Examkin

Gastrointestinal Sistem Farmakolojisi

177 soru

Soru 61Soru →

3434 yaşında ülseratif kolit tanısıyla sülfasalazin tedavisi başlanan bir hastada, tedavinin birinci haftasında yaygın deri döküntüsü, bulantı ve baş ağrısı şikayetleri gelişiyor. Bu advers etkilerin gelişiminden sorumlu olan ve sülfasalazinin kolondaki bakteriyel azoredüktaz enzimi ile parçalanması sonucu açığa çıkan bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sülfapiridin

Cevap

Sülfasalazin kullanımına bağlı sistemik yan etkilerden sorumlu olan bileşen sülfapiridindir.
Sülfasalazin molekülü, kolona ulaştığında bakteriyel azoredüktaz enzimi aracılığıyla sülfapiridin ve 55-aminosalisilik asit (5−ASA5-ASA) bileşenlerine ayrılır. 5−ASA5-ASA lokal antiinflamatuar etki gösteren aktif kısımdır. Sülfapiridin ise sadece 5−ASA5-ASA'nın üst gastrointestinal sistemden emilmeden kolona taşınmasını sağlayan bir taşıyıcıdır. Ancak sülfapiridin kolondan belirgin şekilde emilir ve sülfasalazin tedavisi sırasında görülen bulantı, baş ağrısı, deri döküntüsü ve hemolitik anemi gibi sistemik yan etkilerin büyük çoğunluğundan sorumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Sülfasalazinin kimyasal yapısını analiz et.
Sülfasalazin, sülfapiridin ve 55-aminosalisilik asit (5−ASA5-ASA) moleküllerinin bir azo bağı ile birleşmesinden oluşur.
İlacın etki ve yan etki profilini anlamak için öncelikle metabolizmasını bilmek gerekir.
2
Kolondaki metabolik süreci belirle.
Kolon bakterileri tarafından salgılanan azoredüktaz enzimi bu bağı kopararak iki bileşeni serbest bırakır.
İlaç bu sayede aktif bileşenini hedef bölge olan kolona ulaştırır.
3
Bileşenlerin rollerini ayırt et.
5−ASA5-ASA lokal antiinflamatuar etki yaparken, sülfapiridin sistemik olarak emilir.
Emilen sülfapiridin, doz-ilişkili toksisite ve hipersensitivite reaksiyonlarının temel kaynağıdır.

Anahtar Kavram

Sülfasalazinin metabolizması ve sülfapiridin toksisitesi
Tahmini Süre:45s
Soru 62Soru →

Epigastrik bölgede yanma ve ağrı şikayeti ile başvuran bir hastaya mide asit salgısını baskılayan bir tedavi başlanmıştır. Kullanılan bu ilacın, paryetal hücrelerin sekretuvar kanaliküllerindeki asidik ortamda aktif formuna dönüştüğü ve H+/K+H^+/K^+-ATPase (proton pompası) enzimini kovalent bağlarla geri dönüşümsüz olarak inhibe ettiği bilinmektedir. Bu etki mekanizmasına sahip ilaç grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proton pompası inhibitörleri

Cevap

Proton pompası inhibitörleri, paryetal hücre kanaliküllerindeki asidik ortamda aktifleşerek proton pompasını (H+/K+H^+/K^+-ATPase) irreversibl olarak inhibe ederler.
Doğru seçenek olan ilaç grubu (Proton Pompası İnhibitörleri), mide asit salgısının son ortak yolu olan H+/K+H^+/K^+-ATPase enzimini irreversibl olarak inhibe ederek en güçlü asit süpresyonunu sağlar. Bu ilaçlar asidik ortamda aktifleşen ön ilaçlardır.

Adım Adım Çözüm

1
İlacın etki yerini ve aktivasyon koşullarını belirle.
İlaç paryetal hücre kanaliküllerindeki asidik ortamda aktifleşmektedir.
Proton pompası inhibitörleri (PPİ) birer ön ilaçtır (prodrug) ve sadece düşük pH değerlerinde aktif sülfenamid formuna dönüşürler.
2
Hedef enzim ve bağlanma türünü analiz et.
H+/K+H^+/K^+-ATPase enzimine kovalent (geri dönüşümsüz) bağlarla bağlanmaktadır.
PPİ'ler enzimin sistein kalıntılarına disülfid bağları ile bağlanarak pompayı kalıcı olarak devre dışı bırakırlar.

Anahtar Kavram

Proton Pompası İnhibitörlerinin (PPİ) Etki Mekanizması
Soru 63Soru →

Diyare tedavisinde kullanılan bir opioid türevi olan difenoksilatın, yüksek dozlarda santral sinir sistemi etkileri oluşturarak suistimal edilmesini önlemek amacıyla preparatlarına düşük dozda eklenen madde aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atropin

Cevap

Difenoksilat preparatlarına suistimali önlemek amacıyla eklenen madde atropindir.
Difenoksilat, opioid reseptörleri üzerinden bağırsak motilitesini azaltan bir ajandır. Yüksek dozlarda santral sinir sistemine girerek öfori ve bağımlılık yapabilir. Bu durumu caydırmak için içeriğine eklenen düşük doz atropin, yüksek doz alımlarda şiddetli antikolinerjik yan etkilere yol açarak ilacın suistimal edilmesini önler.

Adım Adım Çözüm

1
Difenoksilatın farmakolojik özelliklerini değerlendirmek.
Difenoksilat, oral yoldan etkili bir opioid derivesidir ve yüksek dozlarda santral sinir sistemine geçerek bağımlılık yapma potansiyeline sahiptir.
İlacın suistimal riskini anlamak için bu temel özellik bilinmelidir.
2
İlacın suistimalini önlemek için kullanılan stratejiyi belirlemek.
Difenoksilatın ticari preparatlarına (Lomotil gibi), terapötik dozun altında, ancak suistimal amacıyla yüksek doz alındığında belirgin yan etki yapacak dozda bir antimuskarinik eklenir.
Bu strateji, ilacın keyif verici dozlarda kullanılmasını fiziksel rahatsızlık yaratarak engeller.
3
Doğru ajanı seçmek.
Bu amaçla kullanılan ajan atropindir.
Atropin, yüksek dozlarda ağız kuruluğu, taşikardi ve görme bulanıklığı gibi hoş olmayan etkiler yaratarak koruyucu işlev görür.

Anahtar Kavram

Opioid antidiyareiklerin (difenoksilat) suistimalini önlemek için antimuskarinik (atropin) kombinasyonu.
Tahmini Süre:45s
Soru 64Soru →

6464 yaşında erkek hastaya rektum kanseri nedeniyle parsiyel kolektomi operasyonu uygulanmıştır. Post-operatif 33. günde hastada karın şişliği, bağırsak seslerinin duyulmaması ve gaz-gaita çıkışının olmaması üzerine post-operatif ileus tanısı konulmuştur. Hastanın özgeçmişinde iki ay önce geçirilmiş miyokard enfarktüsü ve stabil olmayan angina pektoris öyküsü bulunmaktadır. Bu hastada post-operatif ileus süresini kısaltmak amacıyla aşağıdaki prokinetik ajanlardan hangisinin kullanımı, kardiyovasküler olay (miyokard enfarktüsü) riskini artırabileceği gerekçesiyle tercih edilmemelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alvimopan

Cevap

Alvimopan, periferik mu-opioid reseptör antagonisti olup miyokard enfarktüsü riskini artırabileceği için bu hastada tercih edilmemelidir.
Alvimopan, gastrointestinal sistemde bulunan mu-opioid reseptörlerini selektif ve periferik olarak bloke eden bir prokinetik ajandır. Kan-beyin bariyerini geçemediği için opioidlerin analjezik etkisini bozmadan bağırsak fonksiyonlarının geri dönüşünü hızlandırır. Ancak yapılan klinik çalışmalarda, ilacın miyokard enfarktüsü riskini artırabileceği saptanmış ve bu nedenle FDA tarafından bu konuda ciddi bir uyarı (Boxed Warning) getirilmiştir. Hastanın özgeçmişinde iki ay önce geçirilmiş bir miyokard enfarktüsü öyküsü bulunması, alvimopan kullanımını riskli hale getirmekte ve tercih edilmemesine neden olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunu ve özgeçmişini analiz et.
Post-operatif ileus tablosu mevcut ve hastanın yakın zamanda geçirilmiş miyokard enfarktüsü (MI) öyküsü var.
Tedavi seçeneği belirlenirken eşlik eden hastalıklar ve ilaçların yan etki profilleri karşılaştırılmalıdır.
2
Post-operatif ileus tedavisinde kullanılan spesifik prokinetik ajanları gözden geçir.
Alvimopan, periferik mu-opioid antagonistleri sınıfında yer alan ve bu endikasyon için onaylanmış bir ajandır.
Opioidlerin neden olduğu bağırsak motilitesi azalmasını engellemek için periferik reseptörlerin blokajı hedeflenir.
3
Seçilen ilacın kardiyovasküler güvenlik profilini değerlendir.
Alvimopan kullanımı ile miyokard enfarktüsü riski arasında bir ilişki saptanmış ve bu durum için 'Siyah Kuşak' (Boxed Warning) uyarısı eklenmiştir.
Yakın zamanda MI geçirmiş bir hastada bu risk artışı ilacı kontrendike veya riskli hale getirir.

Anahtar Kavram

Alvimopan, periferik mu-opioid reseptör blokörü bir prokinetik olup, miyokard enfarktüsü riskini artırabileceği için kardiyovasküler riskli hastalarda kullanımı kısıtlıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 65Soru →

Sisplatin içeren kemoterapi rejimi uygulanan 45 yaşındaki bir hastada, profilaktik ondansetron ve deksametazon tedavisine rağmen şiddetli akut emezis gözlenmiştir. Hastanın farmakogenetik analizi yapıldığında CYP2D6CYP2D6 gen polimorfizmi nedeniyle 'ultra hızlı metabolizör' (ultra-rapid metabolizer) olduğu saptanmıştır. Bu genetik özelliğe bağlı olarak ondansetronun etkisiz kaldığı durumlarda, metabolizması CYP2D6CYP2D6 polimorfizminden etkilenmediği için tercih edilmesi en uygun olan 5−HT35-HT_3 reseptör antagonisti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granisetron

Cevap

Farmakogenetik profili nedeniyle ondansetronun etkisiz kaldığı hastalarda, metabolizması CYP2D6CYP2D6 polimorfizminden bağımsız olan Granisetron tercih edilmelidir.
Ondansetron ve tropisetron gibi birinci kuşak 5−HT35-HT_3 reseptör antagonistleri, karaciğerde önemli ölçüde CYP2D6CYP2D6 enzimi aracılığıyla metabolize edilir. Bu enzimi 'ultra hızlı' çalışan hastalarda, ilaç daha etki gösteremeden hızla parçalandığı için tedavi başarısızlığı (dirençli emezis) görülür. Granisetron ise bu gruptaki diğer ilaçlardan farklı olarak, metabolizmasında CYP2D6CYP2D6 yolunu majör olarak kullanmaz; temel metabolik yolu CYP3A4CYP3A4 sistemidir. Bu nedenle, farmakogenetik varyasyonlara bağlı ondansetron direncinde granisetron en uygun rasyonel seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik başarısızlığın nedenini analiz et.
Ondansetron'un yetersizliği, hastanın 'ultra hızlı metabolizör' olmasıyla (ilacın hızla inaktive edilmesi) açıklanır.
Ondansetron metabolizmasında CYP2D6CYP2D6 majör bir yolaktır.
2
Alternatif 5−HT35-HT_3 antagonistlerinin metabolik yollarını karşılaştır.
Tropisetron ve dolasetron CYP2D6CYP2D6 bağımlıdır. Granisetron ise CYP3A4CYP3A4 bağımlıdır.
Enzim spesifikliğindeki fark, polimorfizmlerden kaçınmayı sağlar.
3
En uygun ajanı seç.
Granisetron seçilir.
Metabolizması CYP2D6CYP2D6 varyasyonlarından klinik olarak anlamlı düzeyde etkilenmez.

Anahtar Kavram

5-HT3 antagonistlerinin farmakogenetiği ve CYP polimorfizmleri ile ilişkisi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 66Soru →

1515 yıldır tip 11 diyabet tanısı olan 4545 yaşındaki kadın hasta, otonom nöropatiye bağlı gelişen kronik sulu diyare şikayetiyle başvuruyor. Bu hastada, enterositlerdeki α2\alpha_2-adrenerjik reseptörleri aktive ederek intestinal sıvı ve elektrolit absorbsiyonunu artıran, aynı zamanda sekresyonu azaltan farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Klonidin

Cevap

Diyabetik otonom nöropatiye bağlı diyare tedavisinde enterositlerdeki α2\alpha_2-adrenerjik reseptörleri aktive ederek antisekretuar ve pro-absorbtif etki gösteren ilaç Klonidin'dir.
Klonidin, bir α2\alpha_2-adrenerjik reseptör agonistidir. Bağırsak epitel hücreleri (enterositler) üzerindeki bu reseptörleri aktive ederek NaClNaCl ve suyun geri emilimini artırırken, elektrolit sekresyonunu azaltır. Bu özelliği sayesinde özellikle diyabetik otonom nöropatiye bağlı gelişen kronik diyarelerin tedavisinde kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu ve altta yatan nedeni analiz etme.
Hastada diyabetik otonom nöropatiye bağlı kronik diyare olduğu saptanmıştır.
Diyabetik hastalarda otonomik kontrol kaybı sonucu intestinal sıvı geçişi bozulabilir.
2
Hedeflenen moleküler mekanizmayı belirleme.
İstenen etki, enterositlerdeki α2\alpha_2-adrenerjik reseptör stimülasyonudur.
Bu reseptörlerin uyarılması hücre içi cAMP düzeyini düşürerek iyon absorbsiyonunu artırır.
3
Mekanizmaya uygun ilacı eşleştirme.
Klonidin seçilmiştir.
Klonidin bir α2\alpha_2 agonistidir ve bu spesifik endikasyon için farmakolojik literatürde tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Diyabetik diyare tedavisinde alfa-2 adrenerjik reseptör agonistlerinin kullanımı.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 67Soru →

Yüksek emetojenik potansiyele sahip sisplatin bazlı kemoterapi protokolü uygulanacak bir hastada, antiemetik profilaksi amacıyla palonosetron ve deksametazon tedavisine nörokinin-1 (NK1) reseptör antagonisti olan aprepitant eklenmiştir.

Bu tedavi protokolünde aprepitantın kullanımı ve etkileşimleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sitokrom P450 3A4 (CYP3A4) enzimini inhibe ettiği için birlikte kullanılan oral deksametazon dozunun azaltılması gerekir

Cevap

Aprepitantın CYP3A4 inhibisyonu yapması nedeniyle deksametazon dozunun azaltılması gerektiğini ifade eden seçenek
Aprepitant, Nörokinin-1 (NK1) reseptör antagonistidir ve aynı zamanda CYP3A4 enziminin inhibitörüdür. Antiemetik rejimlerde sıklıkla birlikte kullanıldığı deksametazon da CYP3A4 substratıdır. Aprepitantın enzim inhibisyonu, deksametazonun metabolizmasını yavaşlatarak plazma düzeylerini artırır. Bu nedenle, steroid yan etkilerinden korunmak amacıyla aprepitant ile kombine edildiğinde oral deksametazon dozu yaklaşık %50 oranında azaltılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Aprepitantın farmakokinetik özelliklerini hatırla
Aprepitant, hem CYP3A4 substratıdır hem de bu enzimin orta düzeyde inhibitörüdür.
İlaç etkileşimlerini öngörmek için metabolizma yolağını bilmek gerekir.
2
Kombinasyondaki diğer ilaçların (deksametazon) metabolizmasını incele
Deksametazon, CYP3A4 enzimi tarafından metabolize edilen bir kortikosteroiddir.
Potansiyel ilaç-ilaç etkileşimini belirlemek için.
3
İnhibisyon etkisinin klinik sonucunu belirle
Aprepitant CYP3A4'ü inhibe ettiğinde, deksametazonun yıkımı yavaşlar ve plazma konsantrasyonu artar. Toksisiteyi önlemek için deksametazon dozu (genellikle %50 oranında) azaltılmalıdır.
Doğru klinik yönetimi saptamak için.

Anahtar Kavram

NK1 Antagonistleri ve İlaç Etkileşimleri

İpuçları

1
Bu ilaç, kemoterapinin neden olduğu 'gecikmiş' kusmalara karşı etkilidir ve Substans P'yi bloke eder.
2
Bu ajan karaciğer sitokrom enzimlerini etkiler, bu nedenle beraberindeki kortikosteroidlerin kan düzeyi değişebilir.
3
Aprepitant bir CYP3A4 inhibitörüdür; bu durum CYP3A4 ile yıkılan deksametazonun vücutta birikmesine neden olabilir.

Daha Fazla Pratik

5-HT3 antagonistlerinin (örneğin ondansetron) etki mekanizması ve yan etkilerini (QT uzaması) karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 68Soru →

Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) semptomlarını hafifletmek amacıyla kullanılan bazı preparatlar, mide asidi ile temas ettiğinde viskoz bir jel tabakası oluşturarak mide içeriğinin üzerinde yüzer ve özofagusa asit kaçışına karşı mekanik bir bariyer oluşturur. Bu etki mekanizmasına sahip olan ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aljinik asit

Cevap

Mide içeriği üzerinde yüzen ve mekanik bir bariyer oluşturan ajan aljinik asittir.
Aljinik asit (aljinat), mide asidiyle temas ettiğinde pH'ı nötr olan ve düşük yoğunluğu nedeniyle mide içeriği üzerinde yüzen viskoz bir jel tabakası oluşturur. Bu tabaka, özellikle gastroözofageal reflü sırasında özofagusa asit yerine bu nötr jelin kaçmasını sağlayarak mukoza hasarını ve semptomları önler.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki etki mekanizmasını analiz edin.
Mekanizmanın 'mide içeriği üzerinde yüzen viskoz bir jel tabakası' (raft oluşumu) olduğu belirlenir.
Bu özellik, özellikle reflü semptomlarını önlemek için kullanılan ajanları diğer mukoza koruyuculardan ayırır.
2
Tanımlanan mekanizmaya uygun ilacı seçenekler arasından belirleyin.
Aljinik asit, mide asidiyle temas ettiğinde aljinik asit jeli oluşturur ve bu jel düşük yoğunluğu sayesinde asit sıvısının üzerinde yüzer.
Aljinatların bu fiziksel özelliği, özofagusa asit regürjitasyonunu engelleyen mekanik bir kapak görevi görmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Aljinik asit, mide asidiyle reaksiyona girerek 'salya köpüğü' (raft) olarak bilinen ve mide içeriği üzerinde yüzen mekanik bir bariyer oluşturur.

Alternatif Yöntem

Preparatların klinik kullanım amaçlarını düşünün: GÖRH semptomları için 'raft' (köpük) oluşturan tek ajan aljinat içeren ilaçlardır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 69Soru →

Peptik ülser tanısıyla izlenen bir hastada, gastrointestinal mukoza üzerinde koruyucu bir tabaka oluşturarak etki gösteren sükralfat tedavisi planlanmaktadır. Bu ilacın terapötik etkinliğini en üst düzeye çıkarmak için uygulama protokolünde dikkat edilmesi gereken en önemli husus aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlacın aktivasyonu için gereken asidik ortamın korunması amacıyla antasit kullanımından en az 30-60 dakika önce alınması

Cevap

Sükralfatın aktifleşerek mukoza üzerinde koruyucu bir polimer oluşturabilmesi için mide ortamının asidik olması şarttır; bu nedenle antasitlerle eş zamanlı kullanılmamalıdır.
Sükralfatın farmakolojik aktivite kazanabilmesi için mide lümenindeki asidik ortama (pH<4\text{pH} < 4) ihtiyaç vardır. Bu ortamda ilaç polimerize olarak ülserli bölgeye yapışan koruyucu bir bariyer oluşturur. Antasitler mide asidini nötralize ettiği için, sükralfatın bu aktivasyonunu engellerler. Bu nedenle sükralfat, antasitlerden veya asit salgısını baskılayan diğer ilaçlardan en az yarım saat önce alınmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlacın etki mekanizmasının belirlenmesi
Sükralfat, sükroz sülfatın alüminyum tuzu olup lokal etkili bir mukoza koruyucudur.
İlacın kimyasal yapısı, hangi ortam koşullarında aktifleşeceğini belirler.
2
pH gereksiniminin değerlendirilmesi
İlaç pH<4\text{pH} < 4 olan asidik ortamlarda polimerize olur ve negatif yüklü bir yapıştırıcı macun kıvamına gelir.
Bu polimer yapı, ülser tabanındaki pozitif yüklü proteinlere bağlanarak bariyer oluşturur.
3
İlaç etkileşimlerinin analizi
Antasitler, H2 reseptör blokörleri veya PPI'lar mide pH'ını yükselterek sükralfatın polimerizasyonunu engeller.
Klinik etkinlik için sükralfat, pH'ı yükselten ajanlardan ayrı (tercihen yemeklerden 1 saat önce) uygulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Sükralfat aktivasyonu için asidik ortam gerekliliği ve antasitlerle olan etkileşimi.
Soru 70Soru →

62 yaşında kronik konstipasyon nedeniyle uzun süredir antrakinon türevleri içeren bitkisel laksatifleri her gün kullanan bir hastada; yaygın kas güçsüzlüğü, yorgunluk ve EKG'de UU dalgaları saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde serum potasyum düzeyi 2.7 mEq/L2.7 \text{ mEq/L} olan bu hastada, klinik tablodan sorumlu olan ilaç grubunun temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bağırsak mukozasında elektrolit ve su salgısını artırarak peristaltizmi uyarmak

Cevap

Bağırsak mukozasında elektrolit ve su salgısını artırarak peristaltizmi uyarmak (Uyarıcı laksatifler)
Doğru yanıt olan seçenek, uyarıcı (stimülan) laksatiflerin etki mekanizmasını tarif etmektedir. Antrakinon türevleri (sinameki gibi) bağırsak mukozasında cAMPcAMP artışı ve prostaglandin sentezi üzerinden su ve elektrolit sekresyonunu uyarırlar. Bu durum, uzun süreli kullanımda potasyumun dışkı yoluyla aşırı kaybına ve hastada görülen hipokalemi, kas güçsüzlüğü ve EKG'deki UU dalgaları gibi bulgulara yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ipuçlarını değerlendir
Bitkisel çay/antrakinon kullanımı ve hipokalemi (UU dalgası, kas güçsüzlüğü) saptandı.
Kronik laksatif suistimalinde en sık görülen ciddi yan etki hipokalemidir.
2
İlaç grubunu tanımla
Antrakinonlar (sinameki, kaskara sagrada) ve bisakodil 'uyarıcı laksatifler' grubundadır.
Bu grup ilaçlar mukozal sekresyonu doğrudan artırarak etki eder.
3
Mekanizmayı eşleştir
Uyarıcı laksatiflerin mekanizması elektrolit ve su sekresyonunu artırmaktır.
Bu süreçte potasyum kaybı belirgindir ve kronik kullanımda tabloya neden olur.

Anahtar Kavram

Uyarıcı (stimülan) laksatiflerin kronik kullanımı ciddi hipokalemiye yol açabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 71Soru →

Non-steroid antiinflamatuar ilaç (NSAI˙I˙NSAİİ) kullanımına bağlı gelişen gastrik ülserlerin profilaksisinde endike olan misoprostolün farmakolojik özellikleri, hücresel sinyal iletim yolakları ve klinik kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aktif metaboliti olan misoprostol asit büyük oranda karaciğerden safra yoluyla (feçesle) atıldığı için, ağır böbrek yetmezliği olan hastalarda doz kısıtlamasına gerek duyulmaz.

Cevap

Misoprostol asit büyük oranda karaciğerden safra yoluyla atıldığı için doz kısıtlamasına gerek duyulmadığını belirten seçenek yanlıştır; çünkü ana eliminasyon yolu böbreklerdir.
Misoprostol asit, misoprostolün aktif metabolitidir ve vücuttan esas olarak böbrekler yoluyla (yaklaşık %80 oranında) atılır. Bu nedenle, ağır böbrek yetmezliği olan hastalarda ilacın plazma düzeyleri ve yarı ömrü artabilir, bu da doz ayarlamasını veya dikkatli kullanımı gerektirir. Safra/feçes yoluyla atılımın ana yol olduğu ifadesi farmakokinetik olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İlacın aktivasyon sürecini değerlendir
Misoprostol bir ester prodrug olup, hızla aktif misoprostol asit formuna dönüşür.
Farmakokinetik süreçte ilacın aktif formunun tanınması önemlidir.
2
Pariyetal hücredeki sinyal iletim yolunu incele
EP3 reseptörü -> Gi protein aktivasyonu -> Adenilat siklaz inhibisyonu -> cAMP azalması.
Asit salgısının nasıl baskılandığını anlamak için G-proteini ve ikincil haberci ilişkisi kurulmalıdır.
3
Antagonizma türünü belirle
Farklı reseptörler (EP3 vs H2) üzerinden aynı hücrede zıt etki oluşturulması fizyolojik (fonksiyonel) antagonizmadır.
TUS farmakolojisinde antagonizma türlerinin ayrımı kritik bir bilgi düzeyidir.
4
Atılım yolunu analiz et
Misoprostol asidin yaklaşık %73-81'i idrarla, sadece %15'i feçesle atılır.
Lokal etkili GI ilaçlarının atılım yolları genellikle karıştırılır, ancak misoprostol sistemik emilimi yüksek bir ilaçtır.

Anahtar Kavram

Misoprostol'ün sinyal iletim mekanizması (EP3EP3-GiG_i-cAMPcAMP) ve renal eliminasyon yolu.
Soru 72Soru →

Kırk bir yaşındaki erkek hasta, dirençli Crohn hastalığı nedeniyle takip edilmektedir. İnfliksimab tedavisine sekonder yanıtsızlık gelişmesi üzerine, lökositlerin bağırsak mukozasına göçünü engelleyen yeni bir monoklonal antikor başlanması planlanmaktadır. Hastanın serum John Cunningham (JC) virüs antikor testinin pozitif gelmesi üzerine, progresif multifokal lökoensefalopati (PML) riskinden kaçınmak amacıyla kan-beyin bariyerini geçen lenfositleri etkilemeyen, sadece gastrointestinal sisteme spesifik olan bir ilaç tercih ediliyor. Buna göre, hastaya başlanması planlanan ilaç ve bağlandığı spesifik hücresel hedef aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vedolizumab - α4β7\alpha_4\beta_7 integrin heterodimeri

Cevap

Doğru yanıt, sadece gastrointestinal kanaldaki lenfositlerin yüzeyinde bulunan α4β7\alpha_4\beta_7 integrin heterodimerini hedefleyen Vedolizumab seçeneğidir.
İnflamatuar bağırsak hastalıklarının tedavisinde lökositlerin mukozaya göçünü engellemek için integrin inhibitörleri kullanılır. Vedolizumab, yalnızca bağırsak mukozasındaki endotelyal hücrelerde eksprese edilen MAdCAM-1 reseptörüyle etkileşime giren α4β7\alpha_4\beta_7 integrin heterodimerine spesifik olarak bağlanan monoklonal bir antikordur. Bu yüksek spesifikliği sayesinde kan-beyin bariyeri endotelindeki VCAM-1 reseptörüne (α4β1\alpha_4\beta_1 ile etkileşir) lenfositlerin bağlanmasını engellemez. Böylece santral sinir sisteminin lokal immünitesini bozmaz ve JC virüs taşıyıcılarında ölümcül olabilen progresif multifokal lökoensefalopati (PML) riskini belirgin düzeyde artırmaz. Hastanın JC virüs antikorunun pozitif olması, Natalizumab yerine Vedolizumab kullanımını zorunlu kılan en önemli klinik göstergedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın mevcut klinik tablosunu ve tedavi ihtiyacını analiz et
Anti-TNF tedavisine dirençli Crohn hastasında, lökositlerin bağırsak mukozasına göçünü engelleyen bir integrin inhibitörüne ihtiyaç duyulmaktadır.
Yeni tedavi stratejisinin etki mekanizması belirlenmelidir.
2
Hastaya ait JC virüs pozitifliği ve PML riski kısıtlamasını değerlendir
Kullanılacak ilacın kan-beyin bariyerini (α4β1\alpha_4\beta_1 integrin yolunu) etkilememesi, yani santral sinir sisteminde immün süpresyon yapmaması gerektiği saptanır.
Yan etkiden kaçınmak ilacın hedef spesifikliğini belirlemede anahtar noktadır.
3
Seçeneklerdeki ilaçların mekanizma ve hedeflerini PML riskiyle eşleştir
Natalizumab α4\alpha_4 alt birimini bağlayarak her iki bölgeyi etkiler ve PML yapar. Vedolizumab ise sadece barsağa özgü α4β7\alpha_4\beta_7 heterodimerine bağlanır ve beyne lenfosit geçişini bozmadığı için PML riski taşımaz.
Spesifik hedefin doğru tespiti sorunun kesin çözümünü sağlar.

Anahtar Kavram

İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarında İntegrin İnhibitörlerinin Selektivitesi ve Yan Etki Profili

İpuçları

1
Soruda aranan ilaç hem integrin inhibitörü olmalı hem de SSS (beyin) immünitesini bozmamalıdır.
2
PML riski yüksek olan JC virüs pozitif hastalarda α4β1\alpha_4\beta_1 yolağını açık bırakarak sadece bağırsaktaki α4β7\alpha_4\beta_7 yolağını kapatan ilaç tercih edilmelidir.
3
Bu grup ilaçlardan Natalizumab SSS dahil tüm α4\alpha_4 yollarını bloke ederken, 'V' harfi ile başlayan diğer monoklonal antikor sadece gastrointestinal sisteme özgüdür.

Daha Fazla Pratik

İnflamatuar bağırsak hastalıklarında kullanılan anti-TNF ajanların (İnfliksimab, Adalimumab, Sertolizumab) etki mekanizmalarını ve antikor yapılarını (kimerik vs insan kaynaklı) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 73Soru →

Crohn hastalığı tanısıyla takip edilen 3434 yaşında erkek hastada, konvansiyonel tedavilere direnç gelişmesi üzerine biyolojik ajan tedavisi planlanmaktadır. Tedavi öncesi latent tüberküloz açısından tarama yapılan; hem çözünür hem de membrana bağlı TNF-α\alpha moleküllerine yüksek afiniteyle bağlanarak etkisini gösteren ve yapısı itibarıyla fare-insan kimerik monoklonal antikoru olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnfliksimab

Cevap

İnfliksimab, Crohn hastalığında kullanılan, tüberküloz taraması gerektiren kimerik bir TNF-alfa inhibitörüdür.
İnfliksimab, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit tedavisinde yaygın olarak kullanılan, fare-insan kimerik monoklonal antikordur. Hem serbest (çözünür) hem de hücre yüzeyindeki TNF-alfa moleküllerine bağlanarak bunları nötralize eder ve T-hücre apoptozunu indükler. Tüm anti-TNF tedavilerde olduğu gibi, latent tüberkülozun reaktivasyon riski nedeniyle tedavi öncesi PPD veya IGRA testi ile tarama yapılması kritiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunu ve planlanan tedaviyi analiz etme
Dirençli Crohn hastasında TNF-alfa inhibitörü (biyolojik ajan) ihtiyacı belirlendi.
Konvansiyonel tedaviye yanıtsız orta-şiddetli Crohn vakalarında anti-TNF ajanlar endikedir.
2
İlacın yapısal özelliklerini (kimerik) ve bağlanma spektrumunu değerlendirme
Hem çözünür hem membrana bağlı TNF-alfa'ya bağlanan fare-insan kimerik yapısı sorgulandı.
İnfliksimab %75 insan ve %25 fare proteininden oluşan kimerik bir yapıdır (-ximab eki).
3
Güvenlik protokollerini gözden geçirme
Tedavi öncesi tüberküloz taraması zorunluluğu onaylandı.
Anti-TNF ajanlar latent tüberkülozun reaktivasyon riskini belirgin şekilde artırır.
4
Diğer seçenekleri eleme
Etanersept'in İBH'daki etkisizliği ve diğerlerinin yapısal farkları netleştirildi.
Etanersept bir füzyon proteinidir ve İBH'da (RA ve sedefin aksine) etkinliği saptanmamıştır.

Anahtar Kavram

İnflamatuar bağırsak hastalıklarında anti-TNF ajanların yapısal farkları ve klinik endikasyonları.

Daha Fazla Pratik

Anti-TNF ajanların yan etkileri arasında görülebilen 'anti-ilaç antikorları' gelişimini ve buna karşı immünomodülatör (azatioprin vb.) eklenmesinin rasyonelini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 74Soru →

6464 yaşında bir erkek hastaya sigmoid kolon rezeksiyonu uygulanıyor. Postoperatif dönemde gelişebilecek paralitik ileus süresini kısaltmak ve gastrointestinal fonksiyonların iyileşmesini hızlandırmak amacıyla periferik etkili bir μ\mu-opioid reseptör antagonisti reçete ediliyor. Bu ilaçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Potansiyel miyokard enfarktüsü riski nedeniyle kullanımı yalnızca hastanede yatan hastalarla ve kısa süreli (1515 doz ile) sınırlandırılmıştır.

Cevap

İlacın (alvimopan) potansiyel miyokard enfarktüsü riski nedeniyle kullanımı yalnızca kısa süreli ve hastane içi ile sınırlandırılmıştır.
Alvimopan, gastrointestinal cerrahi sonrası paralitik ileus süresini kısaltmak amacıyla kullanılan periferik bir μ\mu-opioid antagonistidir. Yapılan çalışmalarda (EASE çalışması) uzun süreli kullanımda miyokard enfarktüsü riskinde artış saptanması nedeniyle FDA tarafından kullanımı yalnızca hastanede yatan hastalarla ve en fazla 1515 dozla sınırlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik senaryonun analizi
Postoperatif ileus (POI) yönetimi.
Bowel rezeksiyonu sonrası GI iyileşmeyi hızlandırmak hedefleniyor.
2
İlaç sınıfının belirlenmesi
Periferik etkili mü-opioid reseptör antagonisti (PAMORA).
Opioidlerin periferik GI yan etkilerini (ileus) santral analjeziyi bozmadan engellemek isteniyor.
3
Spesifik ilacın ve kısıtlamasının recall edilmesi
Alvimopan.
Metilnaltrekson ve naloksegol opioid kaynaklı kabızlıkta (OIC) kullanılırken, alvimopan spesifik olarak POI endikasyonuna sahiptir ve MI riski nedeniyle REMS (EASE programı) kapsamındadır.

Anahtar Kavram

Alvimopan'ın postoperatif ileus endikasyonu ve miyokard enfarktüsü riski nedeniyle hastane içi kullanım kısıtlaması.
Soru 75Soru →

5555 yaşında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) nedeniyle teofilin tedavisi alan bir erkek hasta, son dönemde gelişen epigastrik yanma şikayetleri üzerine kendi kararıyla reçetesiz bir H2H_2 reseptör blokörü kullanmaya başlamıştır. Tedavinin birinci haftasında hastada şiddetli çarpıntı, ellerde titreme (tremor) ve bulantı şikayetleri gelişmiştir. Yapılan laboratuvar incelemesinde plazma teofilin konsantrasyonunun toksik aralıkta olduğu saptanmıştır.

Bu hastada görülen klinik tablodan sorumlu olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Simetidin

Cevap

Hastanın teofilin toksisitesi yaşamasına neden olan ilaç, sitokrom P450 enzimlerini inhibe eden simetidindir.
Simetidin, karaciğerde mikrozomal sitokrom P450 enzimlerini inhibe eden en bilinen mide asit inhibitörlerinden biridir. Teofilin, CYP1A2 izoenzimi ile metabolize edildiğinden, simetidin kullanımı teofilin eliminasyonunu azaltarak plazma konsantrasyonunu toksik seviyelere çıkarır. Bu durum çarpıntı, tremor ve gastrointestinal şikayetler gibi teofilin toksisitesi bulgularına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın kullandığı ilaç grubunun ve klinik tablonun belirlenmesi
Hasta epigastrik yanma için bir H2H_2 blokörü kullanmış ve ardından çarpıntı, tremor gibi teofilin toksisitesi bulguları geliştirmiştir.
Teofilin toksisitesi, ilacın metabolizmasının engellendiğini ve plazma düzeyinin yükseldiğini gösterir.
2
H2H_2 reseptör antagonistleri arasındaki farmakokinetik farkların değerlendirilmesi
Simetidin dışındaki H2H_2 blokörlerinin (famotidin, nizatidin, ranitidin) enzim inhibisyon etkileri ya yoktur ya da klinik olarak önemsizdir.
Simetidin, mikrozomal enzimleri (özellikle CYP1A2, CYP3A4, CYP2D6) inhibe ederek diğer ilaçların klerensini azaltır.
3
İlaç-ilaç etkileşiminin onaylanması
Teofilin, CYP1A2 tarafından metabolize edilir ve simetidin bu enzimi inhibe ederek toksisiteye neden olur.
Vakadaki klinik tablo simetidinin klasik bir yan etkisi olan enzim inhibisyonuna tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Simetidin, sitokrom P450 (özellikle CYP1A2, 2C9, 2D6, 3A4) enzimlerinin genel bir inhibitörüdür ve dar terapötik indeksi olan ilaçlarla (teofilin, varfarin, fenitoin) ciddi etkileşimlere girer.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 76Soru →

5555 yaşında kadın hastaya tarama amaçlı kolonoskopi planlanmıştır. İşlem öncesi kolon temizliği için bağırsak lümeninden emilmeyen, ozmotik etkisiyle su tutan ancak izoozmotik yapısı nedeniyle anlamlı sıvı ve elektrolit değişimine yol açmadığı için özellikle tercih edilen ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Polietilen glikol (PEG)

Cevap

Doğru cevap polietilen glikoldür (PEG).
Polietilen glikol (PEG), bağırsaklardan emilmeyen inert bir polimerdir. Hazırlanan solüsyonun izoozmotik yapıda olması sayesinde, bağırsak lümenine net sıvı girişi veya çıkışı olmaz; bu da elektrolit dengesinde dalgalanma yaratmadan etkili bir boşalım sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik senaryoyu ve ihtiyacı analiz et.
Hasta kolonoskopi öncesi tam kolon temizliği (purgasyon) gereksinimi duymaktadır.
Başarılı bir kolonoskopi için bağırsak lümeninin tamamen boşaltılması şarttır.
2
Seçeneklerdeki ilaçların güvenlik profilini karşılaştır.
Polietilen glikol (PEG) dışındaki ozmotik ajanlar (magnezyum tuzları, sodyum fosfat) sıvı ve elektrolit kaymalarına neden olabilir.
Özellikle riskli hastalarda elektrolit dengesinin korunması hayati önem taşır.
3
İzoozmotik özelliğe sahip ajanı belirle.
Polietilen glikol (PEG), lümende su tutarken sistemik dolaşımla sıvı alışverişi yapmaz.
PEG'in yüksek molekül ağırlıklı ve emilmeyen yapısı bu güvenliği sağlar.

Anahtar Kavram

İzoozmotik Purgasyon Mekanizması

Alternatif Yöntem

Elektrolit dengesi korunması gereken yaşlı veya kalp yetmezliği olan hastalarda laksatif seçerken 'izoozmotik' anahtar kelimesine odaklanmak sizi doğrudan PEG seçeneğine götürür.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 77Soru →

6464 yaşında bir erkek hasta, bir ay önce geçirdiği miyokard enfarktüsü sonrası koroner arterine yerleştirilen ilaç salınımlı stent nedeniyle asetilsalisilik asit ve klopidogrel tedavisi almaktadır. Son günlerde epigastrik bölgede yanma ve ağrı şikayetleri başlayan hastaya, gastrointestinal kanama profilaksisi amacıyla bir proton pompası inhibitörü (PPİ) başlanması planlanmaktadır. Hastanın farmakogenetik incelemesinde CYP2C19CYP2C19 enzim aktivitesinin genetik olarak çok düşük (yavaş metabolizör) olduğu saptanmıştır.

Bu hastada, hem klopidogrelin antitrombositik etkinliğini en az düzeyde bozacak hem de plazma konsantrasyonu hastanın CYP2C19CYP2C19 genotipinden en az düzeyde etkilenecek olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rabeprazol

Cevap

Rabeprazol, majör metabolizmasının enzimatik olmayan redüksiyon yoluyla gerçekleşmesi sayesinde CYP2C19 polimorfizminden en az etkilenen ve klopidogrel ile etkileşim riski en düşük olan PPİ'dir.
Rabeprazol, karaciğerde sitokrom P450 sistemi (özellikle CYP2C19CYP2C19) yerine büyük oranda enzimatik olmayan bir yolla (tiyoeter türevine redüksiyon) metabolize edilir. Bu özelliği sayesinde, CYP2C19CYP2C19 enzim aktivitesinin düşük olduğu yavaş metabolizörlerde bile plazma konsantrasyonu diğer PPİ'lere göre çok daha az değişkenlik gösterir. Ayrıca bu enzim üzerindeki düşük inhibitör etkisi nedeniyle, aktifleşmek için CYP2C19CYP2C19'a ihtiyaç duyan klopidogrelin etkinliğini en az bozan ajanlardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Klopidogrelin aktivasyon mekanizmasını değerlendiriniz.
Klopidogrel bir ön-ilaçtır ve karaciğerde CYP2C19CYP2C19 enzimi aracılığıyla aktif metabolitine dönüşür.
İlacın antitrombositik etkisini gösterebilmesi için bu enzimatik dönüşüm şarttır.
2
PPİ'lerin bu enzim üzerindeki etkisini ve genetik faktörleri analiz ediniz.
PPİ'lerin çoğu CYP2C19CYP2C19 inhibitörüdür ve aynı zamanda bu enzim tarafından metabolize edilirler.
Bu durum hem ilaç-ilaç etkileşimine (klopidogrel etkisizliği) hem de genetik polimorfizme bağlı doz-yanıt değişkenliğine yol açar.
3
Rabeprazolün metabolik farkını belirleyiniz.
Rabeprazol, diğer PPİ'lerden farklı olarak büyük oranda enzimatik olmayan (redüksiyon) bir yolla tiyoeter türevine dönüşür.
Bu özellik ilacın kinetiğini sitokrom enzim polimorfizmlerinden bağımsız kılar.
4
Klinik tabloya en uygun seçeneği belirleyiniz.
Yavaş metabolizör olan bir hastada CYP2C19CYP2C19 bağımlılığı en az olan Rabeprazol tercih edilmelidir.
Hem klopidogrel aktivasyonu korunur hem de PPİ plazma düzeyi öngörülebilir sınırlar içinde kalır.

Anahtar Kavram

Rabeprazolün enzimatik olmayan metabolizması ve CYP2C19 bağımsızlığı

Daha Fazla Pratik

PPİ'lerin uzun dönem kullanımındaki hipomagnezemi ve B12 eksikliği mekanizmalarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 78Soru →

Gebelik döneminde ortaya çıkan ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bulantı ve kusmaların (morning sickness) semptomatik tedavisinde ilk basamakta güvenle kullanılan, sıklıkla piridoksin (Vitamin B6B_6) ile kombine edilen antihistaminik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doksilamin

Cevap

Gebelik emezisinde piridoksin ile kombine edilen güvenli antihistaminik ilaç Doksilamin'dir.
Doksilamin, H1H_1 reseptörlerini bloke eden bir antihistaminiktir. Gebelik bulantı ve kusmalarında piridoksin (Vitamin B6B_6) ile birlikte kullanımı, FDA tarafından bu endikasyon için spesifik olarak onaylanmış en güvenli ve etkili farmakolojik tedavi yöntemlerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik durumun belirlenmesi
Durumun gebelik bulantısı (morning sickness) olduğu saptanır.
Gebelik dönemindeki ilaç kullanımı teratojenite riski nedeniyle özel dikkat gerektirir.
2
İlaç ve kombinasyon bilgisinin sorgulanması
Vitamin B6B_6 ile sinerjistik çalışan ve antihistaminik olan ilacın Doksilamin olduğu hatırlanır.
Doksilamin + Piridoksin kombinasyonu, gebelik bulantısında etkinliği ve güvenliği kanıtlanmış bir standarttır.

Anahtar Kavram

Gebelikte güvenle kullanılan antiemetik kombinasyonları
Tahmini Süre:45s
Soru 79Soru →

Gastrointestinal motilite bozukluklarının tedavisinde kullanılan prokinetik ajanlar; enterik sinir sistemi, düz kas hücreleri veya nöroendokrin yolaklar üzerindeki farklı reseptör etkileşimleri aracılığıyla asetilkolin salınımını veya düz kas kontraksiyonunu uyarırlar. Bu ajanların etki mekanizmaları ve klinik farmakolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Domperidonun prokinetik etkisi, ön hipofizdeki D2D_2 reseptörlerini bloke ederek prolaktin salınımını artırması sonucu gelişen hormonal bir yanıttır.

Cevap

Domperidonun prokinetik etkisinin ön hipofizdeki prolaktin artışıyla ilişkili olduğu ifadesi yanlıştır; bu durum ilacın bir yan etkisidir.
Domperidonun prokinetik etkisi periferik dopamin D2D_2 reseptörlerinin antagonizmasına bağlıdır. Bu blokaj, dopaminin asetilkolin salınımı üzerindeki inhibitör etkisini kaldırarak gastrointestinal motiliteyi artırır. İlacın ön hipofizdeki D2D_2 reseptörlerini bloke etmesi sonucu prolaktin seviyelerinin artması ise tamamen bağımsız bir endokrinolojik yan etkidir ve mide boşalmasını hızlandırıcı prokinetik süreçle doğrudan bir nedensellik ilişkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Domperidonun prokinetik mekanizmasını değerlendir.
Domperidon, mide ve enterik sinir sistemindeki dopaminerjik D2D_2 reseptörlerini bloke ederek asetilkolin üzerindeki inhibitör baskıyı kaldırır ve motiliteyi artırır.
Prokinetik etki, hedef organ olan gastrointestinal sistemdeki reseptör etkileşimine bağlıdır.
2
Domperidonun yan etki profili ile mekanizmasını ilişkilendir.
Domperidon kan-beyin bariyerini (KBBKBB) geçemez, ancak ön hipofiz (adenohipofizadenohipofiz) KBBKBB dışında yer aldığı için buradaki D2D_2 reseptörlerini bloke ederek hiperprolaktinemiye (galaktore, jinekomasti) neden olur.
Hiperprolaktinemi ilacın prokinetik etkisiyle değil, anatomik yerleşimi nedeniyle hipofiz üzerindeki dopaminerjik blokajıyla ilgilidir.
3
Diğer prokinetiklerin mekanizmalarını doğrula.
Metoklopramid (5−HT45-HT_4 agonist + D2D_2 antagonist), Eritromisin (Motilin agonisti), Prukaloprid (Selektif 5−HT45-HT_4 agonisti) ve İtoprid (D2D_2 antagonist + AChE inhibitörü) mekanizmaları doğrudur.
Seçenekler arasındaki ayırıcı tanıyı yapmak ve yanlış olanı saptamak için tüm prokinetik sınıflarının temel özelliklerini bilmek gerekir.

Anahtar Kavram

Prokinetik ajanların etki mekanizmaları ve yan etki profilleri arasındaki ayrım.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 80Soru →

5555 yaşında bir hasta, şiddetli gastroözofageal reflü hastalığı nedeniyle sabahları aç karnına proton pompası inhibitörü (PPİ) kullanmaktadır. Ancak hasta, semptomlarını daha hızlı kontrol altına almak amacıyla PPİ ile aynı anda yüksek dozda H2H_2 reseptör blokörü ve antasit şurup içmeye başlamıştır. Bu uygulama sonrası hastanın reflü şikayetlerinde beklenen iyileşmenin görülmemesi üzerine yapılan değerlendirmede, ilaç etkileşimi nedeniyle PPİ etkinliğinin azaldığı saptanmıştır. Bu hastada PPİ etkinliğinin azalmasına neden olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Paryetal hücrelerin sekresyon kanaliküllerindeki asidik ortamın azalmasının, PPİ'lerin aktif sülfenamid formuna dönüşümünü engellemesi

Cevap

Proton pompası inhibitörlerinin aktif sülfenamid formuna dönüşebilmesi için paryetal hücre kanaliküllerindeki asidik ortama ihtiyaç duyması nedeniyle, pH'yı artıran ilaçlarla birlikte kullanımı etkinliği azaltır.
Doğru cevap, PPİ'lerin aktivasyon mekanizmasıyla ilgilidir. PPİ'ler kan dolaşımıyla paryetal hücreye ulaştıktan sonra asidik sekresyon kanaliküllerine geçerler. Burada protonlanarak aktif sülfenamid formuna dönüşürler. Bu aktif form, H+/K+H^+/K^+ ATPaz enziminin sülfhidril gruplarına kovalent bağlanarak enzimi kalıcı olarak inhibe eder. H2H_2 blokörleri veya antasitler ortamdaki asiditeyi azalttığı için bu kritik aktivasyon basamağı gerçekleşemez ve PPİ'nin etkinliği azalır.

Adım Adım Çözüm

1
İlacın kimyasal yapısının ve aktivasyon gereksiniminin belirlenmesi
PPİ'ler zayıf bazik yapıda ön ilaçlardır (prodrug).
PPİ'lerin etki gösterebilmesi için asidik ortamda aktif formlarına (sülfenamid) dönüşmeleri şarttır.
2
Eş zamanlı kullanılan ilaçların mide fizyolojisine etkisinin analizi
H2H_2 blokörleri ve antasitler mide lümeninde ve paryetal hücre kanalikülünde pHpH'yı artırır.
Bu ilaçlar asit salgısını azaltarak veya asidi nötralize ederek kanalikül ortamını daha az asidik hale getirir.
3
İlaç etkileşiminin sonucunun değerlendirilmesi
PPİ'lerin aktivasyonu azalır ve proton pompasına bağlanma oranı düşer.
Kanaliküldeki asidite azaldığı için PPİ'ler sülfenamide dönüşemez ve irreversibl bağlanma gerçekleşemez.

Anahtar Kavram

Proton pompası inhibitörlerinin aktivasyonu için paryetal hücre kanaliküllerinde asidik bir mikroçevre gereklidir.

Daha Fazla Pratik

PPİ'lerin neden enterik kaplı tablet olarak üretildiğini ve mideden emilmediklerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 9Sonraki
Gastrointestinal Sistem Farmakolojisi Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 4 | Examkin