Tüm alıştırma soruları

Soru 841Soru →

Kimya laboratuvarında çalışan bir öğrencinin deneylerinde sıklıkla karşılaştığı bazı kalsiyum ve sodyum bileşiklerinin formülleri ile bu bileşiklerin günlük hayattaki yaygın adlarını eşleştirmesi gerekmektedir.

Buna göre, solda verilen kimyasal formüller ile sağda verilen yaygın adları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) kireç taşıyla, kalsiyum oksit (

CaO

) sönmemiş kireçle, kalsiyum hidroksit (

Ca(OH)_2

) sönmüş kireçle ve sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) yemek sodasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede

CaCO_3

kireç taşıyla,

CaO

sönmemiş kireçle,

Ca(OH)_2

sönmüş kireçle ve

NaHCO_3

yemek sodasıyla eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Kalsiyum içeren bileşiklerin formüllerini ve yapılarını analiz etmek

CaCO_3

,

CaO

ve

Ca(OH)_2

kalsiyum içeren ve yaygın adları kireç kelimesini barındıran bileşiklerdir.

Bu üç bileşik benzer elementleri içerdiği için yaygın adları sıklıkla karıştırılır.

2

Kalsiyum bileşiklerinin yaygın adlarını ayırt etmek

Suda çözündüğünde hidroksit iyonu bulunduran

Ca(OH)_2

sönmüş kireç, oksit yapısındaki

CaO

sönmemiş kireç ve karbonatlı yapıdaki

CaCO_3

kireç taşıdır.

Kirecin söndürülmesi işlemi kalsiyum oksitin su ile tepkimesidir ve bu tepkimeden kalsiyum hidroksit elde edilir.

3

Sodyum içeren bileşiği belirlemek

NaHCO_3

sodyum bikarbonat bileşiğidir ve yaygın adı yemek sodasıdır.

Sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) yemek sodası olarak bilinirken, sodyum karbonat (

Na_2CO_3

) çamaşır sodası olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin kimyasal formülleri ile yaygın (günlük hayattaki) adları arasındaki ilişki.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 842Soru →

Laboratuvarda çalışan bir öğrenci; özdeş üç deney tüpüne magnezyum ( $Mg$ ), bakır ( $Cu$ ) ve altın ( $Au$ ) metal parçalarını ayrı ayrı koyuyor. Öğrenci bu metallerin oda sıcaklığındaki asit çözeltileriyle tepkimelerini gözlemlemek istemektedir.

Buna göre; sol sütunda verilen metal örneklerini, sağ sütunda verilen oda koşullarındaki asit çözeltileriyle etkileşimleri sonucu gözlenen en uygun durumlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Magnezyum metali hidrojen gazı açığa çıkaran tuz ruhu çözeltisiyle; bakır metali azot dioksit gazı açığa çıkaran derişik kezzap çözeltisiyle eşleşir. Altın metali ise bu asit çözeltileriyle tek başına tepkime vermeyen durumla eşleşir.

Aktif metal olan magnezyum tuz ruhu ile tepkime vererek hidrojen gazı açığa çıkarır. Yarı soy metal olan bakır oksijensiz asitlerle tepkime vermezken derişik kezzap ile azot dioksit gazı oluşturur. Tam soy metal olan altın ise bu asitlerle tepkime vermez.

Adım Adım Çözüm

1

Metallerin aktiflik derecelerini belirlemek.

Magnezyum (

Mg

) aktif metal, bakır (

Cu

) yarı soy metal, altın (

Au

) ise tam soy metal sınıfındadır.

Metallerin asitlerle tepkime verme eğilimleri aktiflik sınıflarına göre değişir.

2

Aktif metal olan magnezyumun (

Mg

) asitlerle tepkimesini değerlendirmek.

Magnezyum, asit çözeltisi olan tuz ruhu (

HCl

) ile tepkimeye girerek

MgCl_2

tuzu ve

H_2

gazı oluşturur.

Aktif metaller asitlerle tepkimeye girdiğinde hidrojen gazı açığa çıkarırlar.

3

Yarı soy metal olan bakırın (

Cu

) asitlerle tepkimesini değerlendirmek.

Bakır, oksijensiz asit olan

HCl

ile tepkimeye girmez. Kuvvetli ve oksijenli bir asit olan derişik

HNO_3

ile tepkimeye girerek

Cu(NO_3)_2

tuzu,

H_2O

ve

NO_2

gazı oluşturur.

Yarı soy metaller sadece oksijenli ve kuvvetli asitlerle tepkime verir ve hidrojen gazı dışındaki gazları (derişik nitrik asit durumunda azot dioksit) açığa çıkarırlar.

4

Tam soy metal olan altının (

Au

) asitlerle tepkimesini değerlendirmek.

Altın,

HCl

ve

HNO_3

asit çözeltileriyle tek başlarına hiçbir şekilde tepkime vermez.

Tam soy metaller kimyasal olarak aşırı kararlıdır ve tek başlarına asitlerle tepkime vermezler, yalnızca kral suyu ile tepkimeye girebilirler.

Anahtar Kavram

Metallerin aktifliklerine göre asitlerle verdikleri tepkimeler ve oluşan gazlar farklılık gösterir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 843Soru →

Aşağıdaki metal ve sulu çözelti çiftleri arasında gerçekleşen etkileşimleri, bu etkileşimler sonucunda açığa çıkan gazlar veya tepkime durumları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Alüminyum-amonyak çifti 'Kimyasal tepkime gerçekleşmez'; Çinko-sodyum hidroksit çifti 'Hidrojen gazı açığa çıkar'; Bakır-derişik kezzap çifti 'Azot dioksit gazı açığa çıkar'; Gümüş-seyreltik kezzap çifti 'Azot monoksit gazı açığa çıkar'; Cıva-sıcak derişik zaç yağı çifti 'Kükürt dioksit gazı açığa çıkar' ifadeleriyle eşleşir.

Alüminyum amfoter bir metal olup zayıf baz olan amonyakla tepkime vermez. Çinko amfoter metal olarak kuvvetli baz sodyum hidroksitle hidrojen gazı oluşturur. Yarı soy metallerden bakır derişik nitrik asitle azot dioksit, gümüş seyreltik nitrik asitle azot monoksit, cıva ise derişik sülfürik asitle kükürt dioksit gazı açığa çıkarır.

Adım Adım Çözüm

1

Metallerin aktiflik türlerini belirleme

Alüminyum ve çinko amfoter; bakır, gümüş ve cıva yarı soy metallerdir.

Metallerin asit ve bazlarla vereceği tepkimeleri öngörmek için öncelikle aktiflik sınıflarının bilinmesi gerekir.

2

Çözeltilerin asitlik/bazlık kuvvetini belirleme

Amonyak zayıf baz, sodyum hidroksit kuvvetli baz, nitrik asit (kezzap) ve sülfürik asit (zaç yağı) ise kuvvetli oksijenli asitlerdir.

Amfoter metaller sadece kuvvetli bazlarla tepkime verirken, yarı soy metaller sadece oksijenli kuvvetli asitlerle tepkime verir.

3

Tepkimeler sonucu oluşan gazları ve durumları eşleştirme

Alüminyum ile amonyak tepkime vermez. Çinko ile sodyum hidroksit hidrojen gazı oluşturur. Bakır ile derişik nitrik asit azot dioksit gazı oluşturur. Gümüş ile seyreltik nitrik asit azot monoksit gazı oluşturur. Cıva ile derişik sülfürik asit kükürt dioksit gazı oluşturur.

Kimyasal kurallara göre amfoter metaller zayıf bazlarla tepkime vermezken, yarı soy metaller girdikleri asidin derişim ve türüne göre farklı gazlar açığa çıkarır.

Anahtar Kavram

Asitlerin ve Bazların Metallerle Tepkimeleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 844Soru →

Aşağıda iyonik bileşiklerin bazı fiziksel özellikleri ve bu özelliklerin açıklamaları verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki özellikleri sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İyonik katıların yüksek erime noktası zıt yüklü iyonlar arasındaki güçlü elektrostatik çekimle; sert ve kırılgan yapı darbe etkisiyle aynı yüklü iyonların birbirini itmesiyle; sıvı hâldeki iletkenlik ise ısı etkisiyle iyonların serbestçe hareket edebilmesiyle eşleşir.

İyonik katıların erime noktalarının yüksekliği zıt yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekim gücüyle, kırılganlıkları darbe anında benzer yüklerin birbirini itmesiyle, sıvı hâldeki iletkenlikleri ise serbest hareket edebilen iyonların varlığıyla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1

Erime noktasının yüksek olma nedenini belirleme

Güçlü elektrostatik çekim kuvvetleri yüksek erime noktasına yol açar.

Çekim kuvveti ne kadar güçlüyse, bağları zayıflatıp erimeyi sağlamak için gereken ısı enerjisi o kadar fazla olur.

2

Sertlik ve kırılganlık ilişkisini açıklama

Kristal tabakasındaki kayma sonucu oluşan yük itmesi kırılganlığa sebep olur.

Dış darbeyle aynı yüklü iyonlar karşı karşıya gelir ve birbirini iter.

3

Elektriksel iletkenliğin koşulunu analiz etme

Sıvı hâldeki iyon hareketi elektrik iletimini sağlar.

Elektrik iletkenliği için serbest hareketli yüklü taneciklerin bulunması zorunludur.

Anahtar Kavram

İyonik Bileşiklerin Fiziksel Özellikleri

Soru 845Soru →

Aşağıda verilen metal ve sulu çözelti çiftlerinin oda koşullarındaki etkileşimlerini, bu etkileşimler sonucu gözlenen durumlar veya açığa çıkan gazlar ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakır (

Cu

) metali ile derişik kezzap (

HNO_3

) çözeltisi etkileştiğinde azot dioksit (

NO_2

) gazı açığa çıkar. Çinko (

Zn

) metali ile derişik sud-kostik (

NaOH

) çözeltisi etkileştiğinde amfoter metalin bazla tepkimesinden kompleks tuz ve hidrojen (

H_2

) gazı oluşur. Platin (

Pt

) metali tam soy metal olduğundan derişik zaç yağı (

H_2SO_4

) ile tepkime vermez. Magnezyum (

Mg

) aktif metali ile seyreltik tuz ruhu (

HCl

) tepkimesinden magnezyum klorür (

MgCl_2

) tuzu ve hidrojen (

H_2

) gazı oluşur.

Verilen metal-çözelti çiftlerinin tepkimeleri incelendiğinde; bakır (

Cu

) yarı soy metali derişik kezzap (

HNO_3

) ile kahverengi azot dioksit (

NO_2

) gazı oluşturur. Çinko (

Zn

) amfoter metali derişik sud-kostik (

NaOH

) kuvvetli bazı ile kompleks bir tuz olan sodyum çinkat (

Na_2ZnO_2

) ve hidrojen (

H_2

) gazı oluşturur. Platin (

Pt

) tam soy metal olduğundan derişik zaç yağı (

H_2SO_4

) ile tepkime vermez. Magnezyum (

Mg

) aktif metali seyreltik tuz ruhu (

HCl

) ile magnezyum klorür (

MgCl_2

) tuzu ve hidrojen (

H_2

) gazı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Metallerin aktiflik derecelerine göre sınıflandırılması ve asitlerin/bazların yaygın adlarının formüllerle eşleştirilmesi.

Bakır (

Cu

) yarı soy metal, çinko (

Zn

) amfoter metal, platin (

Pt

) tam soy metal ve magnezyum (

Mg

) aktif metaldir. Kezzap

HNO_3

, sud-kostik

NaOH

, zaç yağı

H_2SO_4

ve tuz ruhu

HCl

çözeltileridir.

Tepkime kurallarını doğru uygulamak için metal türünü ve çözelti türünü tam olarak tespit etmek gerekir.

2

Bakır (

Cu

) yarı soy metalinin derişik

HNO_3

çözeltisi ile tepkimesinin belirlenmesi.

Tepkime gerçekleşir:

Cu(k) + 4HNO_3(derişik) \rightarrow Cu(NO_3)_2(suda) + 2NO_2(g) + 2H_2O(s)

. Açığa çıkan gaz

NO_2

gazıdır.

Yarı soy metaller derişik nitrik asit ile tepkimeye girdiğinde azot dioksit gazı oluşturur.

3

Çinko (

Zn

) amfoter metalinin

NaOH

çözeltisi ile tepkimesinin belirlenmesi.

Tepkime gerçekleşir:

Zn(k) + 2NaOH(suda) \rightarrow Na_2ZnO_2(suda) + H_2(g)

. Açığa çıkan gaz

H_2

gazı, oluşan ürün ise kompleks tuzdur.

Amfoter metaller kuvvetli bazlarla tepkimeye girdiğinde hidrojen gazı ve çift metalli kompleks tuz oluşturur.

4

Platin (

Pt

) tam soy metalinin

H_2SO_4

çözeltisi ile tepkimesinin belirlenmesi.

Tepkime gerçekleşmez. Herhangi bir gaz çıkışı veya kütle değişimi gözlenmez.

Tam soy metaller tek başlarına hiçbir asitle (oksijenli ya da oksijensiz) tepkime vermezler.

5

Magnezyum (

Mg

) aktif metalinin seyreltik

HCl

çözeltisi ile tepkimesinin belirlenmesi.

Tepkime gerçekleşir:

Mg(k) + 2HCl(suda) \rightarrow MgCl_2(suda) + H_2(g)

. Açığa çıkan gaz

H_2

gazıdır.

Aktif metaller asitlerle tepkime vererek metal tuzu ve hidrojen gazı açığa çıkarır.

Anahtar Kavram

Metallerin asit ve baz çözeltileri ile verdikleri tepkimelerin türleri ve bu tepkimeler sonucunda açığa çıkan gazların metalin aktifliğine ve asit/bazın yapısına göre değişkenlik göstermesi.

Soru 846Soru →

Aşağıda formülleri verilen bileşikleri, günlük hayatta kullanılan yaygın adlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

HCl

bileşiği tuz ruhu,

NH_3

bileşiği amonyak,

CaCO_3

bileşiği kireç taşı ve

NaHCO_3

bileşiği yemek sodası ile eşleşmelidir.

Bileşik formülleri ve yaygın adları MEB müfredatına uygun olarak şu şekilde eşleşir:

HCl

ile tuz ruhu,

NH_3

ile amonyak,

CaCO_3

ile kireç taşı ve

NaHCO_3

ile yemek sodası.

Adım Adım Çözüm

1

HCl

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme

HCl

bileşiğinin yaygın adı tuz ruhudur.

Müfredatta yer alan asitlerin ve bazların yaygın adları bilgisine dayanır.

2

NH_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme

NH_3

bileşiğinin yaygın adı amonyaktır.

Amonyak, günlük hayatta ve laboratuvarda sıkça kullanılan zayıf bir bazdır.

3

CaCO_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme

CaCO_3

bileşiğinin yaygın adı kireç taşıdır.

Kalsiyum karbonat, doğada kireç taşı olarak bilinen kayaçların ana bileşenidir.

4

NaHCO_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme

NaHCO_3

bileşiğinin yaygın adı yemek sodasıdır.

Sodyum bikarbonat, mutfakta hamur kabartma işlemlerinde kullanılan temel maddedir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin formülleri ile yaygın adlarının eşleştirilmesi

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 847Soru →

Laboratuvar ortamında ve evsel kimyada sıklıkla kullanılan bileşiklerin formülleri ile bu bileşiklerin halk dilindeki geleneksel (yaygın) adlarının eşleştirilmesi gerekmektedir. Aşağıda verilen kimyasal formülleri halk arasındaki yaygın adlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

NaHCO_3

yemek sodası ile,

Ca(OH)_2

sönmüş kireç ile,

CH_3COOH

sirke asidi ile ve

NH_3

amonyak ile eşle��mektedir.

Kimyasal formülleri verilen bileşikler yaygın adlarıyla eşleştirildiğinde; sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) yemek sodası ile, kalsiyum hidroksit (

Ca(OH)_2

) sönmüş kireç ile, asetik asit (

CH_3COOH

) sirke asidi ile ve amonyak (

NH_3

) amonyak ile doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Formüllerin temsil ettiği bileşikleri belirlemek

NaHCO_3

sodyum bikarbonat,

Ca(OH)_2

kalsiyum hidroksit,

CH_3COOH

asetik asit ve

NH_3

amonyak olarak belirlenir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için formülü verilen maddelerin kimyasal adlarının veya doğrudan geleneksel karşılıklarının hatırlanması gerekir.

2

Belirlenen bileşikleri yaygın adlarıyla eşleştirmek

Sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) yemek sodası ile, kalsiyum hidroksit (

Ca(OH)_2

) sönmüş kireç ile, asetik asit (

CH_3COOH

) sirke asidi ile ve amonyak (

NH_3

) amonyak ile eşleşir.

Her bileşik formülü, Milli Eğitim Bakanlığı müfredatında yer alan geleneksel adlandırma eşleşmesine göre doğru karşılığına yönlendirilir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin yaygın adlandırılması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 848Soru →

Aşağıdaki maddelerin birbiri içerisinde çözünmesi sırasında tanecikler arasında oluşan etkin zayıf etkileşim türlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Su ve metanol molekülleri arasında hidrojen bağı; su ve yemek tuzu tanecikleri arasında iyon-dipol etkileşimi; karbon tetraklorür ve iyot molekülleri arasında London kuvvetleri etkindir.

Su ile metanol arasındaki etkin etkileşim hidrojen bağıdır çünkü her iki polar molekül de oksijene bağlı hidrojen içerir. Su ile yemek tuzu arasındaki etkileşim iyon-dipol etkileşimidir çünkü yemek tuzu iyonlarına ayrışırken su polar moleküllerden oluşur. Karbon tetraklorür ile iyot arasındaki etkileşim ise London kuvvetleridir çünkü her iki madde de apolardır.

Adım Adım Çözüm

1

H_2O

ve

CH_3OH

tanecikleri arasındaki etkileşim türü belirlenir.

H_2O

polar bir moleküldür ve

O-H

bağı içerir.

CH_3OH

da polar bir moleküldür ve

O-H

bağı içerir. Her ikisinde de

H

atomu doğrudan

O

atomuna bağlı olduğu için aralarında kurulan etkin etkileşim hidrojen bağıdır.

Flor, oksijen ve azot (

F, O, N

) atomlarına bağlı hidrojen atomu içeren polar molek��ller kendi aralarında ve birbirleriyle hidrojen bağı oluştururlar.

2

H_2O

ve

NaCl

tanecikleri arasındaki etkileşim türü belirlenir.

H_2O

polar yapısından dolayı dipol oluşturur.

NaCl

ise iyonik bir bileşiktir ve çözündüğünde

Na^+

ve

Cl^-

iyonlarını verir. Bu tanecikler arasında iyon-dipol etkileşimi oluşur.

İyonik bileşiklerin polar çözücülerde çözünmesi sırasında iyonlar ile polar moleküllerin kısmi yükleri arasında iyon-dipol bağları kurulur.

3

CCl_4

ve

I_2

tanecikleri arasındaki etkileşim türü belirlenir.

CCl_4

simetrik yapısından dolayı apolardır ve indüklenmiş dipol oluşturur.

I_2

de apolar bir moleküldür ve indüklenmiş dipol oluşturur. İki apolar tanecik arasındaki tek ve etkin zayıf etkileşim London kuvvetleridir.

Apolar moleküllerin kalıcı kutupları yoktur, bu nedenle aralarındaki etkileşim anlık dipollenmeler sonucu oluşan London kuvvetleridir.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde 'benzer benzeri çözer' ilkesi gereği, çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki zayıf etkileşimlerin türü ve gücü çözünme olayını belirler.

Soru 849Soru →

Geçiş metalleri, bileşiklerinde farklı pozitif yükseltgenme basamaklarına sahip olabilirler. Bu nedenle geçiş metallerinin oluşturduğu iyonik bileşikler adlandırılırken metalin adından sonra parantez içinde yükseltgenme basamağı Roma rakamıyla belirtilir.

Buna göre, sol sütundaki iyonik bileşik formüllerini sağ sütundaki doğru sistematik adlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

PbO_2

ile Kurşun(IV) oksit,

Fe_2(SO_4)_3

ile Demir(III) sülfat,

Cu_2O

ile Bakır(I) oksit,

Sn(CO_3)_2

ile Kalay(IV) karbonat e��leşir.

Bileşiklerdeki metal iyonlarının yükseltgenme basamakları doğru hesaplandığında;

PbO_2

Kurşun(IV) oksit ile,

Fe_2(SO_4)_3

Demir(III) sülfat ile,

Cu_2O

Bakır(I) oksit ile ve

Sn(CO_3)_2

Kalay(IV) karbonat ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşiklerde bulunan anyonların (oksijen ve çok atomlu kök iyonlar) sabit olan iyon yüklerini belirlemek.

Oksijen iyonu

O^{2-}

, sülfat iyonu

SO_4^{2-}

, karbonat iyonu

CO_3^{2-}

yüklerine sahiptir.

Geçiş metallerinin iyon yüklerini bulabilmek için yanlarındaki anyonların yüklerinin bilinmesi gerekir.

2

Bileşiklerin elektriksel nötrlük kuralını kullanarak geçiş metallerinin iyon yüklerini (yükseltgenme basamaklarını) hesaplamak.

PbO_2

bileşiğinde kurşun

+4

,

Fe_2(SO_4)_3

bileşiğinde demir

+3

,

Cu_2O

bileşiğinde bakır

+1

,

Sn(CO_3)_2

bileşiğinde kalay

+4

yükseltgenme basamağına sahiptir.

İyonik bileşiklerde katyon ve anyonların yükleri toplamı sıfıra eşittir.

3

Metal adının yanına hesaplanan iyon yükünü parantez içinde Roma rakamıyla yazıp anyon adıyla birleştirerek adlandırma yapmak ve eşleştirmek.

Eşleşmeler şu şekildedir:

PbO_2

-> Kurşun(IV) oksit,

Fe_2(SO_4)_3

-> Demir(III) sülfat,

Cu_2O

-> Bakır(I) oksit,

Sn(CO_3)_2

-> Kalay(IV) karbonat.

Değişken değerlikli metallerin oluşturduğu iyonik bileşikler adlandırılırken metalin iyon yükünün belirtilmesi kuraldır.

Anahtar Kavram

Değişken değerlikli geçiş metallerinin iyonik bileşiklerinde iyon yüklerinin hesaplanması ve sistematik adlandırma kuralları.

Soru 850Soru →

Aşağıda verilen metal ve sulu çözelti etkileşimlerini, bu etkileşimler sonucunda gerçekleşen olaylar veya açığa çıkan gazlar ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakır metalinin seyreltik kezzap ile etkile��imi azot monoksit gazı çıkışıyla; çinko metalinin potasyum hidroksit ile etkileşimi amfoter özellikli hidrojen gazı çıkışıyla; demir metalinin tuz ruhu ile etkileşimi aktif özellikli hidrojen gazı çıkışıyla; platin metalinin derişik zaç yağı ile etkileşimi ise tepkime gerçekleşmemesiyle eşleşir.

Bakır yarı soy bir metal olup seyreltik kezzap (

HNO_3

) ile tepkimesinde azot monoksit (

NO

) gazı üretir. Çinko amfoter bir metal olup kuvvetli bir baz olan potasyum hidroksit (

KOH

) ile hidrojen (

H_2

) gazı açığa çıkarır. Demir aktif bir metal olup tuz ruhu (

HCl

) ile hidrojen (

H_2

) gazı açığa çıkarır. Platin ise tam soy metal olduğundan derişik zaç yağı (

H_2SO_4

) ile tepkimeye girmez.

Adım Adım Çözüm

1

Metallerin sınıflandırılmasını yapmak.

Demir (

Fe

) aktif metal, çinko (

Zn

) amfoter metal, bakır (

Cu

) yarı soy metal ve platin (

Pt

) tam soy metal olarak sınıflandırılır.

Metallerin asit ve bazlara karşı tepkime verme eğilimleri bu sınıflandırmaya göre belirlenir.

2

Her bir metalin verilen çözeltiyle tepkime verip vermeyeceğini ve verecekse hangi ürünü oluşturacağını belirlemek.

Bakır yarı soy metal olduğundan seyreltik kezzap (

HNO_3

) ile tepkime verir ve azot monoksit (

NO

) gazı açığa çıkarır. Çinko, amfoter metal olduğundan kuvvetli baz olan potasyum hidroksit (

KOH

) ile tepkime verir ve hidrojen (

H_2

) gazı açığa çıkarır. Demir aktif metal olduğundan tuz ruhu (

HCl

) ile tepkime verir ve hidrojen (

H_2

) gazı açığa çıkarır. Platin ise tam soy metal olduğundan derişik zaç yağı (

H_2SO_4

) ile tepkime vermez.

Yarı soy metaller sadece oksijenli kuvvetli asitlerle tepkime verirken hidrojen gazı açığa çıkarmazlar. Amfoter metaller kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek hidrojen gazı açığa çıkarır. Aktif metaller asitlerle hidrojen gazı oluşturur. Tam soy metaller ise tek başlarına hiçbir asitle tepkimeye girmez.

3

Elde edilen sonuçlara göre eşleştirmeleri tamamlamak.

Bakır etkileşimi azot monoksit çıkışıyla, çinko amfoter metal hidrojen çıkışıyla, demir aktif metal hidrojen çıkışıyla ve platin tepkime gerçekleşmemesiyle eşleşir.

Kimyasal tepkime kuralları ile seçeneklerdeki gözlemler birebir eşleşmektedir.

Anahtar Kavram

Asitlerin ve Bazların Metallerle Tepkimeleri

Soru 851Soru →

Laboratuvarda gerçekleştirilecek çeşitli deneysel işlemler için uygun cam malzemelerin seçilmesi, ölçüm hassasiyeti ve deney güvenliği açısından kritik öneme sahiptir.

Buna göre; sol tarafta verilen kimya laboratuvarı temel malzemeleri ile sağ tarafta verilen bu malzemelerin kullanım amaçlarını en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Balon joje ile boynunda tek ölçü çizgisi bulunan hassas çözelti hazırlama tanımı; Büret ile titrasyonda kontrollü sıvı akıtmaya yarayan musluklu dereceli boru tanımı; Ayırma hunisi ile yoğunlukları farklı sıvı-sıvı karışımları ayıran musluklu kap tanımı; Mezür ile yüksek hassasiyet gerektirmeyen yaklaşık hacim ölçüm kabı tanımı eşleşmelidir.

Balon jojenin belirli derişimdeki çözeltilerin hassas hazırlanmasıyla, büretin titrasyonda kontrollü damlatma yapılmasıyla, ayırma hunisinin yoğunluk farkıyla sıvı-sıvı ayrımıyla, mezürün ise hassasiyeti düşük hacim ölçümleriyle eşleştirilmesi doğru eşleştirmedir.

Adım Adım Çözüm

1

Balon jojenin kullanım amacını analiz etmek.

Balon joje, standart çözelti hazırlama ve saklamada kullanılır. Boyun kısmındaki tek çizgi belirli bir hacmi hassas şekilde belirtir.

Çözelti hazırlama aşamasında derişimin doğruluğu için balon jojenin kullanılması zorunludur.

2

Büretin kullanım amacını analiz etmek.

Büret, titrasyon işlemlerinde kullanılan dereceli, musluklu silindirik bir borudur.

Titrasyonda harcanan asit/baz hacminin virgülden sonraki basamaklarına kadar hassas tayin edilmesi gerekir.

3

Ayırma hunisinin kullanım amacını analiz etmek.

Ayırma hunisi, yoğunluk farkıyla sıvı-sıvı heterojen karışımları ayırır.

Karışmayan sıvılardan yoğunluğu büyük olan altta toplanır ve musluk açılarak ilk olarak ayrılır.

4

Mezürün (dereceli silindir) kullanım amacını analiz etmek.

Mezür, çok yüksek hassasiyet gerektirmeyen durumlarda yaklaşık sıvı hacmi ölçümleri için kullanılır.

Mezürlerin hata payı balon joje ve pipetlere göre daha yüksek olduğundan standart çözelti hazırlamada tercih edilmezler.

Anahtar Kavram

Kimya laboratuvarında kullanılan temel malzemelerin işlevleri ve ayırt edici özellikleri

Soru 852Soru →

Aşağıda kimyasal formülleri verilen tuzlar ile bu tuzların genel özellikleri ve yaygın kullanım alanlarına dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

NaHCO_3

bileşiği yemek sodası açıklamasıyla,

Na_2CO_3

bileşiği çamaşır sodası açıklamasıyla,

CaCO_3

bileşiği kireç taşı açıklamasıyla ve

NH_4Cl

bileşiği nişadır açıklamasıyla eşleşir.

Tuzların sistematik formülleri, yaygın adları ve ayırt edici kimyasal özellikleri birbiriyle tutarlı biçimde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) bileşiğinin özellikleri incelenir.

Halk arasında yemek sodası olarak bilinen bu bazik tuz, ısı etkisiyle bozunarak

CO_2

gazı açığa çıkarır ve hamurun kabarmasını sağlar.

Kimyasal tepkime ve günlük hayattaki kullanım eşleşmesini kurmak için.

2

Sodyum karbonat (

Na_2CO_3

) bileşiğinin özellikleri incelenir.

Halk arasında çamaşır sodası olarak adlandırılan bu bazik tuz, suyun sertliğini giderir, cam ve sabun yapımında hammadde olarak kullanılır.

Endüstriyel hammadde kullanımı ve su sertliği giderici özelliğini tespit etmek için.

3

Kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) bileşiğinin özellikleri incelenir.

Kireç taşı olarak bilinen bu tuz, suda çok az çözünür, doğada mermer ve tebeşir gibi farklı formlarda bulunur ve çimento üretiminin temel hammaddesidir.

Çözünürlük ve doğadaki farklı mineral formları üzerinden doğru eşleştirmeyi yapmak için.

4

Amonyum klorür (

NH_4Cl

) bileşiğinin özellikleri incelenir.

Nişadır olarak bilinen bu tuz, sulu çözeltisinde asidik özellik gösterir ve kuru pillerde elektrolit olarak kullanılır.

Asitlik özelliği ve teknolojik kullanım alanını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Tuzların Özellikleri ve Kullanım Alanları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 853Soru →

Aşağıda verilen atom modellerini, bu modelleri tanımlayan en temel varsayımlar veya deneysel sonuçlar ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dalton Atom Modeli ile atomu içi dolu ve bölünemez kürelere benzeten ifade; Thomson Atom Modeli ile artı ve eksi yüklerin homojen dağıldığını (üzümlü kek) savunan ifade; Rutherford Atom Modeli ile çekirdeğin varlığını kanıtlayan ifade; Bohr Atom Modeli ile yörüngeleri temel alan ifade eşleşir.

Dalton modeli içi dolu bölünemez küreyle; Thomson modeli artı ve eksi yüklerin homojen dağıldığı üzümlü kekle; Rutherford modeli çekirdeğin varlığı ve altın levha deneyiyle; Bohr modeli ise belirli dairesel yörüngelerdeki elektron hareketleriyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Dalton atom modelinin temel özelliğini belirleme.

Dalton, atomu içi dolu, bölünemez küreler olarak tanımlamıştır. Bu yüzden Dalton atom modeli, 'Atomu içi dolu, bölünemez kürelere benzeten ve ilk bilimsel atom teorisi olan model' ifadesiyle eşleşir.

Dalton teorisinin çekirdek veya yörünge içermediğini, maddenin en küçük birimi olarak küresel atomu gördüğünü hatırlamak.

2

Thomson atom modelinin temel özelliğini belirleme.

Thomson, atomu üzümlü keke benzetmiş, gövdeyi artı yük, kek içindeki üzümleri ise homojen dağılmış eksi yükler olarak tanımlamıştır. Bu yüzden Thomson atom modeli, 'üzümlü kek' ifadesini barındıran tanım ile eşleşir.

Thomson modelinin artı ve eksi yüklerin dağılımına odaklandığını bilmek.

3

Rutherford atom modelinin temel özelliğini belirleme.

Rutherford, altın levha deneyiyle alfa taneciklerini göndermiş ve sapmaları gözlemleyerek atomun çekirdekli yapısını ortaya koymuştur. Bu yüzden Rutherford atom modeli, çekirdek kavramını içeren ifadeyle eşleşir.

Rutherford modelinin deneysel olarak altın levha saçılmasına ve çekirdeğin keşfine dayandığını bilmek.

4

Bohr atom modelinin temel özelliğini belirleme.

Bohr, elektronların çekirdek etrafındaki belirli enerji düzeylerinde (yörüngelerde) bulunduğunu açıklamıştır. Bu yüzden Bohr atom modeli, yörünge kavramını içeren ifadeyle eşleşir.

Bohr modelinin temelinin yörüngeler ve enerji seviyeleri olduğunu bilmek.

Anahtar Kavram

Atom modellerinin temel kabulleri ve tarihsel gelişimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 854Soru →

Aşağıda verilen çözünme süreci ile ilgili olay veya tanımlamaları, bu olaylara karşılık gelen en uygun kimyasal terim veya etkileşim türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çözünme sürecinde

NaCl

'nin su molekülleriyle sarılması 'hidratasyon' ile;

I_2

ve

CH_3OH

arasındaki etkileşim 'dipol - indüklenmiş dipol etkileşimi' ile;

NH_3

ve

H_2O

arasındaki en etkin etkileşim 'hidrojen bağı' ile;

NaCl

'nin

C_6H_6

içerisinde çözünmemesine neden olan etkileşim ise 'iyon - indüklenmiş dipol etkileşimi' ile eşleşir.

Verilen tanımlamalarda; suyla sarılma hidratasyonla, iyot ile metanol arasındaki etkileşim dipol-indüklenmiş dipolle, amonyak ile su arasındaki bağ hidrojen bağıyla ve sodyum klorürün benzenle çözünmeme nedeni olan etkileşim iyon-indüklenmiş dipolle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

NaCl

tuzunun suda çözünme sürecindeki terimi belirleyin.

Sodyum klorür tuzu suda çözündüğünde,

Na^+

ve

Cl^-

iyonlarının su (

H_2O

) molekülleri (polar çözücü) tarafından sarılması olayı 'hidratasyon' olarak tanımlanır. Eğer çözücü su dışında bir sıvı olsaydı bu olay 'solvatasyon' adını alırdı.

Çözücünün su olduğu durumlarda iyonların etrafının sarılmasını tanımlayan özel terimi doğru belirlemek.

2

I_2

katısı ile

CH_3OH

sıvısı arasındaki etkin etkileşimi analiz edin.

İyot (

I_2

) aynı ametal atomlarından oluştuğu için apolar bir moleküldür ve tanecikleri geçici kutuplanmaya (indüklenmiş dipol) sahiptir. Metanol (

CH_3OH

) ise asimetrik yapıda olduğundan polar bir moleküldür ve kalıcı kutuplara (dipol) sahiptir. Bu iki madde arasındaki etkileşim 'dipol - indüklenmiş dipol etkileşimi'dir.

Maddelerin polarlık durumlarını inceleyerek aralarındaki baskın etkileşimi saptamak.

3

NH_3

gazı ile

H_2O

sıvısı arasındaki en etkin etkileşimi tespit edin.

Hem amonyak (

NH_3

) hem de su (

H_2O

) molekülleri polar yapıdadır. Ayrıca her ikisinde de F, O, N atomlarına doğrudan bağlı hidrojen (H) atomu bulunur. Dolayısıyla, bu iki molekül arasında kurulabilecek en güçlü ve en etkin fiziksel bağ 'hidrojen bağı'dır.

Moleküller arası en güçlü zayıf etkileşimi belirlemek için hidrojen bağı kriterlerini sorgulamak.

4

NaCl

'nin benzen (

C_6H_6

) içerisinde çözünmeme nedenini ve oluşan etkileşimi inceleyin.

NaCl

iyonik bağlı bir bileşiktir ve çözündüğünde ortama iyon verir. Benzen (

C_6H_6

) ise sadece karbon ve hidrojenden oluşan apolar bir hidrokarbondur (indüklenmiş dipol oluşturur). Bu ikisi arasında oluşan etkileşim 'iyon - indüklenmiş dipol etkileşimi'dir. Bu etkileşim oldukça zayıf olduğundan

NaCl

benzen içerisinde çözünmez.

Çözünmeme durumunda oluşan etkileşimin türünü ve çözünmeye katkısını açıklamak.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde benzer benzeri çözer ilkesi uyarınca, çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki zayıf etkileşim türlerinin belirlenmesi ile hidratasyon ve solvatasyon kavramlarının ayrımı.

Soru 855Soru →

Aşağıda periyodik sistemin ikinci ve üçüncü periyodunda yer alan bazı elementler verilmiştir. Bu elementleri, periyodik sistemdeki elektron ilgisi ve elektronegatiflik davranışlarına ait en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Flor elementinin bağ elektronlarını en kuvvetli çeken açıklama ile, klorun elektron ilgisi en yüksek olan açıklama ile ve neonun bağ yapma eğilimi olmadığından bu değerlerin sıfır kabul edildiği açıklama ile eşleşmesi gerekir.

Flor atomunun bağ elektronlarını en kuvvetli çeken açıklama ile, klor atomunun elektron ilgisi en yüksek olan açıklama ile ve neon atomunun bağ yapma eğilimi bulunmadığından bu özelliklerin sıfır kabul edildiği açıklama ile eşleşmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1

Elementlerin periyodik sistemdeki konumlarını belirleme

_9\text{F}: 2. \text{ periyot } 7\text{A (17.) grubu}

;

_{17}\text{Cl}: 3. \text{ periyot } 7\text{A (17.) grubu}

;

_{10}\text{Ne}: 2. \text{ periyot } 8\text{A (18.) grubu}

olarak belirlenir.

Elementlerin periyodik özelliklerini karşılaştırabilmek amacıyla öncelikle grup ve periyotlarını bulmamız gerekir.

2

Elektronegatiflik özelliğini analiz etme ve eşleştirme

_9\text{F}

elementinin elektronegatifliği periyodik sistemdeki en yüksek değerdir (

4{}0

). Bağ elektronlarını en kuvvetli çeken element flordur. Bu nedenle

_9\text{F}

elementi, elektronegatifliğinin en yüksek olduğunu belirten açıklama ile eşleşir.

Elektronegatiflik, kimyasal bağdaki elektronları çekme eğiliminin bağıl ölçüsüdür ve periyodik sistemde soygazlar hariç sağa ve yukarı doğru artarak florda maksimuma ulaşır.

3

Elektron ilgisi özelliğini analiz etme ve eşleştirme

_{17}\text{Cl}

elementinin elektron ilgisi, periyodik tablodaki istisna nedeniyle

_9\text{F}

elementinden daha büyüktür ve periyodik sistemdeki en yüksek değere sahiptir. Bu nedenle klor atomu, elektron ilgisinin en yüksek olduğunu belirten açıklama ile eşleşir.

Elektron ilgisi periyodik sistemde genellikle yukarı doğru artsa da, 7A grubundaki flor ve klor elementleri arasında klorun lehine bir sapma mevcuttur.

4

Soygaz özelliğini analiz etme ve eşleştirme

_{10}\text{Ne}

elementinin kararlı elektron dizilimi (

s^2p^6

) nedeniyle bağ yapma eğilimi yoktur. Bu yüzden elektronegatiflik ve elektron ilgisi özellikleri ihmal edilir veya sıfır kabul edilir. Dolayısıyla neon atomu, bu özellikleri ihmal edilen açıklama ile eşleşir.

Soygazların elektron alma veya bağ yapma eğilimleri olmadığından elektronegatiflik ve elektron ilgisi değerleri pratik olarak anlamsızdır.

Anahtar Kavram

Periyodik özelliklerden elektron ilgisi ve elektronegatiflik kavramları ile bu özelliklerin 7A ve 8A gruplarındaki özel ve istisnai durumları.

Soru 856Soru →

Aşağıdaki sol sütunda bazı özellikleri ve kullanım alanları belirtilen elementleri, sağ sütunda verilen doğru kimyasal sembolleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Potasyum elementinin sembolü

\text{K}

, kalsiyum elementinin sembolü

\text{Ca}

, demir elementinin sembolü

\text{Fe}

ve kurşun elementinin sembolü

\text{Pb}

'dir.

Verilen tanımlardan yola çıkılarak elementlerin adları potasyum, kalsiyum, demir ve kurşun olarak bulunur. Bu elementlerin sembolleri sırasıyla

\text{K}

,

\text{Ca}

,

\text{Fe}

ve

\text{Pb}

şeklindedir. Dolayısıyla doğru eşleştirme potasyum -

\text{K}

, kalsiyum -

\text{Ca}

, demir -

\text{Fe}

ve kurşun -

\text{Pb}

olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Metinde verilen ipuçlarından yararlanarak elementlerin adlarını tespit etme

Birinci tanım potasyum, ikinci tanım kalsiyum, üçüncü tanım demir ve dördüncü tanım kurşun elementini işaret etmektedir.

Doğru sembol eşleştirmesi yapabilmek için öncelikle hangi özelliklerin hangi elemente ait olduğunu belirlemek gerekir.

2

Belirlenen elementlerin uluslararası kimyasal sembollerini bularak eşleştirme

Potasyum

\rightarrow

\text{K}

, Kalsiyum

\rightarrow

\text{Ca}

, Demir

\rightarrow

\text{Fe}

ve Kurşun

\rightarrow

\text{Pb}

sembolleri ile eşleştirilir.

Elementlerin sembolleri genellikle Latince adlarının baş harfleriyle gösterildiğinden, bu kurallara göre doğru sembolleri belirlemek amaçlanır.

Anahtar Kavram

Yaygın elementlerin adları ve sembolleri

Soru 857Soru →

Aşağıda canlıların gerçekleştirdiği bazı yaşamsal olaylar ve bu olayların ilgili olduğu canlıların ortak özellikleri verilmiştir. Bu olaylar ile ortak özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerin terleme ile su atması boşaltım, öglenanın besin üretmesi beslenme ve bira mayasının ATP üretmesi solunum ile eşleşmektedir.

Bitkilerin terleme yoluyla su ve mineralleri vücuttan uzaklaştırması boşaltım; öglenanın organik besin sentezlemesi beslenme; bira mayasının glikozu parçalayarak ATP üretmesi ise solunum özelliğidir. Bu olaylar ilgili kavramlarla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Bitkilerin terleme ile su ve mineral uzaklaştırmasını incelemek

Bu durum vücuttan atık ve fazla maddelerin uzaklaşt��rılması anlamına geldiği için boşaltım özelliği ile eşleşir.

Boşaltım, metabolizma sonucu oluşan veya vücutta fazlalık oluşturan maddelerin dışarı atılmasıdır.

2

Öglenanın kloroplastında organik besin üretmesini incelemek

Bu durum canlının kendi besin maddesini sentezlemesi anlamına geldiği için beslenme (ototrof beslenme) özelliği ile eşleşir.

Canlılar, enerji ve yapı maddesi ihtiyacını karşılamak için dışarıdan hazır besin alır veya kendileri besin üretir.

3

Bira mayası mantarının glikozu parçalayarak ATP üretmesini incelemek

Bu durum organik maddelerin yıkımıyla hücresel düzeyde enerji (ATP) sentezlenmesi anlamına geldiği için solunum özelliği ile eşleşir.

Solunumun temel amacı, organik besinlerin kimyasal bağ enerjisinden hücrenin doğrudan kullanabileceği ATP enerjisini elde etmektir.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri

Soru 858Soru →

Aşağıda kimyasal formülleri ve yaygın adları verilen tuzları, karşılarında karışık olarak verilen kullanım alanları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yemek sodası (

NaHCO_3

) hamur kabartma tozu ve mide asitliğini dengelemede; kireç taşı (

CaCO_3

) çimento ve kireç üretiminde; nişadır (

NH_4Cl

) ise pil imalatı ve lehimcilikte kullanılır.

Tuzların kimyasal yapıları ile kullanım alanları doğrudan ilişkilidir. Yemek sodası (

NaHCO_3

) hafif bazik yapısıyla mide asidini düzenleme ve hamur kabartmada kullanılır. Kireç taşı (

CaCO_3

) yüksek sıcaklıklara dayanıklı yapısı ve bileşimiyle çimento/kireç üretimi gibi inşaat alanlarında ham maddedir. Nişadır (

NH_4Cl

) ise amonyak kökenli asidik yapısıyla kuru pillerde ve lehimlenecek metal yüzeylerdeki oksitleri temizlemede kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1

Yemek sodası (

NaHCO_3

) tuzu incelenir.

Bu tuzun hafif bazik karakterde olduğu ve gıda/ilaç sektöründe (kabartma tozu, mide asidi düzenleyici) kullanıldığı belirlenir.

Yemek sodasının yaygın kullanım alanını doğru tespit etmek.

2

Kireç taşı (

CaCO_3

) tuzu incelenir.

Bu tuzun yüksek sıcaklıkta parçalanarak kireç eldesinde kullanıldığı ve inşaat sektöründe ham madde olduğu belirlenir.

Kireç taşının yaygın kullanım alanını doğru tespit etmek.

3

Nişadır (

NH_4Cl

) tuzu incelenir.

Bu tuzun kuru pillerde elektrolit olarak ve lehimcilikte temizleyici olarak kullanıldığı belirlenir.

Nişadır tuzunun yaygın kullanım alanını doğru tespit etmek.

Anahtar Kavram

YKS TYT kimya müfredatındaki yaygın tuzların formülleri, yaygın adları ve günlük kullanım alanlarının bilinmesi.

Soru 859Soru →

Aşağıda verilen kovalent yapılı moleküller ile bu moleküllere ait özellikleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

(Elementlerin atom numaraları: $_{1}\text{H}$ , $_{6}\text{C}$ , $_{8}\text{O}$ )

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

\text{O}_2

molekülü apolar bağ ve apolar molekül özelliğiyle,

\text{CO}_2

molekülü polar bağ ve apolar molekül özelliğiyle,

\text{H}_2\text{O}

molekülü ise polar bağ ve polar molekül özelliğiyle eşleşir.

Eşleşmeler kovalent bağların sınıflandırılması ve molekül geometrisine dayanır.

\text{O}_2

molekülünde aynı ametal atomları arasında apolar bağlar bulunur ve iki atomlu bu yapı apolardır.

\text{CO}_2

doğrusal olup

\text{C}-\text{O}

polar bağları içermesine karşın simetrik yük dağılımına sahip olduğundan apolardır.

\text{H}_2\text{O}

ise kırık doğru yapısında olup polar

\text{O}-\text{H}

bağlarına sahiptir ve merkez atomun üzerindeki elektron çiftleri nedeniyle polardır.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen elementlerin (

_{1}\text{H}

,

_{6}\text{C}

ve

_{8}\text{O}

) katman elektron dizilimlerini yazarak değerlik elektron sayılarını ve kovalent bağ yapma kapasitelerini belirleyin.

_{1}\text{H}: 1

(değerlik elektron sayısı 1, dublete ulaşmak için 1 bağ yapar).

_{6}\text{C}: 2, 4

(değerlik elektron sayısı 4, oktete ulaşmak için 4 bağ yapar).

_{8}\text{O}: 2, 6

(değerlik elektron sayısı 6, oktete ulaşmak için 2 bağ yapar ve 2 çift ortaklanmamış elektron bulundurur).

Moleküllerin Lewis yapılarını doğru çizebilmek ve bağ türlerini belirlemek için değerlik elektron sayılarını bilmek gerekir.

2

\text{O}_2

,

\text{CO}_2

ve

\text{H}_2\text{O}

moleküllerinin Lewis yapılarını çizerek bağların polar mı yoksa apolar mı olduğunu tespit edin.

\text{O}_2

molekülünde aynı tür atomlar arasında apolar kovalent bağ;

\text{CO}_2

ve

\text{H}_2\text{O}

moleküllerinde ise farklı tür atomlar arasında polar kovalent bağlar bulunur.

Aynı tür ametal atomları arasındaki bağlar apolar kovalent, farklı tür ametal atomları arasındaki bağlar polar kovalenttir.

3

Lewis yapılarına bakarak moleküllerin geometrik simetrilerini ve dolayısıyla molekül polarlıklarını inceleyin.

\text{O}_2

doğrusal ve simetrik olduğundan apolardır.

\text{CO}_2

doğrusal ve merkez atomda ortaklanmamış elektron çifti içermediğinden simetrik ve apolardır.

\text{H}_2\text{O}

ise kırık doğru yapısında olup oksijen atomu üzerinde ortaklanmamış elektron çiftleri barındırdığından asimetrik ve polardır.

Molekülün geometrik yapısında yük dağılımı simetrik ise apolar, asimetrik ise polar molekül oluşur.

Anahtar Kavram

Kovalent bileşiklerde bağ polarlığı ile molekül polarlığı arasındaki fark ve Lewis yapılarının yorumlanması.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 860Soru →

Aşağıda verilen kimyasal madde çiftleri ile bu çiftlerin bir araya gelmesiyle oluşan karışımlardaki çözünme durumları ve etkin tanecikler arası etkileşim türü/açıklamalarını en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanol-su çifti su molekülleriyle hidrojen bağı kurarak hidratasyonla çözünür. Sodyum klorür-su çifti polar su molekülleriyle iyon-dipol etkileşimi kurarak hidratasyonla çözünür. İyot-karbon disülfür çifti apolar olduklarından London kuvvetleriyle solvatasyon gerçekleştirerek çözünür. Metan-su çifti arasında ise dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi kurulur ve çözünme gerçekleşmez.

Çözünme olayında benzer yapıdaki maddelerin birbiri içerisinde çözünmesi beklenir. Metanol ve su polar olup hidrojen bağları vasıtasıyla hidratasyon oluşturarak çözünür. Sodyum klorür iyonik olup polar su molekülleriyle iyon-dipol bağları kurarak hidratasyonla çözünür. İyot ve karbon disülfür apolar olup London kuvvetleri ile solvatasyon gerçekleştirerek çözünür. Metan apolar ve su polar olduğundan aralarındaki etkileşim dipol-indüklenmiş dipol olup çözünme gerçekleşmez.

Adım Adım Çözüm

1

Karışımdaki maddelerin molekül polarlıklarını ve kimyasal türlerini belirleme

Metanol (

CH_3OH

) polar (hidrojen bağı yapabilir), su (

H_2O

) polar (hidrojen bağı yapabilir), sodyum klorür (

NaCl

) iyonik, iyot (

I_2

) apolar, karbon disülfür (

CS_2

) apolar, metan (

CH_4

) apolar yapıdadır.

Çözünme sürecini ve etkileşimleri belirlemek için ilk olarak maddelerin polar/apolar karakterleri ve bağ yapabilme yetenekleri incelenmelidir.

2

Çözünme olayının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini ve solvatasyon/hidratasyon ayrımını yapma

Çözücünün su olduğu durumlarda (

CH_3OH-H_2O

ve

NaCl-H_2O

) hidratasyon gerçekleşirken, su dışındaki çözücülerde (

I_2-CS_2

) solvatasyon gerçekleşir.

CH_4

apolar,

H_2O

polar olduğundan 'benzer benzeri çözer' ilkesine göre çözünme gerçekleşmez.

Çözücünün su olması durumuna hidratasyon, su dışındaki bir sıvı olması durumuna ise solvatasyon denir. Benzer yapıdaki maddeler birbirini çözer.

3

Tanecikler arası etkin zayıf etkileşim türlerini belirleme

Metanol-su arasında hidrojen bağı, sodyum klorür-su arasında iyon-dipol, iyot-karbon disülfür arasında London kuvvetleri (indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol), metan-su arasında ise dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi kurulur.

Maddelerin polaritesine göre tanecikler arasında kurulan en etkin fiziksel etkileşim türü belirlenir.

Anahtar Kavram

Çözünme olayında 'benzer benzeri çözer' kuralı geçerlidir. Çözücünün su olması durumunda hidratasyon, başka bir çözücü olması durumunda solvatasyon gerçekleşir. Tanecikler arasındaki etkileşimlerin gücü çözünme davranışını belirler.

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram