Tüm alıştırma soruları

Soru 201Soru →

İstanbul'un fethi için Osmanlı Devleti tarafından gerçekleştirilen askeri ve diplomatik hazırlıklar ile bu hazırlıkların stratejik amaçlarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rumelihisarı'nın inşası Karadeniz yard��mlarını önlemekle; Şahi toplarının dökülmesi surlarda gedik açmakla; donanmanın kurulması denizden yardımları kesmekle; barış anlaşmalarının yapılması ise sınır güvenliğini korumakla eşleşir.

Doğru eşleştirmede; Rumelihisarı'nın inşası kuzeyden yani Karadeniz'den gelebilecek Bizans yardımlarını engellemeyi; Şahi toplarının dökülmesi kara surlarında gedikler açmayı; donanmanın kurulması kentin denizden yardım almasını engellemeyi; barış anlaşmalarının yapılması ise kuşatma sırasında ordunun arkasını güvence altına almayı hedefler.

Adım Adım Çözüm

1

Rumelihisarı'nın stratejik konumunu ve inşasının coğrafi amacını değerlendirmek.

Rumelihisarı, Boğaz geçişlerini kontrol ederek kuzeyden (Karadeniz'den) Bizans'a gelecek Ceneviz ve diğer yardımları kesme amacıyla eşleşir.

İstanbul Boğazı'nın en dar noktasına yapılan bu hisar doğrudan Karadeniz hattını kontrol etmeyi hedefler.

2

İstanbul'un ünlü kara surlarını aşabilmek için yapılan teknik hazırlığı analiz etmek.

Şahi adı verilen büyük kuşatma toplarının dökülmesi, kara surlarında gedikler açma amacıyla eşleşir.

Bizans'ın kalın surlarını o dönemin mevcut askeri teknolojisiyle yıkmak zor olduğu için yüksek tahrip gücüne sahip özel toplar dökülmüştür.

3

Kentin denizden çevrilmesine yönelik askeri hazırlığı incelemek.

Marmara ve Boğazlar için donanma oluşturulması, kentin denizden yardım almasını engelleme amacıyla eşleşir.

Kuşatmanın tam bir abluka haline gelmesi ve Bizans'ın Ege ya da Akdeniz üzerinden deniz yoluyla lojistik destek almasını engellemek için deniz gücü şarttır.

4

Kuşatma ordusunun arkasını emniyete almaya yönelik askeri/diplomatik tedbiri saptamak.

Balkan devletleri ve Anadolu beylikleriyle barış anlaşmalarının yapılması, sınır güvenliğini koruma amacıyla eşleşir.

Osmanlı ordusunun kuşatmaya odaklandığı esnada arkadan gelebilecek sürpriz bir Haçlı ya da beylik taarruzunu diplomatik yollarla engellemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

İstanbul'un Fethi Hazırlıkları ve Stratejik Amaçları

Soru 202Soru →

I. Selim (Yavuz) Dönemi'nde Osmanlı Devleti'nin doğu sınırlarının güvenliğini sağlamak, Anadolu Türk siyasi birliğini kesin olarak kurmak ve İslam dünyasının liderliğini üstlenmek amacıyla gerçekleştirdiği askeri faaliyetleri, doğru tarihsel sonuçlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çaldıran Savaşı - Safevi Devleti mağlup edilerek Doğu Anadolu'daki Şii yayılmacılık tehlikesinin geçici olarak engellenmesi; Turnadağ Savaşı - Dulkadiroğulları Beyliği'ne son verilerek Anadolu Türk siyasi birliğinin kesin olarak sağlanması; Ridaniye Savaşı - Memlûk Devleti'nin ortadan kaldırılmasıyla Hicaz bölgesinin Osmanlı hakimiyetine girmesi ve halifeliğin Osmanlı'ya geçmesi.

I. Selim (Yavuz) Dönemi'nde izlenen Doğu siyaseti kapsamında; Çaldıran Savaşı ile Safevi Devleti mağlup edilerek Doğu Anadolu'daki Şii tehlikesi önlenmiş, Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğulları Beyliği sonlandırılarak Anadolu Türk siyasi birliği kesinleşmiş, Ridaniye Savaşı ile de Memlûk Devleti yıkılarak halifelik ve kutsal topraklar Osmanlı kontrolüne geçmiştir. Bu süreç padişahın dini otoritesini pekiştirmiş olsa da Osmanlı Devleti'nin teokratik yapısı kuruluşundan itibaren var olan şer'i hukuk düzenine dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Selim Dönemi doğu seferlerinin temel amaçlarını ve Safevi ilişkilerini analiz etmek.

Çaldıran Savaşı'nın (1514) Safevi tehdidine karşı yapıldığının ve Doğu Anadolu sınır güvenliğini sağladığının tespit edilmesi.

Şah İsmail liderliğindeki Safevilerin Anadolu'daki yıkıcı faaliyetlerini önleme ihtiyacı.

2

Anadolu Türk birliğini sağlama sürecini değerlendirmek.

Turnadağ Savaşı (1515) ile Dulkadiroğulları Beyliği'nin ortadan kaldırıldığının ve Anadolu Türk siyasi birliğinin kesin olarak sağlandığının tespit edilmesi.

Anadolu'da Osmanlı kontrolü dışında kalan tek büyük beyliğin Dulkadiroğulları olması.

3

Mısır Seferleri'nin siyasi ve dini sonuçlarını incelemek.

Ridaniye Savaşı (1517) sonucunda Memlûk Devleti'nin son bulduğunun, Hicaz'ın Osmanlı'ya katıldığının ve halifeliğin Osmanlı Hanedanı'na geçtiğinin tespit edilmesi.

Mısır Seferi ile Doğu ticaret yollarının denetiminin ve İslam dünyası liderliğinin ele geçirilmek istenmesi.

Anahtar Kavram

I. Selim (Yavuz) Dönemi doğu siyaseti, Safevi tehlikesi, Anadolu Türk siyasi birliği ve halifeliğin geçişi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 203Soru →

DNA molekülünün kimyasal yapısında bulunan bağ çeşitleri ile bu bağların kurulduğu moleküler bölgeleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Glikozit bağı baz-şeker arasında, fosfodiester bağı ardışık nükleotitler arasında, zayıf hidrojen bağı karşılıklı bazlar arasında ve fosfoester bağı nükleotit içi şeker-fosfat arasındadır.

Glikozit bağı azotlu baz ile deoksiriboz şekerini bağlayarak nükleoziti oluşturur. Fosfodiester bağı, bir nükleotidin

3'

karbonundaki hidroksil grubu ile diğerinin fosfatı arasında kurulur. Zayıf hidrojen bağları sarmalın iç kısmında bazlar arasındadır. Fosfoester bağı ise nükleotidin kendi şeker ve fosfatını bağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Nükleotit içi bağların belirlenmesi

Glikozit ve fosfoester bağları bulunur.

Bir nükleotit; azotlu baz, deoksiriboz şekeri ve fosfatın birleşmesiyle oluşur.

2

Zincir yapısını kuran bağın belirlenmesi

Fosfodiester bağıdır.

DNA'nın tek bir ipliğinde nükleotitler şeker-fosfat-şeker dizilimiyle birbirine bağlanır.

3

İki zinciri birleştiren bağın belirlenmesi

Zayıf hidrojen bağıdır.

DNA çift sarmalında

A=T

ve

G \equiv C

eşleşmesi bu bağlarla sağlanır.

Anahtar Kavram

DNA'nın Primer ve Sekonder Yapısındaki Kimyasal Bağlar

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 204Soru →

Cumhuriyet Dönemi'nde eğitim ve kültür alanında laikleşme, çağdaşlaşma ve ulusal kimlik inşasını sağlamak amacıyla çeşitli yasal düzenlemeler yapılmış ve kurumsal yapılar tesis edilmiştir. Aşağıda verilen Cumhuriyet Dönemi eğitim-kültür inkılapları/kurumları ile bunların gerçekleştirilmesindeki temel yapısal veya entelektüel gerekçeleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

1933 Üniversite Reformu - Albert Malche raporu doğrultusunda Darülfünun'un tasfiyesi; Tevhid-i Tedrisat Kanunu - Eğitim sistemindeki çok başlılığın giderilerek tüm okulların Maarif Vekaletine bağlanması; Türk Tarih Kurumu - Ulus devletin meşruiyeti için seküler ve ulusal bir tarih tezi geliştirilmesi; Harf İnkılabı ve Millet Mektepleri - Yazı dilindeki karmaşanın giderilerek okuryazarlığın kitlelere yayılması.

Eşleştirmede her inkılap ve kurum kendi tarihsel amacı ve gerekçesiyle doğrudan uyuşmaktadır. Üniversite Reformu yükseköğretimi modernize etmeyi amaçlayan Albert Malche raporuna dayanırken; Tevhid-i Tedrisat Kanunu eğitimdeki çok başlılığı gidererek laik eğitimi kurmuştur. Türk Tarih Kurumu millî kimliği bilimsel tarih teziyle desteklemeyi, Harf İnkılabı ve Millet Mektepleri ise okuryazarlığı kitlelere yaymayı hedeflemiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Yükseköğretim alanındaki dönüşümü analiz etmek

1933 Üniversite Reformu'nun İsviçreli pedagog Albert Malche'in hazırladığı rapor doğrultusunda Darülfünun'un tasfiye edilerek İstanbul Üniversitesi'nin kurulmasıyla sonuçlandığı belirlenir.

Yükseköğretimde çağdaş ve bilimsel bir yapının oluşturulma amacını saptamak için.

2

Eğitim birliği yasasının kapsamını belirlemek

Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun eğitimdeki çok başlılığı sonlandırıp tüm okulları Maarif Vekaletine bağlayarak laik ve millî eğitimi kurumsallaştırdığı tespit edilir.

Eğitimde kurumsal bölünmüşlüğü gideren yasal temeli ortaya koymak için.

3

Cumhuriyet dönemi tarih politikasını incelemek

Türk Tarih Kurumu'nun kurulmasının ümmetçi/hanedancı tarih yazımı yerine laik ve millî kimliği temel alan, Türklerin dünya medeniyetindeki yerini araştıran tarih tezini oluşturmayı amaçladığı belirlenir.

Kültür alanında ulus devlet meşruiyetini sağlayan kurumsal adımı saptamak için.

4

Yazı ve okuma seferberliğinin amacını değerlendirmek

Harf İnkılabı ve Millet Mektepleri'nin yeni Türk harflerini halka öğreterek okuryazarlığı artırmayı ve kültür seviyesini yükseltmeyi hedeflediği belirlenir.

Toplumsal ve kültürel alanda okuma-yazmanın yaygınlaştırılması sürecini netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Eğitim ve Kültür İnkılaplarının Yapısal ve Entelektüel Gerekçeleri

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 205Soru →

Aşağıda sol sütunda Tanzimat I. Dönemi'ne ait sanatçılar, sağ sütunda ise bu sanatçıların edebiyatımızdaki ilkler arasında yer alan önemli eserleri verilmiştir. Sanatçıları yazdıkları eserlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şinasi - Şair Evlenmesi, Namık Kemal - İntibah, Ahmet Mithat Efendi - Letaif-i Rivayat, Şemsettin Sami - Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat

Tanzimat I. Dönem sanatçılarının eserleriyle doğru eşleşmesi şu şekildedir: Şinasi - Şair Evlenmesi (ilk yerli tiyatro), Namık Kemal - İntibah (ilk edebi roman), Ahmet Mithat Efendi - Letaif-i Rivayat (ilk hikaye) ve Şemsettin Sami - Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (ilk yerli roman).

Adım Adım Çözüm

1

Sanatçıların edebiyat tarihindeki ilk eserlerini belirleme

Şinasi'nin ilk yerli tiyatro olan Şair Evlenmesi'ni yazdığı, Namık Kemal'in ilk edebi roman olan İntibah'ı yazdığı, Ahmet Mithat Efendi'nin ilk hikaye denemesi olan Letaif-i Rivayat'ı yazdığı ve Şemsettin Sami'nin ilk yerli roman olan Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'ı yazdığı belirlenir.

Soruda verilen sanatçıların Türk edebiyatına kazandırdığı ilk niteliğindeki eserlerin doğru tespit edilmesi gerekir.

2

Eşleştirmeyi tamamlama

Eşleştirme Şinasi (Şair Evlenmesi), Namık Kemal (İntibah), Ahmet Mithat Efendi (Letaif-i Rivayat) ve Şemsettin Sami (Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat) şeklinde sonuçlandırılır.

Her sanatçının kendi eseriyle eşleştirilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Tanzimat I. Dönem sanatçıları ve edebiyatımızdaki ilk niteliğindeki eserleri

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 206Soru →

Sucul ekosistemler; fiziksel ve kimyasal özellikleri, ışık geçirgenliği ve derinlikleri doğrultusunda farklı yaşam alanlarına (ekolojik bölgelere) ayrılır. Bu ekolojik bölgelerin her biri, barındırdığı abiyotik koşullara göre özelleşmiş canlı topluluklarına ev sahipliği yapar.

Buna göre, aşağıda verilen sucul ekosistem bölgelerini karşılarında karışık olarak verilen ekolojik özellik tanımlarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Limnetik Bölge açık su tabakasıyla, Abisal Bölge kemosentetik derin dip kuşağıyla, Litoral Bölge köklü bitkilerin bulunduğu sığ kıyı şeridiyle, Bental Bölge ise bentik canlıların yaşadığı dip ortamıyla eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Limnetik bölge tanımını analiz etmek

Bu bölge, açık deniz ve göllerin güneş ışığı alan ama kıyıdan uzak üst su sütununu ifade eder. Dolayısıyla açık su ekosistemindeki üst su tabakası tanımıyla eşleşir.

Limnetik kavramı açık su kütlelerini niteler.

2

Abisal bölge tanımını analiz etmek

Bu bölge, okyanusların 4000 metreden daha derin ve karanlık kısımlarını temsil eder. Fotosentez olmaksızın hidrotermal bacalarda kemosentez yapıldığı belirtilen derin dip kuşağı tanımıyla eşleşir.

Abis kelimesi dipsiz veya çok derin okyanus çukurlarını ifade eder.

3

Litoral bölge tanımını analiz etmek

Bu bölge, göl ve denizlerin karayla temas ettiği sığ kıyı kesimidir. Köklü makrofitlerin yaşadığı kıyı şeridi tanımıyla eşleşir.

Litoral kavramı kıyısal ekolojik bölgeleri tanımlamak için kullanılır.

4

Bental bölge tanımını analiz etmek

Bu bölge, derinliği ne olursa olsun su kütlesinin en alt zeminini (tabanını) ifade eder. Bentik organizmaların yaşadığı dip ortamı tanımıyla eşleşir.

Bentos ve bental terimleri doğrudan dip zeminle ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Sucul Ekosistemlerin Ekolojik Bölgeleri ve Canlı Dağılımını Etkileyen Abiyotik Faktörler

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 207Soru →

Aşağıda verilen tasavvufi uygulamaları ve ayırt edici özellikleri, ilişkili oldukları tasavvufi ekollerle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki tasavvufi kavram ve uygulamalar ile sağ sütundaki ekoller şu şekilde eşleşir: Zikr-i erre içeren açıklama Yeseviyye ile, halvet der encümen ilkesini içeren açıklama Nakşibendiyye ile, matbah-ı şerifte 1001 günlük eğitimi içeren açıklama Mevleviyye ile ve musahiplik uygulamasını içeren açıklama Alevilik-Bektaşilik ile eşleşmektedir.

Tasavvufi yollar ve ekollerin her biri, seyr-i süluk süreçlerinde kendilerine özgü kavramlar ve pratikler geliştirmiştir. Yeseviyye zikr-i erre ile; Nakşibendiyye halvet der encümen ilkesi ve hafî zikir ile; Mevleviyye matbah-ı şerifteki 1001 günlük çile eğitimi ile; Alevilik-Bektaşilik ise musahiplik ve dört kapı kırk makam esasları ile örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

"Pîr-i Türkistan" unvanının ve "zikr-i erre" (bıçkı zikri) kavramının hangi ekole ait olduğunu belirlemek.

Bu kavramlar Hoca Ahmet Yesevi'nin kurucusu olduğu Yeseviyye ekolü ile eşleşir.

Ahmet Yesevi, Türkistan bölgesinde İslam'ın yayılmasında etkili olmuş ve Yeseviyye ekolünde sesli zikir (zikr-i erre) ayırt edici bir özellik olarak yer almıştır.

2

"Halvet der encümen" ve "hafî zikir" kavramlarının hangi ekolün temel prensipleri olduğunu tespit etmek.

Bu prensipler Bahauddin Nakşibend'in sistemleştirdiği Nakşibendiyye ekolü ile eşleşir.

Nakşibendiyye, toplumsal hayattan kopmadan kalben Allah ile beraber olmayı (halvet der encümen) ve gizli zikri (hafî zikir) esas alır.

3

"Matbah-ı şerif", "aşçı dede" ve "1001 günlük çile" kavramlarının hangi ekolün eğitim sistemine ait olduğunu saptamak.

Bu eğitim süreci Mevleviyye ekolü ile eşleşir.

Mevleviyye'de derviş adayları (nevniyazlar), matbah-ı şerifte 1001 gün süren hizmet ve çile dönemini tamamlayarak olgunlaşırlar.

4

"Dört kapı kırk makam" ve "musahiplik" ritüellerinin hangi ekolün inanç ve ahlak sisteminde yer aldığını bulmak.

Bu ritüeller Alevilik-Bektaşilik ekolü ile eşleşir.

Musahiplik, evli çiftlerin yol kardeşi olması esasına dayanan ve Alevilik-Bektaşilik'e özgü olan en temel ritüellerden biridir.

Anahtar Kavram

İslam Düşüncesinde Tasavvufi Yollar ve Ekollerin Ayırt Edici Kavram ve Ritüelleri

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 208Soru →

Hz. Muhammed’in risalet hayatındaki uygulama ve örneklerin İslam hukukuna ve günlük yaşama yansımalarını gösteren aşağıdaki durumları, temsil ettikleri peygamberlik görevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ninenin miras payının belirlenmesi Teşri göreviyle, Kur'an ahlakının yaşanarak gösterilmesi Temsil göreviyle, oruç ayetindeki kapalı ifadenin açıklanması Tebyin göreviyle ve vahiylerin doğrudan duyurulması Tebliğ göreviyle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; Kur'an'da hükmü bulunmayan bir konuda kanun niteliğinde karar verilmesi Teşri; Kur'an ahlakının hayat tarzıyla somutlaştırılması Temsil; kapalı kalmış mecazi bir ifadenin açıklanması Tebyin; vahyin aynen ulaştırılması ise Tebliğ ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Ninenin miras payı ile ilgili hukuki hükmü analiz edin.

Bu durum, Kur'an'da yer almayan bir hususta Hz. Peygamber'in doğrudan bir hüküm/kural koyduğunu göstermektedir. Bu doğrudan Teşri (hüküm koyma) görevidir.

Teşri, şer'i kurallar koyma yetkisini ifade eder.

2

Hz. Aişe'nin ahlak vurgusunu analiz edin.

Peygamber'in ahlaki ilkeleri kendi şahsında somutlaştırması, İslam'ı temsil etmesi ve örnek olması anlamına gelmektedir. Bu durum Temsil görevidir.

Temsil, dinin emirlerini bizzat yaşayarak model oluşturmaktır.

3

Beyaz ve siyah iplik örneğindeki açıklamayı analiz edin.

Ayette geçen kapalı bir kavramın netleştirilmesi, ayetin tefsir edilmesi anlamına gelir. Bu da Tebyin görevidir.

Tebyin, Kur'an'ın açıklanması ve kapalı kısımlarının izah edilmesidir.

4

Vahyin müşriklere değiştirilmeden aktarılmasını analiz edin.

İlahi mesajın doğrudan insanlara ulaştırılması eylemidir. Bu eylem Tebliğ görevidir.

Tebliğ, mesajı olduğu gibi hedef kitleye duyurmaktır.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in peygamberlik görevlerinin (Teşri, Temsil, Tebyin, Tebliğ) tanımları ve somut tarihi örnekler üzerinden ayırt edilmesi.

Soru 209Soru →

Divan edebiyatında dörtlükler ve bentlerle kurulan nazım şekilleri; kendilerine has kafiyeleniş biçimleri, vezin sınırlandırmaları, müzikal yapıları ya da tekrarlanan dizeleriyle belirgin ayrım noktalarına sahiptir.

Buna göre, aşağıda sol sütunda verilen nazım şekillerini sağ sütundaki ayırt edici yapısal veya içeriksel özelliklerle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tuyuğ ile aruzun tek kalıbıyla yazılan ve maniye benzeyen form; Şarkı ile meyan ve nakarat içeren bestelenmeye uygun musammat; Tardiyye ile muhammesin özel vezinli ve son dizesi farklı kafiyeli türü; Terciibent ile vasıta beytinin aynen yinelendiği felsefi bentli form eşleşmelidir.

Sol sütundaki her bir dörtlük/bent yapısındaki nazım şekli, sağ sütundaki kendilerine özgü yapısal sınırlılıklar (tuyuğ için tek vezin, şarkı için meyan/nakarat, tardiyye için özel muhammes yapısı ve terciibent için aynen tekrarlanan vasıta beyti) ile kusursuz bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Tuyuğ nazım şeklinin yapısal özelliklerini belirleme

Tuyuğun tek dörtlükten oluştuğu, kafiye düzeninin aaba olduğu (üçüncü dizenin musarra olmadığı) ve sadece 'Fâilâtün fâilâtün fâilün' aruz kalıbıyla yazıldığı tespit edilir.

Tuyuğun rubaiden en büyük farkı tek bir aruz kalıbıyla yazılması ve Türk edebiyatı menşeli olmasıdır.

2

Şarkı nazım şeklinin müzikal ve yapısal unsurlarını analiz etme

Bestelenmek amacıyla yazılan şarkılerin bentlerden oluştuğu, bentlerin üçüncü dizesine meyan, tekrarlanan dizelere ise nakarat dendiği belirlenir.

Şarkı, musammatlar grubunda yer alan ve Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı bir diğer milli formdur.

3

Tardiyye nazım şeklinin muhammesten farkını ortaya koyma

Tardiyyenin beşer dizelik bentlerden (muhammes) oluştuğu ancak özel bir vezinle ('Mefâîlün mefâîlün feûlün') yazıldığı ve son dizesinin bağımsız kafiyelendiği saptanır.

Tardiyye, muhammesin edebiyatımızda özellikle Şeyh Galib tarafından Hüsn ü Aşk'ta kullanılan özelleşmiş bir alt türüdür.

4

Terciibent nazım şeklini terkibibentten ayıran temel yönü saptama

Bentlerden oluşan bu formda, her bendin sonundaki vasıta beytinin hiç değiştirilmeden aynen tekrarlanması gerektiği sonucuna varılır.

Terkibibentte vasıta beyti her bentte değişirken terciibentte aynen yinelenir ve bu yinelenme metafizik temalara döngüsellik kazandırır.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Dörtlük ve Bentlerle Kurulan Nazım Şekillerinin Yapısal ve İçeriksel Özellikleri

Soru 210Soru →

Milli Edebiyat Dönemi bağımsız sanatçıları Mehmet Âkif Ersoy ile Yahya Kemal Beyatlı'nın sanat anlayışlarını, estetik ilkelerini ve eserlerini yansıtan sol sütundaki açıklamaları, sağ sütundaki kavram/eser başlıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk açıklama Safahat eseriyle; ikinci açıklama Yahya Kemal Beyatlı'nın dil estetiği ve şiir poetikasıyla; üçüncü açıklama Mehmet Âkif Ersoy'un manzum hikayeciliği ve realizmiyle; dördüncü açıklama ise Eski Şiirin Rüzgârıyla adlı yapıtla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; Süleymaniye ve Fatih Kürsüsünde gibi didaktik vaaz bölümlerini içeren yedi ciltlik eser Safahat ile; 'deruni ahenk' ve neo-klasik dil hassasiyetini temel alan poetika Yahya Kemal Beyatlı'nın dil estetiği ile; yoksulluğu ve sokak hayatını aruzla ve konuşma dilinin doğallığıyla işleyen tarz Mehmet Âkif Ersoy'un manzum hikayeciliği ve realizmi ile; son olarak divan şiiri nazım şekillerini modern duyarlılıkla yorumlayan şiirler Eski Şiirin Rüzgârıyla eseriyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk açıklamadaki vaaz karakterli Süleymaniye Kürsüsünde ve Fatih Kürsüsünde bölümlerini inceleme.

Bu bölümlerin Mehmet Âkif Ersoy'un Safahat adlı eserinin birer halkası olduğu belirlenir.

Yedi bölümden oluşan Safahat külliyatının içeriğini ve yapısını tanımak doğru eşleşmeyi sağlar.

2

İkinci açıklamadaki şiir estetiği ve ölçü hassasiyetini analiz etme.

'Deruni ahenk' ve 'Ok' şiiri hariç aruza bağlılık ilkelerinin Yahya Kemal Beyatlı'nın dil ve şiir anlayışını (poetikasını) yansıttığı saptanır.

Yahya Kemal'in tek hece ölçülü şiiri olan 'Ok' ve aruz-musiki uyumu hakkındaki poetikasını bilmek ayırt edici bir adımdır.

3

Üçüncü açıklamadaki tür ve tema özelliklerini değerlendirme.

Sokak hayatını ve sosyal sorunları konuşma dilinin doğallığıyla aktaran manzum hikaye yapısı Mehmet Âkif Ersoy'un manzum hikayecilik ve realizm yönüyle eşleşir.

Mehmet Âkif'in manzum hikayelerindeki sosyal realizmi Yahya Kemal'in estetik kaygılarından ayırmak gerekir.

4

Dördüncü açıklamadaki divan edebiyatı nazım şekilleri ve gelenek ilişkisini saptama.

Divan şiiri biçimlerinin modern duyarlılıkla yorumlandığı şiirlerin toplandığı kitabın Eski Şiirin Rüzgârıyla olduğu saptanır.

Yahya Kemal'in klasik şiir geleneğini yaşattığı bu yapıtını, modern şiirlerini barındıran Kendi Gök Kubbemiz'den ayırt etmek esastır.

Anahtar Kavram

Milli Edebiyat Dönemi Bağımsız Sanatçıları Mehmet Âkif Ersoy ve Yahya Kemal Beyatlı'nın Sanat Şahsiyetleri ve Eserleri

Soru 211Soru →

Aşağıdaki haritada numaralandırılarak gösterilen su yollarını, verilen belirgin coğrafi ve stratejik özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I numaralı su yolu Panama Kanalı (havuz sistemi), II numaralı su yolu Kiel Kanalı (Kuzey-Baltık Denizi bağlantısı), III numaralı su yolu Hürmüz Boğazı (Basra Körfezi petrol geçidi), IV numaralı su yolu Malakka Boğazı (Hint ve Büyük Okyanus bağlantısı) ile eşleşmektedir.

I numaralı yer Panama Kanalı olup havuz sistemine sahiptir; II numaralı yer Kiel Kanalı olup Kuzey ile Baltık denizini bağlar; III numaralı yer Hürmüz Boğazı olup petrol sevkiyatında en stratejik geçittir; IV numaralı yer Malakka Boğazı olup Hint ve Büyük okyanus bağlantısını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Haritadaki numaralandırılmış bölgelerin hangi su yollarına karşılık geldiğini tespit edin.

I numara Orta Amerika'da Panama Kanalı, II numara Kuzey Avrupa'da Kiel Kanalı, III numara Orta Doğu'da Hürmüz Boğazı, IV numara Güneydoğu Asya'da Malakka Boğazı'dır.

Harita bilgisi üzerinden su yollarının konumlarını doğru teşhis etmek eşleştirmenin ilk adımıdır.

2

Su yollarının oluşum şeklini (boğaz veya kanal) ve yapısal özelliklerini belirleyin.

Panama ve Kiel insan yapımı yapay kanallar iken, Hürmüz ve Malakka kendiliğinden oluşmuş doğal boğazlardır.

Oluşum kökenleri ve mühendislik özellikleri (havuz sistemi gibi) doğru eşleştirmeyi kolaylaştırır.

3

Su yollarının bağladığı deniz/okyanusları ve ekonomik rollerini tanımlayarak eşleştirmeyi tamamlayın.

Hürmüz petrol taşımacılığıyla, Panama havuz sistemiyle, Malakka Uzak Doğu-Hint Okyanusu ticaretiyle, Kiel ise Baltık-Kuzey Denizi ulaşımıyla eşleşir.

Her su yolunun kendine özgü jeopolitik ve ticari önemi bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Dünyadaki önemli deniz yolları, boğazlar ve kanalların konumları ile coğrafi/stratejik özellikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 212Soru →

Tarih araştırmalarında takip edilen bilimsel yöntem basamaklarında gerçekleştirilen faaliyetler ile bu basamakların doğru şekilde eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, solda verilen tarih araştırması yöntem basamaklarını sağda verilen tarihçinin yaptığı araştırma faaliyetleri örnekleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tasnif basamağı kaynakların diplomatik ve edebi şeklinde bölümlere ayrılmasıyla; Tahlil basamağı Hitit tabletlerindeki çivi yazısı ifadelerin dilbilimsel çözümlemesiyle; Tenkit basamağı Bizans kroniklerindeki anlatımların tarafsızlık yönünden sorgulanmasıyla; Terkip basamağı ise doğrulanan verilerin mantıksal bütünlükle bir araya getirilip yeni bir eser yazılmasıyla eşleşmektedir.

Tarih araştırmasında tasnif kaynakları sınıflandırmak, tahlil verileri dilsel ve içeriksel açıdan çözümlemek, tenkit bilgilerin doğruluğunu ve yazarın tarafsızlığını sorgulamak, terkip ise tüm verileri bir araya getirerek eseri yazmaktır. Eşleştirmede her kavram bu bilimsel faaliyetlerle birebir uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Tasnif kavramının tan��mı ile araştırma faaliyetleri analiz edilir.

Tasnif kaynakların sınıflandırılması anlamına geldiği için kaynakların diplomatik vesikalar ve edebi metinler şeklinde ayrılması faaliyetiyle eşleştirilir.

Sınıflandırma işlemi araştırman��n başında verilerin düzenli bir plan dahilinde incelenmesini sağlar.

2

Tahlil kavramının tanımı ile araştırma faaliyetleri analiz edilir.

Tahlil elde edilen kaynakların dilsel çözümlenmesi ve verilerin yeterliliğinin saptanması olduğu için Hitit tabletlerindeki dilbilimsel çözümleme faaliyetiyle eşleştirilir.

Çözümleme aşaması kaynakların içeriğinin anlaşılmasını ve araştırma için yeterli veri sunup sunmadığının belirlenmesini sağlar.

3

Tenkit kavramının tanımı ile araştırma faaliyetleri analiz edilir.

Tenkit bilgilerin tarafsızlığı ve doğruluğunun sorgulanması olduğu için Bizans kroniklerindeki anlatımın diğer kaynaklarla karşılaştırılarak yazarın tarafsızlığının denetlenmesi faaliyetiyle eşleştirilir.

Eleştiri aşaması tarihi bilginin nesnelliğini ve güvenilirliğini temin etmek için zorunludur.

4

Terkip kavramının tanımı ile araştırma faaliyetleri analiz edilir.

Terkip doğrulanan tüm verilerin sentezlenerek birleştirilmesi olduğu için Selçuklu Dönemi Anadolu yapısına dair yeni bir eser yazılması faaliyetiyle eşleştirilir.

Sentez aşaması araştırmanın son basamağı olup elde edilen bilgilerin bir araya getirilerek sonuca ulaştırılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Tarih Biliminde Araştırma Yönteminin Basamakları (Tasnif, Tahlil, Tenkit, Terkip)

Soru 213Soru →

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında "bireyin iç dünyasını esas alan" ve "millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan" romanlar, hem ele aldıkları temalar hem de karakterlerin içsel yönelimleri bakımından kendilerine has özellikler taşırlar. Aşağıdaki sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi romanlarını, sağ sütundaki tematik ve anlatısal açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dokuzuncu Hariciye Koğuşu romanı fiziksel ve ruhsal rahatsızlığın içsel yansımasıyla; Yağmur Beklerken romanı çok partili yaşama geçiş sürecindeki taşra insanının ruh haliyle; Hilal Görününce romanı Kırım Türklerinin millî mücadelesiyle; Batmayan Gün romanı ise tasavvufi ve manevi olgunlaşma temasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede Dokuzuncu Hariciye Koğuşu fiziksel rahatsızlığın iç tahlilleriyle; Yağmur Beklerken çok partili yaşamın taşradaki izdüşümüyle; Hilal Görününce Kırım Türklerinin mücadelesiyle; Batmayan Gün ise tasavvufi olgunlaşmayla bir araya getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk olarak sol sütundaki 'Dokuzuncu Hariciye Koğuşu' adlı eseri incelemek.

Eserin Peyami Safa'ya ait olduğu, kemik tüberkülozu olan bir gencin psikolojisini ve hastane ortamını anlattığı belirlenir.

Bireyin iç dünyasını esas alan bu eserin fiziksel rahatsızlığın ruhsal yansımalarını içeren açıklamayla eşleşmesi gerekir.

2

İkinci olarak 'Yağmur Beklerken' eserini değerlendirmek.

Tarık Buğra'nın bu eserinde Serbest Cumhuriyet Fırkası döneminde yaşanan siyasi ve sosyal gelişmelerin bireyler üzerindeki etkisini anlattığı tespit edilir.

Çok partili dönem denemesinin taşra kasabasındaki yansımalarını ve yalnızlıkları ele alan açıklamayla eşleşmektedir.

3

Üçüncü olarak 'Hilal Görününce' romanını ele almak.

Sevinç Çokum'a ait olan bu eserin, Kırım Türklerinin Rus esareti altındaki hayatlarını ve millî mücadelelerini anlattığı bilinmektedir.

Millî duyarlılığı yansıtan ve Kırım Türklerinin esaretini konu edinen açıklamayla eşleşmelidir.

4

Dördüncü olarak 'Batmayan Gün' eserini incelemek.

Sâmiha Ayverdi'nin bu romanının tasavvufi aşk, mistisizm ve manevi olgunlaşma süreçlerini barındırdığı görülür.

İlahi aşk arayışı ve tasavvuf düşüncesini aile yapısıyla harmanlayan açıklamayla eşleşmesi uygundur.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi romanlarında bireyin iç dünyasını esas alanlar ile millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan eserlerin tematik ve içerik özellikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 214Soru →

Yeni ve Yakın Çağ Avrupa'sında yaşanan zihni ve iktisadi dönüşümler, feodal yapının çözülmesini hızlandırmış ve modern dünyanın düşünsel temellerini atmıştır. Bu süreçte ortaya çıkan bazı kavram ve akımların tanımları aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan kavramları sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fizyokrasi kavramı tarım ve toprağı zenginlik kaynağı gören açıklamayla, Sekülerleşme siyasal ve hukuki yapıların dünyevileşmesini ifade eden açıklamayla, Rasyonalizm bilginin kaynağını akılda gören felsefi akımla, Faydacılık ise eylemlerin değerini sağladığı pratik yararla ölçen düşünceyle eşleşmektedir.

Sol sütundaki düşünsel ve iktisadi akımlar, gelişim süreçlerine ve temel tezlerine uygun olarak sağ sütundaki tanımlarla eşleştirilmiştir. Rasyonalizm akla dayalı bilgiye odaklanırken, fizyokrasi tarımsal üretimi temel alır; sekülerleşme toplumsal hayatın dünyevileşmesini ifade ederken, faydacılık ise eylemlerin değerini yarar düzeyiyle ölçer.

Adım Adım Çözüm

1

Fizyokrasi kavramının tanımını belirleme

Fizyokrasi, merkantilist dış ticaret ve maden biriktirme politikalarına tepki olarak doğan ve zenginliğin yegane kaynağının tarımsal üretim olduğunu öne süren teoridir.

Fizyokrasi ile merkantilizm karşıtlığı üzerinden doğru tanıma ulaşılır.

2

Sekülerleşme kavramının tanımını belirleme

Sekülerleşme, toplumsal ve siyasal alanların dini otoriteden bağımsızlaşarak dünyevi yasalarla yönetilmesi sürecidir.

Kavramın kökeni ve tarihsel süreçteki modern devlet anlayışına etkisi dikkate alınır.

3

Rasyonalizm kavramının tanımını belirleme

Rasyonalizm, bilginin ve doğrunun kaynağının akıl olduğunu savunan, Descartes ve Spinoza gibi filozoflarla özdeşleşen akımdır.

Aydınlanma Dönemi'nin felsefi temeli olan akılcılığın tespiti hedeflenir.

4

Faydacılık kavramının tanımını belirleme

Faydacılık (utilitarizm), Jeremy Bentham tarafından formüle edilen ve eylemlerin değerini bireysel/toplumsal yararla açıklayan teoridir.

Modern rasyonalitenin ve iktisadi fayda modelinin felsefi arka planı analiz edilir.

Anahtar Kavram

Yeni ve Yakın Çağ Avrupa'sındaki Düşünsel ve İktisadi Değişimler

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 215Soru →

Aşağıda dik koordinat düzleminin birinci bölgesinde tanımlanan bazı sınırlı bölgelerin sözel açıklamaları ile bu bölgelerin alanlarını ifade eden belirli integral gösterimleri verilmiştir. Sol sütundaki alan tanımlarını, sağ sütundaki doğru integral gösterimleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci alan tanımı birinci integral gösterimiyle, ikinci alan tanımı ikinci integral gösterimiyle, üçüncü alan tanımı ise üçüncü integral gösterimiyle eşleşir.

Tüm alan tanımları, kesişim noktaları ve sınır koşulları incelenerek doğru belirli integral ifadeleriyle birebir eşleşmektedir. Birinci bölge

x

eksenine göre, ikinci bölge

x

eksenine göre, üçüncü bölge ise

y

eksenine göre entegre edilerek alan ifadeleri elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

y = \sqrt{x}

ve

y = x^3

eğrilerinin kesişim noktalarını bulma.

x = 0

ve

x = 1

sınır değerleri

\sqrt{x} = x^3 \implies x = x^6 \implies x(x^5 - 1) = 0

denkleminden

x = 0

ve

x = 1

bulunur.

2

y = 6 - x^2

parabolü ve

y = x

doğrusunun kesişim noktasını bulma.

x = 2

sınır değeri (birinci bölgede)

6 - x^2 = x \implies x^2 + x - 6 = 0 \implies (x+3)(x-2) = 0

denkleminden birinci bölgedeki kesişim noktası

x = 2

olarak elde edilir.

3

y = x^2

parabolü ile

y = 2 - x

doğrusunun kesişim noktasını ve

y

sınırlarını belirleme.

y = 1

üst sınır değeri

x^2 = 2 - x \implies x^2 + x - 2 = 0 \implies (x+2)(x-1) = 0

denkleminden kesişim noktası

x = 1

ve bu noktadaki

y

değeri

y = 1^2 = 1

olarak bulunur. Eksenlerle sınırlı bölge

y = 0

ile

y = 1

arasındadır.

4

Üçüncü bölgeyi

y

değişkenine göre entegre etmek üzere

x

değişkenini yalnız bırakarak formüle etme.

Alan =

\int_0^1 (2 - y - \sqrt{y}) \, dy

Parabol denklemi

x = \sqrt{y}

ve doğru denklemi

x = 2 - y

şeklindedir. Sağdaki eğriden soldaki eğri çıkarılarak

y

eksenine göre integral alınır.

Anahtar Kavram

İki eğri arasında kalan bölgenin alanının belirli integral yardımıyla hesaplanması.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 216Soru →

Dik koordinat düzleminde sınırları verilen bazı kapalı bölgeler sol sütunda, bu bölgelerin alanların�� veren belirli integral ifadeleri ise sağ sütunda yer almaktadır.

Buna göre, sol sütundaki bölgeleri sağ sütundaki uygun integral ifadeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci bölge

\int_{0}^{2} (2x - x^2) \, dx

integrali ile, ikinci bölge

\int_{0}^{1} (\sqrt{x} - x^2) \, dx

integrali ile ve üçüncü bölge

\int_{0}^{2} (8 - 2x^2) \, dx

integrali ile eşleşir.

Verilen her bir bölge için kesişim noktaları bulunarak integral sınırları belirlenmiş, ardından üstte kalan eğriden altta kalan eğri çıkarılarak doğru integral ifadeleriyle eşleştirme yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Eğrilerin kesişim noktalarını bularak entegrasyon sınırlarını belirleyin.

Birinci bölge için

x^2 = 2x \implies x = 0

ve

x = 2

. İkinci bölge için

x^2 = \sqrt{x} \implies x = 0

ve

x = 1

. Üçüncü bölge için

x^2 = 8 - x^2 \implies x = 2

(

x \ge 0

için) ve sol sınır

y

-ekseni olduğundan

x = 0

.

Belirli integral sınırları, iki eğri arasında kalan alanın sınırlandığı x değerlerini tanımlar.

2

Hangi eğrinin üstte hangisinin altta olduğunu belirleyin.

[0,2]

aralığında

2x \ge x^2

,

[0,1]

aralığında

\sqrt{x} \ge x^2

ve

[0,2]

aralığında

8 - x^2 \ge x^2

olur.

Alan her zaman pozitif olmalıdır, bu yüzden üstteki eğrinin denkleminden alttaki eğrinin denklemi çıkarılır.

3

Her bölge için alan integralini yazın.

Sırasıyla

\int_{0}^{2} (2x - x^2) \, dx

,

\int_{0}^{1} (\sqrt{x} - x^2) \, dx

ve

\int_{0}^{2} ((8-x^2)-x^2) \, dx = \int_{0}^{2} (8 - 2x^2) \, dx

.

Alan formülü

\int_{a}^{b} (f(x) - g(x)) \, dx

şeklinde uygulanır.

Anahtar Kavram

İki eğri arasında kalan sınırlı bölgenin alanını belirli integral yardımıyla ifade etme

Soru 217Soru →

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvim sistemleri ile bu takvimlerin temel özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

On İki Hayvanlı Türk Takvimi güneş yılı esaslı olup her yıla bir hayvan adı verilmesiyle; Hicri Takvim ay yılı esaslı olup başlangıcının Hicret olmasıyla; Miladi Takvim ise güneş yılı esaslı olup başlangıcının Milat olmasıyla eşleşir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için takvimlerin temel özelliklerinin ve yılı esaslarının (Güneş/Ay) bilinmesi gerekir. On İki Hayvanlı Türk Takvimi Türklerin ilk takvimi olup güneş yılı esaslıdır ve yıllar hayvan adlarıyla gösterilir. Hicri takvim, ay yılı esaslı tek takvimdir ve Hicret'i başlangıç alır. Miladi takvim ise güneş yılı esaslı olup Milat'ı başlangıç kabul eder.

Adım Adım Çözüm

1

İlk olarak On İki Hayvanlı Türk Takvimi incelenir.

Bu takvim Türklerin kullandığı ilk takvimdir, güneş yılı esasına dayanır ve yıllar hayvan adlarıyla gösterilir. Dolayısıyla ilgili tanımla eşleşir.

Türklerin tarih boyunca astronomi alanındaki ilk çalışmalarını ve kültürel özelliklerini yansıtır.

2

İkinci olarak Hicri Takvim incelenir.

Türklerin İslamiyet'i kabulüyle kullanmaya başladığı, ay yılı esasına dayanan tek takvimdir ve başlangıcı Hicret'tir.

Ay yılı esasına dayalı olması ve dini günlerin belirlenmesindeki rolü ayırt edici özelliğidir.

3

Üçüncü olarak Miladi Takvim incelenir.

Güneş yılı esasına dayanır ve başlangıç noktası Hz. İsa'nın doğumudur (Milat).

Günümüzde küresel ölçekte ve ülkemizde kullanılan modern takvim sistemidir.

Anahtar Kavram

Türklerin kullandığı takvim sistemleri ve özellikleri

Tahmini Süre:45s

Soru 218Soru →

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde (1302-1453) padişahların izlediği siyasi, askeri ve diplomatik stratejiler, beyliğin kısa sürede cihanşümul bir devlete dönüşmesinde belirleyici olmuştur. Aşağıda verilen Kuruluş Dönemi padişahları ile onların dönemlerine ait en belirgin siyasi ve askeri gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Orhan Bey, Bizans taht mücadelelerine destek karşılığı Çimpe Kalesi'nin alınmasıyla; I. Murad, Germiyanoğulları ve Hamitoğulları beyliklerinden barışçıl yollarla toprak kazanılmasıyla; Yıldırım Bayezid, Niğbolu Savaşı zaferi sonrasında Sultan-ı İklim-i Rum unvanının elde edilmesiyle; II. Murad ise Edirne-Segedin Antlaşması sonrası tahtı genç yaştaki oğluna devretmesiyle eşleşmektedir.

Kuruluş Dönemi padişahlarının gerçekleştirdiği faaliyetler eşleştirildiğinde; Orhan Bey Bizans iç karışıklıklarından yararlanarak Çimpe Kalesi'ni almış, I. Murad barışçıl yollarla beyliklerden toprak kazanmış, Yıldırım Bayezid Niğbolu zaferiyle halifeden unvan elde etmiş, II. Murad ise Edirne-Segedin Antlaşması sonrasında tahtı kendi rızasıyla devretmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Orhan Bey döneminin dış politika ve askeri gelişmelerini analiz etmek.

Orhan Bey'in Bizans İmparatoru Kantakuzen'e verdiği askeri destek karşılığında 1353'te Çimpe Kalesi Osmanlılara verilmiştir. Bu gelişme Rumeli'de iskan ve fetih faaliyetleri için köprübaşı oluşturmuştur.

Rumeli'ye geçişin ilk somut adımı olan askeri üssün hangi padişah zamanında elde edildiğini belirlemek.

2

I. Murad dönemindeki Anadolu beylikleri politikasını değerlendirmek.

I. Murad, Anadolu'da Türk siyasi birliğini kurarken doğrudan askeri çatışma yerine diplomasiyi kullanmış; Germiyanoğulları'ndan çeyiz, Hamitoğulları'ndan ise para karşılığı toprak almıştır.

Anadolu beylikleriyle barışçıl yollarla toprak kazanılması stratejisinin hangi padişaha ait olduğunu saptamak.

3

Yıldırım Bayezid döneminin İslam dünyasındaki siyasi meşruiyet kaynaklarını incelemek.

Yıldırım Bayezid'in 1396 Niğbolu Savaşı'nda Haçlıları bozguna uğratması üzerine Abbasi halifesi kendisine Anadolu'nun sultanı anlamına gelen 'Sultan-ı İklim-i Rum' unvanını vermiştir.

Niğbolu zaferinin siyasi ve dini meşruiyet kazandıran sonucunu ilgili padişahla ilişkilendirmek.

4

II. Murad döneminin iç ve dış siyasi krizlerini değerlendirmek.

II. Murad, 1444 Edirne-Segedin Antlaşması'nı imzalayarak Batı sınırını güvenceye aldığını düşünmüş ve tahtı oğlu II. Mehmed'e devrederek inzivaya çekilmiştir. Haçlı ittifakının saldırısı üzerine ordunun başına tekrar geçmek durumunda kalmıştır.

Tahtın çocuk yaştaki bir hükümdara devredilmesi ve ardından yaşanan askeri/siyasi gelişmelerin II. Murad dönemiyle eşleştiğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Osmanlı Kuruluş Dönemi padişahlarının askeri zaferleri, diplomatik hamleleri ve teşkilatlanma süreçleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 219Soru →

Kuruluş Dönemi padişahlarının siyasi ve askeri faaliyetlerine yönelik araştırma yapan bir öğrenci, padişahlar ile onların dönemlerinde yaşanan en belirgin siyasi gelişmeleri eşleştirmek istemektedir. Buna göre, sol sütunda verilen Osmanlı padişahları ile sağ sütundaki önemli siyasi gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Orhan Bey - Karesioğulları Beyliği'nin alınması; I. Murad - Edirne'nin fethi ve başkent yapılması; Yıldırım Bayezid - Anadolu Türk birliği ve İstanbul'un kuşatılması; I. Mehmed - Fetret Devri'nin sonlandırılması şeklinde eşleşmelidir.

Kuruluş Dönemi padişahlarının faaliyetleri eşleştirildiğinde; Orhan Bey denizcilik faaliyetlerinin başlamasına (Karesioğulları'nın ilhakı), I. Murad Edirne'nin fethine (Sazlıdere Savaşı), Yıldırım Bayezid Anadolu Türk birliğinin büyük ölçüde sağlanması ve İstanbul'un ilk kez kuşatılmasına, I. Mehmed ise Fetret Devri'nin sonlandırılarak devlet otoritesinin yeniden tesis edilmesine denk gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Padişahların dönemlerindeki önemli askeri ve siyasi adımları kronolojik ve tematik olarak inceleyiniz.

Orhan Bey'in beylikten devlete geçiş aşamasında denizcilik faaliyetlerine başlama adımının Karesioğulları'nın ilhakıyla gerçekleştiği belirlenir.

Osmanlı Devleti'nin denizcilikle tanışması ve Anadolu Türk birliğinde ilk adımı atması Orhan Bey döneminde gerçekleşen Karesioğulları fethiyle doğrudan ilişkilidir.

2

Balkanlar'daki fetih stratejisi ve Edirne'nin fethi sürecini analiz ediniz.

Edirne'nin Sazlıdere Savaşı ile fethedilmesinin ve başkent yapılmasının I. Murad döneminde olduğu saptanır.

Balkanlar'da kalıcı egemenlik kurulması için Edirne'nin fethi ve merkezin buraya taşınması I. Murad dönemi siyasetinin temel taşıdır.

3

İstanbul'un kuşatılması ve Anadolu beylikleriyle olan ilişkileri değerlendiriniz.

Anadolu Türk birliğinin büyük ölçüde kurulmasının ve İstanbul'un ilk kez kuşatılmasının Yıldırım Bayezid dönemine ait olduğu tespit edilir.

Yıldırım Bayezid, Karamanoğulları başta olmak üzere birçok Anadolu beyliğini sonlandırarak birliği sağlamış ve Bizans'ı baskı altında tutmak için İstanbul kuşatmalarını başlatmıştır.

4

Ankara Savaşı sonrası yaşanan Fetret Devri krizini ve bu krizden çıkış yollarını değerlendiriniz.

Fetret Devri'ne son veren ve devleti ikinci kez toparlayan padişahın Çelebi Mehmed (I. Mehmed) olduğu görülür.

I. Mehmed, kardeşleriyle giriştiği taht mücadelelerini kazanarak merkezi otoriteyi yeniden kurmuş ve devleti yıkılmaktan kurtarmıştır.

Anahtar Kavram

Kuruluş Dönemi padişahlarının siyasi gelişmeleri, Balkan ve Anadolu politikaları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 220Soru →

Sol sütunda verilen sanatçıların sağ sütundaki edebî yönelim ve temsil özellikleriyle doğru şekilde eşleştirilmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Théophile Gautier parnasizmin kurucusu olarak biçimsel kusursuzlukla; Ahmet Haşim Türk sembolizminin temsilcisi olarak musiki ve anlam kapalılığıyla; Yahya Kemal parnasyen dil işçiliğini Neo-klasik tarzla birleştirmesiyle; Paul Verlaine ise Batı sembolizminin öncüsü olarak musiki odaklı şiir anlayışıyla eşleşir.

Théophile Gautier parnasizmin kurucularından olup biçim mükemmelliğini savunur. Ahmet Haşim sembolizmin Türk edebiyatındaki öncüsüdür. Yahya Kemal parnasyen biçim hassasiyetini Neo-klasik tarzla birleştirmiştir. Paul Verlaine ise Batı'da şiirde musiki ilkesini getiren sembolistlerin öncülerindendir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki şairlerin bağlı oldukları edebî akımları (parnasizm veya sembolizm) tespit etmek

Gautier ve Yahya Kemal'in parnasizm; Haşim ve Verlaine'in ise sembolizm estetiğine yakın durduğu saptanır.

Şairlerin sanat anlayışları ile edebî akımların temel ilkelerini örtüştürmek gerekir.

2

Her şairin temsil özelliklerini sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırarak doğru eşleştirmeyi sağlamak

Gautier'nin parnasizmin kurucusu oluşu (right_1), Haşim'in Türk edebiyatındaki sembolist öncülüğü (right_2), Yahya Kemal'in biçim mükemmelliğine dayalı Neo-klasik yönelimi (right_3) ve Verlaine'in musikiyi ön plana alan sembolist çizgisi (right_4) birbiriyle eşleşir.

Genel akım özelliklerinin ötesinde şairlerin Türk veya Batı edebiyatındaki ayırt edici konumları belirlenmelidir.

Anahtar Kavram

Parnasizm ve Sembolizm akımlarının temel nitelikleri ile Türk ve Batı edebiyatındaki başlıca temsilcileri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram