Viroloji

Kemirgen atıkları ile temas öyküsü olan bir laboratuvar çalışanında; yüksek ateş, kas ağrısı ve retro-orbital ağrı ile başlayan tabloyu takiben aseptik menenjit gelişmiştir. Yapılan elektron mikroskobik incelemede etkenin zarflı, pleomorfik yapıda olduğu ve virion içerisinde konak hücreye ait ribozomların bulunduğu saptanmıştır. Bu etkenin ait olduğu virüs ailesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tokat ve Sivas illerinde hayvancılıkla uğraşan $50$ yaşındaki bir erkek hasta; ani başlayan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, miyalji ve epistaksis (burun kanaması) ile acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde gövdesinde yaygın peteşiler saptanan hastanın laboratuvar incelemesinde lökopeni ($2200/mm^3$), trombositopeni ($45.000/mm^3$) ve $AST/ALT$ düzeylerinde belirgin artış görülüyor. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi ($KKKA$) ön tanısı konulan bu hastada, etken olan virüsün yapısal ve replikatif özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsanlarda ciddi gastroenterit tablolarından sorumlu olan, çift katmanlı ikozahedral kapsid yapısına sahip ve genomu 11 segmentli çift iplikli $RNA$ ($dsRNA$) içeren bir virüsün replikasyon döngüsü araştırılmaktadır. Bu virüsün, replikasyon sırasında oluşan ara ürünlerin konak hücrenin sitoplazmik $dsRNA$ reseptörleri tarafından tanınmasını engellemek amacıyla, transkripsiyon işlemini tamamen "soyulmamış" (kısmen açılmış) subviral partiküller içerisinde gerçekleştirdiği saptanmıştır.

Buna göre, bahsedilen virüsün biyolojik özellikleri ve replikasyon stratejisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Vahşi tip poliovirüs sirkülasyonunun devam ettiği endemik bir bölgede, virüsün fekal-oral yolla yayılımını ve toplumdaki transmisyonunu en etkin şekilde durdurarak sürü bağışıklığı ($herd$ $immunity$) oluşturmak amacıyla tercih edilmesi gereken aşı tipi ve bu tercihin temel immünolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında kronik Hepatit B tanısıyla takip edilen bir hastada, eşlik eden kronik Hepatit D (Delta) enfeksiyonu saptanıyor. Hastaya başlanan yeni bir antiviral ajanın, hepatositlerin bazolateral membranında bulunan sodyum taurokolat kotransporting polipeptid (NTCP) reseptörüne yüksek afinite ile bağlanarak virüsün hücreye girişini engellediği biliniyor.

Sözü edilen bu antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Viral aşıların üretim teknolojileri, aşının hem immünojenitesini hem de uygulama güvenliğini belirleyen temel unsurdur. Aşağıdaki aşılardan hangisi, virüse ait yüzey antijen geninin maya hücrelerine ($Saccharomyces$ $cerevisiae$) aktarılmasıyla üretilen bir rekombinan alt birim (subunit) aşısıdır ve canlı patojen içermediği için gebelerde ve immünsuprese bireylerde güvenle uygulanabilir?

4 yaşında, aşısız bir çocuk; yüksek ateş, öksürük, burun akıntısı ve konjonktivit şikayetleriyle getiriliyor. Fizik muayenesinde ağız içinde bukkal mukozada, alt azı dişleri hizasında beyaz lekeler (Koplik lekeleri) gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan virüsün yapısal ve replikatif özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$26$ yaşında bir sağlık çalışanı, çocukluk döneminde şemaya uygun olarak aşılanmış ve $Anti-HBs$ yanıtının yeterli ($>100$ $mIU/mL$) olduğu belgelenmiştir. Görev yaptığı hastanede gerçekleşen bir perkütan yaralanma sonrası takip edilen bu kişide, karaciğer enzimlerinde ani yükselme ($ALT$: $1100$ $U/L$) ve ikter gelişmiştir. Yapılan laboratuvar incelemelerinde $HBsAg$ negatif, $Anti-HBs$ $125$ $mIU/mL$ ve $Anti-HBc$ toplam ($IgG$) pozitif bulunmuştur. Serumda $HBV$ $DNA$ düzeyi $4.5 \times 10^5$ $IU/mL$ olarak saptanmıştır. Bu klinik tabloda $Anti-HBs$ antikorlarının koruyucu olmamasının ve standart kitlerle $HBsAg$ saptanamamasının en olası nedeni aşağıdakilerinden hangisidir?

Kırsal alanda hayvancılıkla uğraşan $45$ yaşında bir erkek hasta; ani başlayan yüksek ateş, baş ağrısı, yaygın kas ağrıları ve kene teması sonrası vücudunda oluşan morluklar (ekimozlar) şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde lökopeni, belirgin trombositopeni ve $AST/ALT$ seviyelerinde artış saptanıyor. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) tanısı düşünülen bu vakada, hastalığa neden olan virüsün genomik ve yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$HIV-1$ replikasyonunda görev alan yardımcı (accessory) proteinlerden biri olan Nef'in, konak hücrenin bağışıklık yanıtından kaçışındaki temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

DNA virüsleri kural olarak konak hücre çekirdeğinde replike olurlar ve konak hücrenin transkripsiyonel mekanizmalarını kullanırlar. Ancak, Poxviridae ailesi üyeleri bu kuralın istisnası olarak sitoplazmada replike olmaktadır. Buna göre, sitoplazmada replike olan bir DNA virüsünün mRNA sentezleyebilmek için aşağıdakilerden hangisine sahip olması zorunludur?

Viroloji araştırmalarında, bazı pozitif polariteli tek iplikli RNA ($+ssRNA$) virüslerinin, konak hücrenin translasyon mekanizmasını sabote ederek kendi replikasyon avantajlarını sağladıkları bilinmektedir. Özellikle bir virüs ailesinde, viral genom tarafından kodlanan bir proteaz (örneğin $2A$ proteaz), ökaryotik başlatma faktörü 4G'yi ($eIF-4G$) spesifik olarak parçalayarak konak hücrenin cap-bağımlı protein sentezini hızla durdururken (host shut-off), viral RNA'nın $5'$ ucunda bulunan dahili ribozom giriş bölgesi ($IRES$) sayesinde viral protein sentezinin devam etmesini sağlar.

Buna göre, saflaştırılmış genomu doğrudan enfektif özelliğe sahip olan ve yukarıda tanımlanan translasyon stratejisini kullanan virüs ailesi aşağıdakilerden hangisidir?

Retroviridae ailesi içerisinde yer alan Human T-cell Lymphotropic Virus Type 1 (HTLV-1), erişkin T-hücreli lösemi/lenfoma (ATL) ve HTLV-1 ile ilişkili miyelopati (HAM/TSP) etkenidir. HIV-1'den farklı olarak doğrudan onkojenik potansiyele sahip olan bu virüsün replikasyonunda görev alan; hem viral LTR bölgesini transkripsiyonel olarak aktive eden hem de konak hücrede $IL-2$, $IL-2R$ ve $NF-\kappa B$ genlerinin ekspresyonunu artırarak kontrolsüz T-hücre proliferasyonuna yol açan düzenleyici protein aşağıdakilerden hangisidir?

Retrovirüs replikasyonunda, revers transkripsiyon sonucu sitoplazmada sentezlenen çift iplikli proviral $DNA$’nın konak hücre çekirdeğine taşınmasını ve konak hücre genomuna kalıcı olarak eklenmesini sağlayan viral enzim aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan İmmünyetmezlik Virüsü ($HIV$) enfeksiyonu tedavisinde kullanılan bir ajan; viral girişi ($entry$) engellemek amacıyla konak hücre yüzeyindeki bir reseptöre bağlanarak etki göstermektedir. Bu ilacın etkinliği, virüsün yüzey glikoproteini olan $gp120$'nin konak hücredeki koreseptöre bağlanmasını allosterik olarak inhibe etmesine dayanır.

Tedaviye başlanmadan önce hastada "tropizm testi" yapılmasını zorunlu kılan ve sadece $CCR5$ kullanan suşlara karşı etkili olan bu antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Poliovirüs enfeksiyonu ile mücadelede kullanılan canlı atenüe (Sabin) ve inaktif (Salk) aşılar, uyardıkları immün yanıtın niteliği ve toplumsal koruyuculuk kapasiteleri bakımından önemli farklara sahiptir. Buna göre, canlı atenüe poliovirüs aşısının (Sabin), inaktif poliovirüs aşısına (Salk) göre sağladığı en önemli avantaj aşağıdakilerden hangisidir?

Viral replikasyon stratejileri incelendiğinde, bazı virüslerin konak hücrenin çift iplikli RNA'ya (dsRNA) duyarlı olan "protein kinaz R" (PKR) ve interferon sistemlerinden kaçınmak amacıyla genomlarını sitoplazmada tamamen serbest bırakmadıkları (uncoating işlemini tamamlamadıkları) gözlenir. Bu doğrultuda; dsRNA yapısında segmenter bir genoma sahip olan ve transkripsiyon işlemini sitoplazmadaki "subviral partikül" (core) içerisinde, virion yapısında bulunan RNA bağımlı RNA polimeraz aracılığıyla gerçekleştiren virüs aşağıdakilerden hangisidir?

Viral bir aşının uygulanmasını takiben, antijenik proteinlerin konak hücre sitozolünde *de novo* sentezlendiği, proteazomlar tarafından işlenerek TAP (*transporter associated with antigen processing*) proteinleri aracılığıyla endoplazmik retikulum lümenine aktarıldığı ve burada MHC Sınıf I molekülleri ile kompleks oluşturarak hücre yüzeyine taşındığı saptanmıştır. Bu immünolojik süreç sonucunda güçlü bir sitotoksik T lenfosit (CTL) yanıtı indüklendiğine göre, söz konusu aşı aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında erkek hasta; halsizlik, idrar renginde koyulaşma ve göz aklarında sararma şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde ikterik sklera ve hassas hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde ALT: $1850$ U/L, AST: $1620$ U/L olarak bulunuyor. Hastanın hepatit serolojisinde HBsAg negatif, Anti-HBs negatif, Anti-HAV IgM negatif ve Anti-HCV negatif saptanmıştır. Bu hastada tanıyı doğrulamak için aşağıdaki laboratuvar bulgularından hangisinin saptanması en olasıdır?

$HTLV-1$ enfeksiyonu sırasında sentezlenen; $IL-2$ ve $IL-2R\alpha$ ($CD25$) gen ekspresyonunu artırarak otokrin T-hücre proliferasyonunu uyaran, $NF-\kappa B$ sinyal yolunu aktive eden ve $p53$ ile $p16^{INK4a}$ gibi tümör baskılayıcı proteinlerin fonksiyonunu inhibe ederek malign transformasyona yol açan viral protein aşağıdakilerden hangisidir?