Examkin

Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 801Soru →

Bir (an)(a_n) aritmetik dizisinin ilk nn teriminin toplamı SnS_n ile gösterilmektedir.

Bu dizide,
S6=3⋅S3S_6 = 3 · S_3
a5=12a_5 = 12

olduğuna göre, bu dizinin ilk terimi (a1a_1) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Dizinin ilk terimi 4'tür.
Dizinin ilk n terim toplamı formülü kullanılarak S3S_3 ve S6S_6 terimleri a1a_1 ve dd cinsinden yazıldığında, S6=3⋅S3S_6 = 3 \cdot S_3 eşitliğinden a1=2da_1 = 2d bağıntısına ulaşılır. a5=a1+4d=12a_5 = a_1 + 4d = 12 eşitliğinde bu bağıntı yerine yazıldığında d=2d = 2 ve dolayısıyla a1=4a_1 = 4 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk n terim toplamı formülü yardımıyla S3S_3 ve S6S_6 terimlerini a1a_1 (ilk terim) ve dd (ortak fark) cinsinden ifade etme.
S3=3a1+3dS_3 = 3a_1 + 3d ve S6=6a1+15dS_6 = 6a_1 + 15d elde edilir.
Dizinin toplam formülünü kullanarak verilen toplamlar arasındaki ilişkiyi kurmak.
2
S6=3⋅S3S_6 = 3 \cdot S_3 eşitliğini kullanarak a1a_1 ile dd arasındaki bağıntıyı bulma.
6a1+15d=3(3a1+3d)  ⟹  6a1+15d=9a1+9d  ⟹  6d=3a1  ⟹  a1=2d6a_1 + 15d = 3(3a_1 + 3d) \implies 6a_1 + 15d = 9a_1 + 9d \implies 6d = 3a_1 \implies a_1 = 2d elde edilir.
Toplamlar arasındaki orandan ilk terim ile ortak fark arasındaki doğrusal ilişkiyi belirlemek.
3
Genel terim formülüyle a5=12a_5 = 12 eşitliğini yazıp elde edilen a1=2da_1 = 2d bağıntısını yerine koyarak dd ve ardından a1a_1 değerlerini hesaplama.
a5=a1+4d  ⟹  12=2d+4d  ⟹  6d=12  ⟹  d=2a_5 = a_1 + 4d \implies 12 = 2d + 4d \implies 6d = 12 \implies d = 2 bulunur. Buradan a1=2d=2(2)=4a_1 = 2d = 2(2) = 4 elde edilir.
Bilinen bir terim yardımıyla bilinmeyen parametreleri çözüp sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Aritmetik dizide ilk n terim toplamı formülünün uygulanması ve terimler arasındaki ilişkilerin çözülmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 802Soru →
Pozitif gerçel sayılar kümesinde tanımlı bir xx sayısı için,
xlog⁡23+3log⁡2x−1=12x^{\log_2 3} + 3^{\log_2 x - 1} = 12
eşitliği sağlanmaktadır. Buna göre, xx değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Denklemin çözümü sonucunda elde edilen xx değeri 4'tür.
Denklemde yer alan xlog⁡23x^{\log_2 3} terimi, logaritmanın alog⁡bc=clog⁡baa^{\log_b c} = c^{\log_b a} taban-argüman yer değiştirme özelliği kullanılarak 3log⁡2x3^{\log_2 x} şeklinde yazılmıştır. Bu dönüşüm sayesinde denklem 3log⁡2x+3log⁡2x−1=123^{\log_2 x} + 3^{\log_2 x - 1} = 12 haline gelir ve 3log⁡2x⋅(1+1/3)=123^{\log_2 x} \cdot (1 + 1/3) = 12 ortak paranteziyle çözülerek 3log⁡2x=93^{\log_2 x} = 9 bulunur. Buradan log⁡2x=2\log_2 x = 2 ve nihayetinde x=4x = 4 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
alog⁡bc=clog⁡baa^{\log_b c} = c^{\log_b a} özelliğini denklemdeki ilk terime uygulamak.
xlog⁡23=3log⁡2xx^{\log_2 3} = 3^{\log_2 x} eşitliği elde edilir.
Denklemdeki terimlerin tabanlarını aynı yaparak ortak paranteze alma işlemi uygulayabilmek için bu dönüşüm gereklidir.
2
Elde edilen ifadeyi denklemde yerine yazıp ortak çarpan parantezine almak.
3log⁡2x+3log⁡2x3=12⇒3log⁡2x(1+13)=12⇒3log⁡2x⋅43=123^{\log_2 x} + \frac{3^{\log_2 x}}{3} = 12 \Rightarrow 3^{\log_2 x} \left(1 + \frac{1}{3}\right) = 12 \Rightarrow 3^{\log_2 x} \cdot \frac{4}{3} = 12 elde edilir.
Denklemi tek bir üslü ifade cinsinden çözmek için terimler birleştirilir.
3
3log⁡2x=93^{\log_2 x} = 9 denklemini çözerek xx değerini bulmak.
log⁡2x=2⇒x=22=4\log_2 x = 2 \Rightarrow x = 2^2 = 4 elde edilir.
Üslü denklemin tabanları eşitlenerek logaritmalı ifade yalnız bırakılır ve ardından logaritma tanımı uygulanarak xx değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Logaritma Fonksiyonunun Özellikleri ve Taban Değiştirme
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 803Soru →
f(x)=x2+axx−1f(x) = \frac{x^2 + ax}{x - 1}

fonksiyonunun yerel minimum noktasının apsisi 33 olduğuna göre, bu fonksiyonun yerel maksimum noktasının koordinatları toplamı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0

Cevap

Yerel maksimum noktasının koordinatları toplamı 0'dır.
Türev sıfıra eşitlenerek a=3a = 3 olarak bulunur. Türevin kökleri olan x=3x = 3 (yerel minimum) ve x=−1x = -1 (yerel maksimum) değerlerinden yerel maksimum noktası B(−1,1)B(-1, 1) olarak elde edilir. Bu noktanın koordinatları toplamı olan −1+1=0-1 + 1 = 0 doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Bölümün türevi kuralı kullanılarak fonksiyonun türevi alınır.
f′(x)=x2−2x−a(x−1)2f'(x) = \frac{x^2 - 2x - a}{(x-1)^2}
Ekstremum noktalarını bulmak için öncelikle türev fonksiyonu elde edilmelidir.
2
Yerel minimum noktasının apsisi olan x=3x=3 değeri türevde yerine yazılarak sıfıra eşitlenir.
32−2(3)−a=0  ⟹  a=33^2 - 2(3) - a = 0 \implies a = 3
Türevlenebilir bir fonksiyonun yerel ekstremum noktalarında türevi sıfırdır.
3
a=3a=3 değeri fonksiyon türevinde yerine yazılarak türevin kökleri bulunur.
f′(x)=x2−2x−3(x−1)2=0  ⟹  (x−3)(x+1)=0  ⟹  x1=3, x2=−1f'(x) = \frac{x^2 - 2x - 3}{(x-1)^2} = 0 \implies (x-3)(x+1) = 0 \implies x_1 = 3,\, x_2 = -1
Diğer ekstremum noktalarını ve t��revin işaret değişimini incelemek için kökler belirlenmelidir.
4
Türevin işaret tablosu oluşturulur ve yerel maksimum noktası tespit edilir.
x=−1x = -1 noktasında türev işareti artıdan eksiye geçtiği için bu nokta yerel maksimum noktasıdır.
Türevin işaretinin artıdan eksiye geçtiği yerel maksimum noktası belirlenir.
5
x=−1x = -1 değeri fonksiyonda yerine yazılarak maksimum noktanın koordinatları toplamı hesaplanır.
f(−1)=1  ⟹  (−1)+1=0f(-1) = 1 \implies (-1) + 1 = 0
Maksimum noktanın apsis ve ordinat değerlerinin toplamı istenir.

Anahtar Kavram

Türevlenebilir fonksiyonların yerel ekstremum noktalarında birinci türevi sıfırdır ve işaret değiştirir.
Soru 804Soru →
Dik koordinat düzleminde,
f(x)=asin⁡(x)+cos⁡(2x)f(x) = a \sin(x) + \cos(2x)
fonksiyonunun grafiğine x=π6x = \frac{\pi}{6} apsisli noktasından çizilen teğet doğrusu,
3x−y+5=0\sqrt{3}x - y + 5 = 0
doğrusuna paraleldir.

Buna göre, aa gerçel sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

a = 4
Grafiğe üzerindeki bir noktadan çizilen teğet doğrusunun eğimi, fonksiyonun o noktadaki birinci türevidir. İki doğrunun paralel olması eğimlerinin eşit olmasını gerektirir. Buradan hareketle f′(π6)=3f'\left(\frac{\pi}{6}\right) = \sqrt{3} eşitliği kurularak doğru sonuca ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Fonksiyonun türevini alın.
f′(x)=acos⁡(x)−2sin⁡(2x)f'(x) = a \cos(x) - 2 \sin(2x)
Bir fonksiyona üzerindeki bir noktadan çizilen teğetin eğimi, fonksiyonun o noktadaki türev değerine eşittir.
2
Türev fonksiyonunda x=π6x = \frac{\pi}{6} değerini yerine yazarak teğet doğrusunun eğimini bulun.
f′(π6)=acos⁡(π6)−2sin⁡(π3)=(a−2)32f'\left(\frac{\pi}{6}\right) = a \cos\left(\frac{\pi}{6}\right) - 2 \sin\left(\frac{\pi}{3}\right) = (a-2)\frac{\sqrt{3}}{2}
x=π6x = \frac{\pi}{6} apsisli noktadaki teğetin eğim ifadesini elde etmek için trigometrik değerler yerine yazılır.
3
Verilen doğrunun eğimini bulun.
m=3m = \sqrt{3}
4
Teğet doğrusu ile verilen doğrunun paralellik şartını uygulayarak aa değerini çözün.
a=4a = 4
Paralel doğruların eğimleri birbirine eşittir. Bu nedenle (a−2)32=3(a-2)\frac{\sqrt{3}}{2} = \sqrt{3} eşitliğinden a−2=2  ⟹  a=4a-2 = 2 \implies a = 4 elde edilir.

Anahtar Kavram

Türevin geometrik yorumu ve paralel doğruların eğim ilişkisi
Soru 805Soru →
Gerçel sayılar kümesi üzerinde tanımlı ve sürekli bir ff fonksiyonu için
∫14f(x) dx=8\int_{1}^{4} f(x) \, dx = 8
olduğu bilinmektedir.
Buna göre,
∫12x⋅f(x2) dx+∫25f(x−1) dx\int_{1}^{2} x \cdot f(x^2) \, dx + \int_{2}^{5} f(x-1) \, dx
toplamının değeri kaçtır?
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12

Cevap

Toplamın değeri 12 olarak elde edilir.
Belirli integrallerde sırasıyla u=x2u = x^2 ve v=x−1v = x - 1 dönüşümleri yapıldığında, her iki integral de [1,4][1, 4] aralığındaki ff integraline dönüşür. Sınırların güncellenmesiyle ilk integral 12∫14f(u) du=4\frac{1}{2} \int_{1}^{4} f(u) \, du = 4 ve ikinci integral ∫14f(v) dv=8\int_{1}^{4} f(v) \, dv = 8 olur. Bu iki değerin toplamından doğru cevap 12 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk integral olan ∫12x⋅f(x2) dx\int_{1}^{2} x \cdot f(x^2) \, dx ifadesinde u=x2u = x^2 değişken değiştirmesini uygulayalım.
du=2x dx  ⟹  x dx=du2du = 2x \, dx \implies x \, dx = \frac{du}{2} elde edilir. İntegral sınırlarını güncellersek: x=1x = 1 için u=12=1u = 1^2 = 1 ve x=2x = 2 için u=22=4u = 2^2 = 4 olur.
Değişkeni ve sınırları yeni uu değişkenine göre ifade etmek için.
2
Bulduğumuz değerleri ilk integralde yerine yazarak integralin değerini hesaplayalım.
∫12x⋅f(x2) dx=∫14f(u)⋅du2=12∫14f(u) du\int_{1}^{2} x \cdot f(x^2) \, dx = \int_{1}^{4} f(u) \cdot \frac{du}{2} = \frac{1}{2} \int_{1}^{4} f(u) \, du olur. Soruda verilen ∫14f(x) dx=8\int_{1}^{4} f(x) \, dx = 8 bilgisini kullanırsak, bu integralin değeri 12⋅8=4\frac{1}{2} \cdot 8 = 4 olarak bulunur.
Belirli integralde değişkenin adının sonucu değiştirmemesi özelliğini kullanmak için.
3
İkinci integral olan ∫25f(x−1) dx\int_{2}^{5} f(x-1) \, dx ifadesinde v=x−1v = x - 1 değişken değiştirmesini uygulayalım.
dv=dxdv = dx elde edilir. İntegral sınırlarını güncellersek: x=2x = 2 için v=2−1=1v = 2 - 1 = 1 ve x=5x = 5 için v=5−1=4v = 5 - 1 = 4 olur.
İntegrali verilen temel f(x)f(x) integraline benzetmek için.
4
Bulduğumuz değerleri ikinci integralde yerine yazarak integralin değerini hesaplayalım.
∫25f(x−1) dx=∫14f(v) dv\int_{2}^{5} f(x-1) \, dx = \int_{1}^{4} f(v) \, dv olur. Soruda verilen ∫14f(x) dx=8\int_{1}^{4} f(x) \, dx = 8 bilgisini kullanırsak, bu integralin değeri de 88 olarak bulunur.
Yatay öteleme sonrası sınırları güncellenen integralin değerini bulmak için.
5
İki integralin elde edilen değerlerini toplayalım.
4+8=124 + 8 = 12 elde edilir.
Soruda istenen toplam integral değerine ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Belirli integralde değişken değiştirme yöntemi ve sınırların güncellenmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 806Soru →

Türevlenebilen bir ff fonksiyonunun x=1x = 1 noktasındaki değeri 22 ve bu noktadaki türevi 55 olarak bilinmektedir.

Buna göre,
h(x)=f(x)−2xf(x)+x2h(x) = \frac{f(x) - 2x}{f(x) + x^2}

kuralı ile belirlenen hh fonksiyonunun x=1x = 1 noktasındaki türevinin değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1

Cevap

Türevin x = 1 noktasındaki değeri 1'dir.
Bölüm türevi kuralı ve türevin doğrusal özellikleri doğrudan uygulandığında h′(1)=1h'(1) = 1 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Bölüm türevi kuralını yazalım.
h′(x)=(f(x)−2x)′(f(x)+x2)−(f(x)−2x)(f(x)+x2)′(f(x)+x2)2h'(x) = \frac{(f(x) - 2x)'(f(x) + x^2) - (f(x) - 2x)(f(x) + x^2)'}{(f(x) + x^2)^2}
Bölüm durumundaki fonksiyonların türevi payın türevi çarpı payda eksi pay çarpı paydanın türevi bölü paydanın karesi kuralıyla hesaplanır.
2
Pay ve paydadaki ifadelerin türevlerini alalım.
(f(x)−2x)′=f′(x)−2(f(x) - 2x)' = f'(x) - 2 ve (f(x)+x2)′=f′(x)+2x(f(x) + x^2)' = f'(x) + 2x
Toplam ve fark türevi ile temel kuvvet türevi kuralları (x2→2xx^2 \to 2x) uygulanır.
3
h′(x)h'(x) ifadesini düzenleyip x=1x=1 değerini yerine yazalım.
h′(1)=(f′(1)−2)(f(1)+12)−(f(1)−2(1))(f′(1)+2(1))(f(1)+12)2h'(1) = \frac{(f'(1) - 2)(f(1) + 1^2) - (f(1) - 2(1))(f'(1) + 2(1))}{(f(1) + 1^2)^2}
x=1x = 1 noktasındaki türev değerini bulmak için fonksiyonda xx yerine 11 yazılır.
4
f(1)=2f(1) = 2 ve f′(1)=5f'(1) = 5 değerlerini yerleştirelim.
h′(1)=(5−2)(2+1)−(2−2)(5+2)(2+1)2=3⋅3−0⋅732=1h'(1) = \frac{(5 - 2)(2 + 1) - (2 - 2)(5 + 2)}{(2 + 1)^2} = \frac{3 \cdot 3 - 0 \cdot 7}{3^2} = 1
Soru kökündeki verilen değerler kullanılarak aritmetik işlem tamamlanır.

Anahtar Kavram

Bölümün Türevi ve Temel Türev Kuralları
Soru 807Soru →
∫0112x2(x3+1)3 dx\int_{0}^{1} 12x^2 (x^3 + 1)^3 \, dx

integralinin değeri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15

Cevap

15
Dönüşüm sonrasında integral sınırları 1 ve 2 olarak güncellenir. İntegral içi ise 4u³ du ifadesine eşit olur. Bu ifadenin integrali alındığında u⁴ elde edilir ve sınırlar yerine konulduğunda 16 - 1 = 15 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişken değiştirme dönüşümünü belirleme
u=x3+1u = x^3 + 1 dönüşümü yapılır. Bu durumda her iki tarafın diferansiyeli alınarak du=3x2 dxdu = 3x^2 \, dx elde edilir. Buradan 12x2 dx=4 du12x^2 \, dx = 4 \, du bulunur.
İntegrali daha basit bir biçimde ifade etmek için değişken değiştirme yöntemi uygulanır.
2
Belirli integralin sınırlarını güncelleme
Alt sınır için x=0x = 0 yazıldığında u=03+1=1u = 0^3 + 1 = 1 elde edilir. Üst sınır için x=1x = 1 yaz��ldığında u=13+1=2u = 1^3 + 1 = 2 elde edilir.
Değişken değiştirme yapıldığında integral sınırlarının da yeni değişkene göre güncellenmesi gerekir.
3
Yeni integrali oluşturma ve hesaplama
∫124u3 du=[u4]12=24−14=16−1=15\int_{1}^{2} 4u^3 \, du = \left[ u^4 \right]_{1}^{2} = 2^4 - 1^4 = 16 - 1 = 15 olarak bulunur.
Elde edilen yeni integral u değişkenine göre entegre edilerek belirli integral kurallarına göre hesaplanır.

Anahtar Kavram

Belirli integralde değişken değiştirme yöntemi kullanılarak sınırların güncellenmesi ve integralin hesaplanması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 808Soru →
(2x3−1x)8\left(2x^3 - \frac{1}{x}\right)^8

ifadesinin xx'in azalan kuvvetlerine göre açılımında x12x^{12}'li terimin katsayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -1792

Cevap

İfadenin açılımındaki x12x^{12}'li terimin katsayısı −1792-1792 olarak bulunur.
Genel terim formülü uygulandığında x12x^{12}'li terimi veren rr değeri 33 olarak bulunur. Bu değer yerine yazıldığında katsayı (83)⋅25⋅(−1)3=56⋅32⋅(−1)=−1792\binom{8}{3} \cdot 2^5 \cdot (-1)^3 = 56 \cdot 32 \cdot (-1) = -1792 elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Genel terim formülünü yazma
Tr+1=(8r)(2x3)8−r(−1x)rT_{r+1} = \binom{8}{r} (2x^3)^{8-r} \left(-\frac{1}{x}\right)^r
Binom açılımındaki herhangi bir terimi bulmak için genel terim formülünü kullanmalıyız.
2
Terimi sadeleştirerek değişkenin üssünü belirleme
Tr+1=(8r)28−r(−1)rx24−4rT_{r+1} = \binom{8}{r} 2^{8-r} (-1)^r x^{24-4r}
Değişkenin kuvvetini rr cinsinden bulmak için üslü ifade kurallarını uygulayarak sadeleştirme yaparız.
3
Değişkenin üssünü istenen değere eşitleyerek rr değerini bulma
24−4r=12  ⟹  4r=12  ⟹  r=324 - 4r = 12 \implies 4r = 12 \implies r = 3
x12x^{12}'li terimi aradığımız için değişkenin kuvvetini 1212'ye eşitleriz.
4
Bulunan rr değerini genel terimde yerine yazarak katsayıyı hesaplama
Katsayı = (83)⋅25⋅(−1)3=56⋅32⋅(−1)=−1792\binom{8}{3} \cdot 2^5 \cdot (-1)^3 = 56 \cdot 32 \cdot (-1) = -1792
Katsayıyı bulmak için elde edilen kombinasyon değerini, katsayı kuvvetini ve işaret çarpanını çarparız.

Anahtar Kavram

Binom açılımında genel terim katsayısının, terimlerin kendi katsayıları ve işaretleri dikkate alınarak hesaplanması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 809Soru →

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvim sistemleri ile bu takvimlerin temel özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

On İki Hayvanlı Türk Takvimi
Hicri Takvim
Miladi Takvim

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

On İki Hayvanlı Türk Takvimi güneş yılı esaslı olup her yıla bir hayvan adı verilmesiyle; Hicri Takvim ay yılı esaslı olup başlangıcının Hicret olmasıyla; Miladi Takvim ise güneş yılı esaslı olup başlangıcının Milat olmasıyla eşleşir.
Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için takvimlerin temel özelliklerinin ve yılı esaslarının (Güneş/Ay) bilinmesi gerekir. On İki Hayvanlı Türk Takvimi Türklerin ilk takvimi olup güneş yılı esaslıdır ve yıllar hayvan adlarıyla gösterilir. Hicri takvim, ay yılı esaslı tek takvimdir ve Hicret'i başlangıç alır. Miladi takvim ise güneş yılı esaslı olup Milat'ı başlangıç kabul eder.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak On İki Hayvanlı Türk Takvimi incelenir.
Bu takvim Türklerin kullandığı ilk takvimdir, güneş yılı esasına dayanır ve yıllar hayvan adlarıyla gösterilir. Dolayısıyla ilgili tanımla eşleşir.
Türklerin tarih boyunca astronomi alanındaki ilk çalışmalarını ve kültürel özelliklerini yansıtır.
2
İkinci olarak Hicri Takvim incelenir.
Türklerin İslamiyet'i kabulüyle kullanmaya başladığı, ay yılı esasına dayanan tek takvimdir ve başlangıcı Hicret'tir.
Ay yılı esasına dayalı olması ve dini günlerin belirlenmesindeki rolü ayırt edici özelliğidir.
3
Üçüncü olarak Miladi Takvim incelenir.
Güneş yılı esasına dayanır ve başlangıç noktası Hz. İsa'nın doğumudur (Milat).
Günümüzde küresel ölçekte ve ülkemizde kullanılan modern takvim sistemidir.

Anahtar Kavram

Türklerin kullandığı takvim sistemleri ve özellikleri
Tahmini Süre:45s
Soru 810Soru →

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde (1302-1453) padişahların izlediği siyasi, askeri ve diplomatik stratejiler, beyliğin kısa sürede cihanşümul bir devlete dönüşmesinde belirleyici olmuştur. Aşağıda verilen Kuruluş Dönemi padişahları ile onların dönemlerine ait en belirgin siyasi ve askeri gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Orhan Bey
I. Murad
Yıldırım Bayezid
II. Murad

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Orhan Bey, Bizans taht mücadelelerine destek karşılığı Çimpe Kalesi'nin alınmasıyla; I. Murad, Germiyanoğulları ve Hamitoğulları beyliklerinden barışçıl yollarla toprak kazanılmasıyla; Yıldırım Bayezid, Niğbolu Savaşı zaferi sonrasında Sultan-ı İklim-i Rum unvanının elde edilmesiyle; II. Murad ise Edirne-Segedin Antlaşması sonrası tahtı genç yaştaki oğluna devretmesiyle eşleşmektedir.
Kuruluş Dönemi padişahlarının gerçekleştirdiği faaliyetler eşleştirildiğinde; Orhan Bey Bizans iç karışıklıklarından yararlanarak Çimpe Kalesi'ni almış, I. Murad barışçıl yollarla beyliklerden toprak kazanmış, Yıldırım Bayezid Niğbolu zaferiyle halifeden unvan elde etmiş, II. Murad ise Edirne-Segedin Antlaşması sonrasında tahtı kendi rızasıyla devretmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Orhan Bey döneminin dış politika ve askeri gelişmelerini analiz etmek.
Orhan Bey'in Bizans İmparatoru Kantakuzen'e verdiği askeri destek karşılığında 1353'te Çimpe Kalesi Osmanlılara verilmiştir. Bu gelişme Rumeli'de iskan ve fetih faaliyetleri için köprübaşı oluşturmuştur.
Rumeli'ye geçişin ilk somut adımı olan askeri üssün hangi padişah zamanında elde edildiğini belirlemek.
2
I. Murad dönemindeki Anadolu beylikleri politikasını değerlendirmek.
I. Murad, Anadolu'da Türk siyasi birliğini kurarken doğrudan askeri çatışma yerine diplomasiyi kullanmış; Germiyanoğulları'ndan çeyiz, Hamitoğulları'ndan ise para karşılığı toprak almıştır.
Anadolu beylikleriyle barışçıl yollarla toprak kazanılması stratejisinin hangi padişaha ait olduğunu saptamak.
3
Yıldırım Bayezid döneminin İslam dünyasındaki siyasi meşruiyet kaynaklarını incelemek.
Yıldırım Bayezid'in 1396 Niğbolu Savaşı'nda Haçlıları bozguna uğratması üzerine Abbasi halifesi kendisine Anadolu'nun sultanı anlamına gelen 'Sultan-ı İklim-i Rum' unvanını vermiştir.
Niğbolu zaferinin siyasi ve dini meşruiyet kazandıran sonucunu ilgili padişahla ilişkilendirmek.
4
II. Murad döneminin iç ve dış siyasi krizlerini değerlendirmek.
II. Murad, 1444 Edirne-Segedin Antlaşması'nı imzalayarak Batı sınırını güvenceye aldığını düşünmüş ve tahtı oğlu II. Mehmed'e devrederek inzivaya çekilmiştir. Haçlı ittifakının saldırısı üzerine ordunun başına tekrar geçmek durumunda kalmıştır.
Tahtın çocuk yaştaki bir hükümdara devredilmesi ve ardından yaşanan askeri/siyasi gelişmelerin II. Murad dönemiyle eşleştiğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Osmanlı Kuruluş Dönemi padişahlarının askeri zaferleri, diplomatik hamleleri ve teşkilatlanma süreçleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 811Soru →

Kuruluş Dönemi padişahlarının siyasi ve askeri faaliyetlerine yönelik araştırma yapan bir öğrenci, padişahlar ile onların dönemlerinde yaşanan en belirgin siyasi gelişmeleri eşleştirmek istemektedir. Buna göre, sol sütunda verilen Osmanlı padişahları ile sağ sütundaki önemli siyasi gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Orhan Bey
I. Murad
Yıldırım Bayezid
I. Mehmed (Çelebi)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Orhan Bey - Karesioğulları Beyliği'nin alınması; I. Murad - Edirne'nin fethi ve başkent yapılması; Yıldırım Bayezid - Anadolu Türk birliği ve İstanbul'un kuşatılması; I. Mehmed - Fetret Devri'nin sonlandırılması şeklinde eşleşmelidir.
Kuruluş Dönemi padişahlarının faaliyetleri eşleştirildiğinde; Orhan Bey denizcilik faaliyetlerinin başlamasına (Karesioğulları'nın ilhakı), I. Murad Edirne'nin fethine (Sazlıdere Savaşı), Yıldırım Bayezid Anadolu Türk birliğinin büyük ölçüde sağlanması ve İstanbul'un ilk kez kuşatılmasına, I. Mehmed ise Fetret Devri'nin sonlandırılarak devlet otoritesinin yeniden tesis edilmesine denk gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Padişahların dönemlerindeki önemli askeri ve siyasi adımları kronolojik ve tematik olarak inceleyiniz.
Orhan Bey'in beylikten devlete geçiş aşamasında denizcilik faaliyetlerine başlama adımının Karesioğulları'nın ilhakıyla gerçekleştiği belirlenir.
Osmanlı Devleti'nin denizcilikle tanışması ve Anadolu Türk birliğinde ilk adımı atması Orhan Bey döneminde gerçekleşen Karesioğulları fethiyle doğrudan ilişkilidir.
2
Balkanlar'daki fetih stratejisi ve Edirne'nin fethi sürecini analiz ediniz.
Edirne'nin Sazlıdere Savaşı ile fethedilmesinin ve başkent yapılmasının I. Murad döneminde olduğu saptanır.
Balkanlar'da kalıcı egemenlik kurulması için Edirne'nin fethi ve merkezin buraya taşınması I. Murad dönemi siyasetinin temel taşıdır.
3
İstanbul'un kuşatılması ve Anadolu beylikleriyle olan ilişkileri değerlendiriniz.
Anadolu Türk birliğinin büyük ölçüde kurulmasının ve İstanbul'un ilk kez kuşatılmasının Yıldırım Bayezid dönemine ait olduğu tespit edilir.
Yıldırım Bayezid, Karamanoğulları başta olmak üzere birçok Anadolu beyliğini sonlandırarak birliği sağlamış ve Bizans'ı baskı altında tutmak için İstanbul kuşatmalarını başlatmıştır.
4
Ankara Savaşı sonrası yaşanan Fetret Devri krizini ve bu krizden çıkış yollarını değerlendiriniz.
Fetret Devri'ne son veren ve devleti ikinci kez toparlayan padişahın Çelebi Mehmed (I. Mehmed) olduğu görülür.
I. Mehmed, kardeşleriyle giriştiği taht mücadelelerini kazanarak merkezi otoriteyi yeniden kurmuş ve devleti yıkılmaktan kurtarmıştır.

Anahtar Kavram

Kuruluş Dönemi padişahlarının siyasi gelişmeleri, Balkan ve Anadolu politikaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 812Soru →

Sol sütunda verilen sanatçıların sağ sütundaki edebî yönelim ve temsil özellikleriyle doğru şekilde eşleştirilmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Théophile Gautier
Ahmet Haşim
Yahya Kemal Beyatlı
Paul Verlaine

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Théophile Gautier parnasizmin kurucusu olarak biçimsel kusursuzlukla; Ahmet Haşim Türk sembolizminin temsilcisi olarak musiki ve anlam kapalılığıyla; Yahya Kemal parnasyen dil işçiliğini Neo-klasik tarzla birleştirmesiyle; Paul Verlaine ise Batı sembolizminin öncüsü olarak musiki odaklı şiir anlayışıyla eşleşir.
Théophile Gautier parnasizmin kurucularından olup biçim mükemmelliğini savunur. Ahmet Haşim sembolizmin Türk edebiyatındaki öncüsüdür. Yahya Kemal parnasyen biçim hassasiyetini Neo-klasik tarzla birleştirmiştir. Paul Verlaine ise Batı'da şiirde musiki ilkesini getiren sembolistlerin öncülerindendir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki şairlerin bağlı oldukları edebî akımları (parnasizm veya sembolizm) tespit etmek
Gautier ve Yahya Kemal'in parnasizm; Haşim ve Verlaine'in ise sembolizm estetiğine yakın durduğu saptanır.
Şairlerin sanat anlayışları ile edebî akımların temel ilkelerini örtüştürmek gerekir.
2
Her şairin temsil özelliklerini sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırarak doğru eşleştirmeyi sağlamak
Gautier'nin parnasizmin kurucusu oluşu (right_1), Haşim'in Türk edebiyatındaki sembolist öncülüğü (right_2), Yahya Kemal'in biçim mükemmelliğine dayalı Neo-klasik yönelimi (right_3) ve Verlaine'in musikiyi ön plana alan sembolist çizgisi (right_4) birbiriyle eşleşir.
Genel akım özelliklerinin ötesinde şairlerin Türk veya Batı edebiyatındaki ayırt edici konumları belirlenmelidir.

Anahtar Kavram

Parnasizm ve Sembolizm akımlarının temel nitelikleri ile Türk ve Batı edebiyatındaki başlıca temsilcileri
Soru 813Soru →

Bir edebiyat araştırmacısı, Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki farklı eğilimleri incelemek amacıyla şu üç şiir parçasını seçmiştir:

I. Şiir
*Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?*
*Benim mi Allahım bu çizgili yüz?*
*Ya gözler altındaki mor halkalar?*
*Neden böyle düşman görünürsünüz,*
*Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?*

II. Şiir
*Bu bir türkü:*
*toprak çanaklarda*
*güneşi içenlerin türküsü!*
*Bu bir örgü:*
*alev saçlı başların*
*bakır telli yüreklerin örgüsü!*

III. Şiir
*Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum.*
*Bu dağların en eski aşinasıyım, soyuyum,*
*Bekçisiyim bu kuytu, bu karanlık dere içi yolların...*

Bu şiir parçalarının temsil ettiği şiir anlayışları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saf şiir - Toplumcu gerçekçi şiir - Milli Edebiyat zevkini sürdüren şiir

Cevap

Saf şiir - Toplumcu gerçekçi şiir - Milli Edebiyat zevkini sürdüren şiir
Doğru sıralama 'Saf şiir - Toplumcu gerçekçi şiir - Milli Edebiyat zevkini sürdüren şiir' şeklindedir. Birinci şiir Cahit Sıtkı Tarancı'nın 'Otuz Beş Yaş' şiirinden alınmış olup bireysel temaları ve ahenk unsurlarını ön plana çıkaran saf şiir anlayışını yansıtır. İkinci şiir Nâzım Hikmet'in 'Güneşi İçenlerin Türküsü' şiirinden alınmış olup serbest formu ve toplumsal coşkuyu yansıtan toplumcu gerçekçi şiire aittir. Üçüncü şiir ise Kemalettin Kamu'nun 'Bingöl Çobanları' şiirinden alınmış olup Anadolu ve memleket temasını işleyen Milli Edebiyat zevkini sürdüren şiir anlayışının bir örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci şiir parçasının tema, dil ve biçim özelliklerini analiz etmek.
Şiirde yaşlanma, zamanın geçişi ve ölüm gibi bireysel temaların işlendiği; kafiye ve rediflerle ahengin sağlandığı ve estetik bir kaygının güdüldüğü görülür. Bu özellikler 'Saf (Öz) Şiir' anlayışıyla örtüşmektedir.
Cumhuriyet Dönemi şiir anlayışları arasında şiiri sadece estetik bir amaç olarak gören akımı saptamak.
2
İkinci şiir parçasının yapısal ve tematik özelliklerini incelemek.
Şiirin serbest ölçüyle yazıldığı, coşkulu ve hitabet tonunda bir anlatıma sahip olduğu, kolektif/toplumsal bir heyecanı dile getirdiği görülür. Bu nitelikler 'Toplumcu Gerçekçi Şiir' anlayışını temsil eder.
Toplumsal dinamizmi ve serbest nazmı savunan şiir anlayışını ayırt etmek.
3
Üçüncü şiir parçasının dil, üslup ve konu yönünden değerlendirmesini yapmak.
Anadolu coğrafyasını, kır yaşamını (çobanlık) sade ve samimi bir dille, memleketçi bir duyarlılıkla ele aldığı görülür. Bu nitelikler 'Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren Şiir' anlayışına aittir.
Memleket sevgisini ve halk kültürünü temel alan şiir anlayışını belirlemek.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi şiir anlayışlarının (Saf Şiir, Toplumcu Şiir, Milli Edebiyat Zevkini Sürdürenler) tematik ve biçimsel özelliklerine göre ayırt edilmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 814Soru →

Niğbolu Savaşı'nda (1396) Haçlı ordusuna karşı büyük bir zafer kazanan Yıldırım Bayezid'e, dönemin Abbasi halifesi tarafından 'Sultan-ı İklim-i Rûm' (Anadolu Diyarının Sultanı) unvanı verilmiştir.

Bu durumun Osmanlı Devleti açısından doğurduğu temel siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Osmanlı Devleti'nin Anadolu'daki hakimiyet iddialarına meşruiyet kazandırarak Türk beylikleri üzerindeki siyasi nüfuzunu güçlendirmesi

Cevap

Osmanlı Devleti'nin Anadolu'daki hakimiyet iddialarına meşruiyet kazandırarak Türk beylikleri üzerindeki siyasi nüfuzunu güçlendirmesi
Niğbolu Savaşı zaferinden sonra Abbasi halifesinin Yıldırım Bayezid'e 'Sultan-ı İklim-i Rûm' unvanını vermesi, Osmanlı Devleti'nin Anadolu'daki egemenlik iddialarına dini ve hukuki bir meşruiyet kazandırmıştır. Bu durum, Anadolu Türk beylikleri üzerindeki Osmanlı nüfuzunu artırmış ve Türk siyasi birliğini sağlama çabalarını kolaylaştırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Niğbolu Savaşı'nın (1396) sonuçlarını ve Yıldırım Bayezid'e verilen unvanı analiz etme
Yıldırım Bayezid'e Abbasi halifesi tarafından 'Sultan-ı İklim-i Rûm' unvanı verilmiştir.
Bu unvanın İslam dünyasındaki en yüksek dini otorite olan Abbasi halifesinden alınması, Osmanlı hükümdarının siyasi meşruiyetini en üst düzeye çıkarmıştır.
2
Unvanın Anadolu beylikleri ve Türk siyasi birliği üzerindeki etkisini değerlendirme
Osmanlılar, Anadolu'daki diğer Türk beylikleri ��zerinde siyasi bir üstünlük kurma ve Anadolu Türk birliğini sağlama faaliyetlerinde güçlü bir dini-siyasi koz elde etmiştir.
Halifenin tanıdığı bu unvan, Anadolu'daki Türk Müslüman tebaanın Osmanlı idaresini daha kolay kabullenmesini sağlamıştır.

Anahtar Kavram

Yıldırım Bayezid Dönemi'nde Abbasi Halifesinin Osmanlı devletine verdiği unvanın siyasi meşruiyete ve Anadolu Türk siyasi birliği çalışmalarına etkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 815Soru →

Aşağıda verilen Osmanlı Devleti'ni kurtarma çabaları çerçevesinde ortaya çıkan fikir akımlarını, bu akımların temel amaçlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Osmanlıcılık
İslamcılık
Türkçülük
Batıcılık

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Osmanlıcılık ile din ve ırk ayrımı yapmaksızın herkesi eşit kabul eden amaç; İslamcılık ile tüm Müslümanları halifenin etrafında toplamayı savunan amaç; Türkçülük ile tüm Türk topluluklarını kültürel ve siyasi birlik altında toplamayı hedefleyen amaç; Batıcılık ile Batı'nın gelişmelerini örnek alarak modernleşmeyi hedefleyen amaç eşleşmektedir.
Verilen tanımlardan yola çıkıldığında; Osmanlıcılık, eşitlikçi vatandaşlık politikasıyla; İslamcılık, halifelik etrafında Müslüman birliğiyle; Türkçülük, Türk topluluklarının birliğiyle; Batıcılık ise Batı'nın gelişmelerini benimseyerek modernleşmeyle doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlıcılık tanımı belirlenmelidir.
Bu akım, din ve ırk farkı gözetmeksizin tüm tebaayı eşit kabul eden ortak vatandaşlık hedefine dayanır.
Osmanlıcılık, Fransız İhtilali'nin milliyetçilik etkisine karşı tüm toplulukları bir arada tutmayı amaçlar.
2
İslamcılık tanımı belirlenmelidir.
Tüm Müslümanların halife etrafında toplanması hedeflenir.
İslamcılık, Müslüman toplulukların bağlılığını artırarak imparatorluğu korumaya çalışır.
3
Türkçülük tanımı belirlenmelidir.
Türk topluluklarının kültürel ve siyasi birliğini kurma amacına yöneliktir.
Türkçülük, kaybedilen topraklardan sonra geriye kalan ana unsuru milli bilinçle birleştirmeyi esas alır.
4
Batıcılık tanımı belirlenmelidir.
Batı'nın bilim, teknik ve kurumlarının örnek alınmasını içerir.
Batıcılık, çağdaşlaşma yoluyla devletin geri kalmışlığını aşmayı hedefler.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'ni Kurtarma Çabaları ve Fikir Akımları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 816Soru →

Edebî akımlar üzerine hazırlanan bir çalışmada şu tespitlere yer verilmiştir:

* Şiirde dış dünyaya ait gözlemler, nesnel ve betimleyici bir yaklaşımla, adeta bir tablonun kelimelerle çizilmesi gibi yansıtıl��r. Ölçü, kafiye ve ses uyumu gibi biçimsel unsurlarla estetik kusursuzluk aranır.
* Şiir, anlaşılmak için değil hissedilmek içindir. Dış dünya, şairin ruhundaki yansımalarıyla, loş ve kapalı bir anlatımla, musikinin ön planda olduğu bir dille hissettirilir.

Bu tespitlerde ele alınan edebî akımlar ve Türk edebiyatındaki temsilcileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlk tespitte açıklanan edebî akım sembolizmdir ve bu akımın Türk edebiyatındaki en önemli temsilcileri arasında Tevfik Fikret ile Yahya Kemal yer alır.

Cevap

İlk tespitte açıklanan edebî akımın sembolizm olduğunu ve bu akımın temsilcileri arasında Tevfik Fikret ile Yahya Kemal'in yer aldığını belirten ifade yanlıştır.
İlk tespitte anlatılan nesnel tasvircilik ve biçim kusursuzluğu arayışı parnasizm akımının; ikinci tespitte anlatılan anlam kapalılığı ve müzikalite ise sembolizm akımının özellikleridir. Tevfik Fikret ve Yahya Kemal Beyatlı Türk edebiyatında parnasizmin önde gelen temsilcileridir. Bu nedenle, ilk tespiti sembolizm olarak adlandırıp bu iki şairi sembolizmin temsilcisi olarak gösteren ifade söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada verilen tespitlerin hangi edebî akımlara ait olduğunu belirleyin.
Birinci tespitte geçen 'tablo gibi yansıtma, betimleyicilik ve biçimsel kusursuzluk' özellikleri şiirde realizm olan parnasizmi; ikinci tespitte geçen 'hissedilme, anlam kapalılığı ve musiki' özellikleri ise sembolizmi işaret etmektedir.
Parnasizm nesnel betimlemeye ve kusursuz form yapısına önem verirken sembolizm şiirde öznelliği, kapalı anlatımı ve müzikaliteyi savunur.
2
Akımların Türk edebiyatındaki temsilcilerini göz önünde bulundurarak seçeneklerdeki eşleştirmeleri kontrol edin.
Tevfik Fikret ve Yahya Kemal parnasizm akımından etkilenen şairlerdir. Dolayısıyla ilk tespitteki akımı sembolizm olarak tanımlayan ve bu iki şairi sembolizmin temsilcisi olarak gösteren yargı yanlıştır ve söylenemez.
Sanatçıların ve edebî akımların estetik ilkelerinin doğru eşleştirilmesi sorunun çözümünü sağlar.

Anahtar Kavram

Parnasizm ve Sembolizm akımlarının temel ilkeleri ile Türk edebiyatındaki başlıca temsilcileri
Soru 817Soru →

Cumhuriyet Dönemi toplumcu gerçekçi Türk romanında "eşkıyalık" teması farklı bakış açılarıyla ele alınmıştır. Kimi yazarlar eşkıyayı halkın sömürüye karşı direnişinin, ağalık düzenine başkaldırısının sembolü olarak romantik bir duyarl��lıkla yüceltirken; kimi yazarlar ise eşkıyalığı feodal yapının sömürü çarkını besleyen, ağaların çıkarlarına hizmet eden ve köylüyü daha da ezen gerici bir kurum olarak ele alıp bu miti yıkmaya çalışmıştır.

Buna göre parçada sözü edilen ikinci bakış açısıyla yazılan ve Anadolu'daki eşkıyalık olgusunun "halk kahramanlığı" efsanesini söküme uğratarak sömürü düzeninin bir parçası olduğunu ortaya koyan eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rahmet Yolları Kesti - Kemal Tahir

Cevap

Rahmet Yolları Kesti - Kemal Tahir
Doğru cevap, Kemal Tahir tarafından yazılan "Rahmet Yolları Kesti" romanıdır. Yazar bu eserinde, Anadolu insanının zihnindeki efsanevi eşkıyalık (efelik) algısını yıkarak eşkıyanın aslında zenginlerin ve ağaların çıkarlarına alet olan, halkı korumak bir yana sömürü düzenini pekiştiren gerici bir unsur olduğunu savunur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada verilen iki farklı "eşkıyalık" yaklaşımını ayırt etmek.
Birinci yaklaşımın eşkıyayı yücelten romantik bir bakış açısı, ikinci yaklaşımın ise eşkıyalığı feodal düzene hizmet eden gerici bir araç olarak gören eleştirel ve mit kırıcı bir bakış açısı olduğu saptanır.
Soruda istenen eserin hangi tematik çizgide yazıldığını doğru tespit etmek için bu analiz gereklidir.
2
Seçeneklerdeki eserlerin eşkıyalık olgusuna yaklaşımını edebiyat tarihi bilgisiyle karşılaştırmak.
Yaşar Kemal'in eşkıyayı yücelten yaklaşımına karşılık, Kemal Tahir'in eşkıyalık efsanesini söküme uğratarak sömürü mekanizmasının bir parçası yaptığını gösteren eserin "Rahmet Yolları Kesti" olduğu belirlenir.
Toplumcu gerçekçi yazarların aynı temaya (eşkıyalık) getirdikleri farklı felsefi ve sanatsal yorumları ayırt ederek doğru sonuca ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi toplumcu gerçekçi romanda eşkıyalık olgusuna yönelik farklı tematik yaklaşımlar ve Kemal Tahir'in eleştirel gerçekçiliği.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 818Soru →

Kök Türk Devleti hükümdarı Bilge Kağan, ülkenin etrafının surlarla çevrilmesini, Budizm ve Taoizm dinlerinin kabul edilmesini Kurultay’a teklif etmiş; ancak Vezir Tonyukuk ve Kurultay üyeleri, Türklerin göçebe yaşam tarzına ve savaşçı yapısına uygun olmadığı gerekçesiyle bu öneriyi reddetmişlerdir.

Bu tarihsel gelişme değerlendirildiğinde, ilk Türk devletlerindeki devlet yönetimi ve egemenlik anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kağanın yönetim yetkilerinin mutlak ve sınırsız olmadığını, kurultay iradesi ve töre kurallarının hükümdarın kararlarını denetleyip sınırlandırabildiğine

Cevap

Kağanın yönetim yetkilerinin mutlak ve sınırsız olmadığını, kurultay iradesi ve töre kurallarının hükümdarın kararlarını denetleyip sınırlandırabildiğine
Verilen tarihsel olayda, Bilge Kağan'ın ülkeyi surlarla çevirme ve bazı dinleri kabul etme önerisi, kurultay ve vezir Tonyukuk tarafından reddedilmiştir. Bu durum, kağanın her istediğini yapamadığını, kararlarının kurultayda tartışılarak töreye ve yaşam tarzına uymadığı gerekçesiyle veto edilebildiğini gösterir. Dolayısıyla ilk Türk devletlerinde hükümdarın yetkileri mutlak ve sınırsız değildir; kurultay ve töre, hükümdarın gücünü sınırlandırma yetkisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki tarihsel gelişmeyi analiz etmek
Bilge Kağan'ın ülkenin savunması (surlarla çevrilmesi) ve inanç sistemi (Budizm ve Taoizm) ile ilgili yaptığı önerilerin Kurultay ve Vezir Tonyukuk tarafından reddedildiği görülür.
Metindeki ana fikri ve olayların gelişimini doğru tespit etmek amacıyla yapılır.
2
İlk Türk devlet yönetimindeki egemenlik unsurları ile eşleştirmek
Bu durum, kağanın mutlak egemenlik sahibi olmadığını, Kurultay'ın sadece bir danışma meclisi olmayıp gerektiğinde karar alıcı ve denetleyici bir işlev üstlendiğini gösterir.
Tarihsel verilerden yola çıkarak devlet teşkilatlanmasındaki güçler dengesini analiz etmek için gereklidir.
3
Çeldiricilerdeki anachronism ve kavram karmaşalarını elemek
Modern parlamenter sistem, laiklik gibi kavramlar bu dönem için geçersiz olduğundan elenir ve mutlakiyetin sınırlılığı vurgulanan seçeneğe ulaşılır.
Tarihsel kavramları kendi döneminin şartlarına göre değerlendirme becerisini ölçmek için yapılır.

Anahtar Kavram

Kurultay'ın karar ve denetim organı olma özelliği ile kağanın yetkilerinin töre çerçevesinde sınırlandırılması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 819Soru →

Aşağıdaki diyalog Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosunun önemli bir eserinden alınmıştır:

VİCDANİ: (...) Ben her zaman kanunlara saygılı davrandım. Haksızlık etmedim, rüşvet almadım, vatan borcumu canla başla ödedim. Ama neden hep ben ezildim, neden hep ben kaybettim?
EFRUZ: Çünkü sen dünyayı sadece sana öğretilen kurallardan ibaret sandın Vicdani! Değişen rüzgârı göremedin. Bak bana; Meşrutiyet geldi hürriyetçi oldum, Mütareke oldu yolumu buldum, yeni devir açıldı en ön safta yer aldım. Hayat vazife yapmakla değil, vaziyeti idare etmekle kazanılır!

Bu diyalogdan hareketle, içeriği ve karakterleri verilen oyun ve bu oyunun yazarı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım - Haldun Taner

Cevap

Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım - Haldun Taner
Doğru cevap, 'Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım - Haldun Taner' seçeneğidir. Çünkü diyalogda geçen Vicdani ve Efruz karakterleri, Haldun Taner'in toplumsal ve siyasal hiciv niteliğindeki bu ünlü oyununun başkişileridir. Eser, dürüst ve kurallara uyan Vicdani ile her devrin adamı olan fırsatçı Efruz'un yaşam öyküleri üzerinden Türkiye'nin yakın tarihini hicveder.

Adım Adım Çözüm

1
Diyalogda yer alan karakter isimlerini ve savundukları hayat felsefelerini tespit etmek.
Oyundaki temel çatışmanın Vicdani (vazifesini körü körüne yapan) ile Efruz (her devrin fırsatçısı) arasında geçtiği belirlenir.
Bu iki karakter Türk tiyatrosunda çok belirgin tipik özelliklere sahiptir.
2
Diyalogdaki tarihsel göndermeleri (Meşrutiyet, Mütareke, yeni devir) inceleyerek eserin zaman dilimini belirlemek.
Eserin Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadarki toplumsal ve siyasal dönüşümleri ele aldığı anlaşılır.
Haldun Taner'in toplumsal yergiyi tarihsel süreçle birleştiren tiyatro anlayışını doğrulamak için bu analiz gereklidir.
3
Belirlenen karakterlerin ve temaların hangi yazara ve esere ait olduğunu saptamak.
Vicdani ve Efruz karakterlerinin başrolünde olduğu, toplumsal değişimleri hicveden bu eserin Haldun Taner'in 'Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım' adlı oyunu olduğu saptanır.
Eser ve yazar eşleştirmesini tamamlayarak doğru seçeneğe ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosunda Haldun Taner'in epik ve kabare tiyatrosu tarzındaki eserleri ve karakter çözümlemeleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 820Soru →
12x=π12x = \pi

olmak üzere,

sin⁡(17x)+cos⁡(5x)cos⁡(x)−sin⁡(x)−tan⁡(8x)⋅cos⁡(7x)cot⁡(2x)⋅cos⁡(5x)\frac{\sin(17x) + \cos(5x)}{\cos(x) - \sin(x)} - \frac{\tan(8x) \cdot \cos(7x)}{\cot(2x) \cdot \cos(5x)}

ifadesinin değeri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: -2

Cevap

-2
İfadedeki açılar 12x=π12x = \pi eşitliği kullanılarak π2\frac{\pi}{2}, π\pi ve 3π2\frac{3\pi}{2} cinsinden yazılır. sin⁡(17x)=sin⁡(3π2−x)=−cos⁡(x)\sin(17x) = \sin\left(\frac{3\pi}{2} - x\right) = -\cos(x) ve cos⁡(5x)=cos⁡(π2−x)=sin⁡(x)\cos(5x) = \cos\left(\frac{\pi}{2} - x\right) = \sin(x) olarak indirgendiğinde birinci kesrin değeri −1-1 olur. Benzer şekilde, tan⁡(8x)=tan⁡(π2+2x)=−cot⁡(2x)\tan(8x) = \tan\left(\frac{\pi}{2} + 2x\right) = -\cot(2x) ve cos⁡(7x)=cos⁡(π−5x)=−cos⁡(5x)\cos(7x) = \cos(\pi - 5x) = -\cos(5x) olarak indirgendiğinde ikinci kesrin değeri 11 olur. Bu değerler yerine yazıldığında −1−1=−2-1 - 1 = -2 sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen 12x=π12x = \pi eşitliğini kullanarak π2\frac{\pi}{2}, π\pi ve 3π2\frac{3\pi}{2} açılarına karşılık gelen xx değerlerini belirleriz.
6x=π26x = \frac{\pi}{2}, 12x=π12x = \pi ve 18x=3π218x = \frac{3\pi}{2} elde edilir.
Trigonometrik ifadelerdeki açıları indirgeme formüllerine uygun biçimde yazabilmek için bu referans açıları kullanılmalıdır.
2
Birinci kesrin payındaki sin⁡(17x)\sin(17x) ve cos⁡(5x)\cos(5x) ifadelerini indirgeme formülleriyle sadeleştiririz.
sin⁡(17x)=sin⁡(18x−x)=sin⁡(3π2−x)=−cos⁡(x)\sin(17x) = \sin(18x - x) = \sin\left(\frac{3\pi}{2} - x\right) = -\cos(x) ve cos⁡(5x)=cos⁡(6x−x)=cos⁡(π2−x)=sin⁡(x)\cos(5x) = \cos(6x - x) = \cos\left(\frac{\pi}{2} - x\right) = \sin(x) bulunur.
Açıları xx cinsinden ifade ederek sadeleştirme yapabilmek için bölgelerine göre işaret belirleme ve isim değiştirme kuralları uygulanır.
3
İkinci kesrin payındaki tan⁡(8x)\tan(8x) ve cos⁡(7x)\cos(7x) ifadelerini indirgeme formülleriyle sadeleştiririz.
tan⁡(8x)=tan⁡(6x+2x)=tan⁡(π2+2x)=−cot⁡(2x)\tan(8x) = \tan(6x + 2x) = \tan\left(\frac{\pi}{2} + 2x\right) = -\cot(2x) ve cos⁡(7x)=cos⁡(12x−5x)=cos⁡(π−5x)=−cos⁡(5x)\cos(7x) = \cos(12x - 5x) = \cos(\pi - 5x) = -\cos(5x) bulunur.
İkinci kesri sadeleştirmek için açıları uygun bölgelere indirgemek gerekir.
4
Elde edilen indirgenmiş ifadeleri orijinal denklemde yerine yazarak sonucu hesaplarız.
Birinci kesir −cos⁡(x)+sin⁡(x)cos⁡(x)−sin⁡(x)=−1\frac{-\cos(x) + \sin(x)}{\cos(x) - \sin(x)} = -1 ve ikinci kesir (−cot⁡(2x))⋅(−cos⁡(5x))cot⁡(2x)⋅cos⁡(5x)=1\frac{(-\cot(2x)) \cdot (-\cos(5x))}{\cot(2x) \cdot \cos(5x)} = 1 olur. İfadenin tamamı ise −1−1=−2-1 - 1 = -2 olarak bulunur.
Tüm sadeleştirmeleri birleştirip nihai sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Trigonometrik oranların referans açılarına göre indirgenirken isim ve işaret değiştirme kuralları.
ÖncekiSayfa 41 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin