Tüm alıştırma soruları

İslam dininde tıbbi gelişmeler yakından takip edilmiş ve biyoetik sorunlar karşısında makasıdü'ş-şerîa (dinin genel amaçları) ilkeleri temel alınarak çeşitli hükümler ortaya konmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi günümüz biyoetik meselelerine yönelik İslam dininin belirlediği ilke ve sınırlara aykırı bir değerlendirmedir?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri uygun sosyolojik kavramlarla doldurunuz.

Yunus Emre’nin;

*Beni bende demen bende değilim,*
*Bir ben vardır bende benden içeri.*

dizelerinde dile getirdiği "kişinin kendi geçici benliğini aşarak gerçek varlık olan Allah'ın varlığında erimesi" tecrübesi tasavvufi düşüncede önemli bir yere sahiptir.

Buna göre, şairin bu dizelerinde işaret edilen ve kulun nefsi arzularından arınarak beşeri benliğinden sıyrılması, ilahi irade içinde eriyip yok olması durumunu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen klasik kıyas örneğinde yer alan terimleri, klasik mantıktaki doğru karşılıkları ile eşleştiriniz.

Kıyas Örne��i:
* Bütün kuşlar kanatlıdır.
* Serçe bir kuştur.
* O hâlde serçe kanatlıdır.

Alevilik-Bektaşilik geleneğinde cemaatle gerçekleştirilen Cem erkanının icra ediliş süreci belirli bir manevi düzen ve disiplin içinde gerçekleşir.

Buna göre, aşağıda karış��k olarak verilen Cem ritüeli basamaklarını ilk aşamadan son aşamaya doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Klasik mantıkta bir önerme sadece "doğru" veya "yanlış" değerini alabilirken, günlük yaşamdaki "ılık", "yaşlı" ya da "hızlı" gibi kesin sınırları olmayan kavramları ifade etmek amacıyla geliştirilen ve doğruluk değerlerini $[0, 1]$ aralığındaki sayılarla (üyelik dereceleriyle) temsil eden mantık sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir mantık öğretmeni, sınıfta kavramlar arası ilişkiler konusunu işlerken tahtaya "omurgalı", "uçabilen" ve "kurbağa" kavramlarını yazmış ve öğrencilerinden bu kavramların kaplam ve içlem yönünden ilişkilerini analiz etmelerini istemiştir.

Öğrenciler ders sonunda şu çıkarımlarda bulunmuştur:

I. Kurbağa ve omurgalı kavramları arasında tam girişimlik ilişkisi vardır. Bu ilişkide kaplamı daha geniş olan omurgalı kavramı, kurbağa kavramını içine alırken; kurbağa kavramının içlemi, omurgalı kavramına göre daha zengindir.

II. Kurbağa ve uçabilen kavramları arasında ayrıklık ilişkisi bulunur. Bu ilişki nedeniyle, iki kavram birbirinin kaplamını tamamen dışarıda bırakır ve aralarında "Hiçbir kurbağa uçabilen değildir" ile "Hiçbir uçabilen kurbağa değildir" şeklinde iki tümel olumsuz önerme kurulabilir.

III. Omurgalı ve uçabilen kavramları arasında eksik girişimlik ilişkisi vardır. Bu ilişki doğrultusunda, her iki kavramın da kaplamında yer alan ortak elemanlar bulunduğundan, bu iki kavram arasında "Her omurgalı uçabilendir" önermesi kurulabilir.

Buna göre, öğrencilerin yaptığı çıkarımlardan hangileri doğrudur?

İslam medeniyeti, kaynağını vahiyle birlikte insan aklından alan, tarih boyunca farklı coğrafyalardaki milletlerin katkılarıyla zenginleşen evrensel bir medeniyettir. Bu medeniyetin bilimden sanata, mimariden sosyal hayata kadar tüm unsurlarında ve üretimlerinde Allah'ın birliği düşüncesinin izleri açıkça görülür.

Buna göre, İslam medeniyetinin temelini oluşturan ve tüm unsurlarına yön veren bu kurucu ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Bir sembolik mantık öğrencisi, aşağ��daki önerme kümesinin tutarlılığını çözümleyici çizelge (ağaç) yöntemiyle denetlemektedir:

I. $p \rightarrow (q \land r)$
II. $\sim(p \rightarrow q)$
III. $q \lor \sim r$

Bu denetleme sürecinde kuralların doğru uygulanması ve işlem önceliklerine dikkat edilmesi durumunda elde edilecek çözümleyici çizelgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İslam düşüncesinde ortaya çıkan ekoller; inanç esaslarını ve siyasi liderlik gibi konuları ele alan 'itikadi ve siyasi yorumlar' ile ibadet ve günlük hayatın pratik uygulamalarını düzenleyen 'ameli ve fıkhi yorumlar' olmak üzere iki temel gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İslam düşüncesindeki itikadi ve siyasi yorumlar (ekoller) arasında yer alır?

İslam medeniyetinde doğa ve sağlık bilimlerinin kurumsallaşması ve bu alanda yürütülen çalışmalarla ilgili;

I. Bağdat'ta kurulan Beytülhikme; Grekçe, Süryanice, Sanskritçe ve Pehlevice kaleme alınmış tıp, felsefe, astronomi ve matematik eserlerinin Arapçaya tercüme edilerek İslam dünyasında doğa bilimlerinin metodolojik temellerinin atılmasında öncü rol oynamıştır.
II. İslam dünyasında kurulan rasathaneler (gözlemevleri), sadece namaz vakitlerinin ve hilalin başlangıcının tespiti gibi ibadet vakitlerini belirleme amacıyla sınırlı kalmış; kozmolojik teorilerin sorgulandığı ve yeni astronomik modellerin geliştirildiği bağımsız bilimsel kurumlar haline gelememiştir.
III. "Bimaristan" veya "darüşşifa" adı verilen sağlık kurumları, sadece hastaların tedavi edildiği yerler olmakla kalmamış; aynı zamanda pratik ve teorik tıp eğitiminin usta-çırak ilişkisi içinde yürütüldüğü birer yükseköğretim okulu işlevi de görmüştür.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Kur'an-ı Kerim, Hz. Muhammed’in İslam dinindeki konumunu netleştirmek adına iki temel vurgu yapar: Bir taraftan onun diğer insanlar gibi ölümlü, beslenen, sevinen ve üz��len bir insan (beşer) olduğu belirtilirken diğer taraftan Allah’tan vahiy alan, dinî hükümleri açıklayan (tebyin) ve uygulayan (temsil) bir elçi (resul) olduğu vurgulanır. Bu iki yön arasındaki dengenin doğru kurulması, hem Hz. Peygamber'in ilahlaştırılmasını önlemek hem de onun dindeki rehberlik ve bağlayıcılık rolünü doğru kavramak açısından elzemdir.

Buna göre, Hz. Muhammed'in 'peygamberlik yönü' ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İslam inanç esaslarının taşıdığı temel nitelikler ile bu niteliklerin İslam düşüncesindeki yansımalarını gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Sembolik mantıkta önermelerin ve önerme çiftlerinin doğruluk tablosu ile denetlenmesi sonucunda sahip oldukları çeşitli özellikler bulunmaktadır. Aşağıda sol sütunda verilen önermeleri ve önerme çiftlerini, sağ sütundaki doğruluk tablosu denetleme sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki cümlede İslam medeniyetine ait eğitim ve ilim kurumları ile ilgili boş bırakılan yerleri uygun kavramlarla doldurunuz.

Hz. Peygamber bir hadisinde şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz ki doğruluk insanı iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Kişi doğru söyleye söyleye sonunda Allah katında sıddîk diye kaydedilir."

Buna göre, hadiste vurgulanan ve kişinin söz, davranış ile niyetlerinde dürüst olmasını ifade eden İslam ahlakındaki temel erdem aşağıdakilerden hangisidir?

Tüm insanlar kanatlıdır.
Sokrates bir insandır.
O hâlde Sokrates kanatlıdır.

Verilen bu akıl yürütme, dış dünyadaki gerçekliğe uymamasına rağmen mantıksal açıdan geçerli kabul edilmektedir.

Buna göre, bu akıl yürütmenin mantıksal olarak geçerli kabul edilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda sol sütunda verilen Hz. Muhammed'in hayatından örnek durumlar ile sağ sütunda verilen peygamberlik görevlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

İslam inanç esaslarının kendine has bazı nitelikleri bulunmaktadır. Bu nitelikler inancın anlaşılmasını, uygulanmasını ve korunmasını kolaylaştırır. Buna göre, sol sütunda verilen İslam inanç esaslarının temel özellikleri ile sağ sütundaki ilkesel açıklamalar doğru şekilde nasıl eşleştirilmelidir?

İslam düşüncesindeki siyasi-itikadi mezhepler ile bu mezheplerin temel belirleyici özelliklerini doğru ��ekilde eşleştiriniz.