Hormonlar

Ön hipofiz hormonları olan büyüme hormonu ($GH$) ve prolaktin, yapısal ve fonksiyonel benzerlikler gösterirler. Bu iki hormonun hedef hücre membranındaki reseptörlerine bağlandıklarında aktive ettikleri ortak sinyal iletim yolağı aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında bir kadın hasta, el ve ayak parmaklarında uyuşma ve kas spazmları şikayeti ile hastaneye başvuruyor. Fizik muayenede kısa boy, yuvarlak yüz ve 4. metakarpal kemikte kısalık (Albright'ın herediter osteodistrofisi fenotipi) saptanıyor. Laboratuvar bulguları şu şekildedir:

- Serum Kalsiyum: $7.2 \text{ mg/dL}$ (N: $8.5-10.5$)
- Serum Fosfor: $5.8 \text{ mg/dL}$ (N: $2.5-4.5$)
- Serum PTH: $450 \text{ pg/mL}$ (N: $10-65$)

Bu hastadaki klinik ve laboratuvar tablosuna neden olan temel moleküler bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

Karaciğerde glikojen yıkımını ve glukoneogenezi uyararak kan glukoz düzeyini yükselten glukagon hormonu, hedef hücrelerdeki bu metabolik etkilerini başlatmak için aşağıdaki ikincil haberci mekanizmalarından hangisini kullanır?

$42$ yaşındaki kadın hasta, özellikle karbonhidrat ağırlıklı yemeklerden yaklaşık $3$ saat sonra gelişen soğuk terleme, çarpıntı ve baş dönmesi şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan tetkiklerde reaktif hipoglisemi tanısı konuluyor. Bu hastada semptomların geliştiği dönemde kanda düzeyi artan temel pankreatik hormonun, karaciğer hücrelerinde glukoneogenezi baskılamak için kullandığı temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Yüksek karbonhidratlı bir öğün tüketilmesini takiben, dolaşımdaki insülin/glukagon oranının artmasıyla birlikte karaciğerde glikoliz hızı artarken glukoneogenez baskılanır. Bu süreçte insülinin metabolik regülasyonundaki temel rolü düşünüldüğünde, glikolizin uyarılmasından sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

İnsülinin hedef hücrelerde glukoz alımını artırma süreci, sitozolik veziküllerin plazma membranına yönelmesini gerektirir. Sinyal iletim kaskadında $Akt/PKB$ tarafından fosforile edilerek 'GTPaz aktive edici' (GAP) fonksiyonu baskılanan ve bu sayede veziküler taşınmadan sorumlu $Rab$ proteinlerinin aktifleşmesine olanak tanıyan molekül aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroid hormonlarının hedef hücrelerdeki genomik etkileri, çekirdek içerisinde yer alan tiroid hormon reseptörleri ($TR$) aracılığıyla düzenlenir. Bu reseptörlerin ligand bağlama durumu ve transkripsiyonel aktiviteyi kontrol etme mekanizmalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Adrenal korteks tabakalarında steroid hormon sentezi, tabakaya özgü enzim ekspresyonları nedeniyle farklılık gösterir. Zona glomerulosa tabakasında aldosteron sentezi gerçekleşirken, kortizol ve adrenal androjenlerin sentezlenememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Doğumdan kısa bir süre sonra emmede güçlük, kusma ve dehidratasyon şikayetleri gelişen bir kız bebekte yapılan muayenede klitoromegali ve labial füzyon (virilizasyon) saptanıyor. Biyokimyasal analizlerde serum sodyumunun ($Na^+$) düşük, potasyumunun ($K^+$) yüksek olduğu ve $17$-hidroksiprogesteron düzeyinin referans aralığın çok üzerinde olduğu görülüyor.

Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularına yol açan temel enzim eksikliği ve bu enzimin biyokimyasal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Adrenal medullada gerçekleşen katekolamin biyosentezi sürecinde, L-DOPA molekülünün dopamine dönüşümünü katalizleyen dekarboksilasyon reaksiyonu için gerekli olan kofaktör aşağıdakilerden hangisidir?

Gebeliğinin ikinci trimesterinden itibaren akne, seste kalınlaşma ve hirsutizm (yüzde ve vücutta kıllanma artışı) şikayetleri başlayan bir gebenin yapılan tetkiklerinde maternal serum testosteron ve androstenedion düzeyleri belirgin yüksek, östradiol ve östriol düzeyleri ise referans değerlerin çok altında saptanmıştır. Miadında gerçekleşen doğum sonrası $46, XX$ karyotipli kız bebeğin de klitoromegali ve labial füzyon (virilizasyon) ile doğduğu gözlenmiştir. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına yol açan temel biyokimyasal bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

Kırk iki yaşında bir kadın hasta; kronik steatore (yağlı dışkılama), kolelitiazis (safra kesesi taşları) ve hafif şiddette diyabet şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan tetkiklerde gastrik asit sekresyonunun anlamlı düzeyde azaldığı ($pH > 5.5$) saptanıyor. Pankreas gövdesinde lokalize bir kitle tespit edilen bu hastada, belirtilen klinik tabloya yol açan hormonun salgılandığı hücre tipi ve bu hormonun temel fizyolojik etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Tiroid hormonlarının dokulara girişi, pasif difüzyondan ziyade spesifik taşıyıcı proteinler aracılığıyla gerçekleşir. Allan-Herndon-Dudley sendromunda görülen, santral sinir sistemi gelişiminin ağır derecede bozulmasına rağmen periferal dokularda hipermetabolizma bulgularının eşlik ettiği klinik tabloda; kanda serbest $T_3$ düzeyinin yüksek, serbest $T_4$ düzeyinin ise düşük saptanmasının temel nedeni olan, nöronal membranlardaki birincil $T_3$ taşıyıcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik steroidogenez yolağında androjen sentezi; progestinlerin $17,20$-liyaz aktivitesi ile androstenediona, ardından $17\beta$-hidroksisteroid dehidrojenaz ($17\beta$-HSD) ile testosterona dönüşümü üzerinden ilerler. Ancak, testosteronun ara ürün olarak kullanılmadığı ve doğrudan dihidrotestosteron ($DHT$) sentezinin gerçekleştiği 'arka kapı' (backdoor) yolağında, $17,20$-liyaz ($CYP17A1$) aktivitesi için en yüksek afiniteye sahip olan ve anahtar substrat görevini gören metabolit aşağıdakilerden hangisidir?

Hormonlar, kimyasal yapılarına ve çözünürlüklerine göre hedef hücrelerde farklı sinyal iletim yollarını tetiklerler. Hücre membranındaki $G_q$ proteinleri ile kenetli reseptörler aracılığıyla fosfolipaz C enzimini aktive ederek hücre içi $Ca^{2+}$ iyon konsantrasyonunu artıran hormon aşağıdakilerden hangisidir?

17 yaşında "dişi" fenotipine sahip bir hasta, pubertede gelişme geriliği ve primer amenore şikayetiyle değerlendiriliyor. Fizik muayenede sekonder seks karakterlerinin (meme gelişimi, pubik kıllanma) yetersiz olduğu görülüyor. Biyokimyasal analizlerde serum $LH$ ve $FSH$ düzeyleri yüksek; östradiol, testosteron ve dehidroepiandrosteron ($DHEA$) düzeyleri ise belirgin düşük saptanıyor. Hastanın plazma kortizol ve 17-hidroksiprogesteron düzeylerinin normal sınırlarda olduğu, yani adrenal glukokortikoid sentezinin korunduğu saptanıyor.

Bu hastada $17,20$-liyaz aktivitesinin $17\alpha$-hidroksilaz aktivitesinden bağımsız olarak selektif bir şekilde uyarılmasını sağlayan ve eksikliğinde izole liyaz defekti tablosuna yol açan temel biyokimyasal faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Hormonlar, kimyasal yapılarına ve hedef hücredeki reseptör yerleşimlerine göre farklı sinyal iletim yollarını kullanırlar. Bazı hormonlar, plazma membranındaki reseptörlerine bağlandıktan sonra $G_s$ proteini aracılığıyla adenilat siklaz enzimini aktive ederek hücre içi $cAMP$ (siklik AMP) düzeyini artırırlar. Aşağıdaki hormonlardan hangisi bu etki mekanizmasını kullanarak hedef hücrede yanıt oluşturur?

Hipotalamustan salgılanan büyüme hormonu salgılatıcı hormonun ($GHRH$), ön hipofiz somatotrop hücreleri üzerindeki reseptörüne bağlanmasıyla başlayan sinyal iletim süreci, hem büyüme hormonu ($GH$) sentezini hem de depolanmış hormonun ekzositozla salınımını uyarır. $GHRH$'nin somatotrop hücrelerdeki bu biyolojik etkileri başlatırken kullandığı temel sinyal iletim basamakları ve iyon kanalı etkileşimleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gonadal dokularda steroid hormon sentez sürecinde, kolesterolün pregnenolona dönüşümünü katalizleyen ve tüm steroidogenez yolağının hız kısıtlayıcı basamağı olarak kabul edilen enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Paratiroid hormonunun ($PTH$) böbrek ve kemik gibi hedef dokulardaki reseptör sonrası sinyal iletim mekanizmalarında ($G_s$ proteini veya $cAMP$ yolağı) saptanan bir bozukluk, $PTH$ düzeyinin yüksek olmasına rağmen hormon etkisinin görülememesine (direnç) neden olur. Psödohipoparatiroidizm olarak adlandırılan bu tabloda, böbrek proksimal tübüllerinde $1\alpha$-hidroksilaz enzim aktivasyonu da yeterli düzeyde gerçekleşemez. Buna göre, bu klinik tablo ile en uyumlu olan laboratuvar profili aşağıdakilerden hangisidir?