Tüm alıştırma soruları

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun romanları, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinden Cumhuriyet Türkiyesi’ne uzanan tarihsel süreçteki toplumsal değişimleri ve krizleri kronolojik bir sıra takip ederek yansıtır.

Buna göre; yazarın aşağıda verilen romanlarının, ele aldıkları tarihsel dönemlerin (olay zamanının) kronolojik akışına göre eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Edebiyat araştırmacılarının Servet-i Fünun şiiri üzerine yaptıkları çalışmalarda, dönemin iki büyük şairi Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin'in şiir anlayışları farklı yönleriyle ele alınmıştır. Aşağıda sol sütunda bu iki şairin benimsediği şiirsel yönelimler, sağ sütunda ise bu yönelimlerin edebi metinlerdeki somut yansımaları verilmiştir. Sol sütundaki edebi eğilimleri sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Tolman ve Honzik tarafından gerçekleştirilen klasik bir deneysel çalışmada, üç grup fare belirli bir labirente bırakılmıştır. Birinci grup labirente her bırakıldığında çıkışta yiyecekle ödüllendirilmiş; ikinci grup çıkışta hiçbir zaman ödüllendirilmemiş; üçüncü grup ise ilk on gün boyunca ödüllendirilmemiş ancak on birinci günden itibaren çıkışa yiyecek konulmaya başlanmıştır. Araştırmacılar, üçüncü gruptaki farelerin ilk on gün boyunca labirentte amaçsızca gezindiklerini ve hata sayılarında ciddi bir düşüş olmadığını gözlemlemişlerdir. Ancak on birinci gün yiyecekle karşılaşan bu farelerin, on ikinci güne gelindiğinde labirenti en başından beri ödüllendirilen birinci gruptaki fareler kadar hızlı ve az hata yaparak tamamladıkları saptanmıştır.

Buna göre, üçüncü gruptaki farelerin on birinci güne kadar gerçekleştirdikleri öğrenme süreci aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanabilir?

Bir sosyolog, "sosyal medya platformlarında geçirilen günlük sürenin, lise öğrencilerinin yüz yüze iletişim kurma becerileri ve sosyal kaygı düzeyleri üzerindeki etkisi" konusunu araştırmaktadır. Araştırma sonucunda, sosyal medyada geçirilen süre arttıkça öğrencilerin sosyal kaygı düzeylerinin yükseldiği ve yüz yüze iletişim kurma sıklıklarının azaldı��ı gözlenmiştir.

Buna göre, söz konusu araştırmanın bağımsız ve bağımlı değişkenleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Türkiye'de bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla hayata geçirilen kalkınma projelerinden Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ve Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) farklı bölgesel potansiyellere ve sorunlara göre şekillendirilmiştir. Aşağıda verilen kalkınma hedeflerini ilgili oldukları proje ve faaliyet alanı ile eşleştiriniz.

Bir sosyal psikolog, bireylerin akran baskısına maruz kalma derecesinin grup kararlarına uyma davranışı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla bir araştırma tasarlar. Bu doğrultuda, benzer sosyodemografik özelliklere sahip lise öğrencilerinden oluşan iki grup kurulur. Birinci gruba grup üyeleri tarafından yapay bir fikir birliği baskısı uygulanırken, ikinci gruba herhangi bir baskı uygulanmaz. Çalışmanın sonunda katılımcıların grup kararlarına katılma oranları ölçülür ve karşılaştırılır.

Bu araştırma tasarımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İbn Sînâ, ruhun (nefsin) bedenden ayrı ve manevi bir cevher olduğunu temellendirmek amacıyla ünlü "uçan (asılı) adam" düşünce deneyini ortaya koyar. Bu deneye göre; hiçbir duyusal deneyime sahip olmadan, boşlukta aniden yaratılmış, organları birbirine temas etmeyen ve gözleri perdeli bir insan, dış dünyayı ya da kendi bedenini algılayamasa dahi kendi varlığının ve bilincinin farkında olacaktır.

Buna göre, İbn Sînâ'nın bu düşünce deneyinden hareketle ula��ılabilecek temel felsefi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda sol sütunda numaralanmış dizeleri, sağ sütunda harflerle belirtilen en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Akdeniz havzasında yer alan bir ülkenin, kıyı bölgelerindeki kontrolsüz sanayileşme ve deniz taşımacılığından kaynaklanan kirliliği önlemek, deniz ekosistemini korumak amacıyla diğer havza ülkeleriyle ortak kararlar alması gerekmektedir.

Bu ülkenin, söz konusu çevre kirliliğini engellemek ve yasal yükümlülüklerini yerine getirmek adına doğrudan referans alması gereken uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?

Kentleşme sürecinin hız kazanmasıyla birlikte aile yapılarında değişimler yaşanmıştır. Anne, baba ve evlenmemiş çocuklardan oluşan, akrabalık bağlarının görece zayıfladığı ve kararların demokratik bir biçimde alındığı modern aile tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Jean-Jacques Rousseau, *Toplum Sözleşmesi* adlı yapıtında, insanın toplumsal yaşama geçişle birlikte doğal özgürlüğünü yitirdiğini ancak bunun karşılığında daha üstün olan sivil ve ahlaki özgürlüğü kazandığını öne sürer. Ona göre egemenlik, bireylerin ortak yararını gözeten 'genel irade' (volonté générale) tarafından yürütülmelidir. Genel irade, tikel çıkarların toplamından ibaret olan 'herkesin iradesi' (volonté de tous) kavramından bütünüyle farklıdır. Birey, genel iradenin koyduğu yasalara boyun eğdiğinde aslında kendi aklının yasasına uymuş olur.

Bu parçaya göre Jean-Jacques Rousseau'nun birey-devlet ilişkisine yönelik düşünceleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Küresel ve bölgesel ölçekte yaşanan çatışma ve gerginlik alanlarının coğrafi konumlarını bilmek, küresel jeopolitiği analiz etmede önemli bir unsurdur.

Buna göre, aşağıda verilen jeopolitik çatışma ve istikrarsızlık alanlarının kuzeyden güneye doğru coğrafi konumlarına göre sıralaması nasıl olmalıdır?

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında toplumsal değişimler, savaş yıllarının getirdiği ahlaki çöküntü ve bu süreçte ortaya çıkan yeni insan tipleri sıklıkla ele alınmıştır. Yazarın ilk romanı olan bu eserde, klasik bir olay örgüsünden ziyade İkinci Meşrutiyet devri ve I. Dünya Savaşı yıllarındaki İstanbul'un sosyal hayatı tasvir edilir. Özellikle savaş fırsatçılığı yapan 'harp zenginleri'nin yozlaşmış yaşamı ile yoksul halkın sefaleti arasındaki tezatlık, mizahi ve eleştirel bir üslup kullanılarak çeşitli karakter portreleri üzerinden aktarılır.

Bu parçada söz edilen edebi eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projelerinin hedefleri; uygulandığı sahaların coğrafi özellikleri, ekonomik yapıları ve çevre sorunları doğrultusunda belirlenmektedir.

Buna göre;

I. Yeşilırmak ve kollarında akış rejimini düzenleyerek taşkın, erozyon ve çevre kirliliğini önlemek,
II. Bölgedeki yayla turizmi potansiyelini değerlendirmek amacıyla 'Yeşil Yol' gibi ulaşım altyapısı projelerini hayata geçirmek,
III. Hayvancılık faaliyetlerini modernleştirerek et ve süt verimini artırmak

çalışmalarından hangileri öncelikli olarak Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) kapsamında yer alırken, Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi'nin (YHGP) doğrudan amaçları arasında bulunmaz?

Dijital teknolojilerin ve uzaktan çalışma (home-office) modellerinin yaygınlaşması, geleneksel ofis mekânı zorunluluğunu esneterek evleri hem birer üretim alanı hem de aile içi yaşam alanı haline getirmiştir. Bu durum, bireylerin gün içindeki çeşitli toplumsal konumlarını (çalışan, ebeveyn, eş) aynı mekânda ve eş zamanlı olarak yürütmelerine yol açmış; iş saatleri ile dinlenme sürelerini ayıran geleneksel toplumsal normların belirsizleşmesine neden olmuştur.

Bu değişim süreci, toplumsal yapının unsurları ve işleyişi açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen süreçte uygulanan nüfus politikalarındaki dönüm noktalarını temsil eden aşağıdaki gelişmeleri, eskiden yeniye doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Karl Popper’a göre, bir kuramın bilimselliği onun ne kadar doğrulandığıyla değil, hangi koşullarda yanlışlanabileceğiyle ölçülür. Örneğin gökbilimci Kepler’in gezegenlerin hareketine dair yasaları, gözlemsel olarak yanlışlanma riskini göze aldığı için bilimseldir. Buna karşın astroloji gibi alanlar, her türlü durumu açıklayabilecek kadar esnek iddialar öne sürerek kendilerini yanlışlanmaktan korurlar ve bu yüzden bilimsel sayılamazlar.

Buna göre Popper’ın "yanlışlanabilirlik" ilkesi, bilim felsefesinin aşağıdaki problemlerinden hangisine doğrudan bir çözüm önerisidir?

Bir şirkette finans uzmanı olarak çalışan Hande, raporlarını teslim etmeyi geciktirdiğinde yöneticisinden sert uyarılar ve eleştiriler almaktadır. Hande, bu ay raporlarını son teslim tarihinden önce göndererek yöneticisinin olası eleştiri ve uyarılarına maruz kalmaktan kurtulmuştur. Bu durum Hande'nin sonraki aylarda da raporlarını zamanında teslim etme davranışını kalıcı hâle getirmiştir.

Buna göre Hande'nin eleştiri ve uyarılardan kaçınmak amacıyla raporlarını zamanında teslim etmesi ve bu davranışın sıklığının artması, edimsel koşullanma ilkelerinden hangisiyle açıklanır?

Tanzimat I. Dönemi Türk edebiyatında farklı türlerde verilmiş bazı eserler ile bu eserlerin özelliklerini yansıtan açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Tevfik Fikret ile Cenap Şahabettin’in şiir anlayışlar�� ve sanatsal yönelimlerinin karşılaştırıldığı aşağıdaki tablonun doğru bir şekilde tamamlanabilmesi için boş bırakılan [ I ] ve [ II ] numaralı yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?