Bakteriyoloji

18 aylık, aşıları eksik olan bir çocuk; yüksek ateş, huzursuzluk ve ense sertliği şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Yapılan lomber ponksiyon sonrası beyin omurilik sıvısının (BOS) Gram boyamasında Gram negatif pleomorfik kokobasiller saptanıyor. BOS örneği kanlı agara ekildiğinde üreme gözlenmezken, aynı besiyerine *Staphylococcus aureus* çizgisi atıldığında bu çizginin hemen çevresinde küçük şeffaf kolonilerin oluştuğu (satellit fenomeni) görülüyor. Bu klinik tabloda etken olan bakterinin üremesi için *S. aureus* tarafından sağlanan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında, aşıları eksik olan bir çocuk; yaklaşık iki haftadır devam eden, nöbetler halinde gelen ve "hırıltılı/iç çekmeli" (whooping) karakterde sonlanan öksürük şikayetiyle getirilmiştir. Fizik muayenede konjonktival hemoraji saptanmış, laboratuvar incelemesinde ise belirgin lenfositoz ($35.000/\mu L$) dikkati çekmiştir. Bu klinik tabloya neden olan Gram negatif kokobasilin, solunum epiteli silyalı hücrelerinde DNA sentezini inhibe ederek hücrelerin dökülmesine ve mukosilyer temizliğin bozulmasına yol açan virülans faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanılı erkek hasta, yüksek ateş, öksürük ve pürülan balgam şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Balgam kültüründe Gram pozitif diplokoklar izole ediliyor ve etken *Streptococcus pneumoniae* olarak tanımlanıyor. Antibiyotik duyarlılık testinde izolatın penisilin $G$ için minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) değeri $8 \mu g/ml$ (dirençli) saptanıyor. Yapılan genetik analizde, bakterinin penisilin bağlayan protein ($PBP$) genlerinde, ortamdaki diğer viridans streptokoklardan transformasyon yoluyla aktarılan DNA parçalarıyla oluşmuş "mozaik" yapılar saptanıyor. Bu bakteride gözlenen penisilin direncinin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Ayağındaki derin bir kesi sonrası gelişen kızarıklık, şişlik ve ısı artışı şikayetiyle başvuran 50 yaşındaki bir hastada selülit tanısı konuluyor. Lezyondan alınan aspiratın Gram boyamasında Gram pozitif koklar görülüyor. Bu bakterinin laboratuvar tanısında 'Staphylococcus' cinsinden ayrılıp 'Streptococcus' olarak tanımlanmasını sağlayan temel biyokimyasal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Yabani tavşan avcılığı yaptıktan sonra el sırtında ağrılı bir ülser ve koltuk altında belirgin, hassas lenfadenopati gelişen bir hastadan alınan klinik örnekler laboratuvara gönderiliyor. Rutin kanlı ve çikolatamsı agarda üreme saptanmazken, sistein ile zenginleştirilmiş glukoz-sistein-kanlı agarda $3$. günde küçük, gri-beyaz kolonilerin ürediği gözleniyor. Bu enfeksiyona neden olan etken mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Altmış yaşında, yoğun bakımda takip edilen ve kalıcı üriner kateteri bulunan bir hastada ani başlayan ateş ve titreme gelişiyor. Kan kültüründen yapılan Gram boyamada zincir yapmış Gram pozitif koklar görülüyor. Mikrobiyoloji laboratuvarında yapılan ilk incelemede hidrojen peroksit eklendiğinde kabarcık oluşumu izlenmiyor (katalaz negatif). Kültürde izole edilen kolonilerin safra-eskulin besiyerinde siyah renk oluşturduğu ve $\%6,5$'lik $NaCl$ içeren besiyerinde üreme yeteneğine sahip olduğu saptanıyor. Buna göre, vankomisine dirençli saptanan bu mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$34$ yaşında erkek hasta, $5$ gün önce avladığı bir yaban tavşanını yüzdükten sonra sağ işaret parmağında ağrılı bir ülser ve sağ koltuk altında ağrılı lenfadenopati gelişmesi şikayetiyle başvuruyor. Bu hastada en olası etkene yönelik aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üniversite yurdunda kalan $20$ yaşında bir erkek öğrenci, ani başlayan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve konfüzyon nedeniyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde ense sertliği ve alt ekstremitelerde basmakla solmayan peteşiyal döküntüler saptanıyor. Lomber ponksiyon örneğinin Gram boyamasında çok sayıda polimorf nüveli lökosit ve hücre içi Gram negatif diplokoklar görülüyor. Bu hastada saptanan peteşiyal döküntülerin ve gelişmesi muhtemel olan yaygın damar içi pıhtılaşmanın (DIC) patogenezinden sorumlu temel virulans faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

*Neisseria gonorrhoeae* suşlarında bağışıklık sisteminden kaçışı sağlayan en önemli mekanizmalardan biri olan pilin proteinlerinin antijenik varyasyonu; kromozomun farklı bölgelerinde yer alan çok sayıdaki sessiz lokus ($pilS$) ile bir adet ekspresyon lokusu ($pilE$) arasındaki homolojiye dayalı, resiprokal olmayan (tek yönlü) bir rekombinasyon sürecidir. Bu süreçte sessiz lokustaki genetik bilgi ekspresyon lokusuna aktarılırken, sessiz lokustaki orijinal dizi değişmeden kalır.

Bu genetik çeşitlilik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri hücre duvarı sentezinde, sitoplazmada üretilen ve hidrofilik özellikte olan peptidoglikan prekürsörlerinin ($N$-asetilmuramik asit ve $N$-asetilglukozamin üniteleri), hidrofobik karakterdeki sitoplazmik membrandan geçirilerek periplazmik aralığa taşınmasında görev alan taşıyıcı lipid aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi araç ve gereçlerin dekontaminasyonunda kullanılan Spaulding sınıflamasına göre; gastrointestinal endoskoplar gibi sağlam mukoza veya bütünlüğü bozulmuş cilt ile temas eden ancak steril vücut boşluklarına girmeyen "yarı-kritik" aletlerin dezenfeksiyonu için hedeflenen mikrobiyal öldürme düzeyi ve bu düzeyde etkinlik gösteren uygun ajan eşleşmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

$45$ yaşında erkek hasta, ateş ve yeni duyulan üfürüm şikayetiyle başvuruyor. Kan kültürlerinde *Enterococcus faecalis* üremesi saptanıyor. İzole edilen suşun antibiyotik duyarlılık testinde ampisilin duyarlı bulunurken, yüksek düzey gentamisin ($MIC > 2000$ $\mu g/mL$) direnci tespit ediliyor. Bu bakteride saptanan yüksek düzey gentamisin direncinin en olası mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ aylık bir bebekte yaklaşık $10$ gündür devam eden burun akıntısı ve hafif ateşi takiben, arka arkaya gelen şiddetli öksürük nöbetleri ve nöbet sonunda derin bir nefes alma (whoop) sesi duyulmaya başlanmıştır. Periferik yaymada belirgin lenfositoz saptanmış; nazofarenks sürüntüsünden Regan-Lowe besiyerinde inci tanesi görünümlü Gram negatif kokobasiller üretilmiştir. Bu bakterinin patogenezinde rol oynayan, kalsiyum-kalmodulin bağımlı olarak çalışan ve konak hücresinde doğrudan ATP'den c-AMP sentezleyerek immün hücre fonksiyonlarını inhibe eden virülans faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteriyel konjugasyon sürecinde, plazmid DNA'sının verici hücreden alıcı hücreye aktarılabilmesi için "relaksozom" adı verilen bir protein-DNA kompleksi oluşturulur. Bu süreçte, plazmidin aktarım başlangıç bölgesindeki ($oriT$) spesifik bir nükleotit dizisinden kesilmesi ve tek iplikli hale getirilmesi zorunludur. Gram-negatif bakterilerde konjugasyon sırasında, $oriT$ bölgesindeki nik ($nick$) bölgesini tanıyarak kesen, ardından bu serbest kalan $5'$ ucuna kovalent olarak bağlanarak DNA'nın Tip IV sekresyon sistemi ($T4SS$) aracılığıyla aktarılmasını başlatan temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Hastanelerde kullanılan tıbbi araç-gereçlerin Spaulding sınıflamasına göre dekontaminasyon düzeylerinin belirlenmesi ve bu süreçlerin kontrolü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gram-pozitif bir bakterinin hücre duvarı bileşenleri incelendiğinde; peptidoglikan tabakayı boydan boya geçerek sitoplazmik membrana glikolipit yapısıyla tutunan ve konak hücrelerindeki Toll-benzeri reseptör-2 ($TLR-2$) aracılığıyla pro-inflamatuar sitokin yanıtını başlatan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir mikrobiyoloji laboratuvarında, halihazırda bir antibiyotik direnç plazmidi taşıyan *Escherichia coli* suşuna konjugasyon yoluyla farklı bir direnç plazmidi aktarılıyor. Ancak, yapılan takiplerde iki plazmidin aynı hücre içerisinde kararlı bir şekilde bir arada kalamadığı, birkaç nesil sonra hücrelerin sadece bir tip plazmidi taşıdığı gözleniyor. Bu iki plazmidin aynı hücrede kalıcı olarak birlikte bulunamamasına (plazmit uyuşmazlığı / incompatibility) neden olan temel durum aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerin konak hücre yüzeylerine tutunmasını (adhezyon) sağlayarak kolonizasyon ve enfeksiyon sürecinde kritik rol oynayan, pilin adı verilen protein alt birimlerinden oluşan yüzey eklentisi aşağıdakilerden hangisidir?

Hidrojen peroksit ($H_2O_2$) gaz plazma sterilizasyon yöntemiyle ısıya duyarlı tıbbi cihazların işlenmesi sırasında karşılaşılan teknik kısıtlılıklar ve süreç monitörizasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Gram-negatif bakterilerin dış membran bütünlüğü ve canlılığı için esansiyel olan lipopolisakkarit ($LPS$) molekülünün biyosentezi oldukça karmaşık bir süreçtir. $LPS$ yapısında, hidrofobik Lipid A kısmına doğrudan kovalent bağ ile bağlanan, çekirdek ($core$) polisakkarit bölgesinin en iç kısmını oluşturan ve neredeyse tüm Gram-negatif bakterilerde korunan sekiz karbonlu şeker türevi aşağıdakilerden hangisidir?