında toplam borcun o kısmını kapatmıştır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 19Soru →

İşletme, gelecekte teslim edeceği ticari mallar için bir müşterisinden %20\%20 KDV hariç 30.00030.000 TL tutarındaki bedeli ve KDV tutarını nakit olarak tahsil etmiştir. Bu işlemin kaydedilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşlem sonucunda 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı 30.00030.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Müşterilerden ticari mal tesliminden önce alınan paralar, işletme için bir teslim etme yükümlülüğü doğurduğundan '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabının alacağına kaydedilir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre KDV tutarı bu hesaba dahil edilmeden ayrı bir KDV hesabında (391) izlenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşletme bir müşterisinden ileride yapılacak bir mal teslimi için para almıştır. Bu durum bir 'Alınan Sipariş Avansı'dır.
Henüz mal teslim edilmediği için gelir kaydedilemez, borç (yükümlülük) kaydedilmelidir.
2
Kullanılacak hesapları ve yönlerini belirle
100 Kasa (Borç: 36.00036.000 TL), 340 Alınan Sipariş Avansları (Alacak: 30.00030.000 TL), 391 Hesaplanan KDV (Alacak: 6.0006.000 TL)
Kasa aktif bir hesap olarak artış nedeniyle borçlanır; 340 ve 391 pasif/yükümlülük karakterli hesaplar olarak artış nedeniyle alacaklanır.

Anahtar Kavram

Alınan Sipariş Avansları (340) hesabının işleyişi
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru →

İşletme, satıcı bir firmaya olan 15.00015.000 TL tutarındaki senetsiz (veresiye) borcu karşılığında bir bono düzenleyerek teslim etmiştir. Bu işlemin muhasebe kaydına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar hesabı borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin senetsiz borcunu senetli borca dönüştürmesi durumunda 320 Satıcılar hesabı borçlandırılır.
İşletme senetsiz bir borcunu senetli borca dönüştürdüğünde, mevcut olan senetsiz borç (Satıcılar hesabı) kapanır veya azalır. Pasif karakterli hesaplardaki azalışlar hesabın borç tarafına kaydedildiğinden, Satıcılar hesabı borçlandırılır. Karşılığında senet verildiği için ise Borç Senetleri hesabı alacaklandırılarak yeni borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek.
Senetsiz bir borcun (veresiye) senetli borca dönüştüğü tespit edilir.
Kaydedilecek hesapları belirlemek için işlemin özü anlaşılmalıdır.
2
Hesapların artış ve azalış yönlerini analiz etmek.
Senetsiz borç (320320 Satıcılar) azalırken, senetli borç (321321 Borç Senetleri) artmaktadır.
Muhasebenin çift taraflı kayıt sistemine göre borç ve alacak taraflarını belirlemek gerekir.
3
Yevmiye kaydını oluşturmak.
320320 Satıcılar hesabı borçlandırılır, 321321 Borç Senetleri hesabı alacaklandırılır.
Pasif karakterli bir hesap azaldığında borçlandırılır, arttığında ise alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Ticari borçların nitelik değiştirmesi ve pasif hesapların işleyişi.

İpuçları

1
Bu işlemde bir borç türü azalırken diğer bir borç türü artmaktadır.
2
Senetsiz ticari borçlar '320 Satıcılar', senetli ticari borçlar ise '321 Borç Senetleri' hesabında izlenir.
3
Pasif hesaplar azaldığında borçlandırılır. Burada senetsiz borcun kapandığını düşünerek kayıt yapmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Borç senetlerinin dönem sonundaki değerlemesi (reeskont işlemleri) konusuna göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 15Sonraki
Yabancı Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin