Kemoterapötikler

$28$ yaşında bir kadın hasta, tatlı su gölünde yüzdükten bir süre sonra gelişen ateş ve karın ağrısı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde dışkıda $Schistosoma$ türlerine ait yumurtalar saptanıyor. Bu hastanın tedavisinde ilk seçenek olarak tercih edilen ve parazit hücre membranının kalsiyum ($Ca^{2+}$) iyonlarına geçirgenliğini artırarak kasılma ve spastik felce (paralizi) neden olan antiparaziter ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Karbapenem grubu antibiyotikler, geniş spektrumları nedeniyle dirençli gram negatif enfeksiyonların tedavisinde önemli bir seçenektir. Ancak, bu gruptaki ilaçların etkinlik spektrumları arasında bazı klinik farklılıklar bulunmaktadır.

Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bir karbapenem türevi olmasına rağmen $Pseudomonas$ $aeruginosa$ ve $Acinetobacter$ suşlarına karşı klinik olarak anlamlı bir etkinlik göstermez?

Akut lenfoblastik lösemi nedeniyle idame tedavisinde $6$-merkaptopurin kullanan $28$ yaşındaki bir erkek hastaya, takiplerinde saptanan hiperürisemiyi (tümör liziz sendromu riski) kontrol altına almak amacıyla yeni bir oral ajan başlanıyor. Yaklaşık on gün sonra hasta; yüksek ateş, ağız içinde yaygın aftöz ülserler ve ciddi halsizlik şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan tetkiklerde derin nötropeni ve trombositopeni (şiddetli miyelosüpresyon) saptanıyor.

Bu hastada ölümcül olabilen toksisitenin ortaya çıkmasına neden olan farmakokinetik etkileşim mekanizması aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?

42 yaşında $HIV$ pozitif erkek hasta, yaklaşık 3 yıldır tenofovir disoproksil fumarat ($TDF$), emtrisitabin ve efavirenz içeren antiretroviral tedavi almaktadır. Hastanın rutin kontrollerinde serum kreatinin düzeyinde hafif artış, hipofosfatemi ve normoglisemik glukozüri saptanmıştır. Kemik mineral dansitometrisinde ise $T$-skorunun $-2.2$ olduğu (osteopeni) belirlenmiştir. Bu hastada saptanan proksimal tübül hasarı (Fanconi sendromu) ve kemik yıkımı riskini minimize etmek için $TDF$ yerine tedaviye eklenmesi en uygun olan, plazmada daha düşük ancak hedef hücrelerde ($PBMC$, hepatosit) daha yüksek aktif ilaç düzeyi sağlayan nükleotid analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında bir erkek hasta, *Pseudomonas aeruginosa*'ya bağlı gelişen komplike üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle siprofloksasin tedavisine başlanmıştır. Hastanın tıbbi öyküsünde kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) nedeniyle düzenli teofilin ve sistemik glukokortikoid kullanımı mevcuttur. Tedavinin $4$. gününde hastada bulantı, çarpıntı ve ajitasyon gelişirken; aynı zamanda aşil tendonu bölgesinde hassasiyet saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloyu açıklayan farmakolojik süreçlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sifiliz (frengi) klinik tablosuyla başvuran bir hastada, etken mikroorganizma olan $Treponema$ $pallidum$ enfeksiyonunun primer tedavisinde ilk seçenek olarak tercih edilmesi gereken depo etkili beta-laktam antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Metisiline dirençli *Staphylococcus aureus* (MRSA) bakteremisi nedeniyle daptomisin tedavisi başlanan bir hastada, tedavinin 14. gününde klinik tablonun kötüleştiği ve izole edilen yeni suşta daptomisin direnci geliştiği saptanmıştır. Yapılan moleküler analizlerde, bakterinin *mprF* geni aracılığıyla hücre membranındaki negatif yüklü fosfatidilgliserol moleküllerine pozitif yüklü L-lizin ekleyerek membran yüzey yükünü değiştirdiği (pozitifleştiği) tespit edilmiştir.

Bakterilerde daptomisin direncine yol açan bu biyokimyasal değişiklik, ilacın aşağıdaki süreçlerinden hangisini doğrudan engeller?

$32$ yaşında erkek hasta, karın ağrısı ve dışkısında parazit parçaları görme şikayetiyle sağlık merkezine başvuruyor. Yapılan incelemeler sonucunda $Taenia$ $solium$ ($domuz$ $tenyası$) enfeksiyonu saptanıyor. Hastaya niklozamid tedavisi uygulanması kararlaştırılıyor. Niklozamid dozundan yaklaşık $2$ saat sonra hastaya magnezyum sülfat gibi bir tuz pürgatif uygulanmasının temel farmakolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik pratikte bir kemoterapötik ajanın etkisiz kalması; mikroorganizmanın yapısal özellikleri nedeniyle ilacın etkisine başlangıçtan itibaren duyarsız olmasından (doğal direnç) kaynaklanabileceği gibi, sonradan gelişen genetik değişikliklere (kazanılmış direnç) de bağlı olabilir. Bir hekimin *Mycoplasma pneumoniae* enfeksiyonu saptadığı hastasında beta-laktam grubu antibiyotiklerin etkisiz kalacağını bilerek tedavi planlaması, aşağıdaki direnç durumlarından hangisine bir örnektir?

32 yaşında $HIV$ pozitif bir erkek hastada antiretroviral tedaviye başlandıktan iki hafta sonra yapılan rutin kontrollerde; serum kreatinin düzeyinin $0.8 mg/dL$’den $1.1 mg/dL$’ye yükseldiği, ancak kan üre azotu ($BUN$) düzeyinin ve idrar tetkikinin tamamen normal olduğu saptanıyor. Viral yükü belirgin şekilde düşen bu hastadaki tabloya neden olan ilacın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında erkek hasta, vankomisine dirençli *Enterococcus faecium* ($VRE$) suşuna bağlı gelişen kateter ilişkili sepsis nedeniyle hastaneye yatırılarak intravenöz antibiyotik tedavisine başlanmıştır. Tedavinin $4$. gününde hastada ciddi kas ve eklem ağrıları (miyalji ve artralji) ortaya çıkmıştır. Ayrıca, hastanın organ transplantasyonu nedeniyle kullandığı siklosporin kan düzeylerinin letal sınırlara yaklaştığı tespit edilmiştir.

Bu hastada kullanılan antibiyotik kombinasyonunun etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında, nükseden baş ve boyun yassı hücreli karsinomu tanısı alan bir hastada, epidermal büyüme faktörü reseptörünün ($EGFR$) ekstrasellüler ligand bağlama bölgesine yüksek afinite ile bağlanan ve reseptör dimerizasyonunu engelleyen kimerik bir monoklonal antikor tedavisi planlanıyor. Bu ilacın kullanımı sırasında en sık gözlenmesi beklenen, doz kısıtlayıcı olmayan ancak tedaviye yanıtın bir göstergesi kabul edilen yan etki aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri ribozomunun $30S$ alt birimine bağlanarak protein sentezini inhibe eden antibiyotik grupları ve bu gruplara ait özelliklerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Üriner sistem enfeksiyonu tanısıyla trimetoprim-sülfametoksazol kombinasyonu kullanmaya başlayan hastada, tedavi sırasında idrar miktarında azalma ve yan ağrısı gelişmiştir. Yapılan idrar mikroskopisinde asidik ortamda çöken, yelpaze şeklinde kristaller saptanmıştır. Bu tabloya neden olan bileşenin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Gastrointestinal sistem kanserlerinin tedavisinde yaygın olarak kullanılan, pirimidin analoğu yapısında olan ve "timidilat sentaz" enzimini irreversibl olarak inhibe ederek $DNA$ sentezini engelleyen sitotoksik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kemoterapötiklerin farmakodinamik özellikleri üzerine yapılan bir araştırmada; test edilen ilacın serum konsantrasyonu $MİK$ (Minimum İnhibitör Konsantrasyon) değerinin üzerine çıkarıldığında bakteriyel öldürme hızının anlamlı düzeyde değişmediği, ancak konsantrasyonun $MİK$ üzerinde kaldığı toplam sürenin klinik başarıyı belirleyen en temel faktör olduğu saptanmıştır.

Bu farmakodinamik profile sahip olan antibiyotik grubu ve bu grup için en önemli prediktif parametre aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Dirençli bir *Mycobacterium tuberculosis* enfeksiyonu nedeniyle çoklu ilaç tedavisi alan bir hastanın rejimine, peptidoglikan sentez basamaklarını bozarak etki eden ve böbrek yoluyla büyük oranda değişmeden atılan bir antibiyotik ekleniyor. Takiplerde hastada periferik nöropati, konfüzyon, psikotik reaksiyonlar ve epileptik nöbetler gelişmesi üzerine, bu nörotoksik yan etkileri antagonize etmek amacıyla tedaviye piridoksin (B6 vitamini) ilave ediliyor.

Klinik tabloya yol açan ve santral sinir sistemine yüksek oranda geçiş gösteren bu ajanın spesifik etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) nedeniyle oral teofilin tedavisi alan 65 yaşındaki bir erkek hastaya, idrar yolu enfeksiyonu tanısıyla siprofloksasin reçete ediliyor. Tedavinin üçüncü gününde hastada teofilin toksisitesine bağlı olduğu düşünülen bulantı, çarpıntı ve ajitasyon gelişiyor. Bu klinik tabloya neden olan siprofloksasinin bakterilerdeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Tüberküloz tedavisi amacıyla çoklu ilaç rejimi başlanan $55$ yaşındaki bir erkek hastada, tedavinin $2.$ haftasında ayak başparmağında ani gelişen ağrı, ısı artışı ve hassasiyet şikayetleri ortaya çıkmıştır. Laboratuvar incelemesinde hiperürisemi saptanan bu hastada, mevcut kliniğe en olası neden olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Florokinolon grubu antibiyotiklerin santral sinir sisteminde GABA reseptörlerini antagonize etmesi sonucu görülebilen ve özellikle epilepsi öyküsü olan hastalarda risk oluşturan yan etki aşağıdakilerden hangisidir?