Kambiyo ve Dış Ticaret İşlemleri

22 soru

Soru 1Soru

Banka muhasebesi ve kambiyo işlemleri standartlarına göre; bankalar tarafından nakit (fiziki) olarak alınıp satılan, banka kasasında fiziki varlığı bulunan yabancı paralara ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Efektif

Cevap

Banka kasasında nakit olarak bulunan yabancı paralar 'Efektif' olarak adlandırılır.
Banka muhasebesinde, bankanın kasasına giren veya çıkan fiziksel yabancı paralar 'Efektif' olarak tanımlanır. Bu kavram, bankanın elinde bulunan nakit yabancı para mevcudunu ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Yabancı paranın işlem biçimini analiz edin.
Soruda paranın 'nakit' ve 'fiziki' olduğu vurgulanmaktadır.
Banka muhasebesinde paranın fiziksel durumu muhasebe kodunu ve tanımını değiştirir.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) kavramlarını karşılaştırın.
Nakit yabancı paralar 'Efektif', kaydi olanlar ise 'Döviz' kategorisine girer.
Kambiyo işlemlerinde bu iki kavramın ayrımı temel bir muhasebe kuralıdır.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Ayrımı

İpuçları

1
Cebinizdeki nakit dolar ile banka hesabınızdaki dolar arasındaki farkı düşünün.
2
Bankaların 'Efektif Deposu' hesabında ne sakladığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Efektif alış/satış kurları ile döviz alış/satış kurları arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 2Soru

Banka muhasebesi ve kambiyo işlemleri uygulamasına göre; bir banka müşterisinden 1.0001.000 USD tutarında nakit (efektif) yabancı parayı 11 USD =30= 30 TL kuru üzerinden satın almıştır. Dönem sonunda yapılan değerleme işleminde efektif alış kuru 11 USD =33= 33 TL olarak belirlenmiştir. Bu bilgilere göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken kur değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 646 Kambiyo Karları hesabı 3.0003.000 TL tutarında alacaklandırılır.

Cevap

Dönem sonu kur değerlemesi sonucunda oluşan 3.0003.000 TL tutarındaki olumlu kur farkı, 646 Kambiyo Karları hesabına alacak kaydedilir.
Banka lehine oluşan kur farkları, gelir niteliği taşıdığı için dönem sonunda 646 Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir. Soru verilerine göre 3030 TL'den alınan efektifin değeri 3333 TL'ye yükselmiş ve 3.0003.000 TL tutarında olumlu kur farkı doğmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Alış tarihindeki toplam Türk Lirası değerini hesaplayınız.
1.000 USD×30 TL/USD=30.000 TL1.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 30.000 \text{ TL}
Varlığın başlangıçtaki kayıtlı değerini belirlemek için gereklidir.
2
Dönem sonu değerleme kuruna göre toplam Türk Lirası değerini hesaplayınız.
1.000 USD×33 TL/USD=33.000 TL1.000 \text{ USD} \times 33 \text{ TL/USD} = 33.000 \text{ TL}
Varlığın dönem sonundaki güncel değerini belirlemek için gereklidir.
3
Kur farkını ve kar/zarar durumunu saptayınız.
33.000 TL30.000 TL=3.000 TL(Kar)33.000 \text{ TL} - 30.000 \text{ TL} = 3.000 \text{ TL} (\text{Kar})
Güncel değer kayıtlı değerden yüksek olduğu için banka lehine kur farkı oluşmuştur.
4
Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na göre muhasebe kaydını belirleyiniz.
011 Efektif Deposu (Borç) 3.0003.000 TL ve 646 Kambiyo Karları (Alacak) 3.0003.000 TL
Varlıktaki artış ilgili aktif hesaba borç, oluşan gelir ise gelir hesabına alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde fiziki yabancı paraların (efektif) değerlemesi ve olumlu kur farklarının 646 Kambiyo Karları hesabında izlenmesi.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

ABC Bankası, bir müşterisi lehine 100.000100.000 USD tutarında görüldüğünde ödemeli bir ithalat akreditifi açmıştır. İşlemle ilgili veriler aşağıdaki gibidir:

İşlem DetayıDeğer
Akreditif Tutarı100.000100.000 USD
İşlem Tarihi Döviz Satış Kuru11 USD =32,50= 32,50 TL
Alınan Nakit Karşılık (Teminat) Oranı%10\%10
Tahsil Edilen Komisyon Oranı%0,2\%0,2

Buna göre, akreditifin açılması aşamasında bankanın yapması gereken nazım hesap kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.250.0003.250.000 TL tutarında "910 Gayrinakdi Krediler" borçlu, "911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı" alacaklı

Cevap

Banka, akreditif açılışını 100.000100.000 USD ×32,50\times 32,50 TL =3.250.000= 3.250.000 TL tutarı üzerinden "910 Gayrinakdi Krediler" ve "911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı" hesaplarını karşılıklı çalıştırarak kaydetmelidir.
Banka muhasebesi standartlarına göre, akreditif gibi gayrinakdi krediler açıldıklarında banka için bir ödeme taahhüdü oluştururlar. Bu taahhüt, işlem tarihindeki döviz kuru üzerinden TL'ye çevrilerek (3.250.0003.250.000 TL) nazım hesaplarda tam tutarıyla kaydedilir. Alınan nakit karşılıklar veya komisyonlar bilanço içi hesaplarda (mevduat ve gelir hesapları) ayrıca takip edilse de, bankanın riskini gösteren nazım hesap kaydı akreditifin brüt tutarı üzerinden gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif tutarının Türk Lirası cinsinden değerini hesaplayın.
100.000100.000 USD ×32,50\times 32,50 TL =3.250.000= 3.250.000 TL
Banka kayıtları ulusal para birimi (TL) üzerinden tutulur; bu nedenle döviz tutarı işlem tarihindeki kurla çevrilmelidir.
2
İşlemin banka için niteliğini belirleyin.
Akreditif açılması banka için bir "Gayrinakdi Kredi" (Bilanço dışı taahhüt) niteliğindedir.
Banka, müşterisi adına ödeme yapma taahhüdü altına girdiği için bu bir nakit dışı kredi işlemidir.
3
Nazım hesap kaydı için kullanılacak tutarı belirleyin.
Nazım hesap kaydı, nakit karşılık düşülmeden toplam taahhüt tutarı olan 3.250.0003.250.000 TL üzerinden yapılır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, gayrinakdi krediler riskin tamamını gösterecek şekilde tam tutarlarıyla nazım hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Gayrinakdi Kredilerin (Akreditif) Nazım Hesaplarda İzlenmesi

İpuçları

1
Bankanın akreditif açması, ileride bir ödeme yapma sözü verdiği anlamına gelir; bu tür sözler bilanço dışında nerede izlenir?
2
İşlem tarihinde kurun 32,5032,50 TL olduğunu unutmayın ve toplam taahhüdün alınan teminatlarla (nakit karşılık) netleştirilmeden kaydedilmesi gerektiğini hatırlayın.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planında 910 kodu 'Gayrinakdi Krediler'i, 911 kodu ise bu kredilerin karşılığını temsil eden alacaklı hesabı ifade eder. Toplam risk 100.000100.000 USD karşılığı TL'dir.

Daha Fazla Pratik

Akreditif bedeli yurt dışındaki satıcıya ödendiğinde, daha önce açılan bu nazım hesapların nasıl kapatılacağını ve nakit karşılığın nasıl mahsup edileceğini inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

Bir ticari bankanın müşterisi, yurt dışındaki bir firmaya olan 50.00050.000 USD tutarındaki ithalat borcunu ödemek amacıyla bankasına transfer talimatı vermiştir. Banka, 11 USD =33= 33 TL spot kur üzerinden müşterinin mevduat hesabından gerekli tutarı tahsil ederek muhabir banka aracılığıyla havaleyi gerçekleştirmiştir. Buna göre, bu işleme ilişkin banka kayıtlarında yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 061 Yurtdışı Bankalar (Döviz Deposu) hesabı 50.00050.000 USD tutarında alacaklandırılır.

Cevap

061 Yurtdışı Bankalar (Döviz Deposu) hesabının 50.00050.000 USD tutarında alacaklandırılması doğrudur.
İthalat transferi, bankanın yurt dışındaki muhabir bankalar nezdindeki kaydi yabancı para varlıklarından (döviz) yapılır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bu varlıklar '061 Yurtdışı Bankalar' veya genel olarak 'Döviz Deposu' olarak adlandırılan hesaplarda takip edilir. İşlem sonucunda bankanın bu varlıkları azaldığı için ilgili hesap alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin TL karşılığının hesaplanması
50.000×33=1.650.00050.000 \times 33 = 1.650.000 TL
Bankanın müşteriden tahsil edeceği TL tutarını belirlemek için güncel kur kullanılır.
2
Müşterinin mevduat hesabının borçlandırılması
300 Mevduat (TL) hesabı 1.650.0001.650.000 TL borçlandırılır.
Müşterinin bankaya olan yükümlülüğü (mevduatı) bedelin tahsili ile azalır.
3
Döviz pozisyon kayıtlarının yapılması
290 Pozisyon (TL) Alacak / 291 Pozisyon (USD) Borç
Banka döviz satışı yaptığı için döviz pozisyonunun dengelenmesi gerekir.
4
Varlık hesabından çıkışın kaydedilmesi
061 Yurtdışı Bankalar (veya Döviz Deposu) 50.00050.000 USD Alacak
Bankanın yurt dışındaki muhabir hesabı üzerinden ödeme yapıldığı için varlık kaleminde azalış kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Döviz ve Efektif Ayırımı

İpuçları

1
İşlemin 'fiziki nakit' mi yoksa 'hesaptan hesaba transfer' mi olduğuna dikkat edin.
2
Bankanın varlıklarındaki azalışın (transfer edilen tutar) hangi tarafa kaydedilmesi gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İthalat akreditifi açılması durumunda hangi nazım hesapların çalışacağını ve döviz pozisyon hesabının ne zaman devreye gireceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru

ABC Bankası, yurt dışındaki muhabir banka nezdindeki hesabında bulunan 10.00010.000 USD tutarındaki dövizi, nakit olarak çekerek banka bünyesindeki merkez kasasına (efektif deposuna) aktarmıştır. İşlem tarihinde bankanın uyguladığı döviz alış kuru 11 USD =32,20= 32,20 TL, efektif alış kuru ise 11 USD =32,00= 32,00 TL'dir. Bankanın kayıtlarında söz konusu dövizler 32,2032,20 TL kurundan izlenmektedir.

Bu işleme ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 656 Kambiyo Zararları hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılır.

Cevap

656 Kambiyo Zararları hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılır.
Banka muhasebesinde 'döviz' (kaydi yabancı para) ile 'efektif' (fiziki yabancı para) kurları farklılık gösterir. Genellikle efektif alış kuru, fiziksel taşıma ve depolama maliyetleri nedeniyle döviz alış kurundan daha düşüktür. Banka kendi bünyesindeki döviz varlığını efektif varlığına dönüştürdüğünde, kayıtlı değeri olan 322.000322.000 TL yerine 320.000320.000 TL değerinde bir varlık elde etmiş olur. Aradaki 2.0002.000 TL'lik fark varlık değerindeki azalışı temsil ettiğinden 656 Kambiyo Zararları hesabına borç kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Çıkan varlığın (Döviz) TL değerini hesapla
10.000×32,20=322.00010.000 \times 32,20 = 322.000 TL
Yurt dışı bankadaki dövizler banka kayıtlarında döviz alış kuru üzerinden izlenmektedir.
2
Giren varlığın (Efektif) TL değerini hesapla
10.000×32,00=320.00010.000 \times 32,00 = 320.000 TL
Kasaya giren fiziki yabancı paralar bankanın efektif alış kuru üzerinden kaydedilmelidir.
3
Kur farkını ve işlem sonucunu belirle
322.000320.000=2.000322.000 - 320.000 = 2.000 TL (Zarar)
Daha yüksek değerli bir varlık (döviz) daha düşük değerli bir varlığa (efektif) dönüştüğü için değer azalışı oluşmuştur.
4
Muhasebe kaydını oluştur
Borç: 011 Efektif Deposu (320.000320.000); Borç: 656 Kambiyo Zararları (2.0002.000); Alacak: 061 Yurt Dışı Bankalar (322.000322.000)
Bankalar Tekdüzen Hesap Planı kuralları gereği aktif hesaplardaki azalış alacağa, artış borca yazılır; gider/zararlar borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif ve döviz kurları arasındaki farkların yönetimi

Daha Fazla Pratik

Bankaların dönem sonu değerlemelerinde kullandıkları kurlar (TCMB Alış Kurları) ile kambiyo karlarının hesaplanmasını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

XYZ Bankası müşterisi, yurt dışındaki bir firmaya olan 20.00020.000 GBP tutarındaki ithalat borcunu, bankadaki vadesiz USD hesabından karşılanmak üzere transfer edilmesini talep etmiştir. İşlem tarihinde bankanın uyguladığı kurlar 11 GBP =42,50= 42,50 TL ve 11 USD =34,00= 34,00 TL'dir. Banka bu işlem için %0,1\%0,1 oranında komisyon ve bu komisyon üzerinden %5\%5 BSMV'yi müşterinin vadesiz TL hesabından tahsil etmiştir. Banka yabancı paraları pozisyon hesapları üzerinden takip etmektedir. Bu bilgilere göre, bankanın yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'Döviz Satış Pozisyonu (GBP)' hesabı 850.000850.000 TL borçlandırılırken, 'Döviz Alış Pozisyonu (USD)' hesabı 850.000850.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Bankanın GBP satıp USD alması nedeniyle 'Döviz Satış Pozisyonu (GBP)' hesabının borçlandırılması, 'Döviz Alış Pozisyonu (USD)' hesabının ise alacaklandırılması doğrudur.
Banka muhasebe standartlarına göre, banka bir döviz cinsini (GBP) satıp başka bir döviz cinsini (USD) aldığında, bu işlem yabancı para pozisyon hesapları üzerinden izlenir. GBP satışı nedeniyle 'Döviz Satış Pozisyonu' borçlandırılarak pozisyon azaltılır, USD alışı nedeniyle 'Döviz Alış Pozisyonu' alacaklandırılarak pozisyon artırılır. Bu kayıt, bankanın kambiyo riskini takip etmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Transfer edilecek tutarın TL karşılığını hesapla
20.000 GBP×42,50 TL=850.000 TL20.000 \text{ GBP} \times 42,50 \text{ TL} = 850.000 \text{ TL}
Banka muhasebesinde tüm yabancı para işlemlerinin TL karşılığı üzerinden kaydedilmesi zorunludur.
2
Müşterinin USD hesabından mahsup edilecek tutarı hesapla
850.000 TL/34,00 TL=25.000 USD850.000 \text{ TL} / 34,00 \text{ TL} = 25.000 \text{ USD}
Müşteri borcunu USD ile ödediği için, banka müşteriden 25.00025.000 USD satın almış (Döviz Alış) sayılır.
3
Komisyon ve BSMV tutarlarını hesapla
Komisyon: 850850 TL; BSMV: 42,542,5 TL; Toplam: 892,5892,5 TL
Banka hizmeti karşılığında gelir elde eder ve bu gelir üzerinden yasal vergileri (BSMV) tahsil eder.
4
Pozisyon hesapları arasındaki dengeyi kur
291 (GBP Satış) Borç: 850.000850.000 TL / 290 (USD Alış) Alacak: 850.000850.000 TL
Banka bir dövizi satıp diğerini aldığı (arbitraj benzeri işlem) durumlarda, pozisyon hesapları arasında TL karşılığı üzerinden virman yapılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Yabancı Para Pozisyon Hesaplarının (290/291) İşleyişi

İpuçları

1
Önce transfer edilecek tutarın TL değerini, sonra bu değerin USD karşılığını bulun.
2
Bankanın varlıklarındaki (muhabir banka) ve borçlarındaki (müşteri mevduatı) azalışların hangi yöne kaydedileceğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Akreditif işlemlerinde teminatların TL veya döviz olarak alınmasının kur farkı kayıtları üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşlemi iki ayrı yevmiye maddesi gibi düşünün: Birincisi bankanın müşteriden USD alması, ikincisi ise bankanın yurt dışına GBP göndermesi. Bu iki kaydı birleştirdiğinizde pozisyon hesapları arasındaki denge netleşecektir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 7Soru

Bir banka müşterisi, yurt dışındaki bir firmaya olan ithalat borcunu ödemek amacıyla bankasından 25.00025.000 USD tutarında transfer yapılmasını talep etmiştir. Banka, işlemi 11 USD =32,40= 32,40 TL satış kuru üzerinden gerçekleştirmiş; ayrıca müşteriden %0,2\%0,2 (binde iki) komisyon ve bu komisyon üzerinden %5\%5 Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) tahsil etmiştir. Transfer tutarı bankanın yurt dışı muhabir banka hesabından karşılanmıştır. Bu bilgilere göre, bankanın yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müşterinin vadesiz TL mevduat hesabına 811.701811.701 TL tutarında borç kaydı yapılır.

Cevap

Müşterinin vadesiz TL mevduat hesabına 811.701811.701 TL borç kaydı yapılması doğrudur.
Banka müşterisi adına transfer gerçekleştirdiğinde, banka aslında müşteriye döviz satmış olur. Banka Muhasebesi TDHP uyarınca, müşterinin TL hesabından dövizin TL karşılığı (810.000810.000 TL), binde iki komisyon (1.6201.620 TL) ve komisyonun %5'i kadar BSMV (8181 TL) olmak üzere toplam 811.701811.701 TL borç kaydedilerek tahsil edilir. Eş zamanlı olarak 290 Kambiyo Pozisyon Eşitliği hesabı döviz bedeli kadar alacaklandırılırken, 520 nolu gelir hesabı ve 380 nolu vergi hesabı da alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz satışının TL karşılığını hesapla
25.00025.000 USD ×32,40\times 32,40 TL/USD =810.000= 810.000 TL
Bankanın müşteriye sattığı dövizin o günkü satış kuru üzerinden değeri bulunur.
2
Komisyon tutarını hesapla
810.000810.000 TL ×0,002=1.620\times 0,002 = 1.620 TL
Banka, işlemin TL karşılığı üzerinden binde iki oranında komisyon almaktadır.
3
BSMV tutarını hesapla
1.6201.620 TL ×0,05=81\times 0,05 = 81 TL
Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, bankanın aldığı komisyon bedeli üzerinden %5 oranında hesaplanır.
4
Toplam tahsilat tutarını belirle
810.000+1.620+81=811.701810.000 + 1.620 + 81 = 811.701 TL
Müşterinin hesabından döviz bedeli, komisyon ve vergi toplamı kadar çekim yapılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Kambiyo Satış İşlemleri

İpuçları

1
Müşteriden tahsil edilecek toplam tutarı bulmak için önce dövizin TL karşılığını, sonra komisyonu ve vergiyi hesaplamalısınız.
2
BSMV matrahının sadece bankanın elde ettiği komisyon geliri olduğunu unutmayın.
3
Bankanın döviz satması durumunda banka bilançosunda 300 Mevduat (TL) hesabı borçlanırken, 290 Kambiyo Pozisyon Eşitliği (TL) hesabı alacaklanır.

Daha Fazla Pratik

Bankanın aynı miktar dövizi bir müşteriden satın alması (döviz alış kaydı) durumunda muhasebe kayıtlarının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

ABC Bankası, bir ihracatçı müşterisinin yurt dışındaki alıcısından gelen 50.00050.000 USD tutarındaki ihracat bedelini, müşterinin talimatı doğrultusunda Döviz Alım Belgesi (DAB) düzenleyerek Türk lirasına çevirmiş ve gerekli komisyon kesintisini yaptıktan sonra kalan tutarı müşterinin vadesiz TL mevduat hesabına aktarmıştır. İşlemle ilgili veriler şöyledir:

- Banka Döviz Alış Kuru: 11 USD = 33,0033,00 TL
- Bankanın İşlem Tarihindeki Defter (Değerleme) Kuru: 11 USD = 33,2033,20 TL
- Bankanın Uyguladığı Komisyon Oranı: %0,4\%0,4 (İşlem tutarı üzerinden)

Buna göre, bankanın bu işleme ilişkin yapacağı muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem sonucunda bankanın "011 Efektif Deposu" hesabına 50.00050.000 USD borç kaydı yapılır.

Cevap

İşlem sonucunda bankanın "011 Efektif Deposu" hesabına 50.00050.000 USD borç kaydı yapılır ifadesi yanlıştır.
Soruda belirtilen işlem bir yurt dışı transferi (havale) mahiyetindedir. Bankacılık muhasebesinde, bankanın kasasına fiziksel olarak girmeyen, hesaplar arası transfer yoluyla gelen yabancı paralar 'Döviz' olarak adlandırılır ve '060 Yurt Dışı Bankalar' gibi hesaplarda izlenir. '011 Efektif Deposu' hesabı ise sadece banka şubesine nakit olarak yatırılan yabancı paralar için kullanılır. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz alış tutarının TL karşılığını hesapla.
50.000 USD×33,00 TL/USD=1.650.000 TL50.000 \text{ USD} \times 33,00 \text{ TL/USD} = 1.650.000 \text{ TL}
Müşteriye ödenecek brüt TL tutarını belirlemek için.
2
Banka komisyonunu hesapla.
1.650.000 TL×0,004=6.600 TL1.650.000 \text{ TL} \times 0,004 = 6.600 \text{ TL}
İşlemden yapılacak kesintiyi bulmak için.
3
Bankanın defter değeri üzerinden pozisyon tutarını hesapla.
50.000 USD×33,20 TL/USD=1.660.000 TL50.000 \text{ USD} \times 33,20 \text{ TL/USD} = 1.660.000 \text{ TL}
291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği hesabına yapılacak kaydı belirlemek için.
4
Kambiyo karını hesapla.
1.660.000 TL (Defter Deg˘eri)1.650.000 TL (Alıs¸ Tutarı)=10.000 TL1.660.000 \text{ TL (Defter Değeri)} - 1.650.000 \text{ TL (Alış Tutarı)} = 10.000 \text{ TL}
Bankanın kur farkından elde ettiği geliri belirlemek için.
5
İşlemin niteliğine göre doğru hesap kodunu seç.
Gelen bedel transfer olduğu için 060 Yurt Dışı Bankalar hesabı borçlandırılır; 011 Efektif Deposu sadece fiziksel nakit girişlerinde kullanılır.
Döviz ve efektif kavramları arasındaki farkı uygulamak için.

Anahtar Kavram

Bankalarda Döviz Alım İşlemleri ve Kambiyo Pozisyon Muhasebesi

Daha Fazla Pratik

Bankanın aynı dövizi müşteriye daha yüksek bir kurdan sattığı (Döviz Satım Belgesi - DSB) durumdaki kambiyo zararı oluşumunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 9Soru

Bir banka, müşterisi adına gelen 50.00050.000 USD tutarındaki vesaik mukabili ithalat bedelinin tahsili için müşterisinden talimat almıştır. Banka, bedeli müşterinin TL vadesiz mevduat hesabından tahsil ederek yurt dışındaki muhabir banka hesabına transfer etmiştir. İşlem gününde bankanın USD satış kuru 32,4032,40 TL olup, banka ayrıca 1.0001.000 TL komisyon ve bu komisyon üzerinden %5\%5 BSMV tahsil etmiştir. Bu bilgilere göre, bankanın yapacağı ana muhasebe kaydıyla (bilanço hesapları) ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 291291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği hesabına 1.620.0001.620.000 TL alacak kaydedilir.

Cevap

Banka döviz satışı gerçekleştirdiği için 291291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği hesabına işlem tarihindeki satış kuru üzerinden hesaplanan 1.620.0001.620.000 TL alacak kaydedilmelidir.
Döviz satış işlemlerinde banka, müşteriden tahsil ettiği TL bedelini (komisyon hariç) 291291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği hesabının alacağına kaydeder. 50.00050.000 USD'nin 32,4032,40 TL satış kuru üzerinden karşılığı olan 1.620.0001.620.000 TL, döviz pozisyonunun TL dengesini kurmak amacıyla alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz bedelinin TL karşılığını hesapla
50.00050.000 USD ×\times 32,4032,40 TL/USD = 1.620.0001.620.000 TL
Banka müşteriye döviz satmaktadır, bu yüzden bankanın satış kuru kullanılır.
2
Vergi ve toplam tahsilat tutarını hesapla
BSMV: 1.0001.000 TL ×\times %5\%5 = 5050 TL; Toplam: 1.620.000+1.000+50=1.621.0501.620.000 + 1.000 + 50 = 1.621.050 TL
Müşterinin TL hesabından döviz bedeli, komisyon ve yasal vergiler birlikte tahsil edilir.
3
Yevmiye kaydı yapısını oluştur
Borç: 300300 Mevduat (1.621.0501.621.050 TL); Alacak: 291291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği (1.620.0001.620.000 TL), 600600 Komisyon Gelirleri (1.0001.000 TL), 380380 Ödenecek Vergi ve Fonlar (5050 TL)
Kambiyo işlemlerinde banka hesap planı uyarınca TL karşılıkları 291291 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde kambiyo işlemlerinin ikili kayıt sistemi (Position Accounting) ve yasal yükümlülükler (BSMV) ile takibi.

İpuçları

1
Bankanın döviz sattığı işlemlerde hangi kurun kullanılacağını düşünün.
2
Banka muhasebesinde TL tutarların ve döviz adetlerinin hangi ayrı hesaplarda takip edildiğini hatırlayın (290290 vs 291291).
3
Mevduat hesabından yapılan toplam çıkışın; döviz bedeli, komisyon ve BSMV toplamı olması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Bankanın aynı işlemi efektif (nakit yabancı para) ile yapması durumundaki kasa kayıt farklılıklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 10Soru

Bir banka, müşterisinden 8.0008.000 USD tutarında nakit yabancı parayı (efektif) 34,2534,25 TRY kurundan satın almış ve işlem karşılığı olan tutarı müşteriye Türk lirası olarak banka kasasından nakden ödemiştir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bu işlemin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki kayıtlardan hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 011 Efektif Deposu (8.0008.000 USD), Alacak: 291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği (8.0008.000 USD); Borç: 290 Kambiyo İşlemleri (274.000274.000 TRY), Alacak: 010 Kasa (274.000274.000 TRY)

Cevap

Efektif satın alma işleminde, bankanın yabancı para mevcudu artarken Türk lirası mevcudu azalmaktadır. Bu durum banka muhasebesinde yabancı para bacağı için 'Borç: 011 Efektif Deposu / Alacak: 291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği' ve Türk lirası bacağı için 'Borç: 290 Kambiyo İşlemleri / Alacak: 010 Kasa' kayıtlarının eş zamanlı yapılmasını gerektirir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre döviz veya efektif alım işlemlerinde; yabancı para cinsinden aktif hesap (011 Efektif Deposu) borçlandırılırken, buna karşılık gelen yabancı para pozisyon hesabı (291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği) alacaklandırılır. Eş zamanlı olarak, bu işlemin Türk lirası karşılığı tutarında Türk lirası pozisyon hesabı (290 Kambiyo İşlemleri) borçlandırılır ve ödemenin yapıldığı hesap (010 Kasa) alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin Türk lirası karşılığını hesaplayınız.
8.000 USD×34,25 TRY/USD=274.000 TRY8.000 \text{ USD} \times 34,25 \text{ TRY/USD} = 274.000 \text{ TRY}
Yevmiye kaydının Türk lirası bacağında kullanılacak tutarın belirlenmesi gerekir.
2
Yabancı para (efektif) artışını ve pozisyon etkisini kaydediniz.
Borç: 011011 Efektif Deposu (8.0008.000 USD), Alacak: 291291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği (8.0008.000 USD)
Bankaya giren fiziksel yabancı para varlık hesabında izlenirken, pozisyon eşitliği hesabı ile denkleştirilir.
3
Türk lirası ödemesini ve karşılık gelen pozisyon kaydını yapınız.
Borç: 290290 Kambiyo İşlemleri (274.000274.000 TRY), Alacak: 010010 Kasa (274.000274.000 TRY)
Kasadan çıkan Türk lirası kaydedilirken, kambiyo işlemleri hesabı üzerinden pozisyonun Türk lirası karşılığı izlenir.

Anahtar Kavram

Banka Kambiyo Pozisyonu ve Çift Kayıt Sistemi

İpuçları

1
Banka muhasebesinde yabancı para işlemlerinde 290 ve 291 nolu pozisyon hesaplarının kullanılması zorunludur.
2
İşlem 'Efektif Alışı' olduğu için bankanın döviz kasası (011) artmalı, Türk lirası kasası (010) azalmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi 'Arbitraj' (Dolar satıp Euro alma) senaryosu için pozisyon hesaplarını kullanarak kurgulayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

Bir banka, müşterisinin talebi üzerine 100.000100.000 USD tutarında bir ithalat akreditifi açmıştır. Banka, akreditif bedelinin %20\%20’sini nakit teminat (margin) olarak müşterinin USD cinsinden vadesiz mevduat hesabından tahsil ederek ilgili teminat hesabına aktarmıştır. Akreditif açılışında kur 11 USD = 32,0032,00 TRY olup, dönem sonu değerleme gününde kur 11 USD = 35,5035,50 TRY'ye yükselmiştir. Buna göre, bankanın dönem sonunda nakit teminat tutarı için yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 291291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı 70.00070.000 / Alacak: 410410 İthalat Teminatları 70.00070.000

Cevap

Bankanın dönem sonunda nakit teminat tutarı için yapması gereken kayıt; 291291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabının 70.00070.000 TRY borçlandırılması ve 410410 İthalat Teminatları hesabının 70.00070.000 TRY alacaklandırılmasıdır.
Doğru cevap, kur artışı nedeniyle bankanın yükümlülüğü olan ithalat teminatlarının TRY değerinin artmasını yansıtan kayıttır. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na göre, dövizli bir pasif hesapta kur nedeniyle oluşan artışlar ilgili hesabın (410) alacağına, pozisyon eşitliğini sağlamak üzere de 291 nolu hesabın borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Nakit teminat tutarını döviz cinsinden hesapla
100.000 USD×%20=20.000 USD100.000 \text{ USD} \times \%20 = 20.000 \text{ USD}
İthalat akreditiflerinde bankanın aldığı teminat, belirlenen oran üzerinden hesaplanır.
2
Açılış ve değerleme tarihlerindeki TRY karşılıklarını hesapla
Açılış: 20.000×32,00=640.000 TRY20.000 \times 32,00 = 640.000 \text{ TRY}; Değerleme: 20.000×35,50=710.000 TRY20.000 \times 35,50 = 710.000 \text{ TRY}
Kur farkını bulmak için her iki tarihteki Türk Lirası değerleri tespit edilmelidir.
3
Oluşan kur farkını tespit et
710.000640.000=70.000 TRY710.000 - 640.000 = 70.000 \text{ TRY}
Döviz kurundaki yükseliş, bankanın TRY cinsinden yükümlülüğünü artırmıştır.
4
Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre muhasebe kaydını oluştur
Borç: 291291 / Alacak: 410410
Yabancı para cinsinden izlenen pasif hesaplardaki değer artışları, ilgili pasif hesabın alacağına kaydedilirken pozisyon dengesini sağlamak için 291291 nolu hesap borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Yabancı Para Pozisyonu ve Teminat Değerlemesi
Soru 12Soru

Bir banka, müşterisinin talebi üzerine aşağıdaki kambiyo ve arbitraj işlemini gerçekleştirmiştir:

- Müşteriden 30.00030.000 USD tutarında nakit yabancı para (efektif) satın alınmıştır.
- Karşılığında müşterinin vadesiz EUR hesabına 28.00028.000 EUR tutarında döviz (kaydi para) aktarılmıştır.
- Banka, bu işlem için USD alış bedeli üzerinden %1\%1 oranında komisyon tahsil etmiştir.
- İşlemden doğan bakiye farkı ve komisyon tutarı müşterinin vadesiz TL hesabından mahsup edilmiştir.

İşlem anındaki kurlar:

Döviz CinsiEfektif AlışEfektif SatışDöviz AlışDöviz Satış
USD34,5034,50 TRY34,8034,80 TRY34,6034,60 TRY34,9034,90 TRY
EUR37,2037,20 TRY37,8037,80 TRY37,1037,10 TRY37,5037,50 TRY

Buna göre, bankanın bu işleme ilişkin yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (USD) 1.035.0001.035.000 TL borçlandırılır, 291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı (EUR) 1.050.0001.050.000 TL alacaklandırılır ve 300 Mevduat (TL) hesabı 25.35025.350 TL borçlandırılır.

Cevap

Bankanın yapacağı kayıtta USD pozisyon eşitliği 1.035.0001.035.000 TL borçlandırılmalı, EUR pozisyon eşitliği 1.050.0001.050.000 TL alacaklandırılmalı ve fark ile komisyon toplamı olan 25.35025.350 TL müşterinin TL mevduat hesabından tahsil edilmelidir.
Banka muhasebe sisteminde (BTHP), yabancı para satın alındığında '291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı' borçlandırılır, satıldığında ise alacaklandırılır. 30.00030.000 USD efektif alış bedeli 1.035.0001.035.000 TL (Borç) ve 28.00028.000 EUR döviz satış bedeli 1.050.0001.050.000 TL (Alacak) olarak hesaplanır. Aradaki 15.00015.000 TL fark ve 10.35010.350 TL komisyon toplamı olan 25.35025.350 TL müşterinin TL mevduat hesabından tahsil edildiği için 300 nolu hesap borçlandırılır (yükümlülük azalır).

Adım Adım Çözüm

1
USD Efektif alış bedelini hesapla
30.000 USD×34,50 TRY=1.035.000 TL30.000 \text{ USD} \times 34,50 \text{ TRY} = 1.035.000 \text{ TL}
Banka efektif satın aldığı için USD Efektif Alış kuru kullanılır. Bu tutar bankanın USD pozisyonunu artırır (291 USD Borç).
2
EUR Döviz satış bedelini hesapla
28.000 EUR×37,50 TRY=1.050.000 TL28.000 \text{ EUR} \times 37,50 \text{ TRY} = 1.050.000 \text{ TL}
Banka kaydi para (döviz) sattığı için EUR Döviz Satış kuru kullanılır. Bu tutar bankanın EUR pozisyonunu azaltır (291 EUR Alacak).
3
Komisyon tutarını hesapla
1.035.000 TL×0,01=10.350 TL1.035.000 \text{ TL} \times 0,01 = 10.350 \text{ TL}
Soruda belirtildiği üzere USD alış bedeli üzerinden %1\%1 komisyon hesaplanır.
4
Müşteriden tahsil edilecek net TL tutarını belirle
(1.050.0001.035.000)+10.350=25.350 TL(1.050.000 - 1.035.000) + 10.350 = 25.350 \text{ TL}
Döviz satış bedeli ile efektif alış bedeli arasındaki farka komisyon eklenerek müşterinin TL hesabından mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde kambiyo pozisyon eşitleme hesaplarının (291) kullanımı ve efektif/döviz kurları arasındaki farkın uygulanması.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 13Soru

Bir banka, müşterisinden 2.0002.000 USD tutarında nakit yabancı parayı (efektif) satın almıştır. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı (BTHP) çerçevesinde, bu işlem nedeniyle yabancı para mevcudundaki artışın izlendiği "011 Efektif Deposu" hesabı borçlandırılırken; bu kaydın karşılığında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 291 Kambiyo Pozisyonu

Cevap

Bankanın efektif alımında yabancı para mevcudunu artıran 011 Efektif Deposu hesabının karşılığında 291 Kambiyo Pozisyonu hesabı alacaklandırılır.
Banka muhasebesinde yabancı para varlıklarındaki (efektif deposu, yabancı para bankalar vb.) her türlü artış veya azalış, muhasebe kaydının bir tarafında ilgili varlık hesabını, diğer tarafında ise mutlaka aynı yabancı para birimiyle çalışan '291 Kambiyo Pozisyonu' hesabını gerektirir. Bu yapı, bankanın o para birimi üzerindeki net pozisyonunu anlık olarak izlemesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın artışını kaydetmek
011 Efektif Deposu (USD) hesabı 2.0002.000 USD tutarında borçlandırılır.
Banka müşteriden nakit USD aldığı için efektif mevcudu artar.
2
Pozisyon denkleştirmesini yapmak
291 Kambiyo Pozisyonu (USD) hesabı 2.0002.000 USD tutarında alacaklandırılır.
BTHP'ye göre yabancı para varlıklarındaki değişimler ilgili para cinsinden pozisyon hesabıyla dengelenmelidir.
3
TL karşılığını kaydetmek
290 Kambiyo İşlemleri (TL) hesabı borçlandırılırken, 010 Kasa (TL) hesabı alacaklandırılır.
İşlemin Türk Lirası bacağı pozisyon köprüsü üzerinden ayrıca kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Pozisyon Kaydı Mantığı
Soru 14Soru

Bir banka, müşterisinin yurt dışından gelen 10.00010.000 USD tutarındaki çekini (döviz) 33,5033,50 TRY kuru üzerinden satın almış ve işlem karşılığı olan tutarı müşteriye Türk Lirası olarak nakit ödemiştir. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı (BTHP) çerçevesinde, bu işlemin muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı 335.000335.000 TRY tutarında borçlandırılır.

Cevap

291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme Hesabı'nın 335.000335.000 TRY tutarında borçlandırılması doğrudur.
Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na göre döviz alım işlemlerinde, yabancı para tutarı ilgili aktif hesapta (örneğin 102 Bankalar) borç izlenirken, bunun karşılığı olan 290 Kambiyo İşlemleri hesabı alacaklandırılır. Eş zamanlı olarak, ödenen Türk Lirası tutarı için 291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme hesabı borçlandırılır ve ödeme nakit yapıldığı için 010 Kasa hesabı alacaklandırılır. Dolayısıyla 291 nolu hesabın 335.000335.000 TRY borçlandırılması işlem için doğru bir adımdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem türünü ve döviz/efektif ayrımını belirle.
Müşteriden alınan bir çek olduğu için bu bir 'Döviz Alış' işlemidir (Efektif değil).
BTHP'de nakit yabancı paralar 'Efektif', çek veya havale gibi kaydi paralar 'Döviz' olarak adlandırılır.
2
Yabancı para bacağını kaydet.
102 Bankalar (veya Muhabirler) hesabı 10.00010.000 USD borçlandırılır; 290 Kambiyo İşlemleri hesabı 10.00010.000 USD alacaklandırılır.
Bankanın döviz varlığı artarken, bu artışın pozisyon karşılığı yabancı para cinsinden 290 nolu hesapta izlenir.
3
Türk Lirası (karşılık) bacağını kaydet.
291 Kambiyo Pozisyon Eşitleme hesabı 335.000335.000 TRY (10.000×33,5010.000 \times 33,50) borçlandırılır; 010 Kasa hesabı 335.000335.000 TRY alacaklandırılır.
Banka müşteriye TRY ödediği için nakit varlığı azalır ve pozisyonun TL bacağı borç kaydedilerek denge sağlanır.

Anahtar Kavram

BTHP Kambiyo Pozisyon Hesapları (290/291)
Soru 15Soru

Bir banka, bir müşterisinin 60.00060.000 USD tutarındaki vesaik mukabili ithalat bedelini yurt dışındaki ihracatçıya transfer etmek üzere müşteriden ilgili tutarın TRY karşılığını tahsil etmiştir. İşlem tarihinde bankanın uyguladığı döviz satış kuru 34,8034,80 TRY, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz satış kuru (pozisyon değerleme kuru) ise 34,6534,65 TRY’dir. Banka ayrıca bu işlem için müşteriden %0,5\%0,5 oranında komisyonu TRY olarak nakden tahsil etmiştir.

Bankalar Tekdüzen Hesap Planı (BTHP) çerçevesinde, bankanın bu döviz satışı ve pozisyon eşitlemesine ilişkin yapacağı muhasebe kaydında "290 Kambiyo İşlemleri" ve "291 Kambiyo Pozisyonu" hesaplarının kullanımı ile ortaya çıkan kâr/zarar tutarı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 290 Kambiyo İşlemleri hesabı 2.088.0002.088.000 TRY borçlandırılır, 291 Kambiyo Pozisyonu hesabı 2.079.0002.079.000 TRY alacaklandırılır ve 9.0009.000 TRY tutarında kambiyo kârı (646) kaydedilir.

Cevap

Bankanın yapacağı pozisyon eşitleme kaydında '290 Kambiyo İşlemleri' hesabı 2.088.0002.088.000 TRY tutarında borçlandırılırken, '291 Kambiyo Pozisyonu' hesabı 2.079.0002.079.000 TRY tutarında alacaklandırılır ve aradaki 9.0009.000 TRY tutarındaki fark '646 Kambiyo Karları' hesabına alacak kaydedilir.
Banka müşterisine döviz sattığında (vesaik mukabili ödeme), müşteriden tahsil edilen TRY tutarı bankanın satış kuru (34,8034,80) üzerinden hesaplanır ve 290 nolu hesabın borcuna yazılır. Bankanın muhabir bankadaki döviz varlığı veya pozisyonu TCMB kuru (34,6534,65) üzerinden değerlendiği için 291 nolu hesabın alacağına bu değer yazılır. Banka ucuza değerlenen bir varlığı daha pahalıya sattığı için aradaki fark banka lehine kambiyo kârıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bankanın müşteriden tahsil edeceği TRY karşılığını hesaplayın.
60.000 USD×34,80 TRY/USD=2.088.000 TRY60.000 \text{ USD} \times 34,80 \text{ TRY/USD} = 2.088.000 \text{ TRY}
Banka döviz satış işlemini kendi satış kuru üzerinden gerçekleştirir.
2
Satılan dövizin banka pozisyon değerini (TCMB kuru üzerinden) hesaplayın.
60.000 USD×34,65 TRY/USD=2.079.000 TRY60.000 \text{ USD} \times 34,65 \text{ TRY/USD} = 2.079.000 \text{ TRY}
Bankalar döviz pozisyonlarını TCMB kurları üzerinden muhasebeleştirir.
3
Kambiyo kârını belirleyin.
2.088.0002.079.000=9.000 TRY2.088.000 - 2.079.000 = 9.000 \text{ TRY}
Banka dövizi piyasa değerinden daha yüksek bir kurla sattığı için kâr elde etmiştir.
4
Pozisyon eşitleme kaydını oluşturun.
Borç: 290 Kambiyo İşlemleri (2.088.0002.088.000), Alacak: 291 Kambiyo Pozisyonu (2.079.0002.079.000), Alacak: 646 Kambiyo Karları (9.0009.000)
BTHP uyarınca döviz satışı sonrası 290 ve 291 nolu hesaplar bu şekilde karşılaştırılarak eşitleme yapılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Kambiyo Pozisyon Eşitleme ve Kâr Hesaplaması

Daha Fazla Pratik

Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'nda döviz alış (DAB) işlemlerinin muhasebe kayıtlarını ve kâr/zarar yönünü tekrar ediniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 16Soru

Bir banka müşterisi, yurt dışı eğitimi için gerekli olan 5.0005.000 USD tutarındaki dövizi bankasından satın almıştır. Banka, bu işlemin karşılığı olan tutarı müşterinin Türk Lirası vadesiz mevduat hesabından tahsil etmiştir. İşlem tarihindeki banka satış kuru 11 USD = 34,5034,50 TRY olarak belirlenmiştir. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı (BTHP) uyarınca, bu döviz satışı işleminin Türk Lirası karşılığının kaydedildiği yevmiye maddesinde borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vadesiz Ticari Mevduat (TL)

Cevap

Döviz satışı işleminde müşterinin mevduat hesabından tahsilat yapıldığı için 'Vadesiz Ticari Mevduat (TL)' hesabı borçlandırılır.
Banka bir müşterisine döviz sattığında ve bedelini müşterinin TL hesabından tahsil ettiğinde, bankanın müşteriye olan borcu (mevduat) azalır. Pasif karakterli olan mevduat hesaplarındaki azalışlar borç (debit) tarafına kaydedilir. Bu nedenle 'Vadesiz Ticari Mevduat (TL)' hesabı borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
5.0005.000 USD ×34,50\times 34,50 TRY/11 USD = 172.500172.500 TRY.
Muhasebe kayıtları ulusal para birimi cinsinden tutulduğu için işlemin TL değeri bulunmalıdır.
2
TL bacağındaki azalışı kaydediniz.
Vadesiz Ticari Mevduat (TL) hesabı 172.500172.500 TRY tutarında borçlandırılır.
Mevduat hesapları banka için bir borçtur (pasif karakterli). Müşterinin hesabından para çekilmesi bankanın borcunu azaltacağı için borç tarafına kayıt yapılır.
3
Kambiyo işlemi kaydını tamamlayınız.
290 Kambiyo İşlemleri hesabı 172.500172.500 TRY tutarında alacaklandırılır.
BTHP'ye göre döviz satışlarında işlemin TL karşılığı bu hesaba alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Döviz Satışı Kaydı

İpuçları

1
Bankacılıkta mevduat hesapları pasif karakterlidir ve azalışlar borç tarafına yazılır.
2
Müşteri bankadan döviz aldığında banka döviz satmış olur. Banka bu parayı müşterinin hesabından çekiyorsa müşteriye olan borcu azalıyor demektir.
3
Döviz satışı kaydı: Borç Mevduat Hesabı (TL), Alacak 290 Kambiyo İşlemleri (TL) şeklindedir.

Daha Fazla Pratik

Döviz alışı durumunda hangi hesapların borçlandırılacağını düşünerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 17Soru

Bir banka, bir müşterisinin talebi üzerine 75.00075.000 EUR tutarındaki vesaik mukabili ithalat bedelini yurt dışına transfer etmiştir. Banka bu işlem için müşterinin vadesiz TL mevduat hesabını kullanmış; döviz satış kuru olarak 11 EUR = 37,2037,20 TRY uygulanmıştır. Banka bu işlem için 2.0002.000 TRY komisyon ve bu komisyon üzerinden %5\%5 Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) tahsil etmiştir. Ayrıca, kambiyo satış tutarı üzerinden binde 22 (0,0020,002) oranında kambiyo gider vergisi (BSMV) hesaplanmıştır. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı (BTHP) çerçevesinde, bu işleme ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400 Vadesiz Ticari Mevduat hesabı 2.797.6802.797.680 TRY tutarında borçlandırılmalıdır.

Cevap

Vadesiz Mevduat hesabının döviz bedeli, komisyon ve tüm vergilerin toplamı olan 2.797.6802.797.680 TRY tutarında borçlandırılması gereken seçenek doğrudur.
Banka müşterisine döviz sattığında (veya transfer ettiğinde), müşterinin mevduat hesabından dövizin TRY bedeli ile birlikte bankanın aldığı komisyon ve yasal olarak kesilmesi gereken tüm vergiler tahsil edilir. Yapılan hesaplamada döviz bedeli 2.790.0002.790.000 TRY, komisyon 2.0002.000 TRY ve toplam vergi yükü 5.6805.680 TRY (100100 TRY BSMV + 5.5805.580 TRY Kambiyo Gider Vergisi) olarak bulunmuştur. Bu kalemlerin toplamı olan 2.797.6802.797 .680 TRY, mevduat hesabına borç (çıkış) olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz tutarının Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
75.000×37,20=2.790.00075.000 \times 37,20 = 2.790.000 TRY
Müşteriye satılan dövizin banka kayıtlarındaki TRY karşılığını belirlemek için.
2
İşlemle ilgili vergileri hesaplayınız.
Komisyon BSMV: 2.000×0,05=1002.000 \times 0,05 = 100 TRY; Kambiyo Gider Vergisi: 2.790.000×0,002=5.5802.790.000 \times 0,002 = 5.580 TRY; Toplam Vergi: 100+5.580=5.680100 + 5.580 = 5.680 TRY.
Devlete ödenecek olan vergi yükümlülüklerini belirlemek için.
3
Müşterinin hesabından tahsil edilecek toplam tutarı belirleyiniz.
2.790.000+2.000+100+5.580=2.797.6802.790.000 + 2.000 + 100 + 5.580 = 2.797.680 TRY
Mevduat hesabına yapılacak borç kaydının tutarını bulmak için.
4
Bankalar Tekdüzen Hesap Planına uygun yevmiye maddesini kurgulayınız.
Borç: 400 Vadesiz Mevduat (2.797.6802.797.680); Alacak: 291 Kambiyo Pozisyonu (2.790.0002.790.000), 600 Komisyon Gelirleri (2.0002.000), 380 Ödenecek Vergi (5.6805.680).
Banka muhasebe standartlarına göre kaydı tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Kambiyo Satış İşlemlerinin ve Yasal Kesintilerin Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
İşlemde hem bankanın geliri (komisyon) hem de devletin alacağı (iki farklı vergi türü) bulunmaktadır.
2
BTHP sisteminde 290 ve 291 hesapları sadece dövizin TRY karşılığı tutarında çalıştırılır; diğer maliyetler mevduat hesabına yansıtılır.
3
Kambiyo Gider Vergisi (binde 2) satış tutarı (2.790.0002.790.000 TRY) üzerinden, BSMV ise komisyon (2.0002.000 TRY) üzerinden hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Akreditif açılışında tahsil edilen nakit teminatların yabancı para cinsinden izlenmesi ve değerleme farklarının muhasebeleştirilmesi konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 18Soru

Bir banka, müşterisinin ithalat işlemiyle ilgili olarak yurt dışından gönderilen 40.00040.000 USD tutarındaki vesaikleri (belgeleri) teslim almıştır. Banka, söz konusu belgeleri müşterisine teslim edip bedelini tahsil edene kadar bu işlemi nazım hesaplarda takip edecektir. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı (BTHP) uyarınca, bu aşamada yapılacak nazım hesap kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'Gelen Vesaikler' hesabı borçlandırılır, 'Gelen Vesaikler Karşılığı' hesabı alacaklandırılır.

Cevap

Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na göre, henüz bedeli tahsil edilmemiş vesaiklerin teslim alınması durumunda 'Gelen Vesaikler' hesabı borçlandırılırken, 'Gelen Vesaikler Karşılığı' hesabı alacaklandırılmalıdır.
BTHP uyarınca, vesaik mukabili ithalat işlemlerinde bankaya ulaşan belgeler, bedel tahsil edilip belgeler müşteriye teslim edilene kadar mülkiyeti temsil eden bir değer olarak nazım hesaplarda izlenir. Bu kapsamda 'Gelen Vesaikler' hesabı (Borç) ve 'Gelen Vesaikler Karşılığı' hesabı (Alacak) kullanılarak çift taraflı kayıt yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek
İşlem, bankanın bir yükümlülük altına girmediği ancak takip etmesi gereken bir vesaik teslimidir (Vesaik Mukabili İthalat başlangıcı).
Henüz bir ödeme yapılmadığı için bu işlem bir bilanço kalemi değil, bir nazım hesap kalemidir.
2
İlgili hesap grubunu seçmek
BTHP çerçevesinde 9. grup olan 'Nazım Hesaplar' kullanılmalıdır.
Müşteri adına izlenen değerler ve belgeler nazım hesaplarda takip edilir.
3
Borç ve alacak taraflarını belirlemek
910 Gelen Vesaikler (veya Müşterilerimiz Adına Gelen Vesaikler) hesabı borçlandırılır, 911 Gelen Vesaikler Karşılığı hesabı alacaklandırılır.
Aktif karakterli nazım hesaplar, takip edilen değer arttığında borç tarafında çalışır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Nazım Hesapların (Grup 9) İşleyişi

İpuçları

1
Banka, henüz para transferi yapmamış veya tahsilat gerçekleştirmemişse, bu tür 'emanet' niteliğindeki belgeleri bilançonun hangi grubunda takip eder?

Daha Fazla Pratik

Vesaik mukabili ithalat bedeli müşteriden tahsil edildiğinde, nazım hesaplardaki bu kaydın nasıl kapatılacağını (ters kayıt) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru

Bir banka, ithalatçı bir müşterisi lehine 200.000200.000 USD tutarında bir akreditif (L/C) açmıştır. Banka, akreditif şartı gereği bedelin %25\%25'ini müşterinin vadesiz döviz tevdiat hesabından bloke ederek teminat olarak almıştır. Akreditifin açıldığı tarihte kur 11 USD = 32,0032,00 TL iken, dönem sonunda banka tarafından yapılan değerleme işlemlerinde kur 11 USD = 34,5034,50 TL olarak belirlenmiştir. Bu bilgilere göre, bankanın dönem sonunda sadece söz konusu akreditif teminatına (bloke mevduat) ilişkin yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 291 Kambiyo İşlemleri Değerleme Hesabı 125.000125.000 TL borçlandırılır; 401 Döviz Tevdiat Hesabı (Bloke Teminatlar) 125.000125.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Bankanın akreditif teminatına ilişkin değerleme kaydı; 291 Kambiyo İşlemleri Değerleme Hesabı'nın 125.000125.000 TL borçlandırılması ve 401 Döviz Tevdiat Hesabı'nın (Bloke Teminatlar) 125.000125.000 TL alacaklandırılması şeklindedir.
Döviz kurunun yükselmesi durumunda bankanın müşterisine olan TL cinsinden borç yükümlülüğü (mevduat) artmaktadır. Banka muhasebe sisteminde bu artış, '401 Döviz Tevdiat Hesabı'nın alacaklandırılması ve bu yükümlülüğü dengeleyen '291 Kambiyo İşlemleri Değerleme Hesabı'nın borçlandırılmasıyla kaydedilir. 50.00050.000 USD teminat için oluşan 125.000125.000 TL'lik fark bu yöntemle muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif teminat tutarının USD cinsinden hesaplanması
200.000 USD×%25=50.000 USD200.000 \text{ USD} \times \%25 = 50.000 \text{ USD}
Değerleme sadece bilançoda yer alan gerçek hesap (teminat) üzerinden yapılır; akreditifin kalan kısmı nazım hesaplardadır.
2
Dönem sonu kur farkının hesaplanması
34,50 TL32,00 TL=2,50 TL/USD34,50 \text{ TL} - 32,00 \text{ TL} = 2,50 \text{ TL/USD}
Dönem sonu kuru ile açılış kuru arasındaki fark değerleme tutarını belirler.
3
Toplam TL değerleme farkının bulunması
50.000 USD×2,50 TL=125.000 TL50.000 \text{ USD} \times 2,50 \text{ TL} = 125.000 \text{ TL}
Yabancı para birimi başına düşen fark ile toplam döviz tutarı çarpılarak değerleme matrahı bulunur.
4
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre muhasebe kaydının oluşturulması
Borç: 291 Kambiyo İşlemleri Değerleme Hesabı, Alacak: 401 Döviz Tevdiat Hesabı
Döviz kurundaki artış bankanın yükümlülüğünü artırdığı için 401 nolu hesap alacaklandırılır, denkleştirici hesap olan 291 ise borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Kambiyo Pozisyonu ve Teminat Değerlemesi

İpuçları

1
Akreditif bedelinin tamamı mı yoksa sadece bankanın kasasına giren/bloke edilen teminat mı bilançoda yer alır?
2
200.000200.000 USD'nin %25\%25 teminatını bulduktan sonra, kur farkı olan 2,502,50 TL ile çarparak değerleme tutarına ulaşın.
3
Bankanın döviz borcu (mevduat) değer kazandığında banka açısından TL bazında bir yükümlülük artışı doğar; pasif hesaplar alacak taraflı çalışır.

Daha Fazla Pratik

Akreditif taahhüdünün kalan kısmının nazım hesaplarda (910/960910/960 nolu hesaplar) nasıl değerleneceğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 20Soru

Bir banka, bir müşterisinden nakit olarak 10.00010.000 USD (efektif) satın almıştır. Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bankanın satın aldığı bu fiziksel yabancı paraların (USD) girişinin kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 011 Efektif Deposu

Cevap

Bankanın satın aldığı fiziksel yabancı paralar 011 Efektif Deposu hesabına kaydedilir.
Banka muhasebesinde, bankanın elinde bulunan fiziksel (nakit) yabancı paralar 'Efektif' olarak adlandırılır ve bu varlıklar Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'nda 011 Efektif Deposu hesabında takip edilir. İşlem bir satın alma olduğu için bankanın efektif varlıklarında artış meydana gelmiş ve ilgili hesap borçlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle.
Müşteriden nakit yabancı para (efektif) satın alınması.
İşlemin hangi hesap grubuna gireceğini anlamak için varlık türünü belirlemek gerekir.
2
Bankalar Tekdüzen Hesap Planı'ndaki karşılığını bul.
Fiziksel yabancı paralar için kullanılan hesap 011 kodlu hesaptır.
Bankacılık muhasebesinde TL nakit (010) ile yabancı para nakit (011) ayrımı esastır.
3
Yabancı para kaydını oluştur.
011 Efektif Deposu hesabına borç kaydı yapılır.
Varlık hesaplarındaki artışlar borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Efektif ve Döviz Ayrımı

İpuçları

1
Bankalarda TL kasası ile yabancı para kasası farklı kodlarla izlenir.
2
Nakit yabancı paraya 'efektif' denir. Hesap planında bu kelimeyi içeren hesabı arayın.

Daha Fazla Pratik

Kambiyo işlemlerinin TL bacağında hangi hesabın (291) kullanıldığını ve kur farklarının (646/656) nasıl kaydedildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Kambiyo ve Dış Ticaret İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin