Bakteriyoloji

Bakterilerde hücre şeklinin korunması, hücre bölünmesi ve protein lokalizasyonu gibi süreçlerde görev alan hücre iskeleti elemanları, ökaryotik hücre iskeleti proteinlerine yapısal ve fonksiyonel benzerlik gösterir. Buna göre, bakteri hücresinin bölünme düzleminde bir halka (Z-halkası) oluşturarak septum oluşumunu başlatan ve yapısal olarak ökaryotik tübülin proteinine homoloji gösteren sitoskeletal protein aşağıdakilerden hangisidir?

$70$ yaşında, pankreas kanseri nedeniyle opere edilen ve postoperatif $10.$ günde karın içi apse gelişen bir hastanın apse drenaj kültüründe $Klebsiella$ $pneumoniae$ suşu izole edilmiştir. İzole edilen suşun antibiyotik duyarlılık testinde seftazidim, meropenem ve siprofloksasine dirençli; amikasin ve kolistine ise duyarlı olduğu saptanmıştır. Yapılan ileri fenotipik testlerde, meropenemin inhibitörlü disk testlerinde boronik asit ve $EDTA$ ile sinerji saptanmamış; ancak suşun seftazidim-avibaktama duyarlı olduğu bulunmuştur. Bu suşun sahip olduğu karbapenemaz enzimi ve bu enzimin özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hastanede yatan $62$ yaşında, çoklu ilaç dirençli $KPC-3$ pozitif *Klebsiella pneumoniae* kaynaklı ventilatörle ilişkili pnömonisi olan bir hastaya seftazidim-avibaktam tedavisi başlanmıştır. Tedavinin $14$. gününde hastanın klinik tablosunda kötüleşme gözlenmiş ve tekrar alınan trakeal aspirat kültüründe üreyen *K. pneumoniae* izolatının seftazidim-avibaktam dirençli ($MIC > 32/4$ $\mu g/mL$) hale geldiği, ancak ilginç bir şekilde meropenem duyarlılığının ($MIC \leq 1$ $\mu g/mL$) geri döndüğü saptanmıştır. Bu fenotipik değişikliğe yol açan en olası moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında bir kasap, sağ el bileğinde üç gün önce başlayan, kaşıntılı ve giderek yayılan morumsu-kırmızı renkli bir lezyon şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede, el sırtında ağrılı, ödemli, keskin sınırlı ve süpürasyon (cerahat) göstermeyen bir plak saptanıyor. Lezyondan alınan biyopsi örneğinin kültüründe, kanlı agarda küçük, alfa-hemolitik koloniler oluşturan, Gram pozitif, katalaz negatif, hareketsiz ve spor yapmayan basiller üremiş; TSI agarda hidrojen sülfür ($H_2S$) üretimi saptanmıştır. Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına göre, en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Bir 'Düşük Sıcaklık Buhar ve Formaldehit' (LTSF) sterilizasyon sürecinde, indikatör olarak kullanılan $Geobacillus\ stearothermophilus$ sporları için $73^\circ C$ sıcaklıktaki $D$ değeri ($D_{73}$) $1$ dakika ve $Z$ değeri $10^\circ C$ olarak saptanmıştır. Bu süreçte, başlangıçta $10^6$ adet spor içeren bir popülasyonda $10^{-6}$ Sterilite Güvence Düzeyine (SAL) ulaşmak amacıyla işlem sıcaklığı $63^\circ C$ olarak ayarlandığında, uygulanması gereken teorik minimum sterilizasyon süresi kaç dakikadır?

2 günlük bir yenidoğan; ateş, letarji ve solunum sıkıntısı şikayetleriyle yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılıyor. Hastanın kan kültüründe Gram pozitif, zincir oluşturan koklar ürediği rapor ediliyor. Yapılan ileri laboratuvar incelemelerinde, izole edilen bakterinin katalaz negatif olduğu ve koyun kanlı agarda dar bir beta hemoliz alanı oluşturduğu saptanıyor. Bu etkenin kesin tanısı için aşağıdaki testlerden hangisinin pozitif sonuç vermesi beklenir?

Üretral akıntı şikayeti olan bir erkek hastadan alınan klinik örnekten patojen *Neisseria* türlerini izole etmek amacıyla Thayer-Martin besiyeri kullanılmıştır. Bu besiyerinin bileşimine vankomisin, kolistin ve nistatin ($VCN$) gibi antibiyotikler eklenmektedir.

Besiyeri içeriğinde yer alan vankomisin, aşağıdaki mikroorganizma gruplarından hangisinin üremesini baskılamak amacıyla kullanılmaktadır?

$12$ yaşında bir erkek çocuk; sağ bacakta şiddetli ağrı, şişlik ve $39.5^{\circ}C$ ateş şikayetiyle başvuruyor. Akut osteomiyelit ön tanısıyla takip edilen hastanın kemik iliği aspirat kültüründe; kanlı agarda altın sarısı renginde koloniler oluşturan ve çevresinde belirgin beta-hemoliz alanı saptanan Gram pozitif koklar izole ediliyor. Bu izolatın laboratuvar tanımlanmasında kullanılan katalaz ve tüp koagülaz testlerinin her ikisinin de pozitif olduğu görülüyor.

Bu mikroorganizmanın tüp koagülaz testinde plazmayı pıhtılaştırabilmesi için aşağıdaki konak faktörlerinden hangisiyle bir kompleks oluşturması zorunludur?

$3$ haftalık bir bebek; ateş, emme güçlüğü ve huzursuzluk şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede fontanelde kabarıklık ve ense sertliği saptanıyor. Beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde Gram pozitif basiller görülüyor. Etkenin laboratuvar tanısında $25^\circ C$'de takla atan (tumbling) hareket sergilediği ve katalaz pozitif olduğu belirleniyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$54$ yaşında, multipl skleroz tanısıyla immünosüpresif tedavi alan ve nefrolitiazis nedeniyle internal stent (DJ stent) taşıyan kadın hastada; yüksek ateş, yan ağrısı ve dizüri şikayetleri gelişiyor. İdrar kültüründe $10^5$ $CFU/ml$ *Klebsiella pneumoniae* ürüyor. Yapılan antibiyogram testinde suşun seftazidim, imipenem, meropenem ve seftazidim-avibaktama dirençli; kolistin ve amikasine duyarlı olduğu saptanıyor. Fenotipik doğrulama testlerinde boronik asit ile sinerji gözlenmezken, imipenem diski ile $EDTA$ emdirilmiş disk arasında belirgin zon genişlemesi (sinerji) izleniyor.

Bu bakterideki yüksek düzey karbapenem direncinden sorumlu olan en olası enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik uygulamalarda ısıya duyarlı (termolabil) lümenli cihazların dekontaminasyonunda kullanılan glutaraldehit gibi sıvı kimyasal ajanların 'yüksek düzey dezenfektan' veya 'sterilan' olarak sınıflandırılmasındaki kriterler ve kullanım özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$26$ yaşında erkek hasta, penis şaftında yer alan, dokunmakla oldukça ağrılı, kenarları düzensiz ve tabanı pürülan (kirli) görünümlü bir ülser şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede sol inguinal bölgede ağrılı, fluktuasyon veren lenfadenopati (bubon) saptanıyor. Ülser tabanından alınan sürüntü örneğinin Gram boyamasında Gram-negatif kokobasillerin "balık sürüsü" (school of fish) benzeri dizilim gösterdiği izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$62$ yaşında erkek hasta, protez kapak endokarditi nedeniyle hastaneye yatırılıyor. Kan kültürlerinde vankomisin dirençli *Enterococcus faecium* (VRE) üremesi üzerine hastaya yüksek doz ($12$ mg/kg) daptomisin tedavisi başlanıyor. Tedavinin $10$. gününde hastanın ateşinin devam etmesi üzerine alınan kontrol kan kültürlerinde daptomisin minimum inhibitör konsantrasyonu (MİK) değerinin $2$ $\mu$ g/mL'den $16$ $\mu$ g/mL'ye yükseldiği saptanıyor. Bu hastada gelişen daptomisin direncinden sorumlu olan ve hücre membran stres yanıtını koordine ederek ilacın septum bölgesinden uzaklaştırılmasına neden olan temel üç bileşenli regülatör sistem aşağıdakilerden hangisidir?

$60$ yaşında, yoğun bakım ünitesinde mekanik ventilatör desteğinde izlenen bir hastanın endotrakeal aspirat kültüründe çok ilaca dirençli (XDR) *Acinetobacter baumannii* üremiştir. Suşun meropenem, siprofloksasin ve amikasin dirençli; tigesiklin duyarlı ($MIC: 1 \, \mu g/mL$) olduğu saptanmıştır. Tigesiklin tedavisi başlanan hastanın $10.$ gününde klinik tablosunun kötüleşmesi üzerine alınan kontrol kültürde tigesiklin $MIC$ değerinin $16 \, \mu g/mL$ düzeyine yükseldiği görülmüştür. Bu bakteride gelişen tigesiklin direncinin en olası mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında bir kadın hasta, sağ koltuk altında gelişen ağrılı ve pürülan akıntılı şişlik şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede apse saptanarak drenaj yapılıyor ve örnek mikrobiyoloji laboratuvarına gönderiliyor. Kültürde *Staphylococcus aureus* üremesi saptanıyor. Laboratuvarda yapılan disk difüzyon testinde suşun eritromisine dirençli, klindamisine duyarlı olduğu belirleniyor. Ancak klindamisin diski eritromisin diskinin yakınına yerleştirildiğinde, klindamisin inhibisyon zonunun eritromisin tarafına bakan kısmında düzleşme (D-zonu pozitifliği) gözleniyor.

Bu bakteride gözlenen indüklenebilir klindamisin direncinin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik bir örnekten izole edilen çoklu antibiyotik dirençli bir bakteri suşunun, farklı direnç paternlerine sahip iki ayrı R-plazmidi taşıdığı saptanmıştır. Ancak laboratuvar ortamında yapılan pasajlar sırasında, bu plazmidlerden birinin kararlı bir şekilde korunurken diğerinin seçici bir baskı olmaksızın hücreden dışlandığı ve 'uyumsuzluk' ($incompatibility$) gösterdiği fark edilmiştir. İki plazmidin aynı bakteri hücresi içerisinde stabil olarak barınamamasına ($Inc$ grubu çakışması) yol açan temel moleküler süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$26$ yaşında erkek hasta; diz ve el bileğinde gezici karakterde ağrı ve eklemlerde şişlik şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede gövdede ve ekstremitelerin distalinde az sayıda, püstüler karakterde hemorajik deri lezyonları saptanıyor. Eklem sıvısı örneğinin Thayer-Martin besiyerindeki kültüründe oksidaz pozitif, Gram negatif diplokoklar izole ediliyor. Mikrobiyolojik incelemede bu suşun penisiline oldukça duyarlı ($MİK$ değeri çok düşük) olduğu, ancak taze insan serumunun kompleman aracılı bakterisidal etkisine karşı ileri derecede dirençli olduğu saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan suşun serum direncinden sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Isıya dayanıksız (termolabil) olan serum, vitamin veya antibiyotik çözeltileri gibi sıvı materyallerin mikroorganizmalardan arındırılmasında tercih edilen en uygun sterilizasyon yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerde çoklu antibiyotik direnç genlerini taşıyan transpozonların, bir replikondan (örneğin plazmid) bir diğerine (örneğin kromozom) 'sıçrama' sürecinde görev alan; transpozon uçlarındaki ters tekrarlı (inverted repeat) dizileri tanıyan ve hedef DNA'da yer değiştirmeyi katalizleyen temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında bir erkek hasta, sağ uyluğunda ağrılı ve kızarık bir şişlik şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede flüktüasyon veren apse odağı saptanarak drenaj yapılıyor. Apse materyalinin Gram boyamasında küme yapmış Gram pozitif koklar görülüyor. Kültürde altın sarısı koloniler oluşturan bu etkenin, konak $IgG$ moleküllerinin $Fc$ kısmına bağlanarak opsonizasyonu engelleyen Protein A'ya sahip olduğu bilinmektedir. Bu mikroorganizmanın diğer stafilokok türlerinden ayrılmasında kullanılan temel biyokimyasal özellik aşağıdakilerden hangisidir?