Parazitoloji

Afrika tripanozomiyazı (uyku hastalığı) seyrinde gözlenen tekrarlayıcı ateş ataklarının ve parazitin konak bağışıklık sisteminden uzun süre kaçabilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır'da bir süre ikamet eden ve terminal hematüri (idrarın sonunda kan gelmesi) şikayetiyle üroloji polikliniğine başvuran 32 yaşındaki erkek hastanın sistoskopik incelemesinde mesane mukozasında granülomatöz lezyonlar saptanmıştır. İdrar tetkikinde terminal dikeni bulunan, kapaksız ($non-operculated$) yumurtalar izlenmiştir. Bu tabloya neden olan parazit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$60$ yaşında evsiz bir erkek hasta, kış aylarında kalabalık bir sığınma evinde konakladıktan sonra tüm vücudunda şiddetli kaşıntı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede gövdesinde yaygın ekskoryasyonlar ve hiperpigmente alanlar saptanırken; hastanın iç çamaşırlarının dikiş yerlerinde yaklaşık $3$ mm boyunda, dorsoventral basık parazitler ve yumurtaları gözleniyor. Bu hastada tanımlanan ektoparazitin dışkısının kaşınma yoluyla deri bütünlüğü bozulan alanlara girmesi sonucu bulaşabilecek, epidemilere yol açan enfeksiyon etkeni aşağıdakilerden hangisidir?

$4$ yaşında bir erkek çocuk; pika (toprak yeme) öyküsü, son iki haftadır devam eden düşük dereceli ateş, halsizlik ve sağ üst kadran ağrısı şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenesinde belirgin hepatomegali saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde lökositoz ($42.000/mm^3$), %$72$ periferik eozinofili ve hipergamaglobulinemi ($IgG$ ve $IgE$ yüksekliği) tespit edilmiştir. Serumda yapılan ileri incelemede anti-A ve anti-B izohemaglütinin titrelerinin çok yüksek ($1/1024$ üzeri) olduğu belirlenmiştir. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tatlı su kaynaklarıyla temas öyküsü olan, klinik tablosunda hepatosplenomegali, özofagus varisleri ve portal hipertansiyon bulguları saptanan bir hastada etken olması en muhtemel trematod cinsi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tıbbi parazitoloji terminolojisinde konak kavramları, parazitin ilgili canlıda geçirdiği biyolojik süreçlere ve üreme tipine göre belirlenir. Plasmodium türleri (sıtma) ve Echinococcus granulosus (kist hidatik) gibi parazitlerin yaşam döngüleri incelendiğinde, insanların 'ara konak' (intermediate host) olarak sınıflandırılmasının biyolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Tropikal bölgelerde yaygın görülen filaryal enfeksiyonların tanısında kural olarak periferik kan yaymasında mikrofilerlerin gösterilmesi esastır. Ancak bazı türlerde mikrofilerler kanda bulunmaz ve tanı için deri biyopsisi ($skin$ $snip$) örneği gereklidir. Bu yöntemle tanısı konulan ve 'nehir körlüğü' ($river$ $blindness$) tablosuna yol açan nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Karın ağrısı ve dışkıda şerit düşürme şikayetiyle başvuran bir hastanın dışkı mikroskobisinde; yaklaşık $35-40$ $\mu$ m çapında, kalın ve radyiner çizgili çeperli, içinde altı çengelli onkosfer bulunan yumurtalar saptanmıştır. Hastanın yakın zamanda bir aile bireyinin 'nörosistiserkoz' tanısı aldığı ve bu nedenle hastanın ailesi için potansiyel bir enfeksiyon kaynağı olduğu düşünülmektedir. Buna göre, bu hastada saptanan etkenin tür düzeyinde tanısını kesinleştirmek için aşağıdaki morfolojik özelliklerden hangisinin gösterilmesi gerekir?

Tıbbi parazitolojide konak-parazit etkileşimleri ve immünolojik mekanizmalar değerlendirildiğinde; konakta canlı parazitlerin varlığına paralel olarak devam eden, aynı türden yeni bir enfeksiyonun (süperenfeksiyon) yerleşmesini engelleyen ancak mevcut parazit yükünü tam olarak elimine edemeyen, parazitlerin vücuttan atılmasıyla birlikte koruyuculuğu da sona eren bağışıklık durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Özellikle immün yetmezliği olan hastalarda şiddetli diyareye yol açan, dışkı örneğinin modifiye asit-fast (Erbil-Kinyoun) yöntemiyle boyanması sonucunda pembe-kırmızı renkli ookistlerin görülmesiyle tanısı konulan protozoon aşağıdakilerden hangisidir?

Trematodlar (Yaprak solucanları) sınıfında yer alan ve kronik enfeksiyonunda portal hipertansiyon ile splenomegali gibi ağır klinik tablolara yol açan $Schistosoma$ türlerini, $Fasciola$ $hepatica$ gibi diğer tıbbi öneme sahip trematodlardan ayıran temel biyolojik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Helmintlerin genel morfolojik özellikleri ve biyolojik yapıları dikkate alındığında, sestodlar (şeritler) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$\textit{Toxoplasma gondii}$ enfeksiyonunda, akut fazın ardından gelişen kronik (latent) dönemde parazitin beyin, kalp ve iskelet kası gibi dokularda kistler oluşturarak uzun süre canlı kaldığı bilinmektedir. Bu doku kistlerinin içerisinde bulunan ve yavaş çoğalma özelliği gösteren form aşağıdakilerden hangisidir?

İnvaziv amebiyazis tanısı ile takip edilen bir hastada, *Entamoeba histolytica* trofozoitlerinin konak savunma sisteminden korunarak derin dokularda hayatta kalabildiği saptanmıştır. Yapılan moleküler analizlerde, parazitin kompleman aracılı lizise karşı direnç geliştirmek için; insan lökosit yüzeyinde bulunan ve membran atak kompleksi ($MAC$) oluşumunu inhibe eden **$CD59$ (protektin)** molekülü ile hem yapısal hem de fonksiyonel benzerlik gösteren bir yüzey molekülü kullandığı belirlenmiştir.

Bu parazit molekülü aynı zamanda konak hücrelerine tutunmada (adezyon) primer rol oynadığına göre, sözü edilen temel virülans faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Dışkının direkt mikroskobik incelemesinde, kendi ekseni etrafında dönerek karakteristik "yaprak düşmesi" (falling leaf) tarzında hareket eden kamçılı trofozoitlerin görülmesi, aşağıdaki protozoonlardan hangisi için tipiktir?

Afrika uyku hastalığı (Afrika tripanozomiyazı) etkeni olan $\textit{Trypanosoma brucei}$ türlerinin insanlara bulaşmasında rol oynayan biyolojik vektör aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide; bir parazitin gelişim döngüsü sırasında larva evrelerinin bulunduğu veya parazitin sadece eşeysiz (aseksüel) çoğalma evresini tamamladığı canlıyı tanımlamak için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi önemi olan karaciğer trematodlarının (yaprak solucanları) yaşam döngüleri ve konak içerisindeki göç yolları incelendiğinde, $Fasciola$ $hepatica$ ve $Clonorchis$ $sinensis$ etkenlerinin bağırsaktan safra yollarına ulaşma mekanizmaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sıtma tanısı alan ve periferik yaymasında eritrositlerin içinde Schüffner noktaları ile ameboid görünümde trofozoitler saptanan bir hastada, klorokin tedavisi ile klinik iyileşme sağlanmıştır. Ancak yaklaşık $6$ ay sonra hastada benzer şikayetlerle nüks (relaps) geliştiği gözlenmiştir. Bu klinik tablodaki tekrarlardan sorumlu olan ve karaciğer hücrelerinde latent kalan parazit evresi aşağıdakilerden hangisidir?

Gaita mikroskopisinde her iki ucunda şeffaf tıkaçları bulunan, karakteristik olarak 'limon' veya 'fıçı' şeklinde yumurtaları saptanan nematod aşağıdakilerden hangisidir?