Genetik Hastalıklar

$17$ yaşındaki bir kız hasta, ergenlik gelişiminin geriliği ve hiç adet görmeme (primer amenore) şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde boyunun yaşıtlarına göre belirgin kısa olduğu ($142$ cm), boyun yanlarında deri katlantıları (yele boyun) bulunduğu ve meme gelişiminin Tanner evre $1$ olduğu görülüyor. Kalp dinlemesinde sistolik bir üfürüm duyuluyor ve femoral nabızların üst ekstremite nabızlarına göre daha zayıf olduğu saptanıyor. Bu hastada görülen klinik tablodan sorumlu olan en olası sitogenetik temel aşağıdakilerden hangisidir?

$8$ yaşında bir erkek çocuk, vücudunda çok sayıda café-au-lait (sütlü kahve) lekesi ve aksiller bölgede (koltuk altı) çillenme saptanması üzerine polikliniğe getiriliyor. Yapılan oftalmolojik muayenesinde iriste çok sayıda Lisch nodülü gözlenen bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında bir kız çocuk; belirgin konuşma geriliği, ataksi, tekrarlayan nöbetler ve yersiz gülme atakları nedeniyle pediatrik nöroloji kliniğine getiriliyor. Fizik muayenede geniş tabanlı yürüyüş (kukla benzeri yürüyüş) saptanıyor. Genetik incelemede $15q11-q13$ bölgesine yönelik FISH (floresan in situ hibridizasyon) analizi normal bulunuyor. Ardından yapılan $SNRPN$ lokusu DNA metilasyon analizi de normal sınırlarda saptanıyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$12$ yaşında bir erkek çocuk; halsizlik, karın şişliği ve uyluk bölgesinde şiddetli kemik ağrıları nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Yapılan fizik muayenede masif splenomegali ve orta derecede hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde pansitopeni saptanırken; kemik iliği biyopsisinde sitoplazması 'buruşmuş ipek kağıdı' görünümünde, $PAS (+)$ boyanan, geniş makrofaj kümeleri (Gaucher hücreleri) gözleniyor. Bu hastadaki temel genetik kusur aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında, sigara içme öyküsü olmayan bir erkek hasta, giderek artan nefes darlığı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde ekspiryumun uzadığı saptanıyor. Akciğer tomografisinde özellikle alt loblarda belirgin olan panasinüs amfizem izleniyor. Karaciğer biyopsisinde hepatositlerin sitoplazmasında $PAS$ pozitif ve diyastaz sindirimine dirençli eozinofilik globüller rapor ediliyor. Bu hastadaki patolojik tabloya neden olan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir kadın hasta, halsizlik ve karın sol üst kadranda dolgunluk hissi şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde masif splenomegali ve hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde pansitopeni belirleniyor. Kemik iliği biyopsisinde; sitoplazması ipek ipliği veya buruşturulmuş kağıt görünümünde olan, PAS (Periodic Acid-Schiff) pozitif boyanan makrofaj birikimleri izleniyor. Bu hastada görülen klinik tablonun temelindeki moleküler bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

$8$ yaşında bir erkek çocuk, belirgin öğrenme güçlüğü ve hiperaktivite şikayetleri ile pedagoji polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde hastanın yüzünün uzun ve ince olduğu, kulak kepçelerinin dışa doğru belirginleştiği, damak yapısının yüksek olduğu ve pubertal dönem öncesinde olmasına rağmen testis hacminin normalden belirgin derecede büyük (makroorşidizm) olduğu saptanıyor. Bu hastada klinik tabloya neden olan en olası genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

22 yaşında erkek hasta, her iki Achilles tendonunda ağrısız şişlikler (ksantom) ve erken yaşta geçirilmiş miyokard enfarktüsü öyküsü ile başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde serum LDL-kolesterol düzeyi $550 \, mg/dL$ saptanıyor. Hastadan alınan deri fibroblastlarında yapılan moleküler çalışmalarda, LDL reseptör proteininin granüllü endoplazmik retikulumda sentezlendiği ancak Golgi aygıtına taşınamadığı (transport defekti) belirleniyor.

Bu hastada görülen LDL reseptör mutasyonu, fonksiyonel sınıflandırmaya göre aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni doğan bir bebekte yapılan fizik muayenede; epikantus, basık burun kökü, klinodaktili, simian çizgisi ve kardiyak üfürüm saptanıyor. Klinik olarak Down sendromu ön tanısı alan bu hastada, etiyolojide yer alan en yaygın sitogenetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında bir erkek hasta, evliliğinin üçüncü yılında çocuk sahibi olamadığı gerekçesiyle üroloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde hastanın normalden uzun boylu olduğu, jinekomastisi bulunduğu ve testislerinin bilateral olarak küçük ($<2$ cm) ve sert kıvamda olduğu saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde azospermi ve belirgin olarak artmış serum $FSH$ düzeyi tespit ediliyor. Bu hasta için en olası sitogenetik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

16 yaşında bir kız çocuk; boy kısalığı ve primer amenore (adet görememe) şikayetleri ile polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde yelken boyun (pterigyum kolli), meme gelişiminde gerilik ve geniş göğüs kafesi (kalkan göğüs) saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası sitogenetik anomali aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ günlük bir yenidoğan, tekrarlayan konvülziyonlar nedeniyle yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılıyor. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde serum kalsiyum düzeyi $6.2 mg/dL$ saptanıyor. Fizik muayenede hipertelorizm, düşük yerleşimli kulaklar ve mikrognati izleniyor. Ekokardiyografide trunkus arteriozus saptanıyor. Bu hastada klinik tablodan sorumlu olan en olası sitogenetik anomali aşağıdakilerden hangisidir?

Doğumda ve yenidoğan döneminde tamamen sağlıklı olan 7 aylık bir kız bebek, desteksiz oturamama, başını tutamama ve çevreye ilginin azalması şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenede derin tendon reflekslerinde azalma, hipotoni ve belirgin hepatosplenomegali saptanıyor. Oftalmolojik bakıda her iki makulada 'kiraz kırmızısı leke' (cherry-red spot) izleniyor. Kemik iliği aspirasyonunda sitoplazması lipid vakuolleriyle dolu, genişlemiş 'köpümsü' histiyositler görülüyor.

Bu hastalığın patogenezinde, etkilenen hücrelerin lizozomlarında biriken birincil madde aşağıdakilerden hangisidir?

$18$ aylık bir erkek çocuk; belirgin epikantal çekinti, basık burun kökü, büyük dil (makroglossi) ve avuç içinde tek transvers çizgi (Simian çizgisi) saptanması üzerine Down sendromu ön tanısıyla genetik polikliniğine yönlendiriliyor. Yapılan sitogenetik analizde toplam kromozom sayısı $46$ olarak saptanmış, ancak $21$. kromozomun fazladan bir kopyasının $14$. kromozomun uzun kolu üzerine yerleştiği gözlenmiştir. Bu hastadaki klinik tablonun oluşumuna neden olan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$9$ yaşında bir kız çocuk; ilerleyici ataksi, dizartri ve bilişsel fonksiyonlarda gerileme nedeniyle çocuk nöroloji polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde splenomegali ve her iki gözde vertikal supranükleer bakış kısıtlılığı ($VSBK$) saptanıyor. Kemik iliği aspirasyonunda sitoplazmasında mavi-yeşil granüller bulunan "deniz mavisi histiyositler" ($sea$-$blue$ $histiocytes$) izleniyor. Kültüre edilmiş deri fibroblastlarında yapılan filipin boyaması ile lizozomal kolesterol çıkışında defekt olduğu gösteriliyor. Bu hastada izlenen tablonun temelindeki moleküler bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında bir kız çocuk; belirgin gelişimsel gerilik, kelime hazinesinin çok kısıtlı olması, ataksik yürüyüş ve sık sık ortaya çıkan uygunsuz gülme atakları şikayetleriyle polikliniğe getirilmiştir. Fizik muayenesinde mikrosefali, geniş ağız yapısı (makrostomi) ve dil protrüzyonu saptanmıştır. Yapılan genetik incelemede $15$ nolu kromozomun uzun kolunda ($15q11-13$ bölgesinde) yaklaşık $4$ megabazlık bir delesyon izlenmiştir. Bu klinik tablo ve genetik bulgular eşliğinde, hastalığın patogenezinde rol oynayan en olası moleküler kusur hangisidir?

$22$ yaşında bir erkek hasta, evlilik sonrası çocuk sahibi olamama (infertilite) şikayetiyle üroloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede hastanın boyunun yaşıtlarına göre belirgin derecede uzun olduğu, jinekomastisi bulunduğu ve vücut kıllarının seyrek olduğu gözleniyor. Testis muayenesinde bilateral atrofik ve sert testisler saptanıyor. Yapılan testis biyopsisinde seminifer tübüllerde atrofi ve belirgin hyalinizasyon ile birlikte, Leydig hücrelerinde rölatif bir artış ve kümeleşme izleniyor.

Bu hasta için en olası sitogenetik tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$2$ yaşında bir erkek çocuk, doğumundan itibaren tekrarlayan alt solunum yolu enfeksiyonları ve yağlı, kötü kokulu dışkılama (steatore) şikayetleriyle polikliniğe getirilmiştir. Yapılan fizik muayenede hastanın yaş tarlarına göre büyüme ve gelişme geriliği olduğu saptanmıştır. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde ter testi sonucu $75$ mEq/L (Normal < $40$ mEq/L) olarak ölçülmüştür. Bu hastada izlenen genetik hastalığın en sık görülen moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

12 yaşında bir erkek çocuk; belirgin zeka geriliği, uzun yüz yapısı, öne çıkık çene ve büyük kulak kepçeleri nedeniyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde bilateral makroorşidizm saptanıyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

5 yaşında bir erkek çocuk, konuşma gecikmesi, hiperaktivite ve göz teması kuramama şikayetleri ile polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenede çocuğun yaşıtlarına göre daha uzun bir yüz yapısına ve belirgin, büyük kulak kepçelerine sahip olduğu gözleniyor. Aile öyküsünde, annesinin 35 yaşında menopoz tanısı aldığı, anne tarafından dedesinin ise 60'lı yaşlarında başlayan el titremesi (tremor) ve denge kaybı (ataksi) nedeniyle takip edildiği öğreniliyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?