Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

365 soru

Soru 321Soru

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "uluslararası tahkim" (hakemlik) usulünde, tarafların rızasına dayanan ve hakemlerin yetki sınırlarını belirleyen "Tahkim Sözleşmesi" (Kompromi) ile bu sürecin hukuki niteliği hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakem heyetinin, tahkim sözleşmesinde kendisine verilen yetki sınırlarını aşarak (ultra vires) verdiği kararlar, uyuşmazlığın taraflarınca geçersizlik iddiasına konu edilebilir.

Cevap

Hakem heyetinin yetki sınırlarını aşarak (ultra vires) verdiği kararların geçersiz sayılabileceği ifadesi doğrudur.
Uluslararası tahkimde hakemlerin yargı yetkisi, tarafların imzaladığı tahkim sözleşmesi (kompromi) ile sınırlandırılmıştır. Eğer hakemler kendilerine verilmeyen bir konuda karar verirlerse veya belirlenen usul kurallarının dışına çıkarlarsa, bu durum bir 'yetki aşımı' (ultra vires) oluşturur. Uluslararası hukuk teamülleri ve 1958 tarihli Model Tahkim Kuralları gibi metinler uyarınca, yetki aşımıyla verilen kararların hukuki geçerliliği kalmaz ve taraflarca itiraz edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin temel dayanağını belirle.
Tahkim, tarafların egemenlik hakları çerçevesinde verdikleri rızaya ve akdettikleri 'Tahkim Sözleşmesi'ne (Kompromi) dayanır.
Hakemlerin yargılama yapabilmesi için tarafların bu yetkiyi bir sözleşme ile devretmiş olması gerekir.
2
Yetki sınırlarını ve ultra vires kavramını analiz et.
Hakemler sadece Kompromi belgesinde kendilerine verilen yetkiler, süreler ve konular çerçevesinde karar verebilirler.
Sözleşme dışına çıkılması 'yetki aşımı' (ultra vires) teşkil eder ve hukuki güvenliği bozar.
3
Kararın geçersizlik durumunu değerlendir.
Yetki sınırları aşılarak verilen bir karar, tahkimin temelindeki rıza prensibine aykırı olduğu için geçersiz kabul edilir.
Uluslararası hukukta hakem kararlarının iptali için ileri sürülebilecek sınırlı sebeplerden biri de yetki aşımıdır.

Anahtar Kavram

Tahkim Sözleşmesi (Kompromi) ve Hakemlerin Yetki Sınırı (Ultra Vires)

Daha Fazla Pratik

Tahkim ile yargısal çözüm (UAD) arasındaki farkları içeren karşılaştırma tablolarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 322Soru

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması'nın 1212. maddesine göre; Güvenlik Konseyi (BMGKBMGK), herhangi bir uyuşmazlık veya durumla ilgili olarak kendisine bu Antlaşma ile tanınan görevleri yerine getirdiği sürece, Genel Kurul bu uyuşmazlık veya durum hakkında tavsiyede bulunamaz. Ancak, Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri arasındaki oydaşmazlık (veto) nedeniyle uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında başarısız olduğu durumlarda, Genel Kurul'un barışın tesisi için tavsiye niteliğinde kararlar almasına imkan tanıyan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Barış İçin Birleşme (UnitingUniting forfor PeacePeace) Kararı

Cevap

Barış İçin Birleşme (Uniting for Peace) Kararı
Barış İçin Birleşme (UnitingUniting forfor PeacePeace) Kararı, 1950 yılında Kore Savaşı sırasında kabul edilmiş olup; Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeler arasındaki veto hakkı kullanımı nedeniyle kilitlendiği durumlarda, Genel Kurul'un barışı koruma sorumluluğunu üstlenmesine imkan tanıyan istisnai bir mekanizmadır. Bu karar, BM Antlaşması'nın 1212. maddesindeki kısıtlamaya rağmen Genel Kurul'un barışın tesisi için tavsiyelerde bulunabileceğini öngörür.

Adım Adım Çözüm

1
BM Antlaşması Madde 12'deki kısıtlamayı analiz et.
BMGK bir uyuşmazlığı görüşürken Genel Kurul'un tavsiye yetkisi askıdadır.
Yetki çatışmasını önlemek ve BMGK'nın birincil sorumluluğunu korumak.
2
BMGK'nın daimi üyelerin vetosu nedeniyle kilitlenmesi durumunu değerlendir.
Barış ve güvenlik tehlikeye girmesine rağmen BMGK karar alamaz hale gelir.
Soğuk Savaş döneminde yaşanan kilitlenmelere çözüm bulma ihtiyacı.
3
Bu kilitlenmeyi aşan 1950 tarihli 377(V) sayılı kararı tanımla.
Genel Kurul, BMGK kilitlendiğinde 'Barış İçin Birleşme' kararı ile barışın tesisi için (kuvvet kullanma tavsiyesi dahil) yetki sahibi olur.
Barış ve güvenliğin korunması sorumluluğunun BM'nin genel amacı olarak sürdürülmesini sağlamak.

Anahtar Kavram

BM Genel Kurulu'nun BMGK kilitlendiğinde barışı koruma adına müdahale yetkisi.

İpuçları

1
BM Antlaşması'nın 1212. maddesindeki kısıtlamanın istisnasını düşünün.
2
1950 yılında Kore krizi sırasında ortaya çıkan 'Acheson Planı' olarak da bilinen kararı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Güvenlik Konseyi'nin VIVI. Bölüm (Barışçıl Çözüm) ve VIIVII. Bölüm (Zorlama Tedbirleri) arasındaki farkları ve bu bölümlerde alınan kararların bağlayıcılığını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 323Soru

Birleşmiş Milletler Şartı'nın 33. maddesinde belirtilen uyuşmazlık çözüm yöntemleri içerisinde; uyuşmazlığın içeriğine ve çözüm şartlarına ilişkin iradenin tamamen uyuşmazlık taraflarının elinde olduğu, dışarıdan bir öneri, müdahale veya inceleme mekanizmasının sürece dahil edilmediği diplomatik yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müzakere (Görüşme)

Cevap

Müzakere (Görüşme) yöntemi, uyuşmazlık taraflarının doğrudan iletişim kurduğu ve sürecin içeriğini tamamen kendilerinin belirlediği bir diplomatik çözüm usulüdür.
Müzakere (Görüşme), uyuşmazlığın tarafları arasında doğrudan yürütülen, herhangi bir üçüncü tarafın (devlet, örgüt veya kişi) sürece müdahil olmadığı tek barışçıl çözüm yoludur. Bu yöntemde taraflar diplomatik kanallar vasıtasıyla uyuşmazlığın esasına dair doğrudan temas kurarlar ve çözüm şartlarını karşılıklı iradeleriyle belirlerler.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık çözüm yönteminin temel yapısal özelliğini belirle.
Süreçte uyuşmazlığın tarafları dışında hiçbir üçüncü tarafın (devlet, örgüt, şahıs) bulunmaması gerektiği tespit edildi.
Müzakereyi diğer tüm diplomatik ve yargısal çözüm yollarından ayıran en belirgin fark 'üçüncü taraf' unsurunun yokluğudur.
2
BM Şartı Madde 33 kapsamında belirtilen yöntemlerle karşılaştır.
Arabuluculuk, uzlaştırma, tahkim ve yargısal çözüm yöntemlerinin tamamında sürece müdahil olan bir üçüncü yapı varken, müzakere doğrudan taraflar arasındadır.
Uluslararası hukukta devletlerin egemenliklerine en az müdahale eden ve esneklik tanıyan yöntem müzakeredir.

Anahtar Kavram

Müzakerenin Ayırt Edici Özelliği: Üçüncü Tarafın Yokluğu
Tahmini Süre:50s
Soru 324Soru

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözüme kavuşturulmasında başvurulan 'uzlaştırma' (conciliation) yöntemi; bir komisyon marifetiyle yürütülmesi, hem uyuşmazlık konusu maddi vakıaların araştırılmasını hem de uyuşmazlığın esasına yönelik çözüm şartlarının önerilmesini kapsaması bakımından diğer diplomatik çözüm yollarından ayrılmaktadır. Bu yöntemin işleyişi ve hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzlaştırma komisyonu uyuşmazlığı inceleyerek bir rapor hazırlar, ancak bu rapor taraflarca kabul edilmediği sürece hukuken bağlayıcı bir hüküm teşkil etmez.

Cevap

Uzlaştırma komisyonu uyuşmazlığı inceleyerek bir rapor hazırlar, ancak bu rapor taraflarca kabul edilmediği sürece hukuken bağlayıcı bir hüküm teşkil etmez.
Doğru olan seçenek, uzlaştırma raporunun tavsiye niteliğinde olduğunu belirten ifadedir. Uzlaştırma (conciliation), uyuşmazlığın taraflarından bağımsız bir komisyonun hem olayları inceleyip (tahkik) hem de uyuşmazlığın çözümü için somut öneriler getirdiği bir barışçıl çözüm yoludur. Bu sürecin sonunda hazırlanan rapor, taraflar uyuşmazlığı bu yöntemle çözmeyi kabul etseler dahi, tarafları hukuken bağlayan bir 'hüküm' değil, uyuşmazlığın çözümü için sunulan bir 'öneri'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemin tanımını ve kapsamını belirle.
Uzlaştırma; uyuşmazlığın taraflarca seçilen bir komisyonca incelenmesi, olayların araştırılması ve çözüm önerisi sunulması sürecidir.
Uzlaştırmayı, sadece olayları araştıran 'soruşturma' ve tarafları bir araya getiren 'arabuluculuk'tan ayırmak gerekir.
2
Sonucun hukuki niteliğini analiz et.
Uzlaştırma komisyonunun raporu bir 'karar' değil, 'tavsiye' (recommendation) niteliğindedir.
Diplomatik çözüm yollarının temel özelliği, yargısal yolların aksine nihaî sonucun tarafların rızasına bağlı (bağlayıcı olmayan) olmasıdır.

Anahtar Kavram

Uzlaştırma raporlarının tavsiye niteliğinde olması ve bağlayıcılığının bulunmaması.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 325Soru

1904 tarihli Dogger Bank (Hull) Olayı ile uluslararası hukukta etkinliği kanıtlanan ve uyuşmazlık taraflarının rızasına dayalı olarak uyuşmazlığın temelindeki "maddi vakıaların" (matters of fact) tarafsız bir komisyon marifetiyle saptanmasını hedefleyen "soruşturma" (tahkik) yöntemi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonunun temel işlevi, uyuşmazlığın esasına dair bir çözüm planı sunmak yerine sadece maddi vakıaları tespit etmektir ve hazırlanan rapor taraflar aksini kararlaştırmadıkça bağlayıcı değildir.

Cevap

Soruşturma komisyonu, uyuşmazlığın çözümüne yönelik esasa dair öneriler sunmak yerine sadece maddi vakıaların tespitine odaklanır ve raporu kural olarak bağlayıcı değildir.
Soruşturma (tahkik) yöntemi, uyuşmazlığın hukuki çözümünden ziyade, tarafların üzerinde uzlaşamadığı maddi gerçeklerin (vakıaların) tarafsız bir heyetçe ortaya çıkarılmasını amaçlar. 1907 Lahey Sözleşmesi Madde 35 uyarınca, bu raporun taraflar için bağlayıcı bir niteliği yoktur ve uyuşmazlığın esasına yönelik bir çözüm dayatmaz. Bu özelliğiyle, çözüm önerisi sunan uzlaştırmadan ve bağlayıcı karar veren tahkimden ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma (tahkik) yönteminin temel amacını ve 1907 Lahey Sözleşmesi'ndeki yerini analiz etme.
Soruşturmanın temel amacının, uyuşmazlığın kökenindeki olayların (maddi vakıaların) tarafsız bir komisyonca aydınlatılması olduğu görülür.
Yöntemi diğer barışçıl çözüm yollarından ayıran en temel karakteristik özelliğin saptanması gerekir.
2
Soruşturma raporunun hukuki niteliğini ve bağlayıcılığını değerlendirme.
Raporun bir hakem kararı veya yargı hükmü olmadığı, sadece bir tespit belgesi olduğu ve tarafları hukuken bağlamadığı (taraflar aksini belirtmedikçe) sonucuna varılır.
Tahkim ve yargısal çözüm yolları ile olan farkın netleştirilmesi uyuşmazlık çözümü mantığı açısından kritiktir.

Anahtar Kavram

Soruşturmanın (Tahkik) 'maddi vakıa tespiti' odaklı ve kural olarak bağlayıcı olmayan niteliği.

Daha Fazla Pratik

Soruşturma yönteminin uzlaştırma (conciliation) yöntemi ile arasındaki 'çözüm önerisi sunma' farkını pekiştirmek için 1907 Lahey Sözleşmesi'nin ilgili maddelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 326Soru

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "uluslararası tahkim" (hakemlik) usulü ve bu süreçte hazırlanan "tahkim sözleşmesi" (kompromi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakem heyeti, taraflar tarafından tahkim sözleşmesinde açıkça yetkilendirilmedikçe uyuşmazlığı "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) ilkelerine göre çözemez.

Cevap

Hakem heyetinin uyuşmazlığı hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkelerine göre çözebilmesi için tarafların tahkim sözleşmesinde bu yönde açık rızasının bulunması şarttır.
Uluslararası tahkimde hakemlerin uyuşmazlığı mevcut hukuk kuralları (pozitif hukuk) dışına çıkarak "hakkaniyet ve nisfet" (ex aequo et bono) çerçevesinde karara bağlayabilmesi için, uyuşmazlığın taraflarının bu konuda tahkim sözleşmesinde (kompromi) açık bir rıza ve yetki beyanında bulunmuş olması zorunludur. Aksi takdirde hakemler uyuşmazlığı yürürlükteki uluslararası hukuk kurallarına göre çözmekle yükümlüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin hukuki niteliğini analiz etme.
Tahkim, tarafların rızasına dayanan ve sonucunda verilen kararın (award) bağlayıcı olduğu bir hukuki çözüm yoludur.
Tahkimi diplomatik yollardan (uzlaştırma, arabuluculuk) ayıran temel özellik bağlayıcılığıdır.
2
Tahkim sözleşmesinin (kompromi) rolünü değerlendirme.
Kompromi, hakemlerin uyuşmazlığı çözerken hangi kuralları uygulayacağını ve yetki sınırlarını belirler.
Hakemlerin yetkisi tarafların iradesinden kaynaklanır.
3
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kuralını uygulama şartını inceleme.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38(2)'de olduğu gibi, tahkimde de hakkaniyete göre karar verilebilmesi için tarafların bu yönde açık yetki vermesi gerekir.
Hukukun dışına çıkılarak hakkaniyete başvurulması, devlet egemenliği gereği tarafların rızasına bağlıdır.

Anahtar Kavram

Tahkimin bağlayıcı niteliği ve kompromi ile belirlenen 'ex aequo et bono' yetkisi.

Daha Fazla Pratik

Tahkim ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) arasındaki benzerlik (bağlayıcılık) ve farkları (hakem/hakim seçimi, kurumsal yapı) karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 327Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 6161. maddesi, kesinleşmiş bir hükmün hangi şartlar altında "yargılamanın iadesi" (revisionrevision) usulüne konu olabileceğini düzenlemektedir. Buna göre, Divan tarafından verilen bir kararın yeniden incelenebilmesi için gereken temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hükmün verildiği sırada Divan ve revizyon isteyen tarafça bilinmeyen, kararın sonucu üzerinde belirleyici etkisi olan yeni bir vakıanın ortaya çıkması

Cevap

Hükmün verildiği sırada Divan ve lehine karar verilen tarafça bilinmeyen, kararın sonucunu etkileyebilecek nitelikte yeni bir vakıanın ortaya çıkması durumunda yargılamanın iadesi istenebilir.
Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 6161. maddesine göre, bir hükmün revizyonu ancak hükmün verildiği sırada ne Divan ne de revizyon isteyen tarafça bilinen, uyuşmazlığın çözümü üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olan yeni bir olgunun (vakıanın) keşfi durumunda talep edilebilir. Bu, kesinleşmiş hükme karşı başvurulabilecek tek olağanüstü yoldur.

Adım Adım Çözüm

1
UADUAD Statüsü'nün olağanüstü kanun yollarını düzenleyen maddeleri incelenir.
Statü'nün 6060. maddesinin hükmün yorumlanmasını (tavzih), 6161. maddesinin ise yargılamanın iadesini (revizyon) düzenlediği tespit edilir.
Uyuşmazlık çözümünde kesin hükmün dokunulmazlığı ilkesinin istisnalarını belirlemek gerekir.
2
Yargılamanın iadesi (revisionrevision) için gerekli olan maddi şartlar analiz edilir.
Revizyon için: 1) Yeni bir vakıanın (olgu) keşfedilmesi, 2) Bu vakıanın hüküm anında bilinmemesi, 3) Vakıanın davanın sonucu üzerinde belirleyici (decisivedecisive) olması şartlarının kümülatif olarak varlığı aranır.
Her türlü yeni bilgi değil, sadece davanın esasına etki edecek nitelikteki 'belirleyici olgular' revizyon gerekçesi olabilir.
3
Revizyon talebi için öngörülen süre sınırları kontrol edilir.
Yeni vakıanın keşfinden itibaren 66 ay ve hükmün verildiği tarihten itibaren en geç 1010 yıl içinde başvuru yapılmalıdır.
Hukuki güvenliğin sağlanması adına revizyon talebi belirli sürelerle sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Yargısal Kararların Kesinliği ve Revizyon Usulü

İpuçları

1
UADUAD Statüsü'nde kararın yorumlanması ile yargılamanın iadesi farklı maddelerde düzenlenmiştir.
2
Revizyon için davanın seyrini değiştirecek kadar önemli ama dava sürerken bilinmeyen 'somut bir durum' gereklidir.
3
Aranan şart, hükmün verildiği sırada gizli kalmış 'yeni bir vakıa' (newfactnew fact) olmasıdır.

Daha Fazla Pratik

UADUAD yargılama usulünde 'müdahale' (interventionintervention) türlerini (Statü Madde 6262 ve 6363) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Statü'nün 6060. (Tavzih) ve 6161. (Revizyon) maddeleri arasındaki 'anlam belirsizliği' vs. 'yeni olgu' farkına odaklanarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 328Soru

Bir uluslararası antlaşmanın uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığı çözmek amacıyla taraflarca oluşturulan bağımsız bir heyet; uyuşmazlığın maddi ve hukuki arka planını araştırmış, tarafları dinlemiş ve sürecin sonunda uyuşmazlığı sona erdirecek yazılı bir çözüm taslağı hazırlamıştır. Tarafların bu taslağı kabul etme zorunluluğu bulunmamakla birlikte, heyetin çalışması usuli kurallara bağlı ve kurumsal bir nitelik taşımaktadır.

Yukarıda özellikleri belirtilen, "soruşturma" ile "arabuluculuk" yöntemlerinin unsurlarını birleştiren karma nitelikli barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzlaştırma

Cevap

Uzlaştırma (conciliation), uyuşmazlığın bir komisyon tarafından incelenip taraflara bağlayıcı olmayan bir çözüm önerisi sunulması sürecidir.
Uluslararası hukukta uzlaştırma, uyuşmazlığın tarafların rızasıyla kurulan bir komisyona havale edilmesi, bu komisyonun uyuşmazlığı inceleyerek tarafların kabulüne sunulmak üzere bağlayıcı olmayan bir rapor hazırlaması yöntemidir. Bu yöntemin ayırt edici özelliği, hem soruşturma komisyonları gibi olayları aydınlatması hem de arabulucular gibi somut çözüm önerileri getirmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık çözüm yönteminin kurumsal yapısını analiz et.
Bağımsız bir heyet/komisyon kurulmuş ve usuli kurallar işletilmiştir.
Yöntemin diplomatik mi yoksa kurumsal mı olduğunu ayırt etmek için gereklidir.
2
Heyetin işlevsel kapsamını değerlendir.
Heyet hem maddi vakaları araştırmış hem de bir çözüm taslağı sunmuştur.
Yöntemin sadece bilgi toplama (soruşturma) mı yoksa çözüm odaklı mı olduğunu belirler.
3
Nihai kararın hukuki etkisini kontrol et.
Hazırlanan rapor taraflar için bağlayıcı değildir (tavsiye niteliğindedir).
Yöntemi yargısal yollardan (tahkim/UAD) ayıran temel kriterdir.
4
Belirlenen özellikleri barışçıl çözüm yollarıyla eşleştir.
Kurumsallık + İnceleme + Öneri + Bağlayıcı olmama unsurları Uzlaştırma (Conciliation) yöntemine işaret eder.
Soruşturma ve arabuluculuğun özelliklerini birleştiren karma yöntem uzlaştırmadır.

Anahtar Kavram

Uzlaştırma yöntemi, soruşturma (vaka tespiti) ve arabuluculuk (çözüm teklifi) unsurlarını içeren, kurumsal fakat bağlayıcı olmayan bir çözüm yoludur.

İpuçları

1
Bu yöntemin en belirgin özelliği, hem olayları incelemesi hem de bir çözüm taslağı sunmasıdır.
2
Bu yöntemi tahkimden ayıran en önemli fark, hazırlanan raporun taraflar üzerinde bağlayıcı etkisinin olmamasıdır.
3
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi ve BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'nde de öngörülen bu 'karma' yöntemi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Tahkim (Arbitration) ve Uzlaştırma (Conciliation) arasındaki 'bağlayıcılık' farkını pekiştiren karşılaştırmalı sorulara çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 329Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) hakimlerinin seçimi ve Divan'ın yapısı ile ilgili Birleşmiş Milletler (BMBM) Şartı ve Divan Statüsü'nde yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakimler, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi tarafından birbirlerinden bağımsız olarak yapılan oylamalar sonucunda seçilirler.

Cevap

Hakimlerin, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi tarafından birbirlerinden bağımsız oylamalarla seçildiğini belirten ifade doğrudur.
Doğru olan ifade, hakimlerin seçiminde hem Genel Kurul hem de Güvenlik Konseyi'nin bağımsız oylamalar yaparak mutlak çoğunlukla karar vermesidir. Bu süreç, Divan'ın Birleşmiş Milletler'in ana yargı organı olarak her iki organın da güvenini kazanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
UAD hakimlerinin seçim usulünü belirle.
Hakimler, BM Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi'nde ayrı ayrı yapılan oylamalarda mutlak çoğunluğu almak zorundadır.
UAD Statüsü Madde 4 ve 8, demokratik ve dengeli bir seçim için her iki ana organın da onayını şart koşar.
2
Güvenlik Konseyi'ndeki oylama özelliğini kontrol et.
Daimi üyelerin veto yetkisi bu seçimlerde geçerli değildir.
Yargı bağımsızlığını korumak adına siyasi veto mekanizması hakim seçimlerinde işletilmez.
3
Görev sürelerini ve üye dağılımını analiz et.
Görev süresi 9 yıldır ancak seçimler 3 yılda bir kısmi olarak yenilenir; ayrıca aynı uyruktan iki hakim bulunamaz.
Divan'ın kurumsal hafızasının korunması ve coğrafi temsil adaletinin sağlanması amaçlanır.

Anahtar Kavram

Uluslararası Adalet Divanı Hakimlerinin Seçim Usulü ve Bağımsızlığı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 330Soru

Birleşmiş Milletler (BMBM) Şartı'nın VIVI. Bölümü (Uyuşmazlıkların Barışçı Yollarla Çözülmesi) kapsamında Güvenlik Konseyi (BMGKBMGK), taraflara uygun çözüm yöntemlerini tavsiye ederken; uyuşmazlığın taraflar arasında "hukuki" bir uyuşmazlık niteliği taşıması durumunda aşağıdakilerden hangisini esas almalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuki uyuşmazlıkların genel bir kural olarak taraflarca Uluslararası Adalet Divanı'na (UADUAD) sunulması gerektiğini

Cevap

Hukuki uyuşmazlıkların genel bir kural olarak taraflarca Uluslararası Adalet Divanı'na (UADUAD) sunulması gerektiğini esas almalıdır.
Birleşmiş Milletler Şartı'nın 3636. maddesinin 33. fıkrası, Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlığın çözümü için yöntem önerirken uyuşmazlığın hukuki niteliğini dikkate almasını ve bu tür uyuşmazlıkların genel bir kural olarak taraflarca Uluslararası Adalet Divanı'na götürülmesini tavsiye etmesini emreder.

Adım Adım Çözüm

1
BM Şartı'nın uyuşmazlıkların barışçı çözümüne ilişkin usul kurallarını belirlemek.
BM Şartı'nın 3636. maddesinin 33. fıkrası (ArtArt 36/336/3), Konsey'in tavsiye yetkisini düzenler.
Konsey'in uyuşmazlığın niteliğine göre hangi organa yönlendirme yapması gerektiğini saptamak için bu maddeye bakılır.
2
Hukuki nitelikteki uyuşmazlıklar için öngörülen özel kuralı tespit etmek.
İlgili fıkra uyarınca Konsey, hukuki uyuşmazlıkların genel bir kural olarak taraflarca Uluslararası Adalet Divanı'na sunulması gerektiğini göz önünde bulundurmalıdır.
Divan, BM'nin temel yargı organı olduğu için hukuki uyuşmazlıkların çözüm yeri olarak işaret edilmiştir.

Anahtar Kavram

Güvenlik Konseyi'nin Hukuki Uyuşmazlıklardaki Yönlendirme Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın Statüsü'ndeki yargı yetkisi türlerini (isteğe bağlı, zorunlu tescil vb.) gözden geçirmek, Konsey'in tavsiyelerinin hukuki etkisini anlamak için faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 331Soru

Uluslararası bir uyuşmazlığın tarafları olan devletlerin, aralarındaki görüş ayrılığını gidermek amacıyla herhangi bir üçüncü tarafın müdahalesi veya katılımı olmaksızın, diplomatik kanallar vasıtasıyla uyuşmazlığın esasına yönelik karşılıklı çözüm yolları aradıkları temel barışçıl çözüm yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müzakere (Görüşme)

Cevap

Müzakere (Görüşme), uyuşmazlık taraflarının herhangi bir dış müdahale olmaksızın doğrudan doğruya bir araya gelerek çözüm aradıkları yöntemdir.
Müzakere (görüşme) yöntemi, uyuşmazlığın taraflarının doğrudan doğruya temas kurarak, herhangi bir üçüncü kişinin aracılığına gerek duymadan uyuşmazlığı çözmeye çalıştıkları, uluslararası hukuktaki en yaygın ve en temel barışçıl çözüm yoludur. Soruda belirtilen 'üçüncü tarafın yokluğu' ve 'diplomatik kanallar vasıtasıyla doğrudan arayış' ifadeleri doğrudan bu yöntemi tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık çözümünde tarafların sayısını ve ilişkisini analiz et.
Soruda 'üçüncü tarafın müdahalesi olmaksızın' ve 'diplomatik kanallar vasıtasıyla doğrudan' vurguları mevcuttur.
Yöntemleri birbirinden ayıran en temel yapısal özellik üçüncü bir tarafın varlığı ve yetkisidir.
2
Diplomatik çözüm yöntemleri arasında karşılaştırma yap.
Sadece müzakere yönteminde taraflar arasında hiçbir aracı bulunmaz.
Müzakere, uyuşmazlığın tarafları arasında doğrudan gerçekleşen en eski ve en esnek yöntemdir.

Anahtar Kavram

Müzakerenin en belirgin özelliği, uyuşmazlık tarafları dışında hiçbir dış aktörün (devlet, örgüt veya birey) sürece müdahil olmamasıdır.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasındaki 'anlamlı müzakere' (meaningful negotiation) kriterine göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 332Soru

Birleşmiş Milletler (BMBM) Şartı ve Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü çerçevesinde, Divan'ın danışma görüşü (advisory opinionadvisory \ opinion) verme yetkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: BMBM Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi, herhangi bir hukuki sorun hakkında Divan'dan danışma görüşü isteyebilir.

Cevap

Birleşmiş Milletler (BMBM) Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi'nin her türlü hukuki sorun hakkında Divan'dan danışma görüşü isteyebileceği yönündeki ifade doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı'nın danışma yetkisi, Birleşmiş Milletler organları ve yetkilendirilmiş uzmanlık kuruluşları ile sınırlıdır. BMBM Şartı madde 96/196/1 uyarınca Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi, hiçbir konu sınırlaması olmaksızın 'her türlü hukuki sorun' hakkında görüş isteyebilir. Bu, Divan'ın uluslararası hukuk normlarını açıklığa kavuşturma ve BMBM organlarına rehberlik etme işlevinin bir parçasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Danışma görüşü talep edebilecek birimlerin belirlenmesi
Devletlerin bu yetkiye sahip olmadığının tespiti
BMBM Şartı madde 9696 uyarınca danışma görüşü sadece organlar ve uzmanlık kuruluşları tarafından istenebilir.
2
Talebin kapsamının analiz edilmesi
Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi için sınırsız bir hukuki konu kapsamı
Ana organlar 'herhangi bir hukuki sorun' için başvurabilirken, diğerleri sadece 'faaliyet alanları' ile sınırlıdır.
3
Kararın hukuki niteliğinin değerlendirilmesi
Danışma görüşlerinin bağlayıcı olmadığının teyidi
Yargısal çözümün aksine danışma yetkisi tavsiye edici bir otorite sunar.

Anahtar Kavram

Uluslararası Adalet Divanı'nın Danışma Yetkisi (Advisory Jurisdiction)

İpuçları

1
Birleşmiş Milletler Şartı'nın 9696. maddesini ve danışma görüşü talep edebilecek aktörleri hatırlayın.
2
Devletlerin Divan önündeki rolü ile uluslararası organların rolü arasındaki ayrımı düşünün; devletler davacı/davalı olabilir mi yoksa sadece danışan mı?
3
Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi asıl organlar olarak en geniş yetkiye sahipken, uzmanlık kuruluşlarının yetkisi kendi görev alanlarıyla sınırlıdır.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın çekişmeli yargı yetkisinin (contentious jurisdictioncontentious \ jurisdiction) zorunlu mu yoksa ihtiyari mi olduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 333Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü çerçevesinde Divan'ın yargı yetkisinin (jurisdictionjurisdiction) kuruluşu ve tarafların bu yetkiye tabi olma usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukukî açıdan doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Divan'ın çekişmeli bir uyuşmazlığı karara bağlayabilmesi için tarafların rızasına ihtiyaç duyulur; BMBM Şartı'na ve dolayısıyla Divan Statüsü'ne taraf olmak, Divan'ın yargı yetkisinin kendiliğinden ve zorunlu olarak kabul edildiği anlamına gelmez.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi ihtiyari (isteğe bağlı) olup, bir devletin Divan Statüsü'ne taraf olması, onun tüm uyuşmazlıklarda Divan'ın yargı yetkisini otomatik olarak kabul ettiği anlamına gelmez; uyuşmazlık bazında veya genel bir beyanla rıza verilmesi şarttır.
Doğru ifade, uluslararası hukukun temel prensibi olan rıza ilkesini yansıtmaktadır. Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi 'zorunlu' (compulsory) değil, 'ihtiyari'dir. Bir devlet BM üyesi olduğunda otomatik olarak Divan Statüsü'ne de taraf olur (BM Şartı Md. 93), fakat bu üyelik o devletin taraf olduğu her uyuşmazlığın rızası dışında Divan önüne götürülebileceği anlamına gelmez. Yetkinin kurulması için Statü'nün 36. maddesinde öngörülen yöntemlerden biriyle devletin rızasını beyan etmiş olması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Statü Üyeliği ve Yargı Yetkisi Ayrımının Analizi
BM üyeleri kendiliğinden Divan Statüsü'ne taraftır ancak bu durum 36. madde uyarınca yargı yetkisinin zorunlu kabul edildiği anlamına gelmez.
Uluslararası hukukta devletlerin egemen eşitliği ilkesi gereği, rızaları olmadan yargısal bir mercie zorla çekilemezler.
2
Yargı Yetkisinin Tesis Yöntemlerinin İncelenmesi
Yargı yetkisi; özel anlaşma (tahkimname), antlaşma hükümleri, Seçimlik Şart (Md. 36/2) veya zımni kabul (forum prorogatum) ile kurulabilir.
Rızanın hangi şekillerde tezahür edebileceğinin belirlenmesi gerekir.
3
Danışma Görüşü ve Çekişmeli Davaların Karşılaştırılması
Çekişmeli davalarda sadece devletler taraf olabilirken (Md. 34), danışma görüşlerini sadece uluslararası örgüt/organlar isteyebilir (Md. 65).
Subjektif hak arama ile hukuki istişare arasındaki farkın ayırt edilmesi.

Anahtar Kavram

Rıza İlkesi ve İhtiyari Yargı Yetkisi

İpuçları

1
Uluslararası yargı mercilerinin bir uyuşmazlığa bakabilmesi için 'tarafların rızası' kuralını hatırlayın.
2
Birleşmiş Milletler Şartı'na taraf olmak ile Divan'ın uyuşmazlıkları karara bağlama yetkisi arasındaki ayrımı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Divan'ın yargı yetkisini kabul yöntemlerinden olan 'Seçimlik Şart' (Md. 36/2) kapsamındaki 'karşılıklılık' (reciprocity) ve 'çekinceler' (reservations) konularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 334Soru

19071907 tarihli Lahey Sözleşmesi ile kurumsallaşan ve uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'soruşturma' (tahkik) yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonunun temel işlevi uyuşmazlığın temelindeki maddi vakıaları tespit etmekle sınırlıdır ve hazırlanan rapor taraflar aksini kararlaştırmadıkça bağlayıcı değildir.

Cevap

Soruşturma (tahkik) komisyonunun asli görevi uyuşmazlığın temelindeki maddi vakıaları (matters of fact) açıklığa kavuşturmaktır ve hazırlanan rapor, taraflar aksini kararlaştırmadıkça bağlayıcı bir hüküm değil, bir tespit belgesi niteliğindedir.
Soruşturma (tahkik) yönteminin özü, özellikle karmaşık olaylarda (sınır ihlalleri, deniz kazaları vb.) neyin gerçekleştiğini (maddi vakıaları) tarafsız bir şekilde ortaya koymaktır. 19071907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 3535. maddesi, bu sürecin sonunda sunulan raporun tarafları uyuşmazlığın esası bakımından bağlamayacağını ve bir yargı kararı gücü taşımayacağını açıkça hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma yönteminin hukuki dayanağını ve amacını belirle.
19071907 Lahey Sözleşmesi ile düzenlenen soruşturma, uyuşmazlığın tarafsız bir komisyonca 'maddi vakıalar' üzerinden incelenmesini amaçlar.
Yöntemin diğer barışçıl yollardan farkını anlamak için temel işlevini saptamak gerekir.
2
Hazırlanan raporun hukuki etkisini değerlendir.
Lahey Sözleşmesi Madde 3535 uyarınca rapor bağlayıcı değildir ve bir hakem kararı niteliği taşımaz.
Soruşturmanın diplomatik/yargısal niteliğini belirleyen en kritik özellik raporun bağlayıcılığıdır.
3
Diğer barışçıl çözüm yollarıyla (arabuluculuk, uzlaştırma, tahkim) karşılaştır.
Soruşturma sadece vakıa tespiti yapar; arabuluculuk ve uzlaştırma çözüm önerisi sunarken, tahkim bağlayıcı karar verir.
Seçenekler arasındaki kavram kargaşasını gidermek için yöntemlerin sınırlarını netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Soruşturma (Tahkik) yönteminin maddi vakıa odaklılığı ve bağlayıcı olmayan niteliği

İpuçları

1
Bu yöntemin temel amacı 'ne oldu?' sorusuna tarafsız bir yanıt bulmaktır.
2
19071907 Lahey Sözleşmesi'ne göre raporun niteliğinin bağlayıcı olup olmadığını düşünün.
3
Uzlaştırma ve arabuluculuk gibi yöntemlerin aksine, bu yöntemde temel odak noktası çözüm önerisi değil, maddi gerçekliktir.

Daha Fazla Pratik

Soruşturma yönteminin etkinliğini gösteren tarihi 'Dogger Bank (Hull) Olayı'nı ve uyuşmazlığın nasıl sonuçlandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 335Soru

Uluslararası hukukta devletler arasındaki bir uyuşmazlığın tahkim (hakemlik) yoluyla çözülebilmesi için tarafların uyuşmazlığı bir hakem heyetine sunma konusundaki rızalarını beyan ettikleri, hakemlerin seçim yöntemini ve yargılama usullerini belirledikleri özel hukuki belge aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tahkim Sözleşmesi (Kompromi)

Cevap

Uluslararası tahkim sürecini başlatan ve hakem heyetinin yetkisini tanımlayan belge Tahkim Sözleşmesi (Kompromi) olarak adlandırılır.
Doğru cevap Tahkim Sözleşmesi (Kompromi) seçeneğidir. Uluslararası tahkim usulünde yargı yetkisinin temeli devletlerin rızasıdır ve bu rıza genellikle uyuşmazlık çıktıktan sonra imzalanan bir 'Kompromi' ile veya uyuşmazlık öncesindeki genel bir tahkim şartı ile tesis edilir. Bu belge, hakem heyetinin uyuşmazlığı çözme yetkisini (jurisdiction) ve izlenecek prosedürü belirleyen ana metindir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin rızaya dayalı doğasını hatırla.
Tahkim, tarafların açık rızası olmadan işletilemeyen bir yargısal yoldur.
Uluslararası hukukta devletlerin egemenlik hakları gereği uyuşmazlıkların çözümü rızaya dayanır.
2
Bu rızanın somutlaştığı hukuki metni tanımla.
Tahkim Sözleşmesi veya Kompromi.
Bu belge hakemlerin kim olacağını, hangi kuralların uygulanacağını ve kararın bağlayıcılığını tescil eder.

Anahtar Kavram

Tahkim Sözleşmesi (Kompromi)
Tahmini Süre:45s
Soru 336Soru

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan uzlaştırma (conciliation), uyuşmazlığın bir komisyon tarafından incelenerek bir rapor hazırlanması sürecini kapsar. Bu yöntem, işleyişi bakımından "soruşturma" (inquiry/tahkik) yöntemiyle büyük benzerlikler gösterse de uyuşmazlığın esasına yönelik sunduğu katkı bakımından ondan ayrılır.

Buna göre; uyuşmazlığın çözümü sürecinde uzlaştırma yöntemini, soruşturma yönteminden ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzlaştırma komisyonunun uyuşmazlığın maddi vakıalarını tespit etmenin ötesine geçerek taraflara somut bir çözüm önerisi getirmesi

Cevap

Uzlaştırmayı soruşturmadan ayıran temel fark, komisyonun maddi gerçekleri tespit etmenin yanı sıra taraflara uyuşmazlığın çözümü için somut bir öneri sunmasıdır.
Uzlaştırma yöntemi, yapısal olarak soruşturma (tahkik) komisyonlarına benzer; ancak soruşturma komisyonları sadece uyuşmazlığın temelindeki olayları (vakıaları) tarafsız bir şekilde tespit edip raporlarken, uzlaştırma komisyonları bu tespite ek olarak uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm şartlarını içeren bir teklif sunar. Bu 'çözüm önerisi getirme' yetkisi, uzlaştırmayı soruşturmadan ayıran en temel işlevsel farktır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma (Tahkik) yönteminin kapsamını belirle.
Soruşturma, uyuşmazlığa konu olan maddi vakıaların tarafsız bir heyetçe araştırılması ve aydınlatılmasıdır.
Yöntemler arasındaki ilk ayrım noktasını netleştirmek gerekir.
2
Uzlaştırma (Conciliation) yönteminin kapsamını belirle.
Uzlaştırma, hem olayları araştırır hem de taraflara kabul edilebilir bir çözüm teklifi hazırlar.
Uzlaştırmanın soruşturma üzerine eklediği 'çözüm önerisi' fonksiyonunu görmek için.
3
İki yöntem arasındaki farkı karşılaştırarak sonucu tespit et.
Soruşturma sadece 'ne oldu?' sorusuna yanıt ararken; uzlaştırma hem 'ne oldu?' hem de 'nasıl çözülür?' sorusuna yanıt verir.
Seçeneklerdeki ayırt edici farkı doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Uzlaştırma ve soruşturma arasındaki fonksiyonel fark (Çözüm Önerisi Sunma)

İpuçları

1
Soruşturma yöntemi sadece 'gerçekleri bulma' odaklıdır.
2
Uzlaştırma komisyonu, soruşturma komisyonundan daha aktif bir rol üstlenerek bir 'plan' sunar.
3
Cevabı ararken, soruşturmanın bittiği yerde uzlaştırmanın neyi eklediğini düşünün: Çözüm önerisi.

Daha Fazla Pratik

Uzlaştırmanın arabuluculuktan farkını (kurumsallaşmış yapı ve rapor zorunluluğu) inceleyen sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Tablo üzerinden karşılaştırma: Soruşturma = Olay Tespiti; Uzlaştırma = Olay Tespiti + Çözüm Önerisi; Tahkim = Olay Tespiti + Bağlayıcı Karar.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 337Soru

A Devleti ile B Devleti arasında, kıta sahanlığı sınırında gerçekleşen bir deniz kazasının hangi devletin yetki alanında ve tam olarak ne şekilde meydana geldiği konusunda bir uyuşmazlık çıkmıştır. Taraflar, olayın teknik ve maddi detaylarını netleştirmek için bir 'soruşturma komisyonu' (tahkik komisyonu) kurulmasında anlaşmışlardır.

Buna göre, uluslararası hukuk kuralları ve 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, söz konusu komisyonun yürüteceği süreç ve hazırlayacağı rapor hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma raporu, kural olarak sadece maddi vakıaları aydınlatır ve uyuşmazlığın nihai hukuki çözümü konusunda taraflara tam bir hareket serbestisi bırakır.

Cevap

Soruşturma (tahkik) raporu, kural olarak sadece maddi vakıaların (olayların) tespitini içerir ve taraflara uyuşmazlığın esası hakkında karar verme konusunda tam bir serbestlik tanır.
Soruşturma (tahkik) yönteminin temel işlevi, uyuşmazlığın tarafları arasındaki görüş ayrılıklarını gidermek amacıyla olayların nasıl gerçekleştiğini (maddi vakıaları) tarafsız bir dille raporlamaktır. 1907 Lahey Sözleşmesi'ne göre bu raporun bağlayıcı bir hükmü yoktur ve tarafların uyuşmazlığın çözümü konusundaki iradelerini kısıtlamaz. Bu durum, taraflara raporun içeriğini kabul edip etmeme konusunda tam bir hareket serbestisi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemin tanımını yapın.
Soruşturma (tahkik), uyuşmazlığın temelindeki maddi olayların tarafsız bir komisyonca belirlenmesi sürecidir.
Uyuşmazlıkların çözümünde gerçeklerin saptanması ilk aşamadır.
2
1907 Lahey Sözleşmesi Madde 35'i değerlendirin.
Raporun bir 'hakem kararı' niteliği taşımadığı ve tarafların raporu değerlendirmekte özgür olduğu saptanır.
Soruşturma yönteminin hukuki niteliğini belirleyen temel kural budur.
3
Uzlaştırma ve tahkim yollarıyla karşılaştırın.
Uzlaştırma çözüm önerir, tahkim ise bağlayıcı karar verir; soruşturma ise sadece vakıaları tespit eder.
Kavram karmaşasını önlemek için yöntemler arası farklar ayırt edilmelidir.

Anahtar Kavram

Soruşturma (Tahkik) Raporunun Hukuki Niteliği

İpuçları

1
Soruşturma yönteminin asli görevinin 'maddi vakıaların saptanması' olduğunu hatırlayın.
2
Hazırlanan raporun uyuşmazlığı kesin olarak bitiren bir 'hüküm' (award) olmadığını göz önünde bulundurun.
3
1907 Lahey Sözleşmesi'nin 35. maddesi, raporun taraflara uyuşmazlığın hukuki sonucu üzerinde tam bir 'serbestlik' bıraktığını söyler.

Daha Fazla Pratik

Soruşturma raporunun hukuki etkisi ile uzlaştırma raporunun çözüm önerisi sunma niteliğini karşılaştıran soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 338Soru

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesine ilişkin 19071907 tarihli Lahey Sözleşmesi hükümleri uyarınca düzenlenen 'soruşturma' (tahkik) usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonunun hazırladığı rapor, sadece uyuşmazlığın temelindeki maddi vakıaları tespit etmekle sınırlıdır ve taraflar için bağlayıcı bir hüküm içermez.

Cevap

Soruşturma komisyonunun hazırladığı rapor, sadece uyuşmazlığın temelindeki maddi vakıaları tespit etmekle sınırlıdır ve taraflar için bağlayıcı bir hüküm içermez.
Soruşturma (tahkik) usulü, 18991899 ve 19071907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile düzenlenmiş olup, temel işlevi uyuşmazlığın odağındaki 'maddi vakıaları' (olayları) tarafsız ve uzman bir kurul aracılığıyla açıklığa kavuşturmaktır. Bu yöntemin en karakteristik özelliği, komisyon tarafından sunulan raporun hukuken bağlayıcı bir nitelik taşımamasıdır. Taraflar raporu aldıktan sonra uyuşmazlığı nasıl çözeceklerine dair tam bir takdir yetkisine sahip olmaya devam ederler.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemin tanımını ve amacını belirle.
Soruşturma (tahkik), uyuşmazlığın temelindeki olayların (facts) tarafsız bir kurulca incelenmesidir.
Müzakere yoluyla çözülemeyen uyuşmazlıklarda tarafların olaylar üzerinde anlaşamaması durumunda bu yola başvurulur.
2
Hazırlanan raporun hukuki niteliğini analiz et.
Raporun bir hakem kararı (arbitral award) niteliği taşımadığı sonucuna varılır.
19071907 Lahey Sözleşmesi Madde 35, raporun bağlayıcı olmadığını ve tarafların raporu kabul edip etmemekte serbest olduğunu belirtir.
3
Seçenekleri bu iki temel kriter (maddi vakıa tespiti ve bağlayıcı olmama) çerçevesinde değerlendir.
Doğru seçeneğin vakıa tespiti ve bağlayıcı olmama özelliklerini bir arada sunan ifade olduğu görülür.
Diğer seçenekler yöntemi uzlaştırma veya tahkim gibi farklı çözüm yollarıyla karıştırmaktadır.

Anahtar Kavram

Soruşturma (Tahkik) Yönteminin İşlevi ve Raporun Hukuki Niteliği

İpuçları

1
Soruşturma komisyonunun uyuşmazlığı çözüp çözmediğine veya sadece bir 'fotoğraf mı çektiğine' odaklanın.
2
Bu yöntemin tarihsel kökeni olan 19071907 Lahey Sözleşmesi, raporların 'bağlayıcı olmadığını' açıkça vurgular.
3
Soruşturma (tahkik) ile uzlaştırma (conciliation) arasındaki en büyük fark, çözüm önerisi sunulup sunulmamasıdır.

Daha Fazla Pratik

Dogger Bank (Hull) Olayı (19041904) örneği üzerinden soruşturma yönteminin uluslararası hukuk tarihindeki başarısını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 339Soru

Uluslararası tahkim (hakemlik) usulünde tarafların irade özerkliğinin temel belgesi olan 'tahkim sözleşmesi' (kompromi) ile belirlenen yetki sınırları, uygulanacak hukuk rejimi ve sürecin işleyişi dikkate alındığında; aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tahkim sözleşmesinde uyuşmazlığın hangi hukuk kurallarına göre çözüleceği belirtilmemişse, hakem heyeti uyuşmazlığın doğası gereği kendiliğinden 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) ilkelerine göre karar verme yetkisine sahip olur.

Cevap

Hakem heyetinin tarafların açık rızası olmaksızın kendiliğinden hakkaniyet ve nisfet ilkelerine göre karar verebileceği ifadesi hukuken yanlıştır.
Uluslararası hukukta yargısal ve tahkim yoluyla çözüm süreçlerinde, hakemlerin veya hâkimlerin hukukun dışına çıkarak hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) temelinde karar verebilmeleri için uyuşmazlığın taraflarının bu yönde 'açık ve kesin' rızası bulunmalıdır. Taraflar tahkim sözleşmesinde (kompromi) uygulanacak hukuku belirtmemişlerse, hakem heyeti kendiliğinden hakkaniyet yetkisi kazanamaz; aksine genel uluslararası hukuk kurallarını uygulamakla mükelleftir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkim sözleşmesinin (kompromi) kapsamını analiz edin.
Tahkim sözleşmesi hakemlerin yetkisini, usulü ve uygulanacak hukuku belirler.
Uluslararası tahkim tarafların rızasına dayalı bir süreçtir.
2
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkesinin uygulanma şartlarını değerlendirin.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü Madde 38/2 ve genel tahkim teamülleri uyarınca bu yetki ancak 'taraflar kabul ederse' verilebilir.
Hakemler kural olarak 'hukuk dairesinde' karar vermekle yükümlüdür.
3
Tahkim ile diğer barışçıl çözüm yolları arasındaki farkları kontrol edin.
Tahkimin bağlayıcı olması (uzlaştırmadan farkı) ve yetki aşımının geçersizlik nedeni olması temel ilkelerdir.
Hukuki güvenliğin sağlanması için hakemlerin yetki sınırlarına uyması gerekir.

Anahtar Kavram

Tahkimde İrade Özerkliği ve Hakkaniyet Yetkisi
Soru 340Soru

Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) Statüsü'nün 5353. maddesi, uyuşmazlığın taraflarından birinin mahkemeye gelmemesi veya davasını savunmaktan kaçınması durumunda uygulanacak prosedürü düzenlemektedir. Bu hüküm çerçevesinde, taraflardan birinin yokluğu (nonappearancenon-appearance) durumunda Divan'ın yetki ve usulüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diğer taraf Divan'dan kendi lehine bir karar vermesini isteyebilir; ancak Divan hüküm kurmadan önce hem yargı yetkisine sahip olduğuna hem de istemin olgusal ve hukuksal açıdan yerinde olduğuna kanaat getirmelidir.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı, taraflardan birinin yokluğunda diğer tarafın talebi üzerine karar verebilir; ancak bu durumda Divan'ın yargı yetkisinin varlığını ve davanın esasına ilişkin iddiaların doğruluğunu resen (kendiliğinden) saptaması zorunludur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 5353. maddesine göre, bir tarafın yargılamaya katılmaması davanın görülmesini engellemez. Ancak Divan, davacı tarafın lehine bir hüküm kurmadan önce, uyuşmazlığı karara bağlamak için gerekli yargı yetkisine sahip olduğunu (rıza unsurunun varlığını) ve sunulan kanıtlar ile hukuki gerekçelerin davayı haklı kıldığını bizzat doğrulamakla yükümlüdür. Bu 'çifte denetim' mekanizması, gelmeyen devletin haklarının korunmasını ve Divan kararlarının meşruiyetini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
UADUAD Statüsü'nün 5353. maddesinin kapsamının belirlenmesi.
Bu maddenin, taraflardan birinin yargılama sürecine katılmaması veya savunma yapmaması durumunu düzenlediği görülür.
Uluslararası yargılamada devletlerin her aşamada aktif katılımı arzu edilse de, bir tarafın süreci tıkamasını önlemek için bu kural gereklidir.
2
İç hukuktaki gıyabi yargılama ile uluslararası yargılama arasındaki farkın ayırt edilmesi.
Uluslararası hukukta devlet egemenliği esas olduğundan, bir devletin mahkemeye gelmemesinin 'suçluluğun kabulü' veya 'iddiaların ikrarı' anlamına gelmediği saptanır.
UAD'nin kararları bağlayıcı ve nihaidir; bu nedenle zayıf temellere dayalı bir kararın verilmesi sistemin güvenilirliğini zedeler.
3
Divan'ın resen inceleme yükümlülüğünün incelenmesi.
Divan'ın karar vermeden önce iki temel şartı (yargı yetkisinin varlığı ve iddianın haklılığı) yerine getirmesi gerektiği sonucuna varılır.
Statü Madde 53/253/2, Divan'a gelmeyen tarafın gıyabında dahi olsa adaletin tam olarak tecelli etmesi için mahkemeye aktif bir denetim görevi yüklemiştir.

Anahtar Kavram

Uluslararası Adalet Divanı'nda Gıyabi Yargılama Usulü (NonappearanceNon-appearance)

İpuçları

1
Uluslararası mahkemelerde devletlerin egemenliği gereği, bir tarafın yokluğu iç hukuktaki gibi 'suçun kabulü' sayılmaz.
2
UADUAD Statüsü'nün 5353. maddesini hatırlayın; bu madde mahkemeye bir 'doğrulama' görevi verir.
3
Divan, gıyabi bir karar vermeden önce hem usul (yargı yetkisi) hem de esas (iddianın doğruluğu) yönünden resen inceleme yapmalıdır.

Daha Fazla Pratik

UAD kararlarının icrası konusunda BM Güvenlik Konseyi'nin 94/294/2 maddesi altındaki yetkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 17 / 19Sonraki
Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü Alıştırma Soruları — KPSS Uluslararası İlişkiler — Sayfa 17 | Examkin