Tüm alıştırma soruları
324 soru
Soru 241Soru →
Aşağıda verilen madde örneklerinin kütlelerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız. (H: 1, He: 4, C: 12, O: 16)
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Maddelerin kütlelerinin büyükten küçüğe doğru sıralanışı I > II > III şeklindedir.
Maddelerin kütleleri hesaplandığında; 05 mol CH4 molekülünün 8 gram, normal koşullarda 112 L He gazının 2 gram ve 32 akb O2 molekülünün ise yalnızca 1 tane O2 molekülü kütlesine (yani NA32 gram) eşit olduğu görülür. Bu durumda kütlelerin büyükten küçüğe doğru doğru sıralanışı I > II > III şeklindedir.
Adım Adım Çözüm
1
Birinci maddenin kütlesini hesaplama
MA(CH4)=12+4×1=16 g/mol'dür. 05 mol CH4 molekülünün kütlesi: m=05 mol×16 g/mol=8 gram olur.
Mol sayısı verilen bileşiğin kütlesini bulmak için.
2
İkinci maddenin kütlesini hesaplama
Normal koşullarda gazların 224 litresi 1 moldu¨r. Buna göre 112 L He gazı: n=224112=05 moldu¨r. MA(He)=4 g/mol oldu��undan kütlesi: m=05 mol×4 g/mol=2 gram olur.
Normal koşullardaki hacmi mole, ardından kütleye çevirmek için.
3
Üçüncü maddenin kütlesini hesaplama
32 akb O2 molekülü, 1 tane O2 molekülüne eşittir. Bu değer gram cinsinden NA32 gram eder ve son derece küçük bir kütledir.
Akb cinsinden verilen değeri gram cinsine dönüştürerek diğer maddelerle kıyaslayabilmek için.
4
Kütleleri karşılaştırıp sıralama
8 gram>2 gram>NA32 gram olduğundan kütle sıralaması I > II > III şeklindedir.
Elde edilen kütle değerlerini büyükten küçüğe sıralamak için.
Anahtar Kavram
Mol, hacim, kütle ve akb birimleri arasındaki ilişkiler ve dönüşümler
Soru 242Soru →
Bir laboratuvarda özdeş kaplarda bulunan aşağıdaki sıvıların belirtilen dış basınç koşullarında kaynamaya başlama sıcaklıkları karşılaştırılacaktır.
Buna göre, bu sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıklarını en düşükten en yükseğe doğru sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sıvıların kaynamaya başlama s��caklıklarının en düşükten en yükseğe doğru sıralanışı: Deniz seviyesinde (1 atm) bulunan saf aseton < Yüksek rakımlı bir dağ zirvesinde (07 atm) bulunan saf su < Deniz seviyesinde (1 atm) bulunan saf su şeklindedir.
Moleküller arası çekim kuvvetleri zayıf olan aseton en düşük sıcaklıkta kaynar. Aynı tür sıvı olan su örneklerinde ise dış basınç azaldıkça kaynama noktası düştüğünden, dağ zirvesindeki (07 atm) su, deniz seviyesindeki (1 atm) suya göre daha düşük sıcaklıkta kaynar.
Adım Adım Çözüm
1
Moleküller arası çekim kuvvetlerinin kaynama noktasına etkisini belirlemek.
Aseton molekülleri arasında dipol-dipol etkileşimleri bulunurken, su molekülleri arasında daha güçlü olan hidrojen bağları etkindir. Bu nedenle aynı dış basınçta (1 atm) saf asetonun kaynama noktası (56∘C), saf suyun kaynama noktasından (100∘C) belirgin şekilde düşüktür.
Moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça sıvının moleküllerini bir arada tutan bağları koparmak zorlaşır ve kaynama noktası yükselir.
2
Dış basıncın aynı sıvının kaynama noktasına etkisini karşılaştırmak.
Dış basınç azaldıkça sıvıların kaynama noktası düşer. Bu nedenle yüksek dağ zirvesindeki (07 atm) saf suyun kaynama noktası (yaklaşık 90∘C), deniz seviyesindeki (1 atm) saf suyun kaynama noktasından (100∘C) daha düşüktür.
Sıvıların kaynaması, buhar basınçlarının dış basınca eşitlendiği sıcaklıkta başlar. Dış basınç düşük olduğunda buhar basıncının bu değere ulaşması daha düşük sıcaklıkta gerçekleşir.
3
Tüm etkenleri birleştirerek nihai sıralamayı yapmak.
Aseton en zayıf etkileşime sahip olduğundan en düşük sıcaklıkta kaynar. Su örnekleri arasında ise dış basıncı düşük olan dağ zirvesindeki su, deniz seviyesindeki suya göre daha düşük sıcaklıkta kaynar. Sıralama: Deniz seviyesinde bulunan saf aseton < Yüksek dağ zirvesindeki saf su < Deniz seviyesindeki saf su şeklinde gerçekleşir.
Hem madde türünün çekim kuvvetleri hem de dış basınç parametreleri bir arada değerlendirilerek kaynama noktaları kıyaslanır.
Anahtar Kavram
Kaynama noktası; sıvının cinsine (moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüne) ve ortamın dış basıncına bağlıdır. Moleküller arası çekim gücü ve dış basınç arttıkça kaynama noktası yükselir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 243Soru →
Aşağıda verilen karbonhidrat moleküllerini, birer moleküllerinin tamamen hidroliz edilmesi sırasında tüketilen su miktarlarına göre en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Karbonhidratlar tamamen hidroliz edildiklerinde harcanan su miktarlarına göre en az olandan en çok olana doğru; fruktoz (0 molekül), sükroz (1 molekül), 10 monomerli oligosakkarit (9 molekül) ve 100 monomerli nişasta (99 molekül) şeklinde sıralanmalıdır.
Doğru sıralama fruktoz (harcanan su: 0), sükroz (harcanan su: 1), 10 monomerli oligosakkarit (harcanan su: 9) ve 100 monomerli nişasta (harcanan su: 99) şeklinde olmalıdır. Bu durum moleküllerin yapısal karmaşıklığı ve içerdikleri glikozit bağı sayısıyla doğrudan ilişkilidir.
Adım Adım Çözüm
1
Monosakkaritlerin hidroliz özelliklerinin belirlenmesi
Fruktoz bir monosakkarittir ve hücre zarından geçebilecek büyüklüktedir. Hidroliz reaksiyonuna girmez, dolayısıyla tüketilen su miktarı 0 olur.
Monosakkaritler karbonhidratların yapı taşlarıdır ve daha küçük şekerlere parçalanamazlar.
2
Disakkaritlerin hidrolizi için gereken suyun hesaplanması
Sükroz bir disakkarittir. Yapısındaki 1 adet glikozit bağının koparılması için hidroliz tepkimesinde 1 molekül su harcanır.
Disakkaritler iki monomerin birleşmesiyle oluşur ve yapılarında yalnızca bir bağ bulundururlar.
3
Oligosakkaritlerin hidrolizi için gereken suyun hesaplanması
10 monomerli düz zincirli oligosakkaritin hidrolizinde 10−1=9 adet glikozit bağı koparılacağından 9 molekül su tüketilir.
Düz zincirli polimer ve oligosakkaritlerde bağ sayısı monomer sayısının bir eksiği (n−1) kuralına göre belirlenir.
4
Polisakkaritlerin hidrolizi için gereken suyun hesaplanması
100 monomerli dallanmamış nişasta molekülünün hidrolizinde 100−1=99 adet glikozit bağı koparılır ve 99 molekül su tüketilir.
Dallanmamış büyük polisakkarit zincirlerinde de bağ sayısı ve tüketilen su miktarı monomer sayısının bir eksiği (n−1) formülüyle hesaplanır.
Anahtar Kavram
Karbonhidratların hidrolizinde harcanan su miktarı, moleküldeki glikozit bağı sayısına eşittir. Monosakkaritler hidroliz edilmezken, düz zincirli kompleks karbonhidratlarda bağ sayısı monomer sayısının bir eksiğidir (n−1).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 244Soru →
Aşağıda farklı konumlarda ve saflık derecelerinde bulunan sıvı örnekleri verilmiştir. Bu sıvı örneklerini, bulundukları ortamlardaki kaynamaya başlama sıcaklıkları en düşükten en yükseğe doğru olacak şekilde sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sıvıların bulundukları koşullardaki kaynamaya başlama sıcaklıklarının en düşükten en yükseğe doğru sıralanışı: Uludağ Zirvesi'nde bulunan saf su < İzmir Kordon'da bulunan saf su < İzmir Kordon'da bulunan kütlece %10'luk yemek tuzu sulu çözeltisi şeklindedir.
Uludağ Zirvesi'nde dış basınç deniz seviyesine göre daha düşük olduğundan, buradaki saf su en düşük sıcaklıkta kaynamaya başlar. İzmir Kordon'daki saf su deniz seviyesinde (1 atm) 100 ∘C'de kaynar. Aynı ortamda bulunan yemek tuzu sulu çözeltisi ise uçucu olmayan bir katı içerdiğinden kaynamaya başlama sıcaklığı 100 ∘C'nin üzerindedir. Bu durum sıralamayı Uludağ'daki saf su < İzmir'deki saf su < İzmir'deki tuzlu su şeklinde yapar.
Adım Adım Çözüm
1
Sıvıların bulundukları ortamların dış basınç de��erlerini ve yükseklik ilişkilerini belirlemek.
İzmir Kordon deniz seviyesinde yer aldıgından dış basınç 1 atm'dir. Uludağ Zirvesi yüksek rakımda yer aldığı için dış basınç daha düşüktür (074 atm).
Yükseklik (rakım) arttıkça açık hava basıncı (dış basınç) azalır.
2
Aynı madde olan saf su örneklerinin (İzmir ve Uludağ) kaynamaya başlama sıcaklıklarını dış basınç farkına göre karşılaştırmak.
Uludağ Zirvesi'ndeki saf suyun kaynama noktası, İzmir Kordon'daki saf suyun kaynama noktasından (100 ∘C) daha düşüktür.
Kaynama noktası dış basınçla doğru orantılıdır; dış basınç azaldıkça kaynama noktası da azalır.
3
Aynı dış basınçtaki (1 atm) saf su ile yemek tuzu sulu çözeltisinin kaynamaya başlama sıcaklıklarını saflık etkisine göre karşılaştırmak.
İzmir Kordon'daki tuzlu su çözeltisinin kaynamaya başlama sıcaklığı, aynı ortamdaki saf suyun kaynama noktasından (100 ∘C) daha yüksektir.
Saf sıvılarda uçucu olmayan bir katı çözündüğünde, tanecikler arası çekim kuvveti artar ve buhar basıncı düşer. Buhar basıncının dış basınca eşitlenmesi için çözeltinin daha yüksek bir sıcaklığa ısıtılması gerekir.
Anahtar Kavram
Sıvıların kaynama noktası dış basınca ve sıvının saflığına (çözünen uçucu olmayan katı miktarına) bağlıdır.
Soru 245Soru →
Sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru gidildikçe basamaklardaki canlı çeşitliliği artar. Buna göre, aşağıda verilen sınıflandırma basamaklarını içerdikleri canlı çeşitliliği miktarına göre en az olandan en fazla olana doğru sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru gidildikçe canlı çeşitliliği artar. Bu nedenle verilen basamaklar çeşitliliği en az olandan en fazla olana doğru sırasıyla; Tür, Aile (Familya), Takım ve Sınıf şeklinde sıralanmalıdır.
Kategoriler küçükten büyüğe (türden aleme) doğru sıralandığında canlı çeşitliliği de bu sırayla artış gösterir. Dolayısıyla en az çeşitliliğe sahip olan tür en başta, en fazla çeşitliliğe sahip olan sınıf ise en sonda yer alır.
Adım Adım Çözüm
1
Verilen sınıflandırma basamaklarının hiyerarşik konumlarını belirleme
Basamaklar küçükten büyüğe do��ru; Tür, Aile (Familya), Takım ve Sınıf şeklinde konumlanır.
Sınıflandırma basamaklarının genel hiyerarşisi küçükten büyüğe: Tür -> Cins -> Aile -> Takım -> Sınıf -> Şube -> Alem şeklindedir.
2
Basamaklardaki canlı çeşitliliği ilişkisini kurma
Kategoriler büyüdükçe (türden aleme gidildikçe) içerdikleri canlı çeşitliliği artar.
Daha üst kategoriler daha fazla sayıda farklı alt grubu ve canlı türünü bir arada barındırır.
3
Kategorileri çeşitliliğe göre sıralama
En az çeşitlilik Tür basamağında, en fazla çeşitlilik ise Sınıf basamağındadır. Sıralama: Tür - Aile (Familya) - Takım - Sınıf şeklindedir.
Kategorilerin kapsam genişliği arttıkça içerdikleri canlı çeşitliliği de buna paralel olarak artış gösterir.
Anahtar Kavram
Sınıflandırma basamaklarında türden aleme doğru gidildikçe canlı çeşitliliği ve birey sayısı artar.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 246Soru →
Sağlıklı bir hayvan hücresinin mitotik evresinde (mitoz bölünme ve sitokinez) gerçekleşen aşağıdaki olayların, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik sırasını düzenleyiniz.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Mitoz bölünme ve sitokinez sürecinde olaylar sırasıyla; profazda kromatin ipliklerin kromozomlara dönüşmesi ve çekirdek zarının erimesi, metafazda kromozomların ekvatoral düzleme dizilmesi, anafazda kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi, telofazda çekirdek zarının yeniden oluşması ve son olarak sitokinezde hücrenin boğumlanması şeklinde gerçekleşir.
Mitoz bölünme ve sitokinez sürecinde olaylar sırasıyla profaz, metafaz, anafaz, telofaz ve sitokinez evrelerine göre gerçekleşir. Bu doğrultuda kromatinlerin yoğunlaşması (profaz), ekvatoral dizilim (metafaz), kromatit ayrılması (anafaz), çekirdek zarı oluşumu (telofaz) ve boğumlanma (sitokinez) sırasıyla gerçekleşmelidir.
Adım Adım Çözüm
1
Karyokinezin (çekirdek bölünmesi) ilk evresi olan profazda gerçekleşen olay belirlenir.
Kromatin ipliklerin yoğunlaşarak kromozomlara dönüşmesi ve çekirdek zarının erimesi ilk sırada yer alır.
Profaz, mitozun başlangıç evresidir.
2
Profazı takip eden metafaz evresindeki olay belirlenir.
Kromozomların hücrenin ekvatoral düzleminde dizilmesi ikinci sırada yer alır.
Kromozomların en net görüldüğü ve merkeze dizildiği evre metafazdır.
3
Metafazdan sonra gelen anafaz evresindeki olay belirlenir.
Kardeş kromatitlerin ayrılması ve zıt kutuplara çekilmesi üçüncü sırada yer alır.
Anafaz evresinde sentromer ayrılması ile kromatitler zıt kutuplara hareket eder.
4
Karyokinezin son evresi olan telofazdaki olay belirlenir.
Çekirdek zarının yeniden oluşması dördüncü sırada yer alır.
Telofaz, profaz evresinde gerçekleşen olayların tersinin gerçekleştiği ve çekirdeğin yeniden yapılandığı evredir.
5
Karyokinez tamamlanırken gerçekleşen sitokinez olayı belirlenir.
Mikrofilamentlerin kasılmasıyla boğumlanmanın gerçekleşmesi son sırada yer alır.
Sitokinez, sitoplazma bölünmesini tamamlayarak iki yeni hücrenin oluşmasını sağlar.
Anahtar Kavram
Mitoz Bölünme Evreleri ve Sitokinez Sıralaması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 247Soru →
Nükleik asitlerin ve onları oluşturan alt birimlerin dehidrasyon sentezi süreçlerinde kurulan her bir kovalent bağa karşılık bir molekül su (H2O) açığa çıkar.
Buna göre, aşağıda belirtilen moleküllerin en basit bileşenlerinden (azotlu organik baz, pentoz şekeri ve inorganik fosfat) dehidrasyon senteziyle üretilmeleri sırasında açığa çıkan su miktarlarının en az olandan en çok olana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sentez sürecinde açığa çıkan su miktarlarının en azdan en çoğa doğru doğru sıralaması: nükleosit, nükleotit, dinükleotit ve trinükleotit şeklindedir.
Verilen moleküller en basit bileşenlerinden itibaren sentezlendiğinde kurulan kovalent bağ sayıları su çıkışını belirler. Nükleositte 1 (glikozit), nükleotitte 2 (1 glikozit + 1 ester), dinükleotitte 5 (2 glikozit + 2 ester + 1 fosfodiester), trinükleotitte ise 8 (3 glikozit + 3 ester + 2 fosfodiester) bağ kurulur. Bu nedenle en az su açığa çıkarandan en çok su açığa çıkarana doğru sıralama nükleosit, nükleotit, dinükleotit ve trinükleotit şeklinde olmalıdır.
Adım Adım Çözüm
1
Nükleosit sentezinde kurulan bağ sayısın�� ve açığa çıkan su miktarını belirlemek.
Nükleosit molekülü, bir azotlu organik baz ile bir pentoz şekerinin glikozit bağıyla birleşmesiyle oluşur. 1 kovalent bağ kurulduğu için 1 molekül H2O açığa çıkar.
Dehidrasyon sentezinde kurulan her kovalent bağa karşılık bir molekül su açığa çıkmaktadır.
2
Nükleotit sentezinde kurulan bağ sayısını ve açığa çıkan su miktarını belirlemek.
Nükleotit molekülü; baz, şeker ve fosfatın birleşmesiyle oluşur. Baz ile şeker arasında 1 glikozit bağı, şeker ile fosfat arasında 1 ester bağı kurulur. Toplam 2 kovalent bağ kurulduğu için 2 molekül H2O açığa çıkar.
Nükleotit sentezi, nükleosite bir fosfat grubu eklenmesini (ester bağı kurulumunu) gerektirir.
3
Dinükleotit sentezinde kurulan bağ sayısını ve açığa çıkan su miktarını belirlemek.
Dinükleotit sentezinde, sıfırdan başlandığında iki adet nükleotit sentezlenir (2 x 2 = 4 su) ve bu iki nükleotit 1 fosfodiester bağıyla birbirine bağlanır (1 su). Toplamda 2 glikozit, 2 ester ve 1 fosfodiester bağı kurulur. Bu da 5 molekül H2O açığa çıkarır.
Dinükleotit yapısında toplam 5 adet kovalent bağ bulunur.
4
Trinükleotit sentezinde kurulan bağ sayısını ve açığa çıkan su miktarını belirlemek.
Trinükleotit sentezinde, sıfırdan başlandığında üç adet nükleotit sentezlenir (3 x 2 = 6 su) ve bu nükleotitler 2 fosfodiester bağıyla birbirine bağlanır (2 su). Toplamda 3 glikozit, 3 ester ve 2 fosfodiester bağı kurulur. Bu da 8 molekül H2O açığa çıkarır.
Trinükleotit yapısında toplam 8 adet kovalent bağ bulunur.
5
Açığa çıkan su miktarlarını karşılaştırarak küçükten büyüğe sıralamak.
Su miktarları sırasıyla: Nükleosit (1) < Nükleotit (2) < Dinükleotit (5) < Trinükleotit (8). Doğru sıralama bu şekilde elde edilir.
Moleküllerin yapısal karmaşıklığı arttıkça sentezleri için gereken kovalent bağ sayısı ve dolayısıyla açığa çıkan su miktarı artar.
Anahtar Kavram
Nükleik asitlerin monomer ve polimer düzeyindeki dehidrasyon sentezi ve kurulan kovalent bağ çeşitleri.
Soru 248Soru →
Ökaryotik bir hücrenin çekirdeğinde yer alan genetik materyalin paketlenme ve organizasyon düzeylerine ait bazı yapılar aşağıda verilmiştir. Bu hücresel yapıları, en küçük (en basit) organizasyon düzeyinden en büyük (en karmaşık) organizasyon düzeyine doğru sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Doğru sıralama DNA çift sarmalı, nükleozom, kromatin iplik ve kromozom şeklinde olmalıdır.
Çekirdekteki kalıtım materyalinin en basit düzeyden en karmaşık düzeye doğru organizasyon sırası: DNA çift sarmalı -> Nükleozom -> Kromatin iplik -> Kromozom şeklindedir. DNA çift sarmalı histon proteinlerine sarılarak nükleozomları oluşturur. Nükleozomların katlanıp bükülmesiyle kromatin iplikler meydana gelir. Kromatin iplikler ise hücre bölünmesi sırasında kısalıp kalınlaşarak en yoğun yapı olan kromozomlara dönüşür.
Adım Adım Çözüm
1
Genetik materyalin en temel kimyasal ve fiziksel birimi olan DNA çift sarmalı belirlenir.
DNA çift sarmalı, yaklaşık 2 nanometre çapıyla en küçük ve en basit yapısal düzeydir.
Kromatin yapının oluşabilmesi için öncelikle çıplak DNA çift zincirinin bulunması gerekir.
2
DNA'nın proteinlerle birleşerek oluşturduğu ilk paketleme birimi olan nükleozom tespit edilir.
Nükleozomlar, histon proteinlerine sarılmış DNA'dan oluşur ve çapları yaklaşık 11 nanometredir.
DNA'nın çekirdeğe sığabilmesi için ilk aşamada histon proteinlerine sarılması gerekir.
3
Nükleozomların daha ileri düzeyde katlanmasıyla oluşan kromatin iplik yapısı belirlenir.
Nükleozom zincirinin helis şeklinde kıvrılmasıyla yaklaşık 30 nanometre çapında kromatin iplikler oluşur.
Hücre bölünmesi dışındaki evrelerde (interfaz) DNA çekirdek içinde kromatin iplikler halinde bulunur.
4
Bölünme sırasında kromatin ipliklerin aşırı katlanarak oluşturduğu en yoğun yapı olan kromozom belirlenir.
Kromatin ipliğin kısalıp kalınlaşmasıyla en üst düzeyde paketlenmiş olan kromozom elde edilir.
Kromozom, genetik materyalin en karmaşık, en yoğun ve en büyük organizasyon düzeyidir.
Anahtar Kavram
Ökaryotik hücrelerde DNA'nın histon proteinleri eşliğinde nükleozom, kromatin iplik ve kromozom düzeylerinde aşamalı olarak paketlenmesi.
Soru 249Soru →
Diploid (2n) kromozomlu bir hayvan hücresinde gerçekleşen mayoz bölünme sürecine ait aşağıdaki olayları, bölünmenin başlangıcından sonuna kadar gerçekleşme sırasına göre (ilkinden sonuncusuna doğru) sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Mayoz bölünme sürecindeki olayların gerçekleşme sırası: Profaz I evresindeki krossing-over'ın tamamlanması, Metafaz I evresindeki homolog kromozom dizilimi, Anafaz I evresindeki homolog kromozom ayrılması, Metafaz II evresindeki tek sıra dizilim ve Anafaz II evresindeki kardeş kromatit ayrılması şeklindedir.
Mayoz bölünme sürecinde sırasıyla Profaz I, Metafaz I, Anafaz I evrelerinden oluşan Mayoz I ve ardından Profaz II, Metafaz II, Anafaz II evrelerinden oluşan Mayoz II gerçekleşir. Krossing-over Profaz I'de gerçekleşirken, homolog kromozom çiftlerinin karşılıklı dizilmesi Metafaz I'de, bu çiftlerin ayrılması Anafaz I'de, haploit kromozomların tek sıra halinde dizilmesi Metafaz II'de ve kardeş kromatitlerin ayrılması Anafaz II'de gerçekleşir.
Adım Adım Çözüm
1
Profaz I evresindeki gen alışverişini tespit etme
Krossing-over olayının tamamlanması birinci sırada gerçekleşir.
Krossing-over, mayozun en erken aşaması olan Mayoz I'in Profaz I evresinde gerçekleşen bir çeşitlilik mekanizmasıdır.
2
Metafaz I evresindeki homolog kromozom çiftlerinin dizilimini tespit etme
Homolog kromozom çiftlerinin karşılıklı dizilmesi ikinci sırada gerçekleşir.
Profaz I evresinden sonra gelen Metafaz I evresinde homolog kromozom çiftleri yan yana değil, karşılıklı çiftler halinde ekvatoral düzleme dizilir.
3
Anafaz I evresindeki homolog kromozom ayrılmasını tespit etme
Homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi üçüncü sırada gerçekleşir.
Metafaz I'den sonra gerçekleşen Anafaz I evresinde, homolog kromozomların rastgele ayrılması (bağımsız dağılım) ile kromozom sayısı yarıya iner.
4
Metafaz II evresindeki kromozom dizilimini tespit etme
Kromozomlerin yan yana tek sıra dizilmesi dördüncü sırada gerçekleşir.
Mayoz I tamamlandıktan sonra başlayan Mayoz II'nin Metafaz II evresinde, haploit kromozomlar ekvatoral düzlemde tek sıra halinde yan yana dizilir.
5
Anafaz II evresindeki kardeş kromatit ayrılmasını tespit etme
Sentromer bölünmesi ve kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi beşinci sırada gerçekleşir.
Metafaz II evresinden sonra gerçekleşen Anafaz II evresinde kardeş kromatitler birbirinden ayrılarak bağımsız tek kromatitli kromozomlar haline gelir.
Anahtar Kavram
Mayoz bölünme evrelerinin sırası ve bu evrelerde gerçekleşen genetik çeşitlilik mekanizmaları (krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı).
Soru 250Soru →
Bir bakterinin ikiye bölünerek (binar bölünme) eşeysiz üreme sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Bakterilerin ikiye bölünme sürecinin doğru sıralaması: halkasal DNA'nın kendini eşlemesi, hücre boyunun uzamasıyla DNA'ların zıt kutuplara çekilmesi, hücre zarı ve duvarının içeri doğru girinti yapması ve son olarak sitoplazma bölünmesiyle iki yeni bakterinin oluşması şeklindedir.
Bakterilerin ikiye bölünerek çoğalması sırasında öncelikle kalıtsal materyal olan halkasal DNA eşlenir. Ardından hücre uzarken DNA'lar zıt yönlere hareket eder. Sitoplazmanın bölünmesi için hücre zarı ve çeperi içeriye doğru girinti yaparak bölünme düzlemini oluşturur. Son olarak sitoplazma tamamen ikiye bölünerek aynı genetik yapıya sahip iki yeni bakteri hücresi meydana gelir.
Adım Adım Çözüm
1
Kalıtsal materyalin eşlenmesi adımını belirleme
Halkasal DNA'nın kendini eşlemesi (replikasyon) ilk adım olarak seçilir.
Hücre bölünmeye başlamadan önce genetik bilgisini kopyalamak zorundadır.
2
Eşlenen DNA'ların zıt kutuplara taşınması adımını belirleme
Hücre boyunun uzamasıyla DNA'ların zıt kutuplara çekilmesi ikinci adım olarak seçilir.
DNA kopyalarının iki yeni hücreye eşit şekilde paylaştırılması için bu ayrılma gerçekleşmelidir.
3
Sitoplazma bölünmesinin başlangıcını belirleme
Hücre zarı ve duvarının içeriye doğru girinti oluşturması üçüncü adım olarak seçilir.
Zıt kutuplara çekilen DNA'lar arasında yeni bir hücre duvarı (septum) ve zar oluşmaya başlar.
4
Bölünmenin tamamlanması adımını belirleme
İki yeni bakteri hücresinin oluşması son adım olarak seçilir.
Sitoplazma bölünmesi (sitokinez) tamamlandığında iki bağımsız bakteri hücresi oluşur.
Anahtar Kavram
Bakterilerde İkiye Bölünme (Binar Bölünme) Mekanizması
Soru 251Soru →
Sağlıklı bir hayvan hücresinde gerçekleşen mayoz bölünme sürecine ait aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik olarak sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Mayoz bölünmedeki olayların kronolojik sırası sırasıyla: kardeş olmayan kromatitler arasında krossing-over gerçekleşmesi, homolog kromozomların ekvatoral düzlemde karşılıklı dizilmesi, haploit çekirdeklerin oluşması, kromozomların tek sıra halinde dizilmesi ve kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi şeklindedir.
Mayoz bölünme sürecinde Mayoz I evreleri (Profaz I, Metafaz I, Anafaz I, Telofaz I) tamamlandıktan sonra Mayoz II evreleri (Profaz II, Metafaz II, Anafaz II, Telofaz II) gerçekleşir. Bu doğrultuda, krossing-over (Profaz I) ilk sırada, homolog kromozomların ekvatoral düzlemde karşılıklı dizilmesi (Metafaz I) ikinci sırada, haploit çekirdeklerin oluşması (Telofaz I) üçüncü sırada, kromozomların tek sıra halinde dizilmesi (Metafaz II) dördüncü sırada ve kardeş kromatitlerin ayrılması (Anafaz II) beşinci sırada gerçekleşir.
Adım Adım Çözüm
1
Bölünme sürecindeki ilk evreye ait olay tespit edilir.
Profaz I evresinde gerçekleşen krossing-over olayı ilk sırada yer alır.
Profaz I, mayoz bölünmenin çekirdek bölünmesindeki ilk evresidir.
2
Mayoz I'in sonraki evreleri belirlenerek sıralama devam ettirilir.
Metafaz I evresindeki homolog kromozomların ekvatoral düzlemde çiftler halinde dizilmesi ikinci sırada, Telofaz I evresindeki haploit iki çekirdeğin oluşumu ise üçüncü sırada yer alır.
Metafaz I ve Telofaz I evreleri Mayoz I sürecine aittir ve sırasıyla Profaz I'den sonra gerçekleşir.
3
Mayoz II evrelerindeki olaylar sıralanır.
Metafaz II evresindeki kromozomların tek sıra halinde dizilmesi dördüncü sırada, Anafaz II evresindeki kardeş kromatitlerin zıt kutuplara çekilmesi ise beşinci sırada yer alır.
Metafaz II ve Anafaz II evreleri Mayoz II sürecine aittir, Mayoz II ise Mayoz I tamamlandıktan sonra başlar.
Anahtar Kavram
Mayoz bölünme evreleri ve olayların gerçekleşme sırası
Soru 252Soru →
Mayoz bölünme sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, bölünme sürecinin başlangıcından sonuna doğru gerçekleşme sırasına göre sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Mayoz bölünme aşamalarının doğru sıralaması sırasıyla; homolog kromozomların tetrat ve sinapsis oluşturması, homolog kromozomların zıt kutuplara çekilerek ayrılması, kardeş kromatitlerin birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilmesi ve son olarak haploit (n) kromozomlu dört yeni hücrenin oluşması şeklindedir.
Mayoz bölünme, Mayoz I ve Mayoz II olmak üzere iki temel aşamadan oluşur. Tetrat ve sinapsis oluşumu Profaz I'de (Mayoz I), homolog kromozom ayrılması Anafaz I'de (Mayoz I), kardeş kromatit ayrılması Anafaz II'de (Mayoz II) gerçekleşir. Tüm bu süreçlerin sonlanmasıyla haploit dört hücre oluşur.
Adım Adım Çözüm
1
Mayoz I'in Profaz I evresindeki olay belirlenir.
Homolog kromozomların yan yana gelmesiyle tetratların oluşması ve sinapsis gerçekleşmesi birinci sıradadır.
Profaz I, mayoz bölünmenin en başındaki evredir.
2
Mayoz I'in sonraki evrelerindeki olay belirlenir.
Homolog kromozomların zıt kutuplara çekilmesi ikinci sıradadır.
Homolog kromozom ayrılması Anafaz I evresinde gerçekleşir ve Profaz I'i takip eder.
3
Mayoz II sürecindeki olay belirlenir.
Kardeş kromatitlerin ayrılması üçüncü sıradadır.
Kardeş kromatitlerin ayrılması Anafaz II evresinde gerçekleşir ve bu evre Mayoz I'den sonra başlar.
4
Bölünmenin sonundaki olay belirlenir.
Haploit dört yeni hücrenin oluşumu son sıradadır.
Bölünme sürecinin tamamıyla bitmesini sağlayan sitokinez aşaması en sonda yer alır.
Anahtar Kavram
Mayoz I ve Mayoz II evrelerinin kronolojik sırası ile homolog kromozom ve kardeş kromatit ayrılmasının gerçekleştiği evrelerin ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 253Soru →
İkili adlandırma (binomial nomenklatür) kuralları ve filogenetik sınıflandırma ilkeleri göz önüne alındığında, aşağıda verilen canlı ikililerinin birlikte yer aldıkları en küçük sistematik kategoriler belirleniyor:
I. *Canis lupus* (Kurt) ve *Canis latrans* (Kır kurdu)
II. *Canis lupus* (Kurt) ve *Felis catus* (Ev kedisi)
III. *Canis lupus* (Kurt) ve *Passer domesticus* (Bayağı serçe)
IV. *Canis lupus* (Kurt) ve *Drosophila melanogaster* (Meyve sineği)
Buna göre, belirlenen bu sistematik kategorilerin, içerdikleri canlılar arasındaki ortak özellik sayısının en az olandan en fazla olana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Belirlenen kategorilerin ortak özellik sayısı en az olandan en fazla olana doğru sıralaması IV - III - II - I şeklindedir.
Doğru sıralama en genel basamaktan en özel basamağa doğru yapılmalıdır. Canlı çiftlerinin paylaştığı en küçük ortak kategoriler sırasıyla Cins (I), Takım (II), Şube (III) ve Alem (IV) şeklindedir. Sınıflandırma basamaklarında genelden özele gidildikçe ortak özellik sayısı artar. Bu nedenle ortak özellik sayısı en az olan kategori Alem (IV), en fazla olan kategori ise Cins (I) olup sıralama IV - III - II - I şeklinde gerçekleşir.
Adım Adım Çözüm
1
Her bir canlı çiftinin bilimsel adlarını inceleyerek birlikte yer aldıkları en küçük sınıflandırma basamağını tespit etmek.
I. çift aynı cins adını (Canis) paylaştığı için en küçük ortak kategori Cins'tir. II. çift aynı takımda (Carnivora) birleşir. III. çift aynı şubede (Chordata) birleşir. IV. çift ise aynı alemde (Animalia) birleşir.
İkili adlandırmada ilk kelime cins adıdır. Cins adları aynı olan canlılar aynı cinstedir; cins adları farklı olan canlıların ise daha üst kategorilerdeki ortaklıkları aranır.
2
Belirlenen sistematik kategorilerin (Cins, Takım, Şube, Alem) büyüklüklerini ve içerdikleri ortak özellik sayılarını karşılaştırmak.
Sınıflandırma basamaklarında Alem'den Cins'e doğru (genelden özele) gidildikçe ortak özellik sayısı artar, birey sayısı ve çeşitlilik azalır.
Genel kategoriler daha fazla canlıyı barındırırken benzerlikleri daha azdır; özel kategoriler ise daha az canlı barındırır fakat benzerlikleri (ortak özellikleri) daha fazladır.
3
Kategorileri ortak özellik sayısı en az olandan (en genel olan basamak) en fazla olana (en özel olan basamak) doğru sıralamak.
Ortak özelliklerin en az olduğu basamak Alem (IV), sonra Şube (III), sonra Takım (II) ve en fazla olduğu basamak Cins (I) şeklindedir.
Sıralama genelden özele doğru yapılmalıdır: Alem (IV) < Şube (III) < Takım (II) < Cins (I).
Anahtar Kavram
Filogenetik sınıflandırmada sistematik kategorilerin özellikleri ve ikili adlandırma
Soru 254Soru →
Hipertonik (yüksek yoğunluklu) bir çözeltiye bırakılan bitki hücresinde gerçekleşen plazmoliz sürecindeki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Olayların doğru sıralanışı: Hücreden dış ortama osmozla su çıkışının gerçekleşmesi, sitoplazmanın büzülmesiyle turgor basıncının düşmesi ve hücre zarının çeperden uzaklaşması şeklindedir.
Bitki hücresi hipertonik ortama konulduğunda, osmoz kuralları gereği su kaybeder. Su kaybı turgor basıncını düşürür ve hücrenin büzülmesine yol açar. Büzülme sonucunda esnek hücre zarı, sert hücre çeperinden uzaklaşarak plazmoliz durumuna geçer.
Adım Adım Çözüm
1
Yoğunluk farkını belirleme ve osmozu başlatma
Hücre dışı yoğunluk hücre içinden fazla olduğu için net su geçişi dışarıya doğrudur.
Pasif taşıma kurallarına göre su, az yoğun ortamdan çok yoğun ortama doğru osmozla hareket eder.
2
Su kaybının hücre içi basınçlara etkisini gözlemleme
Hücredeki su miktarı azaldığı için turgor basıncı düşer.
Turgor basıncı, hücre içindeki suyun çeperlere uyguladığı hidrostatik kuvvettir ve su kaybıyla azalır.
3
Zar ve çeper ilişkisini analiz etme
Hücre zarı içeriye doğru büzülerek sabit kalan çeperden ayrılır.
Çeper sert ve cansız olduğu için büzülmez, ancak zar esnek olduğundan sitoplazmayla birlikte büzülerek çeperden uzaklaşır.
Anahtar Kavram
Hipertonik ortamda su kaybeden bitki hücresinde gerçekleşen plazmoliz aşamaları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 255Soru →
Karadeniz ekosistemi temel alınarak hazırlanan aşağıdaki ekolojik birimlerin, kapsam genişliği bakımından en dar olandan en geniş olana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Doğru sıralama birey (tek bir hamsi), popülasyon (hamsi topluluğu), komünite (tüm canlılar), ekosistem (canlılar ve abiyotik faktörler) ve biyosfer (tüm canlılık kuşağı) şeklinde en dar kapsamlı olandan en genişe doğrudur.
Doğru sıralama, ekolojik organizasyon basamaklarının kapsam genişliğine dayanmaktadır. En dar kapsamlı birim tek bir canlıyı temsil eden bireydir (hamsi balığı). Aynı türe ait bireylerin oluşturduğu popülasyon (hamsi topluluğu) daha geniş kapsama sahiptir. Farklı türlerin popülasyonlarından oluşan komünite (tüm canlı türleri) popülasyondan daha geniştir. Canlı toplulukları ile cansız etmenlerin bir araya geldiği ekosistem (Karadeniz'deki tüm canlılar ve abiyotik faktörler) komüniteyi de içine alır. En kapsamlı düzey ise dünya üzerindeki tüm ekosistemleri barındıran biyosferdir. Bu nedenle sıralama birey, popülasyon, komünite, ekosistem ve biyosfer şeklinde olmalıdır.
Adım Adım Çözüm
1
Verilen ekolojik örneklerin hangi kavramlara karşılık geldiğini belirleme.
İlk tanım tek bir canlıyı (birey), ikincisi aynı türe ait topluluğu (popülasyon), üçüncüsü farklı türlerin birlikteliğini (komünite), dördüncüsü canlı ve cansız çevreyi (ekosistem), beşincisi ise yeryüzündeki tüm canlı alanı (biyosfer) ifade eder.
Ekolojik kavramların kapsam genişliğini doğru sıralayabilmek için öncelikle tanımların hangi düzeylere ait olduğunun teşhis edilmesi gerekir.
2
Belirlenen ekolojik düzeylerin kapsam genişliklerine göre kuramsal ilişkisini kurma.
Kapsam genişliği en dar olandan en geniş olana doğru hiyerarşik sıralama: Birey < Popülasyon < Komünite < Ekosistem < Biyosfer şeklindedir.
Popülasyon bireylerden, komünite popülasyonlardan, ekosistem komünite ve abiyotik faktörlerden oluşur; biyosfer ise tüm ekosistemleri kapsar.
3
Tanımlanan örnekleri bu hiyerarşik sıraya göre dizme.
Sıralama: tek bir hamsi balığı (birey) -> hamsi balıklarının oluşturduğu topluluk (popülasyon) -> tüm canlı türleri (komünite) -> canlılar ve abiyotik faktörler (ekosistem) -> tüm ekosistemleri kapsayan canlılık tabakası (biyosfer) şeklindedir.
Kuramsal sıralama ile örneklerin eşleştirilmesi tamamlanarak doğru sonuca ulaşılır.
Anahtar Kavram
Ekolojik organizasyon basamaklarının (birey, popülasyon, komünite, ekosistem, biyosfer) tanımları ve hiyerarşik sıralaması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 256Soru →
Bir bitkisel yağ fabrikasında, tohumlardan başlayarak berrak ve yemeklik sıvı yağ elde edilene kadar uygulanan bazı temel işlemler aşağıda verilmiştir. Bu işlemleri ham maddeden nihai ürüne giden doğru kronolojik sıraya göre düzenleyiniz.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Doğru sıralama: Yağlı tohumların preslenmesi ile ham yağın eldesi, serbest yağ asitlerinin alkali ile nötrleştirilmesi, renk pigmentlerinin ağartılması ve mumsu maddelerin winterizasyon yöntemiyle uzaklaştırılması şeklindedir.
Bitkisel yağ üretimi sürecinde sırasıyla mekanik yöntemlerle ham yağ eldesi yapılır, ardından asitliği gidermek için alkali ile nötralizasyon, renk kusurlarını gidermek için ağartma toprağı ile ağartma ve son olarak soğukta berraklığı korumak amacıyla mumsu maddelerin kristalleştirilerek uzaklaştırıldığı winterizasyon işlemi gerçekleştirilir.
Adım Adım Çözüm
1
Tohumlardan mekanik olarak ham yağ elde edilir.
Ham yağ elde edilmiş olur.
Yağ rafinasyon işlemlerinin başlayabilmesi için öncelikle tohum yapısından ham yağın ayrıştırılması gerekir.
2
Ham yağdaki serbest yağ asitleri nötralize edilir.
Asitliği giderilmiş yağ elde edilir.
Nötralizasyon (asitlik giderme), ham yağ eldesinden sonra gerçekleştirilen ilk kimyasal saflaştırma adımıdır.
3
Nötralize edilen yağ ağartma toprağı ile muamele edilir.
Renk pigmentlerinden arındırılmış yağ elde edilir.
Yağdaki koyu renkli klorofil ve karotenoid pigmentleri, asitlik giderildikten sonra ağartma işlemiyle uzaklaştırılır.
4
Ağartılmış yağ soğutularak kristallendirilen mumsu maddeler süzülür.
Düşük sıcaklıklarda bulanıklaşmayan berrak bir sıvı yağ elde edilir.
Winterizasyon işlemi, yağın düşük sıcaklıkta berrak kalmasını sağlamak amacıyla ağartma sonrasında uygulanan fiziksel bir ayırma yöntemidir.
Anahtar Kavram
Yenilebilir Yağ Türleri ve Üretim Yöntemleri
Soru 257Soru →
Bir ökaryotik hücrede ribozomda sentezlenen bir proteinin, sentez başlangıcından aktif ve işlevsel bir üç boyutlu yapı kazanmasına kadar geçen süreçte gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Doğru sıralama: tRNA moleküllerinin kodonlarla eşleşmesi, amino asitler arasında peptit bağlarının kurulması, polipeptit zincirinin ribozomdan ayrılması ve polipeptitin katlanarak üç boyutlu özgün yapısını kazanması şeklindedir.
Doğru sıralama sırasıyla; amino asitlerin tRNA'lar tarafından ribozoma getirilip kodon-antikodon eşleşmesinin sağlanması, aralarında peptit bağlarının kurularak polipeptit zincirinin uzaması, sentezi biten zincirin ribozomdan serbest bırakılması ve son aşamada radikal gruplar arası etkileşimlerle proteinin üç boyutlu özgün işlevsel yapısını kazanmasıdır.
Adım Adım Çözüm
1
Ribozomda mRNA okunurken, tRNA'lar taş��dıkları amino asitlerle uygun kodonlara geçici olarak bağlanır.
Amino asitlerin genetik şifreye uygun sırada konumlanması sağlanır.
Sentezin şifreye uygun olarak başlayabilmesi ve yürütülebilmesi için kodon-antikodon eşleşmesi ilk şarttır.
2
Konumlanan amino asitlerin amino ve karboksil grupları arasında dehidrasyonla peptit bağları kurulur.
Doğrusal bir polipeptit zinciri (birincil yapı) oluşur.
Amino asitlerin kovalent bağlarla bağlanması polipeptit sentezinin uzama aşamasını oluşturur.
3
Durdurucu kodona ulaşıldığında sentez sonlanır ve polipeptit zinciri ribozomdan salınır.
Serbest, birincil yapıda bir polipeptit elde edilir.
Polipeptidin hücresel işlevini kazanmak üzere katlanabilmesi için ribozomdaki sentez sürecinin tamamlanıp sitoplazmaya geçmesi gerekir.
4
Polipeptit zincirindeki amino asitlerin radikal (R) grupları arasında zayıf etkileşimler kurulur.
Üç boyutlu, aktif ve işlevsel bir protein elde edilir.
Proteinin biyolojik aktivite gösterebilmesi için kendine özgü üç boyutlu konformasyonunu (sekonder, tersiyer veya kuaterner yapı) kazanması şarttır.
Anahtar Kavram
Proteinin sentezlenme ve işlevsel üç boyutlu yapısını kazanma basamakları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 258Soru →
Eşeyli üreme gösteren bir canlı organizmanın yaşam döngüsünde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik olarak sıraya diziniz.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Eşeyli üremede olayların doğru sırası: Mayoz bölünme ile haploit gametlerin üretilmesi, gametlerin çekirdeklerinin kaynaşması (döllenme), diploit zigotun oluşması ve zigotun büyüme amacıyla hızlı mitoz bölünmeler geçirmesidir.
Eşeyli üreme döngüsünde ilk olarak haploit gametler mayozla üretilir, ardından döllenme ile gametler birleşerek diploit zigotu oluşturur ve son olarak zigot mitoz bölünmeler geçirerek gelişir.
Adım Adım Çözüm
1
Gamet oluşum sırasının belirlenmesi
Gametlerin mayozla oluşması ilk sırada yer alır.
Üreme hücreleri oluşmadan döllenme gerçekleşemez.
2
Döllenme olayının sırasının belirlenmesi
Gametlerin kaynaşması (döllenme) ikinci sırada yer alır.
Döllenme, gametlerin çekirdeklerinin birleşmesi sürecidir.
3
Zigot oluşum sırasının belirlenmesi
Diploit zigotun oluşması üçüncü sırada yer alır.
Döllenmenin doğrudan sonucu diploit hücre olan zigotun oluşmasıdır.
4
Gelişme basamağının belirlenmesi
Zigotun mitoz bölünmeler geçirmesi son sırada yer alır.
Zigot oluştuktan sonra çok hücreli bir organizma oluşturmak üzere mitoz bölünmelerle gelişir.
Anahtar Kavram
Eşeyli Üreme ve Döllenme Aşamaları
Soru 259Soru →
İnsanda eşeyli üreme sürecinde gametogenezden döllenmenin tamamlanmasına kadar gerçekleşen bazı olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu olayların gerçekleşme sırasını ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
İnsanda gametogenez ile başlayan süreç sırasıyla; gametlerin mayoz bölünmeyle üretilmesi, ovülasyonla ikincil oositin fallopi tüpüne geçmesi, sperm hücresinin yumurta dış örtüsü olan zona pellucidayı eritmesi, zarların kaynaşmasıyla duraklamış olan mayoz II bölünmesinin tamamlanması ve son olarak haploit çekirdeklerin kaynaşması ile diploid zigotun oluşması şeklinde gerçekleşir.
İnsanda eşeyli üreme süreci sırasıyla gametogenez, ovülasyon, sperm-yumurta teması (akrozom reaksiyonu), zarların kaynaşmasıyla oositin mayoz II'yi tamamlaması ve en nihayetinde çekirdeklerin kaynaşması (karyogami) aşamalarından oluşur. Bu olayların doğru sırası; gametlerin mayozla üretilmesi, ovülasyonla fallopi tüpüne atılması, akrozom enzimleri ile dış örtülerin eritilmesi, sperm-yumurta kaynaşmasıyla mayoz II'nin bitirilmesi ve diploid zigotun oluşması şeklindedir.
Adım Adım Çözüm
1
Gametogenez aşamasının belirlenmesi
Gametogenez ile haploit (n) spermler erkek üreme organında, ikincil oosit ise dişi üreme organında üretilir.
Eşeyli üreme sürecinin başlayabilmesi için öncelikle mayoz bölünmeyle olgun gametlerin oluşması gerekir.
2
Ovülasyon aşamasının belirlenmesi
Metafaz II aşamasındaki ikincil oosit yumurtalıktan fallopi tüpüne geçer.
Spermin oosit ile karşılaşabilmesi için oositin döllenme kanalına salınması şarttır.
3
Akrozom reaksiyonunun belirlenmesi
Sperm, zona pellucidadaki reseptörlere tutunur ve akrozom enzimlerini salgılayarak bu tabakayı eritir.
Yumurta hücresinin zar düzeyinde döllenebilmesi için spermin dış koruyucu katmanları aşması gerekir.
4
Mayoz II bölünmesinin tamamlanmasının belirlenmesi
Hücre zarlarının kaynaşmasıyla oosit uyarılır ve yarım kalmış mayoz bölünmesini tamamlayarak haploit yumurta çekirdeğini oluşturur.
İkincil oosit ovülasyon sonrasında metafaz II'de duraklamış durumdadır ve sperm girişi tetikleyene kadar bölünmeyi tamamlayamaz.
5
Karyogami aşamasının belirlenmesi
Haploit erkek ve dişi çekirdekleri kaynaşarak diploid (2n) zigotu meydana getirir.
Döllenmenin son basamağı genetik materyallerin birleşmesi ve yeni bireyin diploid genomunun kurulmasıdır.
Anahtar Kavram
İnsanda gametogenez ve döllenme olaylarının hücresel düzeyde gerçekleşme sırası
Soru 260Soru →
Bir karasal ekosistemde, ölü bir hayvanın yapısındaki protein molekülünde yer alan bir azot atomunun, saprofit faaliyetiyle başlayıp serbest azot gazı (N2) halinde atmosfere verilmesine kadar geçen süreçte meydana gelen aşağıdaki olayları gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sürecin doğru sırası: Ökaryotik ayrıştırıcının amonyak oluşturması, amonyağın nitrite yükseltgenmesi, nitritin nitrata yükseltgenmesi ve son olarak nitratın serbest azot gazına indirgenerek atmosfere salınması şeklindedir.
Süreç, saprofit faaliyetiyle amino asitlerin oksijenli solunumda yıkılarak amonyak üretilmesiyle başlar. Oluşan amonyak nitrifikasyonun ilk basamağında nitrite oksitlenir. Daha sonra nitrit, nitrata oksitlenerek nitrifikasyon tamamlanır. En son aşamada ise denitrifikasyon bakterileri nitratı indirgeyerek atmosfere serbest azot gazı salar. Bu sıralama madde döngüsündeki kimyasal dönüşüm basamaklarının doğal akışına uygundur.
Adım Adım Çözüm
1
Organik atıklardaki azotun amonyağa dönüştürülmesi belirlenir.
Protein hidrolizi ve amino asit solunumu ile amonyak (NH3) oluşur.
Döngünün başlayabilmesi için organik azotun inorganik forma dönüştürülmesi gerekir.
2
Amonyağın nitrite yükseltgenmesi incelenir.
Nitrosomonas gibi kemosentetik bakteriler amonyağı nitrite oksitler.
Bitkiler amonyağı doğrudan yüksek miktarda kullanamaz, azotun oksitlenmesi gerekir.
3
Nitritin nitrata yükseltgenmesi takip edilir.
Nitrobacter gibi kemosentetik bakteriler nitriti nitrata dönüştürür.
Nitrifikasyon sürecinin tamamlanması ve bitkilerin öncelikli tercihi olan nitratın oluşması sağlanır.
4
Nitratın serbest azot gazına indirgenmesi belirlenir.
Denitrifikasyon bakterileri nitratı indirgeyerek atmosfere serbest azot (N2) gazı verir.
Azot atomunun atmosfere geri dönerek döngüyü tamamlaması bu aşamayla gerçekleşir.
Anahtar Kavram
Azot döngüsünde organik maddelerin ayrıştırılması, nitrifikasyon (kemosentetik oksitleme) ve denitrifikasyon (oksijensiz solunumda nitrat indirgenmesi) basamaklarının ardışık sırası ve bu süreçleri gerçekleştiren canlıların hücresel özellikleri.
Tahmini Süre:2m 30s