Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Soru 3701Soru

Yarı açık formülü CH3CH(CH3)CH(CH(CH3)2)CH2CH3\text{CH}_3-\text{CH}(\text{CH}_3)-\text{CH}(\text{CH}(\text{CH}_3)_2)-\text{CH}_2-\text{CH}_3 şeklinde olan doymuş hidrokarbon bileşiğinin IUPAC kurallarına göre sistemik adı 3-izopropil-2-metilpentan'dır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Verilen ifade yanlıştır. Bileşiğin IUPAC kurallarına göre doğru sistemik adı 3-etil-2,4-dimetilpentan'dır.
Verilen ifade yanlıştır çünkü IUPAC kurallarına göre eşit uzunluktaki alternatif karbon zincirlerinden en fazla dallanmaya sahip olanı ana zincir seçilmelidir. Bu durumda ana zincir 3 dallanmalı pentan zinciri olur ve bileşik 3-etil-2,4-dimetilpentan şeklinde adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiğin yarı açık formülü analiz edilerek tüm karbon atomları ve bağ yapısı açıkça belirlenir.
Formülün CH3CH(CH3)CH(CH(CH3)2)CH2CH3\text{CH}_3-\text{CH}(\text{CH}_3)-\text{CH}(\text{CH}(\text{CH}_3)_2)-\text{CH}_2-\text{CH}_3 yapısında olduğu ve toplam 9 karbon atomu içeren doymuş bir hidrokarbon (alkan) olduğu görülür.
Ana zinciri ve dallanmaları doğru tespit edebilmek için molekülün geometrik yapısını netleştirmek gerekir.
2
Olası en uzun karbon zinciri alternatifleri belirlenir ve karbon sayıları karşılaştır��lır.
Yatay doğrultudaki zincir 5 karbonludur. Ayrıca izopropil grubunun bir ucundaki metil grubundan başlayıp devam eden diğer zincir alternatifinin de en uzun 5 karbonlu olduğu belirlenir.
IUPAC adlandırmasında ilk adım en uzun karbon zincirinin uzunluğunu bulmaktır.
3
Eşit uzunluktaki zincirlerin taşıdığı dallanma (yan grup) sayıları karşılaştırılır.
Yatay zincir seçildiğinde 2 dallanma (metil ve izopropil) oluşur. İzopropil ucundan başlayan 5 karbonlu alternatif zincir seçildiğinde ise 3 dallanma (iki adet metil, bir adet etil) oluşur.
IUPAC kuralları gereği, eşit uzunlukta alternatif zincirler varsa, en çok yan grup içeren zincir ana zincir seçilir.
4
Seçilen doğru ana zincir numaralandırılarak adlandırma tamamlanır.
Zincir her iki uçtan numaralandırıldığında dallanmalar 2, 3 ve 4. karbonlara denk gelir. Alfabetik öncelik sırasına göre yazıldığında bileşiğin doğru adı 3-etil-2,4-dimetilpentan olarak bulunur. Bu nedenle verilen adlandırma yanlıştır.
Kurallara uygun numaralandırma ve adlandırma yapılarak ifadenin doğruluğu test edilir.

Anahtar Kavram

Alkanlarda en uzun karbon zinciri seçilirken eşit uzunlukta birden fazla zincir bulunması durumunda en fazla dallanma içeren zincirin ana zincir olarak seçilmesi kuralı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3702Soru

Standart koşullarda bulunan 02 mol0{}2\text{ mol} propin (C3H4C_3H_4) gazını tamamen doyurarak propan (C3H8C_3H_8) gazına dönüştürmek için harcanması gereken H2H_2 gazının hacmi en az kaç litredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8.96

Cevap

02 mol0{}2\text{ mol} propin gazını tamamen doyurmak için standart koşullarda en az 896 litre8{}96\text{ litre} H2H_2 gazı gereklidir.
Propin (C3H4C_3H_4) bir alkin olup yapısında bir adet üçlü bağ (1 sigma, 2 pi bağı) barındırır. Bu pi bağlarının tamamen açılıp propana (C3H8C_3H_8) dönüşmesi için 1 molekül propine 2 molekül H2H_2 katılmalıdır. 02 mol0{}2\text{ mol} propin için gereken H2H_2 miktarı 04 mol0{}4\text{ mol} olur. Standart koşullarda (0C0^\circ\text{C}, 1 atm1\text{ atm}) 1 mol gaz 224 L22{}4\text{ L} hacim kapladığından, 04 mol0{}4\text{ mol} H2H_2 gazı 896 L8{}96\text{ L} hacim kaplar.

Adım Adım Çözüm

1
Propin gazının hidrojen ile tamamen doyurulma tepkimesinin denklemini yazın.
C3H4(g)+2H2(g)C3H8(g)C_3H_4(g) + 2H_2(g) \rightarrow C_3H_8(g) tepkimesi elde edilir.
Alkinlerin tamamen doyurularak alkanlara dönüşmesi için yapılarındaki her bir pi bağı için 1 mol H2H_2 (toplamda 2 mol H2H_2) katılması gerektiğini belirlemek.
2
Katsayılar oranını kullanarak 02 mol0{}2\text{ mol} propin için gereken H2H_2 mol sayıs��nı hesaplayın.
04 mol0{}4\text{ mol} H2H_2 gazı gerekir.
Tepkimede propin ve H2H_2 arasındaki mol oranının 1:2 olduğunu belirleyip stokiometrik geçiş yapmak.
3
H2H_2 gazının standart koşullardaki (0C0^\circ\text{C}, 1 atm1\text{ atm}) hacmini bulunuz.
V=896 LV = 8{}96\text{ L}
Standart koşullarda 1 mol gazın 224 L22{}4\text{ L} hacim kapladığı bilgisini kullanarak mol sayısını hacme dönüştürmek.

Anahtar Kavram

Alkinlerin katılma tepkimeleri ve stokiometrisi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3703Soru
Yarı açık formülü
CH3CH(OH)CH2COOCH3CH_3 - CH(OH) - CH_2 - CO - O - CH_3
olan organik bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapısında hem keton (karbonil) hem de eter fonksiyonel gruplarını bağımsız olarak bulundurduğu için keton ve eterlerin genel kimyasal özelliklerini gösterir.

Cevap

Yapısında hem keton (karbonil) hem de eter fonksiyonel gruplarını bağımsız olarak bulundurduğu için keton ve eterlerin genel kimyasal özelliklerini gösterir ifadesi yanlıştır. Çünkü bileşikteki karbonil ve oksijen atomları bir araya gelerek ester (COO-COO-) fonksiyonel grubunu oluşturur.
Verilen organik bileşikte yer alan karbonil (CO-CO-) ve oksijen (O-O-) atomları bağımsız fonksiyonel gruplar olmayıp, bir araya gelerek ester (COO-COO-) fonksiyonel grubunu oluştururlar. Dolayısıyla bileşik keton ve eterlerin genel kimyasal özelliklerini göstermez, esterlerin kimyasal özelliklerini gösterir. Bu nedenle 'Yapısında hem keton (karbonil) hem de eter fonksiyonel gruplarını bağımsız olarak bulundurduğu için keton ve eterlerin genel kimyasal özelliklerini gösterir' ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiğin yapısındaki fonksiyonel grupları belirleme
Bileşikte bir adet hidroksil (OH-OH) grubu ve bir adet ester (COO-COO-) grubu bulunur. Karbonil (CO-CO-) ve eter (O-O-) benzeri yapılar yan yana gelerek tek bir ester fonksiyonel grubunu oluşturmuştur.
Fonksiyonel grupların doğru tanımlanması, bileşiğin sınıfını ve özelliklerini belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu kontrol etme
Bileşik birden fazla farklı fonksiyonel grup içerdiği için polifonksiyoneldir. Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon sekonder karbondur. Karbonil karbonu bir pi bağı içerdiği için sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır, diğer tüm karbonlar tekli bağ yaptığı için sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.
Her bir seçeneğin kimyasal doğruluğunu bilimsel kurallara göre değerlendirmek.
3
Yanlış olan ifadeyi tespit etme
Bileşikte ester grubu bulunduğundan, bu bileşik keton veya eter sınıfı özellikler göstermez. Karbonil ve eter gruplarının bağımsız olarak bulunduğunu iddia eden ifade yanlıştır.
Ester bağının tek bir fonksiyonel grup olarak davranması, onu oluşturan bileşenlerin bağımsız özellik göstermesini engeller.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların belirlenmesi ve polifonksiyonel bileşiklerin sınıflandırılması
Soru 3704Soru

Bakır (CuCu) metalinin seyreltik nitrik asit (HNO3HNO_3) çözeltisi ile gerçekleştirdiği redoks tepkimesinin denklemi aşağıda verilmiştir:

3Cu(k)+8HNO3(suda)3Cu(NO3)2(suda)+2NO(g)+4H2O(s)3Cu(k) + 8HNO_3(suda) \rightarrow 3Cu(NO_3)_2(suda) + 2NO(g) + 4H_2O(s)

Buna göre, bu tepkimeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tepkimede CuCu metali yükseltgenmiş olup indirgen özellik gösterir.

Cevap

Tepkimede CuCu metalinin yükseltgenmiş olup indirgen özellik gösterdiği ifadesi doğrudur.
Bakır (CuCu) atomu 00 yükseltgenme basamağından +2+2 yükseltgenme basamağına yükseltgenmiştir (CuCu2++2eCu \rightarrow Cu^{2+} + 2e^-). Yükseltgenen maddeler indirgen özellik gösterdiğinden, bakır metalinin yükseltgenip indirgen özellik gösterdiği ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimeye giren ve çıkan maddelerdeki tüm atomların yükseltgenme basamakları hesaplanır.
Girenlerde elementel CuCu'nun yükseltgenme basamağı 00, HNO3HNO_3'teki azotun (NN) yükseltgenme basamağı +5+5'tir. Ürünlerde ise Cu(NO3)2Cu(NO_3)_2'deki bakırın yükseltgenme basamağı +2+2, nitrat kökündeki azotun yükseltgenme basamağı +5+5, NONO molekülündeki azotun yükseltgenme basamağı ise +2+2'dir.
Hangi atomların değerliklerinin değiştiğini ve elektron alışverişinin yönünü belirlemek için yükseltgenme basamaklarının bulunması gerekir.
2
Yükseltgenme ve indirgenme süreçleri belirlenerek indirgen/yükseltgen maddeler tespit edilir.
CuCu atomu 00'dan +2+2'ye 22 elektron vererek yükseltgenmiştir ve indirgen özellik gösterir. HNO3HNO_3'teki azot atomlarının bir kısmı +5+5'ten +2+2'ye 33 elektron alarak indirgenmiştir ve yükseltgen özellik gösterir.
Maddelerin kimyasal tepkimedeki redoks rollerini belirlemek için yükseltgenme-indirgenme durumları analiz edilir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluk durumları bu veriler ışığında karşılaştırılarak doğru seçenek belirlenir.
CuCu metalinin yükseltgenip indirgen özellik gösterdiği ifadesinin doğru olduğu, diğer seçeneklerdeki iddiaların ise yanlış olduğu doğrulanır.
Analiz edilen bilgileri seçeneklerle eşleştirip sorunun doğru cevabına ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Redoks tepkimelerinde yükseltgenme basamaklarının belirlenmesi ve indirgen-yükseltgen kavramlarının analizi
Soru 3705Soru

Sabit sıcaklıkta kapalı bir kapta dengede bulunan NH3(g)+HCl(g)NH4Cl(k)NH_3(g) + HCl(g) \rightleftharpoons NH_4Cl(k) tepkimesinin derişimler cinsinden denge bağıntısının Kc=[NH3][HCl]K_c = [NH_3] \cdot [HCl] şeklinde olduğu ifadesi doğru mudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Verilen ifade yanlıştır (doğru denge bağıntısı Kc=1[NH3][HCl]K_c = \frac{1}{[NH_3][HCl]} olmalıdır)
Verilen ifade yanlıştır çünkü amonyum klorür (NH4ClNH_4Cl) katı fazda olup denge bağıntısında yer almaz. Gaz fazındaki amonyak (NH3NH_3) ve hidrojen klorür (HClHCl) ise girenler tarafında oldukları için paydada yer almalıdır. Dolayısıyla denge bağıntısı Kc=1[NH3][HCl]K_c = \frac{1}{[NH_3][HCl]} olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimede yer alan maddelerin fiziksel hallerini belirleyiniz.
NH3(g)NH_3(g) ve HCl(g)HCl(g) gaz fazındadır; NH4Cl(k)NH_4Cl(k) ise katı fazdadır.
Derişimler cinsinden denge bağıntısında (KcK_c) yalnızca gazlar ve sulu çözeltiler yer alır, katılar ve sıvılar yer almaz.
2
Denge bağıntısının pay ve payda kısımlarını oluşturunuz.
Ür��nler kısmında sadece katı madde bulunduğundan pay kısmına 1 yazılır. Girenler kısmında gaz fazında iki madde bulunduğundan payda k��smına bu maddelerin derişimleri çarpımı ([NH3][HCl][NH_3] \cdot [HCl]) yazılır.
Denge bağıntısı ürünlerin derişimlerinin girenlerin derişimlerine oranı şeklinde yazılır.
3
Elde edilen bağıntıyı verilen ifadeyle karşılaştırınız.
Doğru bağıntı Kc=1[NH3][HCl]K_c = \frac{1}{[NH_3][HCl]} iken verilen ifade Kc=[NH3][HCl]K_c = [NH_3] \cdot [HCl] şeklindedir, dolayısıyla ifade yanlıştır.
Verilen ifade girenleri pay kısmına yazmış ve katıyı payda yerine paya yerleştirerek hatalı bir bağıntı sunmuştur.

Anahtar Kavram

Derişimler cinsinden denge bağıntısının (KcK_c) yazılmasında ürün/giren oranına uyulması ve katı fazdaki maddelerin bağıntıya yazılmaması.
Soru 3706Soru

Karboksilik asitler, yapılarındaki karboksil (COOH-COOH) grubu nedeniyle sulu çözeltilerinde zayıf asit özelliği gösterirler ve bazlarla tepkimeye girerek tuz ve su oluştururlar.

Buna göre, aşağıdaki organik bileşiklerden hangisinin sulu çözeltisi sodyum hidroksit (NaOHNaOH) ile nötralleşme tepkimesi verir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Asetik asit

Cevap

Asetik asit
Asetik asit, yapısında karboksil grubu barındıran bir mono karboksilik asittir. Karboksil grubundaki hidrojen atomu suya asit iyonu olarak geçebilir. Bu nedenle asetik asit zayıf asit özelliği gösterir ve sodyum hidroksit bazıyla nötralleşme tepkimesi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bileşiklerin ait olduğu organik kimya sınıflarını belirleme.
Asetik asit bir karboksilik asit, etanol bir alkol, aseton bir keton, asetaldehit bir aldehit ve dimetil eter bir eterdir.
Bileşiklerin asidik veya bazik özellik g��sterip göstermediğini belirlemek için fonksiyonel gruplarını tanımak gerekir.
2
Bileşiklerin sodyum hidroksit (NaOHNaOH) bazıyla tepkimeye girme durumlarını inceleme.
Karboksilik asit sınıfında yer alan asetik asit (CH3COOHCH_3COOH), sulu çözeltisinde zayıf asit olarak davranır ve sodyum hidroksit ile nötralleşme tepkimesi vererek sodyum asetat tuzu ve su oluşturur.
Alkoller, ketonlar, aldehitler ve eterler sulu çözeltilerinde nötr karakterli olduklarından sodyum hidroksit ile tepkime vermezler.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin zayıf asitlik karakteri ve nötralleşme tepkimeleri
Soru 3707Soru

Aromatik halkaya bağlı sübstitüentlerin konumları, molekülün simetrisini ve dolayısıyla net dipol momentini doğrudan etkiler. Buna göre;

I. 1,21,2-diklorobenzen
II. 1,31,3-diklorobenzen
III. 1,41,4-diklorobenzen

bileşiklerini, oda koşullarındaki net dipol momentlerinin büyüklüklerine göre en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bileşiklerin net dipol momentlerine göre en yüksekten en düşüğe doğru sıralaması: 1,2-diklorobenzen, 1,3-diklorobenzen ve 1,4-diklorobenzen şeklindedir.
Net dipol momentleri, bağ polaritelerinin vektörel toplamına bağlıdır. 1,21,2-diklorobenzende klorlar arasındaki 6060^\circ'lik açı en büyük bileşkeyi verirken, 1,41,4-diklorobenzende 180180^\circ'lik açı dipollerin birbirini tamamen sıfırlamasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin yapılarını ve klor atomlarının konumlarını belirleme
1,21,2-diklorobenzen'de klorlar komşu (orto), 1,31,3-diklorobenzen'de bir karbon atlayarak (meta), 1,41,4-diklorobenzen'de ise karşılıklı (para) konumlardadır.
Sübstitüentlerin halkadaki konumları, aralarındaki bağ açısını ve dipol vektörlerinin yönünü belirler.
2
C-Cl bağ dipollerinin vektörel bileşkesini karşılaştırma
Orto konumunda dipoller arasındaki açı 6060^\circ, meta konumunda 120120^\circ, para konumunda ise 180180^\circ'dir. Vektörler arasındaki açı büyüdükçe bileşke vektörün (net dipol momentinin) değeri küçülür.
Molekülün net dipol momenti, her bir bağın dipol momentinin vektörel toplamına eşittir.
3
Net dipol momentlerini sıralama
Orto izomerinin dipol momenti en büyük (6060^\circ bileşkesi), para izomerinin ise zıt yönlü eşit kuvvetlerin birbirini yok etmesiyle sıfırdır (180180^\circ bileşkesi). Sıralama I > II > III olur.
Açı küçüldükçe dipollerin birbirini destekleme oranı artar.

Anahtar Kavram

Aromatik bileşiklerde sübstitüent konumlarının (orto, meta, para) molekülün polaritesine ve dipol momentine etkisi
Soru 3708Soru

Aynı karbon sayılı alifatik bir aldehit olan propanal (CH3CH2CHOCH_3CH_2CHO) ile alifatik bir keton olan propanon (CH3COCH3CH_3COCH_3) bileşikleri için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Propanal Tollens ayıracı ile yükseltgenerek propanoik asit oluştururken propanon bu ayraçla tepkime vermez.

Cevap

Propanal Tollens ayıracı ile yükseltgenerek propanoik asit oluştururken propanon bu ayraçla tepkime vermez.
Aldehitler, amonyaklı gümüş nitrat (Tollens) çözeltisiyle tepkimeye girerek karboksilik asitlere yükseltgenir. Propanal üç karbonlu bir aldehit olduğundan, Tollens çözeltisiyle yükseltgenerek propanoik asidi (CH3CH2COOHCH_3CH_2COOH) oluşturur. Ketonlar ise zayıf yükseltgen özellik gösteren Tollens ayıracıyla yükseltgenme tepkimesi vermezler. Bu sebeple propanal yükseltgenirken propanonun tepkime vermeyeceğini belirten ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin sınıfları belirlenir.
Propanal bir aldehit, propanon ise bir ketondur.
Karbonil grubuna bağlı gruplara göre aldehit ve keton ayrımı yapılır.
2
Tollens ayıracı ile olan kimyasal özellikler karşılaştırılır.
Aldehit olan propanal Tollens ayıracı ile yükseltgenerek propanoik asit oluşturur ve gümüş aynası açığa çıkarır. Keton olan propanon ise yükseltgenemez ve tepkime vermez.
Aldehitlerin karbonil karbonuna bağlı hidrojen atomu kolayca yükseltgenebilirken ketonlarda bu durum mümkün değildir.

Anahtar Kavram

Aldehit ve ketonların yükseltgenme özellikleri ile Tollens ayıracı tepkimesi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3709Soru

Bir alken molekülünde geometrik (cis-trans) izomeri görülebilmesi için ikili bağ yapmış karbon atomlarının her birine iki farklı grup veya atom bağlı olmalıdır. Eğer çift bağ karbonlarından herhangi birine iki aynı grup bağlıysa o alken molekülü cis-trans izomeri gösteremez.

Buna göre, aşağıdaki alken bileşiklerinden hangisi cis-trans izomeri gösterir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2-penten (CH3-CH=CH-CH2-CH3{\text{CH}_3\text{-CH=CH-CH}_2\text{-CH}_3})

Cevap

2-penten bileşiği cis-trans izomerisi gösterir.
2-penten molekülünde ikili bağ yapmış karbon atomlarından her birine farklı iki grup bağlıdır. Birinci çift bağ karbonuna H-\text{H} ve CH3-\text{CH}_3 grupları, ikinci çift bağ karbonuna ise H-\text{H} ve CH2-CH3-\text{CH}_2\text{-CH}_3 grupları bağlıdır. Bu durum cis-trans izomerisi göstermesi için gereken şartı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen alken moleküllerinin açık veya yarı açık yapılarını inceleyin.
Bileşiklerde çift bağlı karbon atomlarına bağlı gruplar belirlenir.
Geometrik izomeri şartı çift bağlı karbonlardaki grupların farklı olmasıdır.
2
Çift bağlı karbon atomlarından herhangi birine iki aynı grup bağlı olan seçenekleri eleyin.
1-penten, 2-metil-2-penten, 3-metil-1-büten ve 2,3-dimetil-2-büten elenir.
Çift bağlı karbonlardan birine aynı grupların bağlı olması geometrik izomeriyi engeller.
3
Kalan bileşikteki çift bağlı karbonların her birine bağlı grupların farklı olup olmadığını kontrol edin.
2-penten bileşiğinde her iki çift bağ karbonuna da farklı ikişer grup bağlı olduğu görülür.
Bu durum cis-trans izomerisinin oluşması için gerekli ve yeterli koşuldur.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik (cis-trans) izomeri gösterme şartları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3710Soru

Erimiş krom(III) klorür (CrCl3CrCl_3) tuzu, inert elektrotlar kullanılarak 9,65 amper9,65\text{ amper} lik sabit bir akımla elektroliz edilmektedir. Buna göre, katotta 7,8 gram7,8\text{ gram} krom (CrCr) metali toplandığında elektroliz işlemi kaç saniye sürmüştür?
(Cr=52 g/molCr = 52\text{ g/mol}, 1 Faraday (F)=96500 C/mol e1\text{ Faraday (F)} = 96500\text{ C/mol } e^-)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4500

Cevap

Elektroliz işlemi 4500 saniye sürmüştür.
Katotta indirgenme tepkimesi Cr3++3eCr(s)Cr^{3+} + 3e^- \rightarrow Cr(s) şeklindedir. 7,8 gram7,8\text{ gram} krom 0,15 mol0,15\text{ mol}'dür. Tepkimeye göre 1 mol Cr1\text{ mol } Cr için 3 mol e3\text{ mol } e^- devreden geçmelidir, bu nedenle 0,15 mol Cr0,15\text{ mol } Cr için 0,45 mol e0,45\text{ mol } e^- gerekir. Devreden geçen elektrik yükü Q=n(e)×F=0,45×96500 CQ = n(e^-) \times F = 0,45 \times 96500\text{ C} olur. Q=I×tQ = I \times t formülünden 0,45×96500=9,65×t0,45 \times 96500 = 9,65 \times t eşitliği kurulur. Buradan t=4500 saniyet = 4500\text{ saniye} elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Katotta biriken krom metalinin mol sayısını bulmak
n(Cr)=7,8 g52 g/mol=0,15 moln(Cr) = \frac{7,8\text{ g}}{52\text{ g/mol}} = 0,15\text{ mol}
Faraday yasalarına göre biriken madde miktarını mol cinsinden bulmamız gerekir.
2
Devreden geçen elektronun mol sayısını hesaplamak
Tepkime: Cr3++3eCr(s)Cr^{3+} + 3e^- \rightarrow Cr(s) şeklindedir. 0,15 mol Cr0,15\text{ mol } Cr birikmesi için devreden 3×0,15=0,45 mol e3 \times 0,15 = 0,45\text{ mol } e^- geçmelidir.
Cr3+Cr^{3+} iyonlarının indirgenmesi için her 1 mol krom başına 3 mol elektron gerekir.
3
Faraday yasası formülünü uygulayarak elektroliz süresini bulmak
Q=I×t=n(e)×F9,65 A×t=0,45 mol×96500 C/molt=4500 saniyeQ = I \times t = n(e^-) \times F \Rightarrow 9,65\text{ A} \times t = 0,45\text{ mol} \times 96500\text{ C/mol} \Rightarrow t = 4500\text{ saniye}
Devreden geçen toplam yük miktarı ile akım ve süre arasındaki ilişkiden faydalanarak süre hesaplanır.

Anahtar Kavram

Faraday'ın elektroliz kanunları ve elektroliz hücrelerindeki katot indirgenme stokiyometrisi.
Soru 3711Soru

Karboksilik asitlerin en basit üyesi olan formik asidin (HCOOHHCOOH), yap��sında karboksil grubuna ek olarak bir hidrojen atomunun bağlı olması nedeniyle aldehit özelliği gösterdiği ve bu sayede Tollens ayracı ile gümüş aynası oluşturduğu ifadesi doğru mudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

��fade doğrudur. Formik asit (HCOOHHCOOH) yapısında hem karboksil hem de karbonil grubuna doğrudan bağlı hidrojen barındırdığı için Tollens ayracını indirger ve gümüş aynası oluşturur.
Verilen ifade doğrudur çünkü karboksilik asitler sınıfının ilk üyesi olan formik asit (HCOOHHCOOH), yapısındaki özel bağ yapısı nedeniyle aldehit özellikleri de taşır ve Tollens çözeltisindeki gümüş iyonlarını indirgeyerek metalik gümüş aynası oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Formik asidin (HCOOHHCOOH) açık yapısını yazarak fonksiyonel grupları inceleyin.
Formik asitte karbonil karbonuna bir oksijen (OHOH) ve bir hidrojen (HH) atomu bağlıdır. Bu durum bileşiğe hem karboksilik asit hem de aldehit karakteri kazandırır.
Bileşiğin kimyasal özelliklerini belirleyen fonksiyonel grupları tespit etmek için.
2
Tollens ayracının ([Ag(NH3)2]+[Ag(NH_3)_2]^+) karboksilik asitler ve aldehitler üzerindeki etkisini değerlendirin.
Normal karboksilik asitler Tollens ayracı ile yükseltgenme tepkimesi vermezken, yapısında aldehit grubu barındıran bileşikler bu ayracı indirgeyerek gümüş aynası (Ag(k)Ag_{(k)}) oluşturur.
Formik asidin Tollens ayracıyla etkileşime girip girmeyeceğini belirlemek için.
3
Elde edilen bilgileri birleştirerek ifadenin doğruluğunu kontrol edin.
Formik asit, yapısındaki aldehit benzeri hidrojen atomu sayesinde Tollens çözeltisi ile yükseltgenerek karbondioksit ve suya dönüşürken gümüş iyonlarını indirger ve gümüş aynası oluşturur. Dolayısıyla ifade doğrudur.
Soru kökündeki yargının doğru veya yanlış olduğuna karar vermek için.

Anahtar Kavram

Formik asidin (HCOOHHCOOH) indirgen özelliği ve Tollens ayracıyla tepkimesi
Soru 3712Soru

Bir MM metalinin klorür tuzu (MClnM\text{Cl}_n) kullanılarak hazırlanan sulu çözeltilere ait bilgiler şu şekildedir:

* 0,1 mol0,1\text{ mol} MClnM\text{Cl}_n tuzunun 250 g250\text{ g} saf suda tamamen çözünmesiyle hazırlanan çözelti, 1 atm1\text{ atm} dış basınçta 100,624 C100,624\ ^\circ\text{C} sıcaklıkta kaynamaya başlamaktadır.
* Aynı metalin oluşturduğu MCl2M\text{Cl}_2 tuzunun 22,2 g22,2\text{ g} miktarının 500 g500\text{ g} saf suda tamamen çözünmesiyle hazırlanan başka bir sulu çözeltinin 1 atm1\text{ atm} dış basınçta donmaya başlayacağı sıcaklık 2,232 C-2,232\ ^\circ\text{C} olarak ölçülmüştür.

Buna göre, MM metalinin mol kütlesi kaç g/mol\text{g/mol}'dür?

(Su için kaynama noktası yükselmesi sabiti Kd=0,52 C/mK_d = 0,52\ ^\circ\text{C/m}, donma noktası alçalması sabiti Kk=1,86 C/mK_k = 1,86\ ^\circ\text{C/m} ve Cl=35,5 g/mol\text{Cl} = 35,5\text{ g/mol}'dür.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

40 g/mol olan seçenek doğrudur.
Doğru cevaba ulaşmak için ilk çözeltinin kaynama noktası yükselmesinden yararlanılarak tuzun formülü (MCl2M\text{Cl}_2) bulunur. İkinci çözeltideki donma noktası alçalmasından molalite 0,4 m0,4\text{ m} ve çözünen mol sayısı 0,2 mol0,2\text{ mol} olarak hesaplanır. 22,2 g22,2\text{ g} tuz 0,2 mol0,2\text{ mol} ise mol kütlesi 111 g/mol111\text{ g/mol} olur. Buradan MM metalinin mol kütlesi 40 g/mol40\text{ g/mol} olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk çözeltinin molalitesini ve tanecik sayısını (i) hesaplayarak tuzun formülün�� bulunuz.
m1=0,1 mol0,25 kg=0,4 mm_1 = \frac{0,1\text{ mol}}{0,25\text{ kg}} = 0,4\text{ m}
ΔTk=Kdm1i1    0,624=0,520,4i1    0,624=0,208i1    i1=3\Delta T_k = K_d \cdot m_1 \cdot i_1 \implies 0,624 = 0,52 \cdot 0,4 \cdot i_1 \implies 0,624 = 0,208 \cdot i_1 \implies i_1 = 3
MClnM\text{Cl}_n iyonlaştığında 11 katyon ve nn anyon verdiğinden 1+n=3    n=21 + n = 3 \implies n = 2. Tuzun formülü MCl2M\text{Cl}_2'dir.
Tuzun formülünü ve MM metalinin değerliğini belirlemek için.
2
İkinci çözeltinin donma noktası alçalması değerini kullanarak molalitesini bulunuz.
ΔTd=Kkm2i2\Delta T_d = K_k \cdot m_2 \cdot i_2
MCl2M\text{Cl}_2 tuzu için i2=3i_2 = 3'tür.
2,232=1,86m23    2,232=5,58m2    m2=0,4 m2,232 = 1,86 \cdot m_2 \cdot 3 \implies 2,232 = 5,58 \cdot m_2 \implies m_2 = 0,4\text{ m}.
Çözeltide çözünen tuzun mol sayısına ulaşabilmek için molalite değerini bulmak gerekir.
3
Çözünen tuzun mol sayısını hesaplayınız.
m2=ntuzmsu(kg)    0,4=ntuz0,5    ntuz=0,2 molm_2 = \frac{n_{\text{tuz}}}{m_{\text{su} (\text{kg})}} \implies 0,4 = \frac{n_{\text{tuz}}}{0,5} \implies n_{\text{tuz}} = 0,2\text{ mol}.
Kütle ve mol sayısı ilişkisini kullanarak mol kütlesine geçiş yapmak için.
4
Tuzun mol kütlesini ve ardından MM metalinin mol kütlesini bulunuz.
MA(MCl2)=22,2 g0,2 mol=111 g/molM_A(M\text{Cl}_2) = \frac{22,2\text{ g}}{0,2\text{ mol}} = 111\text{ g/mol}
MA(M)+235,5=111    MA(M)+71=111    MA(M)=40 g/molM_A(M) + 2 \cdot 35,5 = 111 \implies M_A(M) + 71 = 111 \implies M_A(M) = 40\text{ g/mol}.
MM elementinin atom kütlesini nihai olarak belirlemek için.

Anahtar Kavram

Kaynama noktası yükselmesi ve donma noktası alçalması hesaplamalarında tanecik sayısının (van 't Hoff faktörü) belirlenmesi ve molalite derişim birimi kullanılarak mol kütlesi tayini (ebüliyoskopi/kriyoskopi).
Soru 3713Soru
Belirli bir sıcaklıkta sabit hacimli kapalı bir kapta gerçekleşen,
N2(g)+3H2(g)2NH3(g)N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)
tepkimesinin 273 C273\ ^\circ\text{C} sıcaklıktaki derişimler cinsinden denge sabiti (KcK_c) 20,070420,0704 olarak ölçülmüştür.
Buna göre, aynı sıcaklıkta bu tepkimenin kısmi basınçlar cinsinden denge sabiti (KpK_p) kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1×1021 \times 10^{-2}

Cevap

Denge sabiti 1×1021 \times 10^{-2} olarak bulunur.
Kısmi basınçlar denge sabiti ile derişimler cinsinden denge sabiti arasındaki ilişki Kp=Kc(RT)ΔnK_p = K_c(RT)^{\Delta n} formülüyle tanımlanır. Tepkimede gaz fazında bulunan ürünlerin katsayıları toplamı 22, girenlerin katsayıları toplamı 44 olduğundan Δn=24=2\Delta n = 2 - 4 = -2 olarak bulunur. 273 C273\ ^\circ\text{C} sıcaklık Kelvin birimine çevrildiğinde T=546 KT = 546\text{ K} elde edilir. Gaz sabiti R=22,4/273R = 22,4/273 ve T=546T = 546 değerleri çarpıldığında RT=44,8RT = 44,8 olur. Değerler formülde yerine yazıldığında Kp=20,0704×(44,8)2K_p = 20,0704 \times (44,8)^{-2} işlemiyle denge sabiti 1×1021 \times 10^{-2} olarak doğru hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkime denkleminden gaz fazındaki maddelerin katsayıları kullanılarak Δn\Delta n değerinin hesaplanması.
Δn=2(1+3)=2\Delta n = 2 - (1 + 3) = -2
Kp=Kc(RT)ΔnK_p = K_c(RT)^{\Delta n} formülündeki üs değerini belirlemek.
2
Celsius cinsinden verilen sıcaklığın Kelvin mutlak sıcaklık birimine dönüştürülmesi.
T=273+273=546 KT = 273 + 273 = 546\text{ K}
Gaz sabitinin yer aldığı denklemlerde sıcaklık birimi mutlak sıcaklık (Kelvin) olmalıdır.
3
Kp=Kc(RT)ΔnK_p = K_c(RT)^{\Delta n} formülünde verilerin yerine konulması.
Kp=20,0704×(22,4273×546)2K_p = 20,0704 \times \left(\frac{22,4}{273} \times 546\right)^{-2}
Denge sabitleri arasındaki dönüşüm ilişkisini matematiksel olarak kurmak.
4
Matematiksel işlemlerin tamamlanması ve sadeleştirmelerin yapılması.
Kp=20,0704×(44,8)2=20,07042007,04=0,01=1×102K_p = 20,0704 \times (44,8)^{-2} = \frac{20,0704}{2007,04} = 0,01 = 1 \times 10^{-2}
Nihai kısmi basınçlar denge sabitini (KpK_p) hesaplamak.

Anahtar Kavram

Kısmi basınçlar cinsinden denge sabiti (KpK_p) ile derişimler cinsinden denge sabiti (KcK_c) arasındaki ilişki Kp=Kc(RT)ΔnK_p = K_c(RT)^{\Delta n} bağıntısıyla ifade edilir. Buradaki Δn\Delta n, gaz fazındaki ürün katsayıları toplamından giren katsayıları toplamının çıkarılmasıyla bulunur.
Soru 3714Soru

Yarı açık formülü:

CH3CH(NH2)CONHCH2CH2OHCH_3 - CH(NH_2) - CO - NH - CH_2 - CH_2 - OH

olan organik bileşik ile ilgili;

I. Yapısında hem amin hem de amit fonksiyonel gruplarını içerir.
II. Yapısındaki tüm azot (NN) atomları proton alarak bazik özellik gösterir.
III. Yapısındaki hidroksil (OH-OH) grubu primer (birincil) alkol karakterindedir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Birinci ve üçüncü yargıların yer aldığı 'I ve III' ifadesi doğrudur.
Bileşikte amin (NH2-NH_2), amit (CONH-CO-NH-) ve alkol (OH-OH) grupları mevcuttur. Amit grubunun yapısındaki azot atomu rezonans sebebiyle bazik özellik göstermezken, amin grubundaki azot atomu proton alarak bazik özellik gösterir. Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomu yalnızca bir karbon atomuna bağlı olduğundan primer alkol karakterindedir. Bu nedenle birinci ve üçüncü yargılar doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküldeki heteroatom içeren grupları inceleyerek fonksiyonel grupları sınıflandırmak.
Bileşikte NH2-NH_2 (amin), CONH-CO-NH- (amit) ve OH-OH (alkol) fonksiyonel grupları tespit edilir. Birinci yargı doğrudur.
Bileşiğin yapısındaki farklı fonksiyonel grupları doğru tanımlamak için.
2
Azot atomlar��nın kimyasal çevrelerini ve bazik özelliklerini karşılaştırmak.
Amin grubundaki azot atomu ortaklanmamış elektron çifti sayesinde proton alarak bazik özellik gösterirken, amit grubundaki azot atomunun elektron çifti karbonil oksijeniyle rezonansa girerek delokalize olur ve bazik karakterini kaybeder (nötr özellik gösterir). İkinci yargı yanlıştır.
Amin ve amit gruplarının azot atomları üzerindeki elektron yoğunluğu farkını ve buna bağlı bazik davranışlarını ayırt etmek için.
3
Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunun derecesini belirlemek.
OH-OH grubunun bağlı olduğu CH2-CH_2- karbon atomu, doğrudan sadece bir diğer karbon atomuna bağlıdır. Bu durum karbon atomunun primer (birincil) olduğunu, dolayısıyla alkol grubunun primer alkol özelliği taşıdığını gösterir. Üçüncü yargı doğrudur.
Alkol fonksiyonel grubunun bağlı olduğu karbon zinciri üzerindeki konumuna göre sınıflandırmasını yapmak için.

Anahtar Kavram

Polifonksiyonel bileşiklerde amin, amit ve alkol fonksiyonel gruplarının yapısal analizi ve kimyasal özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3715Soru

Belirli bir sıcaklıkta sabit hacimli kapalı bir kapta gerçekleşen,

2X(g)+Y(k)+Z(g)T(g)+2L(g)2X(g) + Y(k) + Z(g) \rightarrow T(g) + 2L(g)

tepkimesi için yapılan deneylerin sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Deney[X][X] (M)[Z][Z] (M)Başlangıç Hızı (M/s)
10,10,12×1042 \times 10^{-4}
20,20,18×1048 \times 10^{-4}
30,10,24×1044 \times 10^{-4}

Buna göre, bu tepkimeyle ilgili;

I. Tepkime tek basamakta gerçekleşmiştir.

II. Hız sabitinin (kk) sayısal değeri 020{}2'dir.

III. Sabit sıcaklıkta kabın hacmi yarıya indirilirse tepkime hızı 8 katına çıkar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

Verilen öncüllerin tamamı doğrudur. Deneysel veriler incelendiğinde hız bağıntısı r=k[X]2[Z]r = k \cdot [X]^2 \cdot [Z] olarak belirlenir. Bu bağıntı, net reaksiyondaki katı madde (Y) hariç tutulduğunda elde edilen bağıntı ile aynıdır, bu nedenle tepkime tek basamaklıdır. Deney 1 verileri yerine yazıldığında hız sabiti k=02k = 0{}2 olarak hesaplanır. Hacim yarıya düşürüldüğünde gazların derişimleri iki katına çıkacağı için hız 8 katına çıkar.
Deney verilerinden yararlanarak hız bağıntısı r=k[X]2[Z]r = k \cdot [X]^2 \cdot [Z] olarak belirlenir. Net tepkimede Y maddesi katı olduğu için hız bağıntısında yer almaz. Yazılan deneysel hız bağıntısı, net tepkimenin tek basamaklı olduğu varsayıldığında elde edilen teorik hız bağıntısıyla aynıdır. Bu sebeple tepkime tek basamaklıdır (I. öncül doğru). Herhangi bir deneyin verileri hız bağıntısına uygulandığında hız sabiti k=02k = 0{}2 olarak bulunur (II. öncül doğru). Hacim yarıya indirildiğinde gazların derişimleri 2 katına çıkar ve bağıntı gereği hız 222=82^2 \cdot 2 = 8 katına çıkar (III. öncül doğru). Bu nedenle üç öncül de doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Deneysel verilerden hız bağıntısının belirlenmesi.
Hız bağıntısı r=k[X]2[Z]r = k \cdot [X]^2 \cdot [Z] olarak bulunur.
Z derişimi sabitken X derişimi 2 katına çıktığında hız 4 katına çıkmaktadır (r[X]2r \propto [X]^2). X derişimi sabitken Z derişimi 2 katına çıktığında hız 2 katına çıkmaktadır (r[Z]r \propto [Z]).
2
Tepkimenin tek basamaklı olup olmadığının kontrol edilmesi.
Tepkime tek basamakta gerçekleşmiştir.
Net tepkime denkleminde Y katı haldedir. Tek basamaklı bir tepkimede katılar hız bağıntısına yazılmaz. Dolayısıyla teorik hız bağıntısı da r=k[X]2[Z]r = k \cdot [X]^2 \cdot [Z] olur. Deneysel ve teorik bağıntılar uyuşmaktadır.
3
Hız sabiti k'nin sayısal değerinin hesaplanması.
k=02k = 0{}2
1. deney verileri hız bağıntısında yerine yazılır: 2×104=k(01)2(01)2×104=k103k=022 \times 10^{-4} = k \cdot (0{}1)^2 \cdot (0{}1) \Rightarrow 2 \times 10^{-4} = k \cdot 10^{-3} \Rightarrow k = 0{}2.
4
Hacim değişiminin tepkime hızına etkisinin bulunması.
Tepkime hızı 8 katına çıkar.
Sabit sıcaklıkta kabın hacmi yarıya indirildiğinde gaz fazındaki X ve Z maddelerinin derişimleri 2 katına çıkar. Hız bağıntısında XX'in derişiminin karesi ve ZZ'nin derişiminin kendisi yer aldığından yeni hız: 22×2=82^2 \times 2 = 8 katına çıkar.

Anahtar Kavram

Deney verilerinden hız bağıntısı bulma, heterojen tepkimelerde katıların hız bağıntısına yazılmaması ve derişim/hacim değişiminin reaksiyon hızına etkisi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3716Soru

Yoğunluğu 1,4 g/mL1,4\text{ g/mL} olan kütlece %63\%63’lük nitrik asit (HNO3HNO_3) sulu çözeltisinden V mLV\text{ mL} alınarak üzeri saf su ile 700 mL700\text{ mL}’ye tamamlanıyor.

Elde edilen yeni çözeltinin derişimi 0,4 M0,4\text{ M} olduğuna göre, başlangıçtaki çözeltiden alınan VV hacmi kaç mililitredir?
(HNO3=63 g/molHNO_3 = 63\text{ g/mol})

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20

Cevap

Başlangıçtaki çözeltiden alınması gereken hacim 20 mL'dir.
Yoğunluğu 1,4 g/mL1,4\text{ g/mL} olan kütlece %63\%63’lük HNO3HNO_3 çözeltisinin başlangıç derişimi 14 M14\text{ M}'dır. 14 M14\text{ M}'lık çözeltiden 20 mL20\text{ mL} alınıp saf su ile 700 mL700\text{ mL}'ye tamamlandığında seyreltme formülüne göre yeni derişim 0,4 M0,4\text{ M} olur.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç çözeltisinin molaritesini bulmak için yoğunluk ve kütlece yüzde formülü uygulanır.
M_1 = 14 M
Yoğunluk (dd), kütlece yüzde derişim (%\%) ve mol kütlesi (MAMA) bilindiğinde molarite M=10×d×%MAM = \frac{10 \times d \times \%}{MA} formülüyle hesaplanır.
2
Seyreltme formülü olan M_1 * V_1 = M_2 * V_2 kullanılarak çekilen hacim (V) hesaplanır.
V = 20 mL
Seyreltme sırasında çözünen molü sabit kaldığı için hacim ile derişim ters orantılıdır.

Anahtar Kavram

Molarite, yoğunluk, kütlece yüzde derişim ilişkisi ve seyreltme hesaplamaları
Soru 3717Soru

Aşağıda adları verilen organik bileşikler ile bu bileşiklerin içerdikleri karakteristik fonksiyonel grup sınıflarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Asetamid (CH3CONH2CH_3CONH_2)
Metil format (HCOOCH3HCOOCH_3)
Etil metil eter (CH3OCH2CH3CH_3OCH_2CH_3)
Propan-2-amin (CH3CH(NH2)CH3CH_3CH(NH_2)CH_3)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Asetamid amit sınıfıyla, metil format ester sınıfıyla, etil metil eter eter sınıfıyla ve propan-2-amin amin sınıfıyla eşleşir.
Asetamid amit sınıfıyla, metil format ester sınıfıyla, etil metil eter eter sınıfıyla ve propan-2-amin amin sınıfıyla eşleşmektedir. Bu eşleştirme bileşiklerin karakteristik fonksiyonel gruplarına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Asetamid bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Asetamid (CH3CONH2CH_3CONH_2) yapısında karbonil grubuna bağlı amino grubu bulunduran bir amit türevidir.
Bileşik formülünden yola çıkarak ait olduğu organik sınıfı tayin etmek.
2
Metil format bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Metil format (HCOOCH3HCOOCH_3) yapısında karbonil karbonuna bağlı alkoksi grubu bulunduran en basit esterdir.
Ester sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.
3
Etil metil eter bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Etil metil eter (CH3OCH2CH3CH_3OCH_2CH_3) yapısında oksijen köprüsüne bağlı alkil grupları bulunduran bir eterdir.
Eter sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.
4
Propan-2-amin bileşiğinin yapısını ve fonksiyonel grubunu belirlemek.
Propan-2-amin (CH3CH(NH2)CH3CH_3CH(NH_2)CH_3) yapısında alkil zincirine doğrudan bağlı amino grubu bulunduran bir amindir.
Amin sınıfı bileşiklerin fonksiyonel grubunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerin yapısal formüllerine göre fonksiyonel grup sınıflarının belirlenmesi.
Soru 3718Soru

Aşağıda formülleri verilen kovalent bağlı molekülleri, bu moleküllerin Lewis elektron nokta formüllerine ait özelliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

(1H_1H, 6C_6C, 7N_7N, 8O_8O, 9F_9F)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

HCNHCN
CO2CO_2
OF2OF_2
C2H4C_2H_4

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci molekül (HCNHCN) ile üçlü kovalent bağ içeren ve merkez atomu oktetini tamamlamış olan özellik; ikinci molekül (CO2CO_2) ile ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çifti sayıları eşit olan özellik; üçüncü molekül (OF2OF_2) ile ortaklanmamış elektron çifti sayısının ortaklanmış elektron çifti sayısının 44 katı olduğu özellik; dördüncü molekül (C2H4C_2H_4) ile bağ elektronu sayısı 1212 olan ve ortaklanmamış elektron çifti bulundurmayan özellik eşleşir.
Verilen kovalent bileşiklerin Lewis formülleri doğru çizildiğinde; HCNHCN yapısında üçlü kovalent bağ barındıran ve merkezdeki karbon atomu oktete ulaşmış olan tek moleküldür. CO2CO_2 molekülünde 44 çift ortaklanmış ve 44 çift ortaklanmamış elektron bulunarak eşitlik sağlanır. OF2OF_2 yapısında toplam 88 çift ortaklanmamış ve 22 çift ortaklanmış elektron yer aldığından oran 44 kattır. C2H4C_2H_4 molekülünde ise tüm değerlik elektronları bağ yapımında kullanılır (1212 elektron) ve ortaklanmamış elektron bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
HCNHCN molekülünün değerlik elektron sayısını hesaplayıp Lewis yapısını çizmek.
HCN:H-C \equiv N: yapısı elde edilir. Karbon atomu 44 bağ yaparak oktetini, hidrojen 11 bağ ile dubletini tamamlar. Azot üzerinde ise 11 çift ortaklanmamış elektron bulunur.
Moleküldeki bağ yapısını ve merkez atom olan karbonun oktet durumunu teyit etmek için bu adım gereklidir.
2
CO2CO_2 molekülünün değerlik elektron sayısını hesaplayıp Lewis yapısını çizmek.
:O=C=O::O=C=O: yapısı elde edilir. 44 bağlayıcı (ortaklanmış) elektron çifti ve oksijenler üzerinde toplam 44 ortaklanmamış elektron çifti bulunur.
Moleküldeki ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çifti sayılarını karşılaştırmak için bu adım gereklidir.
3
OF2OF_2 molekülünün değerlik elektron sayısını hesaplayıp Lewis yapısını çizmek.
Oksijen merkezde, florlar uçta olacak şekilde :FOF::F-O-F: yapısı çizilir. Oksijen üzerinde 22 çift, flor atomlarının her birinde ise 33'er çift olmak üzere toplam 88 ortaklanmamış elektron çifti ve 22 ortaklanmış (bağlayıcı) elektron çifti bulunur.
Ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çifti sayılarını belirlemek için bu adım gereklidir.
4
C2H4C_2H_4 molekülünün değerlik elektron sayısını hesaplayıp Lewis yapısını çizmek.
H2C=CH2H_2C=CH_2 yapısı elde edilir. Karbonlar arasında çift bağ, karbonlar ile hidrojenler arasında tekli bağlar yer alır. Toplam 66 kovalent bağda 1212 elektron paylaşılmıştır ve ortaklanmamış elektron çifti yoktur.
Bağ yapımına katılan toplam elektron sayısını ve ortaklanmamış elektron durumunu belirlemek için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Kovalent bileşiklerin Lewis elektron nokta gösterimleri ve bağlayıcı/ortaklanmamış elektron çiftlerinin hesaplanması
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3719Soru

Aromatik bileşiklerin en önemli türevlerinden biri fenoldür (C6H5OHC_6H_5OH). Fenol, sanayide plastik, ilaç ve boya üretiminde ham madde olarak kullanılan yaygın bir kimyasal maddedir.

Buna göre, fenol bileşiği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sulu çözeltisi zayıf asidik özellik g��sterir ve sodyum hidroksit (NaOHNaOH) gibi bazlarla tepkimeye girer.

Cevap

Sulu çözeltisi zayıf asidik özellik gösterir ve sodyum hidroksit (NaOHNaOH) gibi bazlarla tepkimeye girer.
Fenol, zayıf asit özelliği gösteren aromatik bir bileşiktir. Yapısındaki hidroksil grubundaki hidrojen atomu, rezonans kararlılığı sayesinde sulu çözeltiye proton (H+H^+) olarak verilebilir. Bu asidik karakterinden ötürü fenol, sodyum hidroksit (NaOHNaOH) gibi bazik maddelerle tepkimeye girerek tuz ve su oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Fenolün kimyasal sınıfını belirleme
Fenol (C6H5OHC_6H_5OH) aromatik bir bileşiktir fakat alkol değildir.
Alkol olabilmesi için hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunun pi bağı içermemesi (sp3sp^3 hibritleşmesi yapmış olması) gerekir. Fenolde ise OH-OH grubu benzen halkasının sp2sp^2 hibritleşmesi yapmış karbonuna doğrudan bağlıdır.
2
Fenolün asitlik/bazlık özelliğini inceleme
Fenol zayıf asidik özellik gösterir ve NaOHNaOH gibi kuvvetli bazlarla nötralleşme tepkimesi verir.
Fenoldeki oksijenin ortaklanmamış elektronları benzen halkası ile rezonansa katılır, bu da OHO-H bağındaki hidrojenin proton (H+H^+) halinde daha kolay ayrılmasını sağlayarak zayıf asit karakteri kazandırır.
3
Diğer seçeneklerdeki hibritleşme, VSEPR ve izomerlik iddialarını kontrol etme
Karbonların sp2sp^2 hibritleşmesi yaptığı, oksijenin VSEPR gösteriminin AX2E2AX_2E_2 olduğu ve cis-trans izomerliği göstermediği doğrulanır.
Benzen halkasındaki her karbon atomu 3 doğrultuya sahiptir (sp2sp^2). Oksijen atomunda 2 bağ ve 2 ortaklanmamış elektron çifti bulunduğundan AX2E2AX_2E_2 yapısındadır. Aromatik halkada delokalize elektronlardan dolayı geometrik izomerlik aranmaz.

Anahtar Kavram

Aromatik bileşiklerin fiziksel ve kimyasal özellikleri, fenolün zayıf asitlik karakteri ve alkollerden farkı.
Soru 3720Soru

Sadece karbonil grubu içeren, kapalı formülleri C4H8OC_4H_8O olan ve birbirinin yapı izomeri olduğu bilinen XX, YY ve ZZ bileşikleri hakkında aşağıdaki bilgiler veriliyor:

* XX bileşiği LiAlH4LiAlH_4 ile indirgenip elde edilen alkol uygun koşullarda dehidratasyona (su çekilmesi) uğratıldığında, ana ürün olarak cis-trans izomerisi gösteren bir alken karışımı elde ediliyor.
* YY bileşiği Tollens ayracı ile tepkimeye girerek gümüş aynası oluşturuyor ve indirgendiğinde dallanmış zincirli bir alkol oluşturuyor.
* ZZ bileşiği, YY bileşiğinin zincir-dallanma izomeridir.

Buna göre XX, YY ve ZZ bileşikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: XX bileşiği Tollens ayracı ile yükseltgenme tepkimesi vererek gümüş aynası oluştururken, YY ve ZZ bileşikleri bu ayraçla tepkime vermez.

Cevap

XX bileşiğinin Tollens ayracı ile gümüş aynası oluşturduğunu, YY ve ZZ bileşiklerinin ise bu ayraçla tepkime vermediğini iddia eden ifade yanlıştır. Doğrusu, keton olan XX bileşiği Tollens ayracı ile tepkime vermezken, aldehit olan YY ve ZZ bileşikleri Tollens ayracı ile gümüş aynası olu��turur.
Yanlış olan ifade, keton olan XX bileşiğinin Tollens ayracı ile gümüş aynası oluşturduğunu, aldehit olan YY ve ZZ bileşiklerinin ise bu tepkimeyi vermediğini belirten seçenektir. Gerçekte, aldehitler yükseltgenerek gümüş aynası oluştururken ketonlar Tollens ayracı ile tepkime vermez.

Adım Adım Çözüm

1
XX bileşiğinin yapısını belirleme.
XX bileşiği bütanondur.
Kapalı formülü C4H8OC_4H_8O olan sadece karbonil grubu içeren bileşikler bütanal, 2-metilpropanal ve bütanondur. XX bileşiği indirgendiğinde oluşan alkol dehidratasyona uğradığında cis-trans izomeri gösteren bir alken (2-büten) oluşturduğuna göre, alkol 2-bütanoldür. Dolayısıyla XX bileşiği bir keton olan bütanondur.
2
YY bileşiğinin yapısını belirleme.
YY bileşiği 2-metilpropanaldir.
YY bileşiği Tollens ayracı ile tepkime verdiğine göre bir aldehittir. İndirgendiğinde dallanmış yapıda bir alkol (2-metil-1-propanol) verdiğine göre, YY bileşiği dallanmış bir aldehit olan 2-metilpropanaldir.
3
ZZ bileşiğinin yapısını belirleme.
ZZ bileşiği bütanaldir.
ZZ bileşiği, YY bileşiğinin (2-metilpropanal) zincir-dallanma izomeri olduğuna göre düz zincirli aldehit olan bütanaldir.
4
Tollens ayracı ile olan tepkimeleri değerlendirme.
YY ve ZZ aldehitleri Tollens ile tepkime verir, keton olan XX tepkime vermez.
Aldehitler zayıf bir yükseltgen olan Tollens ayracı (Ag+Ag^+ iyonları) ile yükseltgenerek karboksilik asit oluştururken Ag+Ag^+ iyonlarını metalik gümüşe (Ag(k)Ag(k)) indirger ve gümüş aynası oluştururlar. Ketonlar ise bu koşullarda yükseltgenemedikleri için Tollens ayracına etki etmezler.

Anahtar Kavram

Aldehit ve ketonların fonksiyonel grup özellikleri, yükseltgenme-indirgenme tepkimeleri ve fiziksel özelliklerinin karşılaştırılması.
ÖncekiSayfa 186 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin