Tüm alıştırma soruları

Soru 1741Soru →

Cumhuriyet Dönemi öğretici metinleri alanında kaleme alınmış eserlerin özelliklerini yansıtan aşağıdaki açıklamaları, karşılarında verilen eser isimleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler sırasıyla şu şekildedir: Falih Rıfkı Atay'ın Brezilya seyahatini anlatan eser Deniz Aşırı; Cemil Meriç'in Türk aydınının durumunu sosyolojik açıdan ele alan eseri Bu Ülke; Nurullah Ataç'ın mektup biçimindeki deneme kitabı Okuruma Mektuplar; Şevket Rado'nun radyo sohbetlerini içeren eseri ise Eşref Saat ile eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede: Brezilya seyahatini anlatan Deniz Aşırı eseri Falih Rıfkı Atay ile; Doğu-Batı sentezi ve aydın yabancılaşmasını konu alan Bu Ülke eseri Cemil Meriç ile; mektup tarzındaki denemelerden oluşan Okuruma Mektuplar eseri Nurullah Ataç ile; radyo konuşmalarından derlenen Eşref Saat eseri ise Şevket Rado ile doğru bir biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk açıklamadaki yazar ve seyahat rotası ipucunu değerlendirme.

Falih Rıfkı Atay'ın Brezilya gezisini konu edinen eserin Deniz Aşırı olduğu tespit edilir.

Yazarın Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaptığı seyahatleri anlattığı gezi kitaplarından biri Deniz Aşırı'dır.

2

İkinci açıklamada geçen sosyolojik derinlik ve aydın yabancılaşması temalarını inceleme.

Bu özelliklerin ve tanımın Cemil Meriç'in meşhur eseri Bu Ülke ile örtüştüğü belirlenir.

Bu Ülke, yazarın düşünce dünyasını ve Türk entelektüelinin durumunu en iyi özetleyen deneme/inceleme kitabıdır.

3

Üçüncü açıklamadaki mektup biçimli deneme ve yazar ismine odaklanma.

Nurullah Ataç'ın dil ve sanat meselelerini mektup formunda tartıştığı eserin Okuruma Mektuplar olduğu anlaşılır.

Eserin adı ve türsel niteliği doğrudan bu eşleşmeyi doğrular.

4

Dördüncü açıklamadaki sohbet türü ve radyo sohbeti bağlamını analiz etme.

Şevket Rado'nun sohbet yazılarından oluşan Eşref Saat adlı eserle eşleştiği netleşir.

Eşref Saat, yazarın geniş kitlelere ulaştığı ve tatlı dilli sohbet üslubunu yansıtan en popüler eseridir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Öğretici Metinleri (Gezi yazısı, deneme, sohbet, anı ve yazarlarının eserleri)

Soru 1742Soru →

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı (I. Yeni) temsilcileri ile Garip dışında yeniliği sürdüren şairler, şiir anlayışları ve dil/üslup tercihleriyle birbirinden ayrılırlar. Aşağıda verilen şairleri, şiirlerindeki temel yönelimleri ve biçimsel özellikleri içeren tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şairler ve özellikleri şu şekilde eşleşmektedir: Orhan Veli Kanık sıradan insanı ve şairanelik karşıtlığını içeren tanım ile; Fazıl Hüsnü Dağlarca bağımsız, kozmik ve destansı temaları i��eren tanım ile; Behçet Necatigil ev, aile ve çevre odaklı hüzünlü duyarlılığı içeren tanım ile; Cahit Külebi ise modern halk ozanı duyarlılığını içeren lirik Anadolu tanımı ile eşleşir.

Doğru eşleştirmede Orhan Veli şairanelik karşıtlığı ve ironi ile; Fazıl Hüsnü Dağlarca hiçbir akıma bağlanmadan destansı/kozmik yönelimle; Behçet Necatigil kent insanının yaşamını ev-aile-çevre ekseninde vermesiyle; Cahit Külebi ise Anadolu duyarlılığını modern bir halk ozanı edasıyla lirik tarzda işlemesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sanatçıların edebi eğilimlerinin ve edebi kimliklerinin belirlenmesi.

Orhan Veli Kanık'ın Garip akımının öncüsü olduğu; Fazıl Hüsnü Dağlarca, Behçet Necatigil ve Cahit Külebi'nin ise Cumhuriyet Dönemi'nde Garip dışında yeniliği bağımsız tarzda sürdüren şairler olduğu tespit edilir.

Eşleştirmeyi doğru temellere oturtmak için şairlerin edebi yönelimlerini gruplandırmak gerekir.

2

Tanımlardaki belirleyici anahtar kelimelerin şairlerin poetikaları ile ilişkilendirilmesi.

İroni ve sıradan insan kavramı Orhan Veli'ye; destansı ve kozmik temalar Dağlarca'ya; ev-aile-çevre ekseni Necatigil'ye; lirik modern halk ozanı ifadesi Külebi'ye yönlendirilir.

Her şairin Türk edebiyatındaki özgün tematik ve biçimsel imzaları eşleştirmenin doğrulanmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Garip Akımı (I. Yeni) ile Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şairlerin Poetik ve Tematik Ayrımı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1743Soru →

Aşağıdaki sol sütunda yer alan edebi alıntı ve ilkeleri, sağ sütunda verilen realizm ve natüralizm akımlarına ait kavramsal karşılıklarıyla nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki edebi ifadeler ile sağ sütundaki realizm ve natüralizm kavramları sırasıyla şu şekilde eşleşir: ayna benzetmesi realizmin yansıtma ilkesiyle; laboratuvar ve bilimsel araştırmacı ifadesi natüralizmin deneysel yöntemiyle; kalıt��m ve çevre vurgusu natüralizmin soyaçekim ve determinizm ilkeleriyle; şahsi duyguların elenmesi ise realizmin objektif tasvir anlayışıyla eşleşmektedir.

Sol sütundaki ifadelerin her biri kendi akımının kurucu manifestolarına ve ilkelerine karşılık gelmektedir. Ayna benzetmesi realizmin yansıtma yönünü; laboratuvar analojisi natüralizmin deneysel yapısını; soyaçekim ve çevre etkisi determinizmi; yazarın tarafsızlığı ise pozitivist nesnelliği ifade etmektedir. Eşleştirmeler bu felsefi ve edebi temeller üzerine kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci alıntıdaki ayna metaforunu inceleyiniz.

Bu alıntı Stendhal'e ait olup realizmin hayatı olduğu gibi yansıtma ilkesini anlatır. Dolayısıyla realizmin yansıtma ve tarafsızlık anlayışıyla eşleşir.

Ayna benzetmesi realizmin en temel ve klasikleşmiş edebi düsturlarından biridir.

2

İkinci alıntıdaki laboratuvar ve bilimsel gözlemci kavramlarını değerlendiriniz.

Natüralizmde yazarın bir bilim insanı gibi davranıp toplumu laboratuvar olarak görmesi esastır. Bu ifade natüralizmin deneysel yöntemiyle eşleşir.

Deneysel roman kavramı Emile Zola tarafından ortaya konmuş ve bilimin sanata uygulanmasını savunmuştur.

3

Üçüncü alıntıdaki soyaçekim, kalıtım ve çevre etkilerini analiz ediniz.

İnsanın genetik mirası (soyaçekim) ve yetiştiği çevrenin kaderini belirlediği tezi natüralizmin felsefi temelini oluşturur. Bu ilke natüralizmin soyaçekim ve determinizm ilkeleriyle eşleşir.

Determinizmin insana uyarlanması naturalizmin en ayırt edici özelliğidir.

4

Dördüncü alıntıdaki yazarın kişisel duygularını gizlemesi ve nesnellik vurgusunu inceleyiniz.

Yazarın gözlemlerine kişiselliği karıştırmaması realizmin pozitivist bilime dayalı objektif tasvir ilkesidir. Bu ilke realizmin objektif tasviriyle eşleşir.

Realizmde yazar, romantiklerin aksine kendi iç dünyasını ve duygularını esere yansıtmaktan kaçınır.

Anahtar Kavram

Realizm ve Natüralizm akımlarının temel felsefi, sanatsal ilkeleri ve aralarındaki kavramsal ayrımlar

Soru 1744Soru →

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında modernist ve postmodernist çizgide eser veren yazarlar, romanlarında geleneksel anlatı kalıplarını kırarak özgün anlatım teknikleri ve temalar kullanmışlardır. Buna göre, sol sütunda verilen romanları sağ sütundaki en belirgin açıklayıcı özellikleriyle doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Anayurt Oteli romanı Zebercet karakterini ve bilinç akışı tekniğini barındıran açıklamayla; Gölgesizler romanı gerçek-düş sınırındaki taşra köyünü ve yazma eylemini merkeze alan açıklamayla; Korsan Çıkmazı romanı iki kadının dostluğunu ve kadın duyarlılığını yansıtan açıklamayla; Bir Düğün Gecesi romanı ise bir düğün daveti çevresindeki siyasi-toplumsal tahlili sunan açıklamayla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; yalnızlık ve yabancılaşma temalı Zebercet karakterini içeren açıklama Anayurt Oteli ile, köydeki gizemli kayboluşları ve yazma eylemini konu edinen üstkurmaca açıklama Gölgesizler ile, iki kadının dostluğunu ele alan anlatım Korsan Çıkmazı ile ve bir düğündeki davetlilerin monologlarıyla şekillenen anlatım ise Bir Düğün Gecesi ile eşleştirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Eserlerin yazarlarını ve kurgusal temellerini belirleme

Sol sütundaki eserlerin Yusuf Atılgan (Anayurt Oteli), Hasan Ali Toptaş (Gölgesizler), Nezihe Meriç (Korsan Çıkmazı) ve Adalet Ağaoğlu (Bir Düğün Gecesi) tarafından yazıldığı saptanır.

Eşleştirmeye başlamadan önce eserlerin kime ait olduğunu bilmek özellikleri ayırt etmeyi kolaylaştırır.

2

Karakter ve anlatım tekniği eşleştirmelerini yapma

Zebercet karakteri Anayurt Oteli ile; Meli ve Berna'nın dostluğu Korsan Çıkmazı ile; Ömer, Tezel ve Fitnat gibi karakterlerin düğündeki iç monologları Bir Düğün Gecesi ile; köydeki kayboluş temalı üstkurmaca yapı ise Gölgesizler ile eşleşir.

Karakterler ve anlatı teknikleri eserlerin en ayırt edici özellikleridir.

3

Doğru eşleştirme çiftlerini oluşturma

Anayurt Oteli -> Zebercet odaklı açıklama, Gölgesizler -> Gerçek-düş sınırları ve yazma eylemi odaklı açıklama, Korsan Çıkmazı -> İki kadının dostluğu odaklı açıklama, Bir Düğün Gecesi -> Düğün daveti ve çok sesli anlatım odaklı açıklama şeklinde eşleştirilir.

Tüm eserler belirleyici özellikleriyle doğru şekilde çiftleştirilmiş olur.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Modernist ve Postmodernist Eserlerin İçerik ve Anlatım Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1745Soru →

Aşağıda verilen karasal biyomları, karşılarında yer alan karakteristik iklim ve bitki örtüsü özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Savan Biyomu tropikal uzun boylu otlarla; Tayga Ormanları Biyomu sert karasal iklimdeki iğne yapraklı ormanlarla; Tundra Biyomu donmuş topraklardaki likenlerle; Çöl Biyomu ise kurak bölgelerdeki dikenli bitkilerle eşleşir.

Eşleştirmede, Savan Biyomu tropikal enlemlerdeki uzun boylu otlarla; Tayga Biyomu sert karasal iklimdeki iğne yapraklı ormanlarla; Tundra Biyomu donmuş topraklardaki likenlerle; Çöl Biyomu ise kurak bölgelerdeki kaktüs benzeri dikenli bitkilerle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Savan Biyomunun coğrafi dağılışını ve bitki örtüsü yapısını incelemek.

Savan biyomunun

10^\circ - 20^\circ

enlemlerindeki yazları yağışlı tropikal bölgede uzun ot topluluklarından oluştuğu tespit edilir.

Savan ikliminin temel karakteristiklerini belirlemek için.

2

Tayga Ormanlarının iklim ve ağaç türü ilişkisini analiz etmek.

Tayga biyomunun sert karasal iklim bölgelerinde iğne yapraklı ormanlardan (çam, göknar, ladin) oluştuğu görülür.

İğne yapraklı ormanların dağılışını sert karasal iklimle bağdaştırmak için.

3

Tundra iklimi ve toprak yapısının bitki örtüsü üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Tundra biyomunun yılın büyük kısmında donmuş topraklar üzerinde gelişen liken ve yosunlardan oluştuğu anlaşılır.

Aşırı soğuk kutup altı bölgelerindeki bitki örtüsü sınırlarını belirlemek için.

4

Kuraklık ve yüksek sıcaklık farklarının bitki adaptasyonuna etkisini incelemek.

Çöl biyomunun yıllık yağışın çok az olduğu alanlarda su depolayabilen dikenli bitkilerden oluştuğu belirlenir.

Kurak bölge adaptasyonlarını analiz etmek için.

Anahtar Kavram

Karasal biyomların iklim ve bitki örtüsü özelliklerine göre sınıflandırılması

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1746Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi romanlarını, sağ sütunda yer alan ve bu eserlerin yönelimlerini (millî-dinî zevk ve duyarlılık veya bireyin iç dünyasını esas alan) yansıtan tematik açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İbrahim Efendi Konağı eseri konak hayatının çöküşü ve tasavvufi derinlikle; Hilal Görününce eseri Kırım Türklerinin millî mücadelesiyle; Fahim Bey ve Biz eseri hayalperest bir bireyin yalnızlığıyla; Küçük Dünya eseri ise Nesrin'in iç dünyası ve taşra bunaltısıyla eşleşmektedir.

Yapılan eşleştirmede millî-dinî duyarlılığı ve bireyin iç dünyasını yansıtan dört özgün eser, olay örgüleri ve karakter odaklı tematik tanımlarıyla hatasız biçimde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Eserlerin yazarlarını ve ait oldukları edebi yönelimleri gruplandırın.

İbrahim Efendi Konağı (Samiha Ayverdi) ve Hilal Görününce (Sevinç Çokum) millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan romanlar; Fahim Bey ve Biz (Abdülhak Şinasi Hisar) ile Küçük Dünya (Emine Işınsu) ise bireyin iç dünyasını esas alan romanlardır.

Soruyu doğru çözebilmek için öncelikle eserlerin genel edebi yönelimlerini ve yazarlarını saptamak gerekir.

2

Milli-dini zevk ve duyarlılığı yansıtan eserlerin açıklamalarını analiz edin.

Osmanlı konak hayatının çözülüşü ve tasavvufi derinlik İbrahim Efendi Konağı ile eşleşir. Kırım Türklerinin vatan savunması ve millî kimlik mücadelesi ise Hilal Görününce ile eşleşir.

Yazarların tematik ilgileri ve eserlerin özet bilgileri eşleştirmeyi doğrulamaktadır.

3

Bireyin iç dünyasını esas alan eserleri tahlil edin.

Hayal dünyasında yaşayan Fahim Bey karakteri Fahim Bey ve Biz romanının odak noktasıdır. Nesrin'in Urfa'daki taşra hayatı, evlilik hayal kırıklıkları ve iç dünyası ise Küçük Dünya romanı ile eşleşir.

Roman kahramanlarının isimleri ve psikolojik durumları doğru eseri bulmamızı sağlar.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Romanında Tematik Eğilimler

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1747Soru →

Atatürk ilkeleri, Türk inkılabının temel düşünce yapısını oluşturan ve birbirini tamamlayan dinamik prensiplerdir. Buna göre, sol sütunda verilen tarihî gelişmeleri, sağ sütundaki doğrudan ilişkili oldukları Atatürk ilkeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

1927 Teşvik-i Sanayi Kanunu sonrası yatırımların devlet eliyle yapılması Devletçilik ile, Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması Laiklik ile, ayrıcalık belirten unvan ve lakapların yasaklanması Halkçılık ile, Kabotaj Kanunu'nun kabulü ise Milliyetçilik ilkesiyle eşleşmektedir.

Devletin Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun ardından yatırımları bizzat üstlenmesi Devletçilik; Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılarak din işlerinin devletten ayrılması Laiklik; unvan ve lakapların yasaklanarak eşitliğin getirilmesi Halkçılık; Kabotaj Kanunu ile karasularında millî egemenliğin kurulması ise Milliyetçilik ilkesine dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci gelişmenin analiz edilmesi

Teşvik-i Sanayi Kanunu özel sektörü desteklemeyi hedeflerken, bu kanunun yetersiz kalması üzerine devletin bizzat ekonomik yatırımlara girişmesi anlatılmaktadır. Bu durum karma ekonomik modeli ve doğrudan devlet müdahalesini öngören Devletçilik ilkesiyle eşleşir.

Devletçilik ilkesi, özel teşebbüsün yetersiz kaldığı durumlarda devletin ekonomik kalkınmayı doğrudan üstlenmesini ifade eder.

2

İkinci gelişmenin analiz edilmesi

Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılarak devlet işleri ile din işlerinin ayrılması, kurumların rasyonel esaslara oturtulması belirtilmektedir. Bu durum din ve dünya işlerinin birbirinden ayrılmasını savunan Laiklik ilkesiyle eşleşir.

Laiklik ilkesi, devlet düzeninin ve hukuk kurallarının akla, bilime dayanmasını ve dinî otoritelerden bağımsız olmasını savunur.

3

Üçüncü gelişmenin analiz edilmesi

Toplumsal eşitliği sağlamak amacıyla ayrıcalıklı unvanların (ağa, paşa vb.) kaldırılması ifade edilmektedir. Bu durum kanun önünde eşitliği, sınıf ayrımının reddini ve sosyal adaleti amaçlayan Halkçılık ilkesiyle eşleşir.

Halkçılık ilkesi, hiçbir kişiye, aileye veya sınıfa imtiyaz tanınmamasını ve tüm vatandaşların eşit kabul edilmesini temel alır.

4

Dördüncü gelişmenin analiz edilmesi

Kabotaj Kanunu ile Türk denizlerinde ticaret hakkının yabancılardan alınarak yalnızca Türk gemilerine tanınması yani millîleştirilmesi anlatılmaktadır. Bu durum millî egemenlik ve millî çıkar odaklı olan Milliyetçilik ilkesiyle eşleşir.

Milliyetçilik ilkesi, ulusal çıkarların korunmasını, bağımsızlığı ve ekonomik alanda da millî egemenliğin kurulmasını öngörür.

Anahtar Kavram

Atatürk İlkelerinin kavramsal özellikleri ve inkılaplarla ilişkisi

Soru 1748Soru →

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki siyasi inkılaplar ile bu inkılapların doğrudan ortaya çıkardığı siyasi ve demokratik sonuçları en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Saltanatın kaldırılması - Lozan'da iki başlılığın önlenmesi ve TBMM'nin tek temsilci olması; Cumhuriyetin ilanı - Kabine sistemine geçilerek hükümet bunalımının çözülmesi; Halifeliğin kaldırılması - Laikleşmenin hızlanması ve eski rejime dönüş umutlarının son bulması; Kadınlara siyasi hakların verilmesi - Seçmen kitlesinin genişletilmesi ve ulusal iradede tam temsiliyetin sağlanması.

Siyasi inkılaplar kronolojik ve mantıksal bir sırayla birbirini tamamlamıştır. Saltanatın kaldırılmasıyla Lozan'daki iki başlılık önlenmiş ve TBMM tek meşru güç olmuştur. Cumhuriyetin ilanıyla hükümet bunalımı çözülmüş ve kabine sistemine geçilmiştir. Halifeliğin kaldırılmasıyla laikleşme hızlanmış ve eski rejime dönüş umutları bitmiştir. Kadınlara siyasi haklar verilmesiyle de seçmen kitlesi genişletilerek ulusal irade tam olarak meclise yansıtılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Saltanatın kaldırılmasının tarihsel ve diplomatik sonuçlarını analiz etmek.

1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasının Lozan öncesinde İstanbul Hük��meti ile TBMM arasındaki iki başlılığı önlediği ve ulusal egemenliğin önündeki saltanat engelini kaldırdığı belirlenir.

Saltanatın kaldırılması doğrudan ulusal egemenlik yolunda atılmış ilk büyük adımdır.

2

Cumhuriyetin ilanının getirdiği hükümet sistemi değişikliğini ve siyasi krizi incelemek.

29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilanı ile meclis hükümeti sisteminin yol açtığı yürütme krizinin kabine sistemine geçilerek aşıldığı tespit edilir.

Cumhuriyetin ilanı devletin adını koymuş ve hükümet bunalımını çözmüştür.

3

Halifeliğin kaldırılmasının laikleşme ve rejim güvenliği üzerindeki etkilerini değerlendirmek.

3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılmasıyla laik devlet yapısının güçlendiği ve eski monarşik düzene dönüş yollarının kapatıldığı görülür.

Halifelik eski rejimin sembolü olduğundan kaldırılması laik cumhuriyeti güvence altına almıştır.

4

Kadınlara tanınan siyasi hakların temsili demokrasi açısından önemini saptamak.

1930-1934 yılları arasında kadınlara verilen hakların ulusal iradenin meclise eksiksiz yansımasını sağladığı anlaşılır.

Nüfusun yarısını oluşturan kadınların siyasi haklar elde etmesi demokratik temsilde eşitliği tamamlar.

Anahtar Kavram

Atatürk Dönemi siyasi inkılaplarının neden-sonuç ilişkileri, demokratikleşme ve devlet teşkilatlanmasındaki rolleri.

Soru 1749Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen edebî tavırları ve yazar yaklaşımlarını, sağ sütundaki akım ve temsilci özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şair Evlenmesi'ndeki akılcı töre eleştirisi Şinasi'nin klasisizm anlayışıyla; İntibah'taki coşkun tasvirler Namık Kemal'in romantizm anlayışıyla; Cimri oyunundaki evrensel cimri tipi Molière'in klasisizm komedya anlayışıyla; Hernani ve Cromwell ile klasik kuralların yıkılması ise Victor Hugo'nun romantizm dram anlayışıyla eşleşir.

Şair Evlenmesi'nde Şinasi akıl ve mantık çerçevesinde töre eleştirisi yaparak klasik bir tavır sergiler; İntibah'ta Namık Kemal yazarın kişiliğini gizlemeyerek ve coşkulu tasvirler yaparak romantik bir tutum takınır; Cimri'de Molière insan doğasının değişmez zaafını evrensel tip üzerinden klasik kurallarla işler; Hernani oyununda ise Victor Hugo romantizmin kural tanımaz yapısını dram türüyle ortaya koyar.

Adım Adım Çözüm

1

Eserlerin yazarlarını ve bu yazarların bağlı olduğu edebî akımları belirleme

Şair Evlenmesi Şinasi (Klasisizm), İntibah Namık Kemal (Romantizm), Cimri Molière (Klasisizm), Hernani Victor Hugo (Romantizm) olarak tespit edilir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için öncelikle eser-sanatçı ve akım ilişkisinin kurulması gerekir.

2

Metinlerdeki edebî tavır açıklamaları ile yazar ve akım özelliklerini karşılaştırma

Şair Evlenmesi'ndeki akılcılık Şinasi ile; İntibah'taki duygusallık Namık Kemal ile; Cimri'deki evrensel insan doğası Molière ile; Hernani'deki kuralsızlık ise Victor Hugo ile eşleşir.

Her eserin temsil ettiği akımın anahtar kelimeleri (akıl/sağduyu, duygu/coşku, evrensel tip, kuralsızlık/dram) üzerinden nihai eşleştirme tamamlanır.

Anahtar Kavram

Klasisizm ve Romantizm akımlarının temel felsefeleri, kuralları ve bu akımların Türk ve dünya edebiyatındaki temsilcileri ile eserlerinin eşleştirilmesi.

Soru 1750Soru →

Doğal kaynaklar; doğada bulunan, oluşumunda insanın doğrudan etkisinin olmadığı ve ekonomik faaliyetlerde hammadde ya da enerji kaynağı olarak kullanılan unsurlardır. Buna göre, aşağıdaki sol sütunda verilen açıklamaların sağ sütundaki doğal kaynak örnekleriyle doğru eşleştirilmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki açıklamalar ile sağ sütundaki kaynaklar sırasıyla şu şekilde eşleşmelidir: Birinci açıklama taş kömürüyle, ikinci açıklama jeotermal kaynaklarla, üçüncü açıklama rüzgâr ve güneş enerjisiyle, dördüncü açıklama ise toprak ve orman örtüsüyle eşleşmelidir.

Doğal kaynakların sınıflandırılması ve ekonomik yansımaları göz önüne alındığında; taş kömürünün Sanayi Devrimi ile demir-çelik sanayisinde demiri eritmek için kullanılan sınırlı rezervli (tükenebilir) bir kaynak olması; jeotermal kaynakların yer altı sıcak sularından elde edilen ve beslendiği sürece yenilenebilen bir kaynak olması; rüzgâr ve güneş enerjisinin tükenmeyen daimi kaynaklar olması; toprak ve bitki örtüsünün ise beşerî tahribat olmadığı sürece kendini yenileyebilen tarımsal ve sanayi hammaddesi olması doğru eşleştirmeleri oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci açıklamada yer alan 'Sanayi Devrimi ile demirin eritilmesinde kullanılan tükenebilir kaynak' ifadesini analiz etmek.

Bu ifadenin yüksek kalori değeriyle demir-çelik sanayisinde kullanılan taş kömürüyle eşleştiğini belirlemek.

Taş kömürü Sanayi Devrimi'nin temel enerji kaynağıdır ve tükenebilir özelliktedir.

2

İkinci açıklamada geçen 'yer kabuğunun derinliklerindeki sıcak su ve buhardan elde edilen kaynak' ifadesini değerlendirmek.

Bu kaynağın jeotermal kaynaklar olduğunu tespit etmek.

Jeotermal enerji yeraltındaki sıcak sular ve buhardan elde edilir ve rezervin korunması şartıyla yenilenebilir.

3

Üçüncü açıklamada belirtilen 'rezervi tükenmeyen daimi kaynak' ifadesini incelemek.

Bu grubun rüzgâr ve güneş enerjisi olduğunu bulmak.

Rüzgâr ve güneş gibi kaynaklar doğada sürekli döngü halinde olan ve tükenmeyen daimi kaynaklardır.

4

Dördüncü açıklamada yer alan 'tarımsal üretimin temeli ve ormancılığa hammadde sağlayan yenilenebilir kaynak' ifadesini analiz etmek.

Bu tanımın toprak ve orman örtüsü ile eşleştiğini doğrulamak.

Toprak tarımın, orman ise kereste ve kağıt sanayisinin hammaddesidir ve belirli şartlarda kendilerini yenileyebilirler.

Anahtar Kavram

Doğal kaynakların sınıflandırılması (tükenebilir, daimi, belirli şartlarda yenilenebilen) ve ekonomik faaliyetlerdeki kullanım alanları.

Soru 1751Soru →

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), çok sektörlü ve entegre bir bölgesel kalkınma planıdır. Proje kapsamında ekonomik, sosyal, çevresel ve altyapısal pek çok çalışma eş zamanlı olarak yürütülmektedir.

Aşağıdaki GAP kapsamında gerçekleştirilen faaliyetler ile bu faaliyetlerin doğrudan ilişkili olduğu kalkınma boyutlarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İstihdamın tarım dışı sektörlere yönlendirilmesi ekonomik yapının sektörel çeşitliliğiyle; barajlardan enerji elde edilmesi enerji üretimi ve kaynak yönetimiyle; Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (CATOM) sosyal hizmetler ve toplumsal gelişimle; sulu tarım ile ürün çeşidinin artması ise tarımsal altyapı ve ürün deseninin değişimiyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede istihdamın tarım dışına kaydırılması ekonomik yapının çeşitliliğiyle; barajlardan enerji elde edilmesi enerji üretimi ve kaynak yönetimiyle; CATOM merkezleri sosyal hizmetler ve toplumsal gelişimle; sulu tarım ile ürün çeşitliliğinin artması ise tarımsal altyapı ve ürün deseninin değişimiyle örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk ifadedeki sanayi ve hizmet sektörlerinde istihdamı artırma hedefinin incelenmesi

Tarıma bağımlılığı azaltarak sektörel çeşitlilik sağlamayı amaçladığından 'Ekonomik Yapının Sektörel Çeşitliliği' boyutuyla eşleşir.

Ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesi istihdam alanlarının genişlemesiyle doğrudan bağlantılıdır.

2

İkinci ifadedeki barajlar ve HES'ler vasıtasıyla elektrik üretimi hedefinin incelenmesi

Elektrik üretimi altyapısal bir faaliyet olduğundan 'Enerji Üretimi ve Kaynak Yönetimi' boyutuyla eşleşir.

Su kaynaklarının enerji potansiyeline dönüştürülmesi projenin en temel fiziki altyapı hedeflerindendir.

3

Üçüncü ifadedeki Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (CATOM) faaliyetlerinin incelenmesi

Kadınların eğitimi ve toplumsal hayata entegrasyonu hedeflendiğinden 'Sosyal Hizmetler ve Toplumsal Gelişim' boyutuyla eşleşir.

CATOM'lar bölgesel kalkınmanın beşeri ve toplumsal boyutunu güçlendirmeyi amaçlar.

4

Dördüncü ifadedeki sulu tarım, nadasın azaltılması ve pamuk/mısır üretimi hedefinin incelenmesi

Doğrudan toprak kullanımı ve tarım desenindeki değişim ile ilgili olduğundan 'Tarımsal Altyapı ve Ürün Deseninin Değişimi' boyutuyla eşleşir.

Sulama projeleri bölgedeki geleneksel tarım yöntemlerini ve yetiştirilen ürünleri kökten değiştirmiştir.

Anahtar Kavram

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Kapsamındaki Faaliyetler ve Kalkınma Boyutları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1752Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl divan şairlerini, sağ sütundaki belirleyici edebi özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ahmet Paşa, Fatih Sultan Mehmet'e sunduğu 'Kerem' kasidesiyle; Necati, Türkçenin şiir dili olmasına katkıları ve 'Döne döne' gazeliyle; Ruh-i Bağdadi, toplumsal hiciv örneği olan 'Terkib-i Bend'iyle; Zati ise genç şairleri yetiştirdiği dükkanı ve 'Şem ü Pervane' mesnevisiyle eşleşir.

Sol sütundaki şairler ile sağ sütundaki ayırt edici edebi bilgiler tam olarak uyuşmaktadır. Ahmet Paşa 'Kerem' kasidesiyle padişahın affına sığınmış, Necati şiir dilini atasözleriyle zenginleştirmiş, Ruh-i Bağdadi toplumsal eleştirel tarzıyla öne çıkmış, Zati ise ünlü dükkanında genç şairleri yetiştirerek edebiyat tarihine geçmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Şairlerin yaşadıkları yüzyıllar ve en bilinen edebi yönleri belirlenir.

Ahmet Paşa (15. yy - Kerem Kasidesi), Necati (15. yy - atasözleri ve Döne Döne gazeli), Ruh-i Bağdadi (16. yy - Terkib-i Bend), Zati (16. yy - Şem ü Pervane ve dükkanı) olarak tespit edilir.

Şairlerin edebiyat tarihindeki temel niteliklerini saptamak için.

2

Tespit edilen özellikler ile sol sütundaki şairler eşleştirilir.

Ahmet Paşa ile birinci açıklama, Necati ile ikinci açıklama, Ruh-i Bağdadi ile üçüncü açıklama, Zati ile dördüncü açıklama eşleşir.

Eşleştirme tablosunu eksiksiz tamamlamak için.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairlerinin Hayatları ve Eserleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1753Soru →

Doğal kaynaklar; oluşum süreleri, yenilenebilirlik durumları ve ekonomik faaliyetlerdeki kullanım biçimlerine göre sınıflandırılmaktadır. Buna göre, aşağıda sol sütunda verilen doğal kaynaklar ile sağ sütundaki ekonomik ve sınıflandırma özellikleri doğru şekilde eşleştirildiğinde hangi çiftler elde edilir?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dalga ve Gelgit ile okyanus kıyısındaki tükenmeyen elektrik potansiyeli; Doğal Gaz ile karbon salınımı düşük olan fosil kaynak; Jeotermal Enerji ile yer ısısı kökenli ve belirli şartlarda yenilenebilen kaynak; Demir ile sanayi girdisi olan geri dönüştürülebilir maden eşleşmektedir.

Eşleştirmede her doğal kaynak kendi yenilenebilirlik durumuna ve ekonomik kullanım özelliğine göre doğru tanımla eşleşmiştir: Dalga ve gelgit daimi tükenmeyen enerji kaynağıdır; doğal gaz karbon salınımı görece az olan tükenen fosil kaynaktır; jeotermal enerji reenjeksiyon ile sürdürülebilir kılınabilen belirli şartlarda yenilenebilir kaynaktır; demir ise geri dönüştürülebilir metalik madendir.

Adım Adım Çözüm

1

Dalga ve gelgit kaynağının özelliklerini inceleme

Bu kaynağın kökeni deniz/okyanus yüzeyindeki su hareketleridir. Çevre kirliliği yaratmaz ve daimi (tükenmeyen) gruptadır. Dolayısıyla birinci tanım ile eşleşir.

Kaynağın oluşum kökenini ve yenilenebilirlik türünü belirlemek.

2

Doğal gazın özelliklerini analiz etme

Doğal gaz bir fosil yakıttır ve rezervi tükenebilir. Ancak petrol ve kömüre kıyasla çevreye saldığı sera gazı oranı daha düşüktür. İkinci tanım ile eşleşir.

Fosil kaynaklar arasındaki farkı ve ekonomik verimliliği saptamak.

3

Jeotermal enerjinin özelliklerini belirleme

Jeotermal enerji, magma kaynaklı yer ısısı ile ilgilidir. Suların yer altına geri verilmesiyle (reenjeksiyon) döngü korunabilir, bu yüzden belirli şartlarda yenilenebilir. Üçüncü tanım ile eşleşir.

Tektonik bölgelerdeki enerji kaynaklarının sürdürülebilirlik şartlarını tespit etmek.

4

Demirin sanayi ve ekonomi ilişkisini değerlendirme

Demir, makine ve inşaat sanayisinin ana madenidir. Tükenebilen bir kaynak olmasına rağmen geri dönüşüm (hurda) yoluyla döngüsel ekonomiye katılır. Dördüncü tanım ile eşleşir.

Metalik madenlerin sanayideki önemini ve geri dönüştürülebilirlik durumunu açıklamak.

Anahtar Kavram

Doğal kaynakların yenilenebilirlik durumlarına ve ekonomik kullanım alanlarına göre sınıflandırılması

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1754Soru →

Uluslararası turizm faaliyetleri; gerçekleştirildiği bölgelerde ekonomik, ekolojik, sosyo-kültürel ve politik alanlarda olumlu ya da olumsuz çeşitli etkilere yol açmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen turizm uygulaması örneklerini sağ sütundaki en uygun küresel etki boyutu ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karayip ada ülkelerindeki gelir sızıntısı ekonomik boyutla; Akdeniz kıyılarındaki su ve ekosistem tahribatı ekolojik boyutla; Uzak Doğu'daki geleneksel ögelerin şovlara dönüşmesi sosyo-kültürel boyutla; komşu ülkeler arasındaki turizm yakınlaşması ise politik boyutla eşleşmektedir.

Karayip ada ülkelerindeki turizm gelirlerinin dışa aktarılması ekonomik sızıntıyı temsil eder. Akdeniz kıyılarında doğal kaynakların tüketilmesi doğal çevreye etkiyi (ekolojik) gösterir. Uzak Doğu'da kültürel ögelerin ticarileşmesi sosyo-kültürel etkiyi anlatır. Komşu ülkeler arasındaki turizm odaklı yumuşama ise politik etkiyi yansıtır. Bu nedenle eşleştirmeler sırasıyla bu kavramlarla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Karayip ada ülkelerindeki durumu analiz etmek.

Çok uluslu otel zincirlerinin kazançları yurt dışına transfer etmesi ve turistlerin tüketimi için dışarıdan mal ithal edilmesi durumu turizm coğrafyasında 'ekonomik sızıntı' (leakage) olarak adlandırılır. Bu durum doğrudan ekonomik boyut ile eşleşir.

Turizmin ekonomik etkilerinin her zaman yerel kalkınmaya tam katkı sağlamadığını, gelirlerin dışarı sızabileceğini anlamak amacıyla analiz edilir.

2

Akdeniz kıyı kuşağındaki durumu analiz etmek.

Su kaynaklarının aşırı kullanımı ve kıyı kumul ekosistemlerinin tahribatı, doğal çevreye doğrudan verilen zararları gösterir. Bu durum ekolojik boyut ile eşleşir.

Kitle turizminin doğal çevre üzerindeki baskısını (ekolojik boyut) ayırt edebilmek amacıyla analiz edilir.

3

Uzak Doğu'daki durumu analiz etmek.

Yerel dans ve törenlerin özgünlüğünü yitirip turistler için ticari birer ürüne dönüşmesi 'kültürel metalaşma'dır. Bu durum sosyo-kültürel boyut ile eşleşir.

Turizmin yerel kültürler üzerindeki dönüştürücü ve ticarileştirici etkilerini (sosyo-kültürel boyut) belirlemek amacıyla analiz edilir.

4

Komşu ülkeler arasındaki durumu analiz etmek.

Farklı siyasi rejimlerdeki ülkelerin sınır geçişlerini kolaylaştırması ve turizm yoluyla ön yargıları kırması uluslararası ilişkileri geliştirir. Bu durum politik boyut ile eşleşir.

Turizmin dünya barışı ve diplomatik ilişkiler üzerindeki yapıcı etkisini (politik boyut) kavramak amacıyla analiz edilir.

Anahtar Kavram

Uluslararası turizmin küresel ölçekteki ekonomik, ekolojik, sosyo-kültürel ve politik etki boyutları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1755Soru →

Yeryüzünde biyoçeşitliliğin dağılışı; fiziki faktörler, paleocoğrafya ve beşerî faktörler tarafından şekillendirilmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen biyoçeşitliliği etkileyen örnek durumlar ile sağ sütunda verilen coğrafi faktörleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Toros Dağları'ndaki yamaçlar arası biyoçeşitlilik farkı 'Yer Şekilleri' ile; Bering Boğazı'nın buzul döneminde kara köprüsü olması 'Paleocoğrafya' ile; Süveyş Kanalı'nın açılması sonucu tür göçleri 'Beşerî Faktörler' ile; laterit toprakların yıkanmışlığının türleri belirlemesi 'Toprak Özellikleri' ile eşleşir.

Doğru eşleştirmede: dağ yamaçlarındaki canlı dağılış farklılığı yer şekillerine; Bering Boğazı'nın buzul çağında kara köprüsü olması paleocoğrafyaya; Süveyş Kanalı'nın insan eliyle açılması beşerî faktörlere; laterit toprağın yapısı ise toprak faktörüne karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk durumu inceleme: Toros Dağları'nın kuzey ve güney yamaçlarında nem ve sıcaklığa bağlı biyoçeşitlilik farkı.

Bu durum yükselti ve bakı faktörlerine bağlı olduğundan, 'Yer Şekilleri' fiziki unsuruyla eşleşir.

Yer şekillerinin uzanış doğrultusu ve bakı özellikleri kısa mesafelerde iklim koşullarını değiştirerek biyoçeşitliliği etkiler.

2

İkinci durumu inceleme: Pleistosen buzul döneminde Bering Boğazı'nın kara haline gelip canlı göçüne imkan tanıması.

Bu durum geçmiş jeolojik dönemlerdeki iklimsel ve deniz seviyesi değişimlerini gösterdiği için 'Paleocoğrafya' ile eşleşir.

Kıtaların kayması ve jeolojik dönemlerdeki büyük iklim değişimleri paleocoğrafya başlığı altında incelenir.

3

Üçüncü durumu inceleme: Süveyş Kanalı'nın açılması ve Kızıldeniz'den Akdeniz'e tür göçleri.

Kanal açılması insan yapımı bir faaliyet olduğundan, 'Beşerî Faktörler' ile eşleşir.

İnsanların su yolları açması veya barajlar inşa etmesi biyoçeşitliliği etkileyen en önemli beşerî faktörlerdendir.

4

Dördüncü durumu inceleme: Laterit toprakların yıkanmışlığına bağlı olarak adapte olan canlıların yaygınlaşması.

Bu durum toprağın fiziksel ve kimyasal yapısıyla ilişkili olduğu için 'Toprak Özellikleri' fiziki faktörüyle eşleşir.

Toprağın sıkılığı, mineralleri, pH değeri gibi özellikleri doğrudan üzerinde yaşayan flora ve faunayı kontrol eder.

Anahtar Kavram

Biyoçeşitliliği etkileyen fiziki (yer şekilleri, toprak) ve beşerî faktörler ile paleocoğrafyanın (jeolojik geçmişteki iklim/kıta hareketleri) örnek olaylar üzerinden ayırt edilmesi.

Soru 1756Soru →

Soğuk Savaş Dönemi'nde kurulan Doğu ve Batı bloklarının örgütsel yapıları ile Türkiye'nin bu süreçte dış politikada dahil olduğu veya öncülük ettiği bölgesel güvenlik ittifaklarının özellikleri tarihsel süreç içinde büyük bir önem taşımaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen uluslararası oluşum/belgeler ile sağ sütundaki açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Truman Doktrini - Türkiye ve Yunanistan'a yönelik ABD askeri/ekonomik yardım belgesi; Kominform - Doğu Bloku siyasi/ideolojik eş güdüm örgütü ve Yugoslavya'nın ihracı; Balkan Paktı (1953) - Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasındaki kısa ömürlü bölgesel pakt; Bağdat Paktı - Irak'ın çekilmesiyle Ankara'ya taşınan ve CENTO adını alan Orta Doğu güvenlik örgütü.

Doğru eşleştirmeler yapıldığında; Truman Doktrini, Türkiye ve Yunanistan'a yönelik askeri-ekonomik yardımı başlatan ABD belgesiyle; Kominform, Marshall Planı'na karşı kurulan siyasi koordinasyon örgütü ve Yugoslavya'nın ihracıyla; Balkan Paktı (1953), Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasındaki kısa ömürlü ittifakla; Bağdat Paktı ise Irak'ın ayrılmasıyla CENTO adını alan Orta Doğu güvenlik örgütüyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki 'Truman Doktrini' terimini inceleyerek amacını belirlemek.

Truman Doktrini'nin, Akdeniz ve Boğazlar çevresindeki Sovyet baskısına karşı Türkiye ve Yunanistan'a yapılacak askeri/ekonomik yardımları kapsadığı tespit edilir ve bu açıklama sağ sütundaki ilgili maddeyle eşleştirilir.

Çevreleme politikasının ilk resmi belgesi olan Truman Doktrini doğrudan Türkiye ve Yunanistan odaklıdır.

2

Sol sütundaki 'Kominform' örgütünün işlevini ve Doğu Bloku içindeki konumunu analiz etmek.

Kominform'un Doğu Bloku komünist partileri arasında siyasi koordinasyon sağladığı ve Yugoslavya'nın bu bürodan ihraç edildiği bilgisiyle sağ sütundaki birinci açıklama eşleştirilir.

Kominform, Sovyet ideolojik liderliğini pekiştirmek amacıyla kurulmuştur ve Yugoslavya'nın ihracı bu örgütün en bilinen tarihsel olayıdır.

3

Sol sütundaki 'Balkan Paktı (1953)' oluşumunun üyelerini ve akıbetini değerlendirmek.

Balkan Paktı'nın Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında imzalandığı, ancak Kıbrıs Sorunu ve Yugoslavya'nın Sovyetler ile yumuşama politikası nedeniyle işlevsiz kaldığı bilgisiyle sağ sütundaki dördüncü açıklama eşleştirilir.

1953 Balkan Paktı, Balkan Antantı (1934) ile karıştırılmamalıdır; Soğuk Savaş dönemi savunma ittifakıdır.

4

Sol sütundaki 'Bağdat Paktı' örgütünün gelişim seyrini ve dönüşümünü incelemek.

Irak'ın pakttan ayrılmasıyla örgütün merkezinin Ankara'ya taşınması ve CENTO adını alması bilgisi doğrultusunda sağ sütundaki ikinci açıklama ile eşleştirme tamamlanır.

Irak'taki 1958 darbesi, Bağdat Paktı'nın yapısını ve adını kökten değiştirerek CENTO'ya dönüştürmüştür.

Anahtar Kavram

Soğuk Savaş Dönemi'nde Doğu-Batı Bloklarının Yapısı ve Türkiye'nin Dış Politika İttifakları

Soru 1757Soru →

Aşağıda biyoçeşitliliğin yeryüzündeki dağılışını etkileyen bazı ekolojik durumlar ve bu durumların ortaya çıkmasında rol oynayan temel faktörler verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki durumlar ile sağ sütundaki temel faktörleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Enlem derecesinin artmasıyla ormanların kuşaklar oluşturması 'İklim Faktörü' ile; yükselti ve eğime bağlı kısa mesafedeki değişimler 'Yer Şekilleri Faktörü' ile; kalsiyum karbonatlı kireç taşı arazilerindeki bitki örtüsü 'Toprak Faktörü' ile; endüstriyel üretim kaynaklı asit yağmurları ise 'Beşerî Faktörler' ile eşleşir.

Güneş ışınlarının geliş açısına bağlı bitki kuşakları iklimle; yükselti ve eğim gibi morfolojik unsurlar yer şekilleriyle; kireç taşı ve toprak geçirgenliği toprak özellikleriyle; sanayi ve çevre kirliliği gibi durumlar ise beşerî faaliyetlerle doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci ifadedeki 'enlem' ve 'güneş ışınlarının geliş açısı' gibi kavramların hangi temel coğrafi unsuru temsil ettiğini belirleyiniz.

Bu kavramlar sıcaklık kuşaklarını ve dolayısıyla iklim faktörünü ifade eder. Bu nedenle ilk ifade İklim Faktörü ile eşleşir.

Sıcaklık ve yağış gibi unsurlar iklimin temel bileşenleridir ve canlı dağılışını enlem derecelerine göre doğrudan sınırlandırırlar.

2

İkinci ifadedeki 'dağlık alanlar', 'yükselti' ve 'eğim' şartlarının biyoçeşitliliğe etkisini analiz ediniz.

Bu özellikler yer şekillerini tanımlar. Bu nedenle ikinci ifade Yer Şekilleri Faktörü ile eşleşir.

Yükselti ve eğim, kısa mesafelerde mikroklimalar yaratarak biyoçeşitliliğin yerel düzeyde zenginleşmesini sağlar.

3

Üçüncü ifadedeki 'kalsiyum karbonat', 'kireç taşı' ve 'su tutma kapasitesi' gibi fizikokimyasal özellikleri değerlendiriniz.

Bu özellikler toprağın ve ana kayanın fiziksel/kimyasal yapısını gösterir. Bu nedenle üçüncü ifade Toprak Faktörü ile eşleşir.

Toprağın mineral içeriği, geçirgenliği ve nemliliği, o toprak üzerinde tutunabilecek bitki türlerini doğrudan belirler.

4

Dördüncü ifadedeki 'endüstriyel üretim' ve 'asit yağmurları' etkisini canlılar açısından yorumlayınız.

Sanayi faaliyetleri insan kökenli olduğundan bu durum beşerî faktörleri temsil eder. Bu nedenle dördüncü ifade Beşerî Faktörler ile eşleşir.

İnsanların sanayi, tarım ve yerleşme gibi faaliyetleri ekosistemlerin doğal dengesini bozarak biyoçeşitliliği doğrudan veya dolaylı olarak etkiler.

Anahtar Kavram

Biyoçeşitliliğin dağılışını etkileyen fiziki ve beşerî faktörlerin sınıflandırılması ve ekolojik etkileri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1758Soru →

Karbon döngüsü sürecinde, karbon elementinin farklı doğal ve beşerî süreçlerle doğadaki küreler (litosfer, atmosfer, hidrosfer ve biyosfer) arasında yer değiştirmesi veya depolanması gerçekleşir. Aşağıda verilen karbon döngüsü süreçlerini, bu süreçlerin karbon dengesi üzerindeki temel etkileriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fotosentez yoluyla glikoz üretilmesi ile atmosferdeki karbondioksitin organik besin yapısına katılarak biyosferde depolanması; fosil yakıtların sanayi ve ulaşımda yakılması ile litosferde milyonlarca yıldır saklanan karbonun beşerî faaliyetlerle atmosfere salınması; deniz canlılarının kabuk ve iskelet oluşturması ile hidrosferdeki çözünmüş karbonun organik faaliyetlerle katılaşarak deniz tabanında birikmesi; kireç taşlarının (kalker) kimyasal olarak ayrışması ile litosferdeki karbonun çözünme yoluyla hidrosfere veya atmosfere serbest bırakılması eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; fotosentezin atmosferdeki karbonu azaltarak biyosferde depoladığı, fosil yakıt yanmasının litosferdeki karbonu atmosfere saldığı, deniz canlılarının kabuk yapımının hidrosferdeki karbonu deniz tabanında depoladığı ve kireç taşlarının çözünmesinin litosferdeki karbonu serbest bıraktığı bilgileri birbiriyle uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1

Fotosentez sürecinin karbon döngüsündeki rolünü belirleme

Fotosentez atmosferden

CO_2

tüketerek bunu glikoz gibi organik bileşiklere dönüştürür. Bu süreç atmosferden biyosfere karbon geçişini temsil eder.

Fotosentezin atmosferdeki karbonu azaltan (depolayan) bir süreç olduğunu kavramak.

2

Fosil yakıt kullanımının etkisini analiz etme

Fosil yakıtlar yeraltında (litosferde) depolanmış karbondur. Yakılmalarıyla bu karbon atmosfere

CO_2

olarak salınır.

Yeraltındaki karbon depolarının yanma yoluyla atmosfere geri kazandırıldığını anlamak.

3

Deniz canlılarının kabuk oluşum sürecini değerlendirme

Deniz canlıları kabuk yapmak için sudaki karbonu kullanır ve öldüklerinde bu kabuklar deniz tabanında (hidrosfer/litosfer sınırı) tortullanır.

Deniz canlılarının kabuk oluşumunun karbonu sudan çekip katılaştıran bir depolama süreci olduğunu belirlemek.

4

Kireç taşlarının ayrışması olayını inceleme

Kireç taşları litosferdeki katı karbondur. Kimyasal çözünme ile karbon hidrosfere veya atmosfere serbest bırakılır.

Kayaç ayrışmasının karbon salınımına yol açan jeolojik bir süreç olduğunu fark etmek.

Anahtar Kavram

Karbon döngüsündeki karbon kaynakları (salınım/üretim) ile karbon yutaklarının (tüketim/depolama) tespiti ve karbonun farklı küreler arasındaki dolaşımı.

Soru 1759Soru →

Türkiye'de yürütülen hayvancılık faaliyetlerinin coğrafi koşulları, uygulanış yöntemleri ve dağılış özelliklerine göre aşağıdaki tanımları ilgili oldukları hayvancılık türleri/yöntemleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci tanım Mera (ekstansif) hayvancılığıyla, ikinci tanım Besi ve ahır (entansif) hayvancılığıyla, üçüncü tanım Kıl keçisi yetiştiriciliğiyle, dördüncü tanım ise Arıcılık faaliyetiyle eşleşmektedir.

Verilen coğrafi ve yöntemsel özellikler incelendiğinde; iklime bağımlı üretim dalgalanması mera hayvancılığıyla, tüketim merkezleri çevresindeki modern kapalı alan üretimi besi ve ahır hayvancılığıyla, Akdeniz'in dağlık bölgelerinde ormana zarar vermesi nedeniyle kontrol altında tutulan tür kıl keçisiyle ve bitki örtüsü çeşitliliğine bağlı gezginci faaliyet arıcılıkla tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kuzeydoğu Anadolu'nun çayırlarına bağlı ve iklim duyarlılığı yüksek geleneksel faaliyetin tespiti.

Bu özelliklerin mera hayvancılığı ile eşleştiği belirlenir.

Mera hayvancılığında hayvanlar açık otlaklarda otlatıldığı için yağış rejimi üretimi doğrudan etkiler.

2

Tüketim merkezleri çevresinde, kapalı alanlarda yürütülen ve iklimden bağımsız modern faaliyetin tespiti.

Bu özelliklerin besi ve ahır hayvancılığı ile eşleştiği belirlenir.

Besi hayvancılığında yapay yemleme ve ahır koşulları nedeniyle doğal çevre faktörlerinin etkisi minimize edilmiştir.

3

Akdeniz'in engebeli arazilerinde ormanlara zarar verdiği için sınırlandırılan türün belirlenmesi.

Bu özelliklerin kıl keçisi yetiştiriciliği ile eşleştiği belirlenir.

Kıl keçileri ormanlık alanlardaki genç ağaç sürgünlerini yiyerek ekosisteme ve ağaçlandırma çalışmalarına zarar verir.

4

Zengin bitki örtüsüne bağımlı, Muğla, Ordu ve Kars gibi yerlerde gezginci yapılan faaliyetin tespiti.

Bu özelliklerin arıcılık ile eşleştiği belirlenir.

Arıcılık doğrudan bitkilerin çiçek açma dönemlerine ve bal veren flora zenginliğine bağlıdır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de hayvancılık faaliyetlerinin coğrafi dağılışını ve verimliliğini etkileyen faktörler

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1760Soru →

I. Dünya Savaşı'nın en kritik safhalarından biri olan Çanakkale Cephesi'nde gerçekleştirilen askeri harekatlar ile bu harekatların temel özellikleri ve stratejik sonuçları aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol tarafta verilen askeri gelişmeleri, sağ tarafta yer alan doğru tarihi açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karanlık Liman Harekâtı kıyıya paralel dökülen engellerle zırhlıların batırılmasını sağlayan deniz harekâtıyla; Conkbayırı Savunması işgal güçlerinin stratejik tepeleri ele geçirmesinin önlendiği kırılma noktasıyla; 18 Mart Boğaz Savaşı deniz yoluyla ulaşma hedefini sonlandıran savunma zaferiyle; Seddülbahir Çıkarması ise Gelibolu Yarımadası'nın en güney ucuna yapılan çıkarma harekâtıyla eşleşir.

Karanlık Liman Harekâtı Boğaz'a mayın döşenmesini, Conkbayırı Savunması Mustafa Kemal'in askeri öngörüsünü, 18 Mart Boğaz Savaşı deniz zaferini, Seddülbahir Çıkarması ise yarımadanın güney ucundaki kara muharebesini ifade ettiği için eşleştirmeler bu doğrultuda yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Karanlık Liman Harekâtı'nın mahiyetini analiz etmek.

Bu harekatın Nusret Mayın Gemisi'nin Boğaz'a döşediği mayınlarla İtilaf zırhlılarını etkisiz hale getirme faaliyeti olduğu belirlenir ve birinci tanım ile eşleştirilir.

Tarihsel kronolojide Nusret'in mayın döşediği mevkii Karanlık Liman olarak adlandırılır.

2

Conkbayırı Savunması'nın askeri liderini ve önemini tespit etmek.

Mustafa Kemal'in askeri öngörüsüyle öne çıktığı Conkbayırı, kara muharebelerindeki kilit savunma noktası olarak ikinci tanım ile eşleştirilir.

Mustafa Kemal'in 'Ben size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum' tarihi emri Conkbayırı civarındaki muharebelerde verilmiştir.

3

18 Mart Boğaz Savaşı'nın sonucunu değerlendirmek.

İtilaf Devletleri'nin deniz yoluyla geçiş umudunu bitiren deniz zaferi olarak üçüncü tanım ile eşleştirilir.

18 Mart zaferinden sonra İtilaf güçleri denizden geçemeyeceklerini anlayıp kara çıkarmasına karar vermişlerdir.

4

Seddülbahir Çıkarması'nın coğrafi yerini ve önemli şahsiyetlerini belirlemek.

Gelibolu Yarımadası'nın güney ucuna yapılan ve Yahya Çavuş'un kahramanlığıyla bilinen çıkarma olarak dördüncü tanım ile eşleştirilir.

Seddülbahir ve Kumkale, kara savaşlarının ilk günü açılan güney cephesini oluşturur.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'ndeki kritik askeri operasyonlar, liderler ve bu gelişmelerin tarihsel nitelikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram