İşin Düzenlenmesi

143 questions

$53$ yaşında olan ve bir özel sektör işyerinde belirsiz süreli iş sözleşmesiyle $4$ yıldır çalışmakta olan bir işçinin yıllık ücretli izin hakkı ve bu iznin kullanımıyla ilgili $4857$ sayılı İş Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İşçinin kıdemi

1

ile

5

yıl arasında olduğu için yıllık izin süresi

14

gündür ve bu izin işveren tarafından tek taraflı olarak en fazla ikiye bölünebilir.

İşçinin yaşı nedeniyle yıllık ücretli izin süresi

20

günden az olamaz ve bu izin tarafların anlaşmasıyla bir bölümü

10

günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

İşçi

50

yaşından büyük olduğu için kıdem şartı aranmaksızın doğrudan en üst sınır olan

26

gün izin hakkına sahip olur ve bu hakkını dilediği zaman kesintisiz kullanmak zorundadır.

Yıllık ücretli izin hakkı anayasal bir dinlenme hakkı olsa da işçi ve işveren yazılı olarak anlaşarak bu hakkın kullanımından feragat edip karşılığında nakdi ödeme kararlaştırabilirler.

İşçinin kıdemi

5

yılı doldurmadığı için sadece

14

gün izin kullanabilir ancak yer altı işlerinde çalışması durumunda bu süreye

4

gün daha eklenir.

Show answer & explanation

Answer: İşçinin yaşı nedeniyle yıllık ücretli izin süresi $20$ günden az olamaz ve bu izin tarafların anlaşmasıyla bir bölümü $10$ günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

Answer

Yaşı nedeniyle yıllık ücretli izin süresi

20

günden az olamaz ve bu izin tarafların anlaşmasıyla bir bölümü

10

günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

Doğru yanıt, İş Kanunu'nun 53. ve 56. maddelerinin birleşiminden oluşmaktadır. 53. madde, 50 yaş ve üzerindeki işçilerin izin haklarının kıdemleri ne olursa olsun 20 günden az olamayacağını garanti altına alırken; 56. madde, bu iznin bölünebileceğini ancak en az bir parçanın 10 gün olması gerektiğini belirtir.

Step-by-Step Solution

İşçinin yaşına göre asgari izin süresini belirle.

53

yaşında olan işçi, '50 ve daha yukarı yaştakiler' kategorisine girer.

İş Kanunu madde 53'e göre 50+ yaşındaki işçilerin izin süresi 20 günden az olamaz.

Kıdem ve yaş kuralını karşılaştır.

4

yıllık kıdem normalde

14

gün izin verirken, yaş kuralı

20

gün vermektedir. İşçi lehine olan yaş kuralı uygulanır.

Kanun, belirli yaş grupları için daha yüksek bir asgari sınır belirleyerek koruma sağlar.

İznin bölünebilme şartlarını kontrol et.

İzin bölünebilir ancak bir parçası en az

10

gün olmalıdır.

İş Kanunu madde 56'ya göre tarafların anlaşmasıyla izin bölünebilir, fakat dinlenme amacının gerçekleşmesi için bir bölümün 10 günden kısa olmaması şarttır.

Key Concept

Yıllık ücretli izin sürelerinde yaş ve bölünebilirlik sınırları

Estimated Time:1m 15s

Question 2Question →

$4857$ sayılı İş Kanunu'na tabi bir işyerinde, iş sözleşmesinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılacağına dair bir hüküm bulunmamaktadır. $2026$ yılında $29$ Ekim Cumhuriyet Bayramı'nın işçinin haftalık izin (hafta tatili) gününe denk geldiği ve işveren tarafından bu günde çalışılmasının talep edildiği varsayıldığında, uygulanacak hukuki rejimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İş sözleşmesinde hüküm bulunmadığı için işçinin çalıştırılabilmesi için rızasının alınması şarttır; çalışma gerçekleşirse işçiye o günkü ücretine ek olarak bir tam günlük ücreti daha ödenir.

29

Ekim günü tek "Ulusal Bayram" statüsünde olduğu için iş sözleşmesinde hüküm olmasa da işçinin onayı aranmaksızın çalıştırılması zorunludur ve ücreti

\%100

zamlı ödenir.

Hafta tatili ile ulusal bayramın aynı güne denk gelmesi durumunda, tatillerin tekliği ilkesi gereği işçiye sadece hafta tatili ücreti ödenir, bayram çalışması için ek ücret verilmez.

Hafta tatili ve ulusal bayramın çakışması durumunda işçinin onayı olsa dahi çalıştırılması yasaktır; aksi takdirde bu çalışma sadece "fazla çalışma" sayılarak

\%50

zamlı ödenmelidir.

Hafta tatili ve ulusal bayramın çakıştığı bu durumda, işçiye her iki tatil için ayrı ayrı ek ücret tahakkuk ettirilerek çalışması karşılığında toplamda

3

günlük ücret ödenmesi zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: İş sözleşmesinde hüküm bulunmadığı için işçinin çalıştırılabilmesi için rızasının alınması şarttır; çalışma gerçekleşirse işçiye o günkü ücretine ek olarak bir tam günlük ücreti daha ödenir.

Answer

İş sözleşmesinde hüküm bulunmadığı durumlarda ulusal bayram ve genel tatil çalışması için işçinin rızasının alınması gerekir; çalışma yapılması halinde ise o günkü ücretine ek olarak bir tam günlük ücret (toplam 2 günlük ücret) ödenmesi esastır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 44. maddesi uyarınca, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmede bu yönde bir hüküm yoksa, işçinin mutlaka rızasının (onayının) alınması gerekir. Aynı Kanun'un 47. maddesine göre, bu günlerde çalışan işçilere, tatil yapmayıp çalışırlarsa o günün ücretine ek olarak ayrıca bir günlük ücret ödenir. Hafta tatili ile bayramın çakışması durumunda da çalışma gerçekleşirse bir ek yevmiye ödenmesi hukuken yeterlidir.

Step-by-Step Solution

İş sözleşmesinde hüküm bulunmaması durumunda onay gerekliliğini kontrol etmek

4857

sayılı Kanun'un

44

. maddesi uyarınca, sözleşmede hüküm yoksa işçinin onayı (rızası) şarttır.

Genel tatil çalışmalarında sözleşme serbestisi esastır ancak hüküm yoksa işçinin iradesi aranır.

29

Ekim gününün hukuki statüsünü ve hafta tatili ile çakışma durumunu analiz etmek

29

Ekim tek "Ulusal Bayram"dır. Hafta tatili ile çakışması bu günü çalışma açısından zorunlu hale getirmez.

Ulusal bayram statüsü, çalışma usulü bakımından genel tatillerle aynı rıza rejimine tabidir.

Ücretlendirme kuralını uygulamak

47

. maddeye göre çalışılan her bir genel tatil günü için ayrıca bir günlük ücret ödenir (Toplam

2

yevmiye).

Hafta tatili ile çakışan genel tatillerde, çalışma karşılığında sadece bir ek yevmiye ödenmesi hukuk tekniği açısından yeterli kabul edilir.

Key Concept

Ulusal Bayram ve Genel Tatil Çalışmalarında Rıza ve Ücretlendirme

Estimated Time:2m 0s

Question 3Question →

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca "Kısa Çalışma" uygulaması ile bu süreçteki süreler, yasal oranlar ve Cumhurbaşkanı'na tanınan yetkilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kısa çalışma süresi kural olarak

3

ayı geçemez; ancak Cumhurbaşkanı bu süreyi, sektörel bazda veya bir bütün olarak

6

aya kadar uzatmaya yetkilidir.

İşyerinde kısa çalışma yapılabilmesi için, faaliyetin en az

4

hafta süreyle tamamen veya kısmen durdurulması veya haftalık çalışma süresinin geçici olarak en az

\frac{1}{3}

oranında azaltılması şarttır.

Kısa çalışma ödeneği alan sigortalılar adına bu süre boyunca genel sağlık sigortası primlerinin yanı sıra malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile kısa vadeli sigorta kolları primlerinin tamamı İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanır.

Cumhurbaşkanı; kısa çalışma ödeneğinin miktarını, süresini, ödeme tarihini ve bu ödemenin sigortalının işsizlik ödeneği süresinden mahsup edilip edilmeyeceğini belirleme yetkisine sahiptir.

Günlük kısa çalışma ödeneği, sigortalının son

12

aylık prime esas kazançları üzerinden hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının

\%60

'ıdır ve bu tutar aylık brüt asgari ücretin

\%150

'sini aşamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kısa çalışma ödeneği alan sigortalılar adına bu süre boyunca genel sağlık sigortası primlerinin yanı sıra malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile kısa vadeli sigorta kolları primlerinin tamamı İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanır.

Answer

Kısa çalışma süresince tüm sigorta kollarının primlerinin ödendiğini belirten ifade yanlıştır; bu süreçte sadece genel sağlık sigortası primleri karşılanmaktadır.

Doğru yanıt olan seçenek, kısa çalışma süresince emeklilik (malullük, yaşlılık ve ölüm) ve kısa vadeli sigorta kolları primlerinin de ödendiğini iddia ettiği için yanlıştır. 4447 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik uyarınca, bu süreçte sigortalılar adına sadece genel sağlık sigortası (GSS) primleri İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanarak Sosyal Güvenlik Kurumu'na aktarılır. Uzun vadeli sigorta kolları için prim yatırılmadığından, bu süreler sigortalının emeklilik hesaplamasında prim ödeme günü olarak dikkate alınmaz.

Step-by-Step Solution

Kısa çalışma başlama koşullarını değerlendir.

Haftalık çalışma süresinin en az

\frac{1}{3}

oranında azalması veya faaliyetin en az

4

hafta durması gerekmektedir.

Yönetmelik uyarınca uygulamanın geçerli sayılması için bu asgari eşiklerin aşılması şarttır.

Yasal süreleri ve uzatma yetkisini kontrol et.

Standart süre

3

aydır; ancak Cumhurbaşkanı bu süreyi

6

aya kadar uzatabilir.

4447 Sayılı Kanun Ek Madde 2 ile bu yetki yürütme organına (Cumhurbaşkanı) tanımlanmıştır.

Sigorta prim ödemelerini analiz et.

İşsizlik Sigortası Fonu sadece genel sağlık sigortası (GSS) primlerini SGK'ya aktarır.

Mevzuat uyarınca kısa çalışma süresi emeklilik (uzun vadeli) veya iş kazası (kısa vadeli) prim ödeme gün sayısından sayılmaz.

Key Concept

Kısa çalışma uygulamasında sigorta primi kapsamı ve Cumhurbaşkanı yetkileri

Estimated Time:2m 0s

Question 4Question →

4857 sayılı İş Kanunu'na tabi bir işyerinde çalışan ve iş sözleşmesinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışacağına dair herhangi bir hüküm bulunmayan bir işçi için; 2026 yılında 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nın Perşembe günü saat 13.00'te başlayıp Cuma günü devam ettiği ve işçinin Cuma gününün normalde haftalık izin günü (hafta tatili) olduğu bir senaryo varsayılmaktadır. İşveren, işçinin hem Perşembe öğleden sonra hem de Cuma günü tam gün çalışmasını talep etmiştir.

Bu duruma ilişkin 4857 sayılı İş Kanunu ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İş sözleşmesinde hüküm bulunmadığı için işçinin bu dönemde çalıştırılabilmesi için açık rızasının (onayının) alınması zorunludur; 28 Ekim saat 13.00'ten itibaren başlayan süre ulusal bayram tatili sayıldığından bu andan itibaren yapılan çalışmalar için ayrıca ücret ödenmesi gerekir.

29 Ekim tek 'Ulusal Bayram' statüsünde olduğu için kamu düzeni gereği işçinin onayı aranmaksızın çalıştırılması mümkündür ve bu çalışma karşılığında işçiye sadece %50 zamlı fazla çalışma ücreti ödenir.

Hafta tatili ile ulusal bayramın çakıştığı Cuma günü yapılan çalışma için işçiye sadece hafta tatili ücreti ödenir; kanun uyarınca aynı güne denk gelen tatillerde sadece tek bir tatil ücretine hak kazanılır.

İşveren, 29 Ekim günü çalıştırdığı işçiye bu çalışma karşılığında ücret ödemek yerine, takip eden hafta içinde 1,5 gün ücretli dinlenme (serbest zaman) vererek yasal yükümlülüğünü yerine getirebilir.

Ulusal bayram tatili sadece 29 Ekim günü takvim başlangıcıyla başlar; bu nedenle 28 Ekim günü saat 13.00 ile mesai bitimi arasındaki çalışmalar normal çalışma ücretine tabidir.

Show answer & explanation

Answer: İş sözleşmesinde hüküm bulunmadığı için işçinin bu dönemde çalıştırılabilmesi için açık rızasının (onayının) alınması zorunludur; 28 Ekim saat 13.00'ten itibaren başlayan süre ulusal bayram tatili sayıldığından bu andan itibaren yapılan çalışmalar için ayrıca ücret ödenmesi gerekir.

Answer

İş sözleşmesinde hüküm bulunmayan hallerde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılması için işçinin onayı şarttır ve 29 Ekim bayramı yasal olarak 28 Ekim saat 13.00'te başlar.

İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde tatil günlerinde çalışmaya dair bir hüküm yoksa, işçinin bireysel onayı alınmadan çalıştırılması mümkün değildir. Ayrıca 2429 sayılı Kanun, Cumhuriyet Bayramı'nı diğer genel tatillerden ayırarak süresini 1,5 gün olarak belirlemiş ve başlangıç saatini 28 Ekim 13.00 olarak sabitlemiştir. Bu saatten itibaren yapılan tüm çalışmalar tatil çalışması hükmündedir ve ek ücrete tabidir.

Step-by-Step Solution

Onay Gerekliliğini Belirle

Onay Şart

4857 sayılı İş Kanunu Madde 44'e göre, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılacağı iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde kararlaştırılmamışsa işçinin onayı gereklidir.

Tatil Süresini ve Başlangıcını Tespit Et

28 Ekim 13.00 Başlangıç

2429 sayılı Kanun Madde 1 uyarınca Cumhuriyet Bayramı, 28 Ekim günü saat 13.00'ten itibaren başlar ve 29 Ekim günü devam eder (toplam 1,5 gün).

Ücretlendirme Esasını Uygula

Ek Yevmiye (1+1)

İş Kanunu Madde 47'ye göre, bu günlerde çalışan işçilere, çalışmasalar da hak kazandıkları bir günlük ücretlerine ilaveten, çalıştıkları her gün için ayrıca bir günlük ücreti (%100 zamlı toplam 2 yevmiye) ödenir.

Çakışma Durumunu Değerlendir

Çift Hak Kazanımı

Ulusal bayram ile hafta tatili çakıştığında ve işçi çalıştığında, hem hafta tatili çalışması (fazla çalışma hükümleri) hem de bayram çalışması alacağı doğar; işçi lehine yorum ilkesi gereği her iki hak da korunur.

Key Concept

Ulusal Bayram Çalışma Şartları ve Cumhuriyet Bayramı Süre Özelliği

Question 5Question →

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun Ek 2. maddesi ile ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca, işyerinde uygulanan "kısa çalışma" müessesesi ve kısa çalışma ödeneğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kısa çalışma ödeneği, sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının

\%70

’i olarak hesaplanır.

İşyerinde kısa çalışma uygulamasına gidilebilmesi için haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az dörtte bir (

1/4

) oranında azaltılması zorunludur.

Kısa çalışma süresi kural olarak üç ayı geçemez; ancak bu süreyi altı aya kadar uzatmaya ve sektörler itibarıyla farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Zorlayıcı sebeplerle faaliyetin durdurulması halinde kısa çalışma ödeneğinden yararlanılabilmesi için, işyerindeki faaliyetin en az sekiz hafta süreyle durmuş olması gerekir.

Günlük kısa çalışma ödeneği miktarı, her halükarda aylık asgari ücretin brüt tutarının iki katını (

\%200

) geçemez.

Show answer & explanation

Answer: Kısa çalışma süresi kural olarak üç ayı geçemez; ancak bu süreyi altı aya kadar uzatmaya ve sektörler itibarıyla farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Answer

Kısa çalışma süresi kural olarak üç ayı geçemez; ancak bu süreyi altı aya kadar uzatmaya ve sektörler itibarıyla farklılaştırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek Madde 2'ye göre, kısa çalışma süresi üç ayı geçemez. Ancak Cumhurbaşkanı, bu süreyi altı aya kadar uzatmaya ve sektörler itibarıyla farklılaştırmaya yetkili kılınmıştır. Bu ifade mevzuatla tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

Kısa çalışma süre sınırlarını incele.

4447 sayılı Kanun Ek Madde 2 uyarınca temel uygulama süresi 3 aydır.

Yasal sınırların ve uzatma yetkisinin belirlenmesi gerekir.

Cumhurbaşkanı'nın yetki kapsamını kontrol et.

Cumhurbaşkanı bu süreyi 6 aya kadar uzatabilir ve sektörlere göre farklılaştırabilir.

Mevzuattaki güncel yetki paylaşımının doğrulanması için.

Diğer teknik parametreleri (oranlar, süreler) ele.

Azaltma oranı

1/3

, durma süresi 4 hafta, ödenek oranı

\%60

ve tavan

\%150

olarak belirlenmiştir.

Çeldiricilerin hatalı olduğunu kanıtlamak için.

Key Concept

Kısa Çalışma Süresi ve Cumhurbaşkanı Yetkisi

Practice More

Kısa çalışma ödeneğinden yararlanma şartları (prim gün sayısı ve sigortalılık süresi) konusuna göz atabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 6Question →

4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca; gece çalışması ve postalar halinde çalışma düzenine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Gece dönemi, en geç saat

20.00

'de başlayarak en erken saat

06.00

'ya kadar geçen ve her halde en fazla

11

saat süren zaman dilimidir.

Yürütülen bir iş postasının çalışma süresinin yarısından fazlası gece dönemine rastlıyorsa, o posta mevzuat gereği gece postası sayılır.

Postalar halinde yürütülen işlerde, işçilerin gece postalarında üst üste en fazla iki hafta çalıştırılmaları yasal olarak esastır.

Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin yazılı onayı alınması şartıyla gece

7,5

saatin üzerinde çalışma yaptırılabilir.

Postası değişecek işçiler, kesintisiz en az

11

saat dinlendirilmeden bir diğer postada çalıştırılmaya başlatılamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Postalar halinde yürütülen işlerde, işçilerin gece postalarında üst üste en fazla iki hafta çalıştırılmaları yasal olarak esastır.

Answer

Postalar halinde yürütülen işlerde işçilerin gece postalarında üst üste en fazla iki hafta çalıştırılmalarının esas olduğunu belirten ifade yanlıştır.

4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, postalar halinde yürütülen işlerde asıl olan (esas olan) işçilerin gece postalarında üst üste en fazla bir hafta çalıştırılmasıdır. İki haftalık süre bir kural değil, ancak istisnai durumlarda veya işçinin onayıyla çıkılabilecek azami uzatma süresidir. Dolayısıyla 'iki hafta çalıştırılmaları esastır' ifadesi hukuki olarak hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Gece çalışması tanımını ve süresini kontrol et.

Gece dönemi

20.00-06.00

arasıdır (

11

saattir). Genel kural olarak gece çalışması

7,5

saati aşamaz.

Yasal sınırları ve tanımları netleştirmek için.

Sektörel istisnaları değerlendir.

Turizm, sağlık ve özel güvenlik sektörlerinde yazılı onay ile

7,5

saatlik sınır aşılabilir.

Özel durumların genel kuralı etkileyip etkilemediğini görmek için.

Posta (vardiya) değişim ve rotasyon kurallarını incele.

Mevzuat 'gece postalarında üst üste en fazla bir hafta çalıştırılmaları esastır' der. Ancak bu süre en fazla iki haftaya kadar uzatılabilir.

Sorudaki 'esas olma' ve 'azami sınır' ayrımını yakalamak için.

Dinlenme sürelerini doğrula.

Vardiyalar arası dinlenme süresi kesintisiz

11

saattir.

Zaman limitlerine dair teknik doğruluğu teyit etmek için.

Key Concept

Gece Postası Değişim Esasları

Question 7Question →

4857 sayılı İş Kanunu kapsamında aynı işyerinde çalışan üç farklı işçinin yaş ve kıdem bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

İşçi	Yaş	İşyerindeki Kıdemi
İşçi A	$52$	$3$ yıl
İşçi B	$17$	$1$ yıl
İşçi C	$35$	$16$ yıl

Bu işçilerin yıllık ücretli izin hakları ve kullanım usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşçi A ve İşçi B'nin işyerindeki kıdemleri 1 ile 5 yıl arasında olduğu için her ikisinin de yıllık izin süresi 14 iş günüdür.

İşçi C'nin yıllık ücretli izin hakkı 26 gündür ve bu izin tarafların anlaşmasıyla bir bölümü 10 günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

İşçi A, yaşı nedeniyle hak kazandığı 20 günlük izin hakkından, işverenin de rızası olması kaydıyla feragat ederek bu sürenin ücretini talep edebilir.

İşçi B'nin yıllık izin süresi hesaplanırken, izne hak kazandığı tarihten önceki deneme süresi yıllık kıdem hesabına dahil edilmez.

İşçi C'nin 26 günlük yıllık izni, taraflar aksini kararlaştırsa dahi en fazla üç parçaya bölünebilir.

Show answer & explanation

Answer: İşçi C'nin yıllık ücretli izin hakkı 26 gündür ve bu izin tarafların anlaşmasıyla bir bölümü 10 günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

Answer

İşçi C'nin yıllık ücretli izin hakkı 26 gündür ve bu izin tarafların anlaşmasıyla bir bölümü 10 günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir.

İşçi C, işyerinde 16 yıllık kıdeme sahip olduğu için İş Kanunu'ndaki '15 yıl ve daha fazla' olan kıdem baremine girer ve yıllık izin hakkı 26 gündür. Ayrıca, kanuna göre yıllık izinler tarafların anlaşmasıyla bölünebilir; tek şart, bölünen parçalardan birinin 10 günden az olmamasıdır. Bu ifade yasal mevzuata tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

İşçilerin yaş ve kıdemine göre temel izin sürelerini belirle.

İşçi A (

52

yaş) ve İşçi B (

17

yaş) için yasal alt sınır

20

gündür. İşçi C (

16

yıl kıdem) için

15

yıl üstü baremi olan

26

gün geçerlidir.

İş Kanunu Md.

53

uyarınca

18

ve daha küçük,

50

ve daha büyük yaştakilere verilecek izin

20

günden az olamaz.

İzinlerin bölünme şartlarını kontrol et.

İzinler tarafların anlaşmasıyla bölünebilir, ancak bir parçası

10

günden az olamaz.

İş Kanunu Md.

56

uyarınca işçinin dinlenme hakkının korunması için asgari bir kesintisiz süre öngörülmüştür.

Hakkın niteliğini ve hafta tatili ilişkisini doğrula.

İzin hakkından feragat edilemez ve izin süresine rastlayan hafta tatilleri izin süresinden sayılmaz.

Yıllık izin hakkının 'vazgeçilemezlik' ilkesi ve dinlenme sürelerinin çakışmaması kuralı esastır.

Key Concept

Yıllık Ücretli İzin Süreleri ve Kullanım Koşulları

Practice More

Yıllık izin ücretinin iş sözleşmesi sona erdiğinde hangi ücret üzerinden (çıplak/brüt/net) hesaplanacağını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 8Question →

Bir işyerinde günlük çalışma saatleri $08.30 - 16.45$ olarak belirlenmiş olup, işçilere $12.30 - 13.00$ saatleri arasında $30$ dakikalık tek bir ara dinlenmesi kullandırılmaktadır. İşçilerin mola süresince işyerinden ayrılma özgürlüğüne sahip olduğu ve bu sürenin fiilen dinlenerek geçirildiği uyuşmazlık konusu değildir.

Buna göre, söz konusu çalışma düzeninin $4857$ sayılı İş Kanunu’ndaki ara dinlenmesi hükümleri karşısındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Günlük fiili çalışma süresi

7,5

saati aştığı için ara dinlenmesinin en az

1

saat olarak kullandırılması zorunludur.

Toplam işyerinde bulunma süresi

9

saati aşmadığı sürece

30

dakikalık ara dinlenmesi yasal sınırlara uygundur.

Fiili çalışma süresi tam olarak

7,5

saat olduğu için

30

dakikalık ara dinlenmesi mevzuata tam uyumludur.

İşçilerin ara dinlenmesi süresince işyerinden ayrılma zorunluluğu olmadığından, bu süre çalışma süresine eklenerek toplam mesai

8,5

saat kabul edilmelidir.

Ara dinlenmesi tek seferde ve aralıksız kullandırıldığı sürece, süresinin yasal alt sınırlara uygunluğu denetime tabi değildir.

Show answer & explanation

Answer: Günlük fiili çalışma süresi $7,5$ saati aştığı için ara dinlenmesinin en az $1$ saat olarak kullandırılması zorunludur.

Answer

Günlük çalışma süresi

7,5

saati aştığı için (hesaplanan

7

saat

45

dakika bazında) ara dinlenmesinin en az

1

saat olması zorunludur.

İşyerinde geçirilen toplam süre olan

8

saat

15

dakikadan mevcut

30

dakikalık mola çıkarıldığında, işçinin fiili çalışma süresinin

7

saat

45

dakika olduğu görülmektedir. İş Kanunu Madde

68

uyarınca,

7,5

saati aşan (dahil değil, aşan) işlerde ara dinlenmesinin en az

1

saat olması zorunludur. Dolayısıyla mevcut

30

dakikalık uygulama yasaya aykırıdır ve en az

1

saate tamamlanmalıdır.

Step-by-Step Solution

İşyerinde geçirilen toplam süreyi (bulunma süresi) hesapla.

16.45 - 08.30 = 8

saat

15

dakika (

495

dakika).

Ara dinlenmesi ihtiyacını belirlemek için önce net çalışma süresine ulaşılması gerekir.

Verilen ara dinlenmesini toplam süreden düşerek fiili çalışma süresini bul.

495

dakika -

30

dakika =

465

dakika (

7

saat

45

dakika).

İş Kanunu Madde

68

uyarınca ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.

Fiili çalışma süresini yasal eşik değerlerle kıyasla.

7

saat

45

dakika >

7

saat

30

dakika (

7,5

saat).

Yasal eşik olan

7,5

saatin aşılıp aşılmadığı, verilecek dinlenme süresini (

30

dk vs

60

dk) belirler.

Yasal zorunluluğu belirle.

7,5

saatten fazla süreli işlerde ara dinlenmesi en az

1

saattir.

İş Kanunu

68/c

bendi gereği

7,5

saati aşan her çalışma için asgari

1

saat dinlenme verilmesi emredicidir.

Key Concept

Ara dinlenmesi süreleri, günlük fiili çalışma süresine göre kademeli olarak belirlenir ve bu süreler çalışma süresinden düşülür.

Question 9Question →

$4857$ sayılı İş Kanunu’na tabi bir tekstil atölyesinde haftalık çalışma süresi $6$ iş gününe bölünerek uygulanmaktadır. İşçi Melis, çalışma haftasının Salı ve Çarşamba günlerinde hekim raporuyla istirahatli olduğu için işe gidememiş; haftanın geri kalan $4$ gününde ise tam zamanlı çalışmıştır. İşveren, Melis'in o haftaki hafta tatili ücretini, fiilen $6$ gün çalışmadığı gerekçesiyle ödemekten kaçınmaktadır.

Bu hukuki uyuşmazlık hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hekim raporuyla verilen istirahat sürelerinin bir haftaya kadar olan kısmı çalışılmış gibi sayılan sürelerden olduğu için işçi hafta tatili ücretine tam olarak hak kazanır.

İşçinin hafta tatili ücretine hak kazanabilmesi için haftalık çalışma süresini fiilen çalışarak tamamlaması zorunludur; bu nedenle ödeme yapılmaması hukuka uygundur.

İstirahatli olunan süreler sadece iş kazası veya meslek hastalığına dayanıyorsa çalışılmış sayılır; normal hastalık raporları hafta tatili hesabına dahil edilmez.

İşçi Melis, sadece fiilen çalıştığı

4

günün hafta tatili ücretine orantılı kısmına hak kazanır; tam gün ücreti talep edemez.

Raporlu olunan günler hafta tatili hakkını ortadan kaldırmaz ancak işveren bu günler için ödeyeceği hafta tatili ücretinde

50

oranında kesinti yapabilir.

Show answer & explanation

Answer: Hekim raporuyla verilen istirahat sürelerinin bir haftaya kadar olan kısmı çalışılmış gibi sayılan sürelerden olduğu için işçi hafta tatili ücretine tam olarak hak kazanır.

Answer

Hekim raporuyla verilen istirahat sürelerinin bir haftaya kadar olan kısmı çalışılmış gibi sayılan sürelerden olduğu için işçi hafta tatili ücretine tam olarak hak kazanır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 46. maddesine göre, hafta tatili ücretine hak kazanmak için gereken çalışma günlerinin hesabında hekim raporuyla verilen istirahat sürelerinin bir haftaya kadar olan kısmı 'fiilen çalışılmış gibi' kabul edilir. Melis'in 2 günlük raporu bu kapsamda kaldığından, haftalık çalışma şartını yerine getirmiş sayılır ve hafta tatili ücretine tam olarak hak kazanır.

Step-by-Step Solution

Hafta tatili ücretine hak kazanma şartlarını incelemek.

İşçinin hafta tatilinden önceki çalışma günlerinde çalışmış olması gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu madde 46 uyarınca hafta tatili hakkı, bir haftalık zaman dilimi içindeki çalışma günlerinde çalışmış olma şartına bağlıdır.

İstirahatin çalışma süresinden sayılıp sayılmadığını kontrol etmek.

Hekim raporuyla verilen istirahatlerin bir haftalık kısmı 'çalışılmış sayılan süre' kapsamındadır.

İş Kanunu madde 46/c bendi, hekim raporlarını açıkça bu kapsama almıştır.

Olaydaki rapor süresini kanuni sınırla karşılaştırmak.

Melis'in

2

günlük raporu,

7

günlük sınırın altındadır.

Kanun, bir haftaya (7 güne) kadar olan raporların hafta tatili hesabında çalışma süresinden sayılacağını belirtir.

Hukuki sonucu belirlemek.

İşçi Melis hafta tatili ücretinin tamamına hak kazanır.

Şartlar (çalışılmış sayılan süreler dahil) gerçekleştiği için işverenin ödeme yapmama gerekçesi hukuken geçersizdir.

Key Concept

Hafta Tatili ve Çalışılmış Sayılan Süreler

Question 10Question →

4857 sayılı İş Kanunu'nun $64$ . maddesi uyarınca; zorunlu nedenlerle işin durması, işyerinin tatil edilmesi veya işçinin talebiyle kendisine izin verilmesi gibi hallerde başvurulan "telafi çalışması" uygulamasına ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Telafi çalışmaları, kaynağını oluşturan nedenin sona ermesinden itibaren

4

ay içinde yaptırılmalı; tatil günlerinde yaptırılmamalı ve günlük çalışma süresi her halükarda

11

saati aşmamak koşuluyla günde

3

saatten fazla olmamalıdır.

Telafi çalışması süresince gerçekleştirilen mesai, haftalık

45

saatlik yasal sınırın aşılıp aşılmadığına bakılmaksızın

\%50

zamlı fazla çalışma ücreti ile karşılanmalıdır.

İşveren, mücbir sebep nedeniyle çalışılmayan süreleri telafi etmek amacıyla işçileri hafta tatili günlerinde de tam gün çalışmaya çağırabilir.

Telafi çalışması yapılabilmesi için asıl şart, işyerinde sipariş artışı nedeniyle dönemsel bir yoğunluk yaşanmasıdır ve bu süreler denkleştirme esaslarına göre belirlenir.

Cumhurbaşkanı'nın telafi çalışması süresini uzatma yetkisi bulunmamaktadır; kanunda belirtilen

4

aylık süre hak düşürücü olup kesinlikle aşılamaz.

Show answer & explanation

Answer: Telafi çalışmaları, kaynağını oluşturan nedenin sona ermesinden itibaren $4$ ay içinde yaptırılmalı; tatil günlerinde yaptırılmamalı ve günlük çalışma süresi her halükarda $11$ saati aşmamak koşuluyla günde $3$ saatten fazla olmamalıdır.

Answer

Telafi çalışmaları, nedenin sona ermesinden itibaren

4

ay (Cumhurbaşkanı kararıyla

8

aya çıkabilir) içinde yapılmalı, tatil günlerine rastlamamalı, günde

3

saati ve toplamda

11

saati geçmemelidir.

Doğru ifade, telafi çalışmasının

4

ay içinde (Cumhurbaşkanı kararıyla

8

aya kadar) yapılması gerektiğini, günlük

3

saatlik ek sınırı,

11

saatlik mutlak sınırı ve tatil günü yasağını eksiksiz içeren ifadedir. Bu şartlar 4857 sayılı İş Kanunu Md.

64

hükümlerine birebir uygundur.

Step-by-Step Solution

Yasal sürenin kontrolü

4

ay (Cumhurbaşkanı kararıyla

2

katına kadar artırılabilir).

Md.

64

uyarınca telafi çalışmasının tamamlanması gereken maksimum süreyi belirlemek.

Günlük limitlerin analizi

Günde en fazla

3

saat ek çalışma ve toplamda

11

saat sınırı.

İşçinin dinlenme hakkını korumak ve aşırı yorgunluğu önlemek.

Tatil günü kısıtlamasının kontrolü

Hafta tatili ve genel tatil günlerinde yapılamaz.

Telafinin işçinin anayasal dinlenme hakkını gasp etmemesini sağlamak.

Ücret durumunun değerlendirilmesi

Fazla çalışma ücreti ödenmez.

Çalışılmayan saatlerin borçlanılması mantığına dayandığı için ek bir mesai kabul edilmez.

Key Concept

Telafi Çalışması Sınırları ve Şartları

Question 11Question →

İş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi $35$ saat olarak kararlaştırılan bir işçinin, iş yoğunluğu nedeniyle bir hafta boyunca toplam $50$ saat çalıştığı tespit edilmiştir. İşçinin bu ek çalışmalar için yazılı onayının bulunduğu, yıllık $270$ saatlik sınırı aşmadığı ve zamlı ücret yerine serbest zaman kullanmayı tercih ettiği bilinmektedir.

$4857$ sayılı İş Kanunu hükümlerine göre, bu işçinin yaptığı çalışma karşılığında hak kazandığı toplam serbest zaman süresi aşağıdakilerden hangisidir?

20

saat

18

saat

45

dakika

21

saat

15

dakika

22

saat

30

dakika

15

saat

Show answer & explanation

Answer: $20$ saat

Answer

İşçinin hak ettiği toplam serbest zaman süresi

20

saattir.

Doğru cevap olan 20 saatlik süre, kanuni oranların her iki çalışma türüne ayrı ayrı uygulanmasıyla elde edilir. İşçinin sözleşmesinde belirlenen 35 saatten 45 saate kadar olan 10 saatlik kısım 'fazla sürelerle çalışma' olup 1:1.25 oranında (toplam 12,5 saat), 45 saati aşan 5 saatlik kısım ise 'fazla çalışma' olup 1:1.5 oranında (toplam 7,5 saat) serbest zaman kazandırır.

Step-by-Step Solution

Ek çalışmaları türlerine göre kategorize edin.

Fazla sürelerle çalışma (35-45 saat arası):

10

saat; Fazla çalışma (45-50 saat arası):

5

saat.

Sözleşme süresi ile yasal süre (

45

saat) arasındaki çalışmalar 'fazla sürelerle çalışma', yasal süreyi aşanlar ise 'fazla çalışma' olarak tanımlanır.

Fazla sürelerle çalışma için serbest zaman süresini hesaplayın.

10

saat

\times 1,25 = 12,5

saat (

12

saat

30

dakika).

Kanun gereği fazla sürelerle çalışılan her saat için

1

saat

15

dakika serbest zaman verilir.

Fazla çalışma için serbest zaman süresini hesaplayın.

5

saat

\times 1,5 = 7,5

saat (

7

saat

30

dakika).

Kanun gereği fazla çalışılan her saat için

1

saat

30

dakika serbest zaman verilir.

Bulunan süreleri toplayın.

12,5 + 7,5 = 20

saat.

İşçinin toplam hak edişini bulmak için her iki kategorideki sürelerin toplamı alınmalıdır.

Key Concept

İş Kanunu'na göre fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma arasındaki oran farkı ve serbest zaman hesaplama usulü.

Question 12Question →

Haftalık çalışma süresinin $32$ saat olarak kararlaştırıldığı kısmi süreli bir iş sözleşmesi ile çalışan bir işçi, iş yoğunluğu nedeniyle bir hafta boyunca toplam $50$ saat çalışmıştır. İşçi, bu çalışmaları karşılığında zamlı ücret ödenmesi yerine serbest zaman kullanmak istediğini işverene yazılı olarak bildirmiştir. Söz konusu işçinin, bu çalışmasından önce o takvim yılı içinde yapmış olduğu toplam fazla çalışma (haftalık $45$ saati aşan çalışma) süresi ise $266$ saattir.

4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uyarınca, işçinin hak ettiği toplam serbest zaman süresi ve yıllık fazla çalışma sınırı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşçiye toplam

23

saat

45

dakika serbest zaman kullandırılmalıdır; ancak bu haftaki çalışma ile birlikte yıllık

270

saatlik fazla çalışma sınırı aşılmıştır.

İşçiye toplam

25

saat serbest zaman kullandırılmalıdır; yıllık

270

saatlik sınır sadece kısmi süreli sözleşmelerdeki fazla sürelerle çalışmayı kapsar.

İşçiye toplam

23

saat

45

dakika serbest zaman kullandırılmalıdır; yıllık

270

saatlik sınır fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmanın toplamını kapsadığı için sınır çoktan aşılmıştır.

İşçiye toplam

20

saat serbest zaman kullandırılmalıdır; yıllık

270

saatlik fazla çalışma sınırı mutlak bir sınır olmayıp işçinin yazılı rızası ile her zaman aşılabilir.

İşçiye toplam

27

saat

30

dakika serbest zaman kullandırılmalıdır; haftalık

45

saati aşan çalışmalar için serbest zaman hakkı bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: İşçiye toplam $23$ saat $45$ dakika serbest zaman kullandırılmalıdır; ancak bu haftaki çalışma ile birlikte yıllık $270$ saatlik fazla çalışma sınırı aşılmıştır.

Answer

İşçiye toplam

23

saat

45

dakika serbest zaman kullandırılmalı ve yıllık

270

saatlik sınırın aşıldığı kabul edilmelidir.

İş kanununa göre haftalık

45

saate kadar olan çalışmalar (fazla sürelerle çalışma) için serbest zaman

1

saat

15

dakika,

45

saati aşan çalışmalar (fazla çalışma) için ise

1

saat

30

dakika olarak hesaplanır. Bu senaryoda

13

saat fazla sürelerle çalışma (

13 \times 1,25 = 16,25

saat) ve

5

saat fazla çalışma (

5 \times 1,5 = 7,5

saat) bulunmaktadır. Toplamda

23,75

saat yani

23

saat

45

dakika yapar. Ayrıca yıllık

270

saatlik sınır sadece haftalık

45

saati aşan süreleri kapsadığından, işçinin önceki

266

saatine bu haftaki

5

saat eklenince

271

saate ulaşılır ve yasal sınır aşılmış olur.

Step-by-Step Solution

Fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma sürelerini ayrıştırın.

Haftalık

32

saatten

45

saate kadar olan

13

saat 'fazla sürelerle çalışma';

45

saatten

50

saate kadar olan

5

saat ise 'fazla çalışma'dır.

Kısmi süreli iş sözleşmelerinde

45

saate kadar olan çalışmalar farklı,

45

saati aşanlar farklı statüdedir.

Fazla sürelerle çalışma için serbest zamanı hesaplayın.

13

saat

\times 1

saat

15

dakika

= 16

saat

15

dakika.

Fazla sürelerle çalışmada her

1

saat karşılığında

1

saat

15

dakika serbest zaman verilir.

Fazla çalışma için serbest zamanı hesaplayın.

5

saat

\times 1

saat

30

dakika

= 7

saat

30

dakika.

Fazla çalışmada her

1

saat karşılığında

1

saat

30

dakika serbest zaman verilir.

Toplam serbest zaman süresini bulun.

16

saat

15

dakika

+ 7

saat

30

dakika

= 23

saat

45

dakika.

İşçinin hak ettiği toplam süre her iki kategorinin toplamıdır.

Yıllık fazla çalışma sınırını kontrol edin.

266

saat

+ 5

saat (bu haftaki fazla çalışma)

= 271

saat.

270

saatlik yasal sınır aşılmıştır.

Yıllık

270

saatlik sınır sadece haftalık

45

saati aşan 'fazla çalışma' süreleri için geçerlidir.

Key Concept

Kısmi süreli çalışmada fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma ayrımı ile yıllık üst sınır uygulaması.

Question 13Question →

Bir sanayi işletmesinde, bölgesel bir doğal afet nedeniyle işin $1$ hafta süreyle durması sonucunda işveren, telafi çalışması yaptırma kararı almıştır. Bu duruma dair $4857$ sayılı İş Kanunu hükümleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Telafi çalışmaları, günlük

11

saatlik azami çalışma süresini aşmamak kaydıyla günde en fazla

3

saat yaptırılabilir.

Telafi çalışması yapılan süreler için işçiye, normal saatlik ücretinin

\%50

fazlası tutarında ödeme yapılmalıdır.

İşin durduğu veya tatil edildiği tarihten itibaren en geç

2

ay içinde telafi çalışmasına başlanması ve tamamlanması gerekir.

Telafi çalışması, işyerinde haftalık

45

saatlik çalışma süresinin altında çalışılan haftalarda hafta tatili gününde de yaptırılabilir.

Cumhurbaşkanı,

4857

sayılı Kanun ile belirlenen

4

aylık telafi çalışması süresini en fazla

6

aya kadar uzatmaya yetkilidir.

Show answer & explanation

Answer: Telafi çalışmaları, günlük $11$ saatlik azami çalışma süresini aşmamak kaydıyla günde en fazla $3$ saat yaptırılabilir.

Answer

Telafi çalışmaları, günlük azami çalışma süresi olan

11

saati aşmamak kaydıyla günde en fazla

3

saat olarak gerçekleştirilmelidir.

Doğru ifade, telafi çalışmalarının günlük

11

saatlik azami sınırı aşmamak koşuluyla günde en fazla

3

saat yapılabileceğini belirten seçenektir. Bu kural, işçinin aşırı yorulmasını önlemek amacıyla getirilmiş emredici bir hükümdür.

Step-by-Step Solution

Nedenin tespiti

Doğal afet zorunlu bir nedendir.

4857

sayılı İş Kanunu Madde

64

uyarınca zorunlu nedenlerle işin durması telafi çalışması gerekçesidir.

Süre sınırlarının kontrolü

4

ay içinde tamamlama zorunluluğu vardır.

Kanun, çalışılmayan sürelerin telafisi için işverene

4

aylık bir süre tanır.

Günlük limitlerin uygulanması

Günde en fazla

3

saat ek çalışma yapılabilir.

İşçinin dinlenme hakkı korunarak günlük çalışma süresi

11

saati geçemez ve bunun en fazla

3

saati telafi olabilir.

Ücret ve tatil kontrolü

Zamlı ücret ödenmez ve tatil günleri kullanılamaz.

Telafi çalışması, daha önce ücreti ödenmiş ancak çalışılmamış sürelerin karşılığıdır; fazla mesai değildir.

Key Concept

Telafi Çalışması (İş Kanunu Md. 64)

Estimated Time:2m 0s

Question 14Question →

4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca, çocuk ve genç işçilerin çalıştırılma esasları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

18

yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi

20

günden az olamaz.

Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocuk işçilerin çalışma süreleri, günde

8

ve haftada

40

saatten fazla olamaz.

Genç işçi kavramı;

14

yaşını bitirmiş,

15

yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişiyi ifade eder.

Okula devam eden çocukların eğitim dönemi içindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında günde en fazla

3

saat olabilir.

Sanayiye ait işlerde gece çalıştırılma yasağı, sadece

15

yaşını doldurmamış çocuk işçiler için mutlak olarak uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: $18$ yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi $20$ günden az olamaz.

Answer

18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresinin 20 günden az olamayacağını belirten seçenek doğrudur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesine göre, 18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamaz. Bu hüküm, kıdem süresine bakılmaksızın uygulanan emredici bir kuraldır.

Step-by-Step Solution

Çocuk ve genç işçi tanımlarını ayırt et.

Çocuk işçi

14

15

yaş, Genç işçi

15

18

yaş arasındadır.

Yasal haklar ve çalışma süreleri bu tanımlara göre değişir.

Çalışma süresi sınırlarını kontrol et.

Çocuklar için

7/35

saat, Gençler için

8/40

saat limitleri mevcuttur.

Genç işçiler için sürenin artırılabilmesi bir istisnadır.

Yıllık izin ve gece çalışması hükümlerini hatırla.

18

yaş altı için yıllık izin en az

20

gündür ve gece çalışması kesinlikle yasaktır.

Sosyal koruma ilkesi gereği çocuk ve genç işçilere daha geniş haklar tanınmıştır.

Key Concept

4857 Sayılı İş Kanunu'nda Çocuk ve Genç İşçilerin Korunması

Question 15Question →

$4857$ sayılı İş Kanunu kapsamında, haftalık normal çalışma süresi iş sözleşmesiyle $30$ saat olarak belirlenmiş bir işçi, iş yoğunluğu nedeniyle bir hafta içerisinde toplam $50$ saat çalışmıştır. İşçinin bu ek çalışmalar için önceden alınmış onayı bulunmaktadır ve işçi bu çalışmalar karşılığında zamlı ücret ödenmesi yerine serbest zaman kullanmak istediğini belirtmiştir. Buna göre, işçinin bu haftaki çalışması sonucunda hak kazandığı toplam serbest zaman süresi aşağıdakilerden hangisidir?

26

saat

15

dakika

28

saat

45

dakika

30

saat

25

saat

6

saat

15

dakika

Show answer & explanation

Answer: $26$ saat $15$ dakika

Answer

İşçinin hak kazandığı toplam serbest zaman süresi

26

saat

15

dakikadır.

İş Kanunu uyarınca, haftalık çalışma süresi

45

saatin altında belirlenen sözleşmelerde

45

saate kadar yapılan çalışmalar 'fazla sürelerle çalışma' sayılır ve her saat için

1

saat

15

dakika serbest zaman verilir (

15 \times 1,25 = 18,75

saat).

45

saati aşan kısımlar ise 'fazla çalışma' sayılır ve her saat için

1

saat

30

dakika serbest zaman verilir (

5 \times 1,5 = 7,5

saat). Toplamda

18,75 + 7,5 = 26,25

saat, yani

26

saat

15

dakika elde edilir.

Step-by-Step Solution

Fazla sürelerle çalışma süresini belirle.

45 - 30 = 15

saat

Haftalık çalışma süresinin

45

saate kadar olan kısmı 'fazla sürelerle çalışma' olarak kabul edilir.

Fazla çalışma süresini belirle.

50 - 45 = 5

saat

Haftalık

45

saati aşan çalışmalar 'fazla çalışma' olarak kabul edilir.

Serbest zaman sürelerini ayrı ayrı hesapla.

Fazla sürelerle çalışma:

15 \times 1,25 = 18

saat

45

dakika; Fazla çalışma:

5 \times 1,5 = 7

saat

30

dakika

Fazla sürelerle çalışmada her saat için

1

saat

15

dakika (

1,25

kat), fazla çalışmada her saat için

1

saat

30

dakika (

1,5

kat) serbest zaman verilir.

Toplam süreyi topla.

18

45

dk +

7

30

dk =

26

saat

15

dakika

İşçinin toplam hak edişini bulmak için iki farklı kategorideki serbest zaman süreleri toplanır.

Key Concept

Kısmi süreli iş sözleşmelerinde fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışma ayrımı ile serbest zaman hesabı.

Alternative Method

Önce ek süreleri dakika cinsinden hesaplayıp sonra saate çevirebilirsiniz: (

15 \times 75

dk) + (

5 \times 90

dk) =

1125 + 450 = 1575

dk.

1575 / 60 = 26

saat

15

dk.

Estimated Time:2m 30s

Question 16Question →

$20$ Ağustos $1972$ doğumlu olan İşçi (B), $15$ Haziran $2019$ tarihinde bir tekstil fabrikasında belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışmaya başlamıştır. İşçi (B), $30$ Eylül $2024$ tarihinde emeklilik (yaşlılık aylığı) gerekçesiyle iş sözleşmesini feshetmiştir. Çalıştığı süre boyunca toplamda $12$ gün yıllık ücretli izin kullandığı ve başkaca izin kullanmadığı tespit edilen İşçi (B)’ye, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte kaç günlük yıllık izin ücreti ödenmelidir?

58

70

76

88

90

Show answer & explanation

Answer: $70$

Answer

İşçi (B)'ye

70

günlük izin ücreti ödenmelidir.

İşçi,

15

Haziran

2019

ile

30

Eylül

2024

arasındaki çalışmasıyla toplam

5

tam yılı doldurmuştur.

1

ile

5

yıl (beş yıl dahil) kıdemi olan işçilere normalde

14

gün izin verilir. Ancak işçi

20

Ağustos

2022

tarihinde

50

yaşını doldurmuştur. Bu tarihten sonraki ilk hak ediş tarihi olan

15

Haziran

2023

ve sonraki

15

Haziran

2024

tarihlerinde işçi artık

50

yaşını doldurmuş bir çalışan olduğu için izinleri

20

gün olarak hesaplanmalıdır. İlk üç yıl (

2020, 2021, 2022

) için

14

'er günden

42

gün, son iki yıl (

2023, 2024

) için ise

20

'şer günden

40

gün olmak üzere toplam

82

gün izin hakkı doğmuştur. Kullanılan

12

gün düşüldüğünde bakiye

70

gündür.

Step-by-Step Solution

İşçinin hak kazandığı yıllık izin dönemlerini ve her bir dönemdeki yaşını belirle.

İşçi

15.06.2019

girişli olduğu için izin hak edişleri:

15.06.2020

2021

2022

2023

2024

tarihleridir (

5

dönem).

30.09 .2024

tarihinde ayrıldığı için

6

. dönem dolmamıştır.

Yıllık izin hakkı için en az

1

tam yıl çalışılmış olması gerekir.

Her hak ediş tarihinde işçinin yaşını ve buna bağlı yasal asgari izin süresini hesapla.

2020

(Yaş

47

14

gün;

2021

(Yaş

48

14

gün;

2022

(Yaş

49

14

gün;

2023

(Yaş

50

20

gün;

2024

(Yaş

51

20

gün.

4857

sayılı Kanun m.

50

uyarınca

50

ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi

20

günden az olamaz.

Toplam hak edilen süreyi bul ve kullanılan izni çıkar.

Toplam hak edilen:

14 + 14 + 14 + 20 + 20 = 82

gün. Ödenmesi gereken:

82 - 12 = 70

gün.

Sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan tüm izinler son ücret üzerinden paraya dönüşür.

Key Concept

Yıllık Ücretli İzin Süreleri ve Yaş Sınırı İstisnası

Practice More

Benzer bir soruda işçinin yer altı işlerinde çalıştığı senaryosunu ekleyerek artı

4

gün kuralını test edebilirsiniz.

Estimated Time:2m 30s

Question 17Question →

4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca, çocuk ve genç işçilerin çalışma koşulları ve sosyal hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Temel eğitimini tamamlamış ve okula gitmeyen çocuk işçilerin çalışma süreleri günde en fazla

8

, haftada

40

saattir.

14

yaşını doldurmuş,

15

yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış çalışanlar yasal olarak 'genç işçi' statüsündedir.

18

ve daha küçük yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi

20

günden az olamaz.

Çocuk ve genç işçilerin hafta tatili izinleri, haftalık çalışma süresinden sonra kesintisiz en az

36

saattir.

Sanayiye ait işlerde

18

yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece döneminde çalıştırılması, velisinin yazılı onayı ile mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: $18$ ve daha küçük yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi $20$ günden az olamaz.

Answer

18 ve daha küçük yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresinin 20 günden az olamayacağını belirten ifade doğrudur.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesinin son fıkrası uyarınca, 18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 ve daha büyük yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz. Bu hüküm emredici niteliktedir ve işçi lehine daha uzun bir süre kararlaştırılabilir ancak bu sürenin altına inilemez.

Step-by-Step Solution

Tanımların kontrol edilmesi

14-15 yaş arası 'çocuk işçi', 15-18 yaş arası 'genç işçi' olarak belirlenir.

Yasal statüye göre uygulanacak çalışma süreleri değişmektedir.

Çalışma sürelerinin analiz edilmesi

Çocuk işçiler için 7/35 saat, genç işçiler için 8/40 saat sınırı vardır.

Yaş gruplarının fiziksel ve ruhsal gelişimlerini korumak amacıyla farklı limitler getirilmiştir.

Sosyal hakların (izinler) değerlendirilmesi

18 yaş altı için yıllık izin en az 20 gün, hafta tatili en az 40 saattir.

İş Kanunu 53. madde hükmü gereği bu bir emredici kuraldır.

Key Concept

18 yaş altı çalışanların (çocuk ve genç işçiler) yıllık izin haklarının korunması.

Practice More

Çocuk işçilerin hafif işlerde çalıştırılma şartlarını ve eğitim saatlerinin çalışma süresinden sayılıp sayılmadığını tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 15s

Question 18Question →

$4857$ sayılı İş Kanunu kapsamında bir işletmede $1$ Ocak $2025$ tarihinde çalışmaya başlayan bir işçi, $1$ Ocak $2026$ tarihine kadar geçen süre içerisinde aşağıdaki durumları yaşamıştır:

* $2$ ay süren bir kanuni grev uygulamasına katılmıştır.
* $3$ günlük evlenme izni kullanmıştır.
* İşveren tarafından verilen $1$ haftalık diğer ücretli iznini kullanmıştır.

Buna göre, söz konusu işçinin yıllık ücretli izne hak kazanma durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanuni grevde geçen süreler yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan hallerden olmadığı için, işçi yıllık ücretli izne henüz hak kazanmamıştır.

İşçi ve işveren yazılı olarak anlaştığı takdirde, henüz hak kazanılmamış olsa dahi yıllık ücretli izin hakkından ücret karşılığında feragat edilebilir.

Evlenme izni ve işveren tarafından verilen ücretli izinler kanunen çalışılmış gibi sayılmadığından, işçinin bekleme süresi toplamda

10

gün uzar.

Kanuni grev süresi de çalışılmış gibi sayılan haller arasında yer aldığından, işçi

1

Ocak

2026

tarihinde

14

günlük izne hak kazanmıştır.

İşçi

50

yaşından büyükse, çalışılan sürelere bakılmaksızın işe başladığı tarihten itibaren

6

ay sonra doğrudan

20

günlük izin hakkı doğar.

Show answer & explanation

Answer: Kanuni grevde geçen süreler yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan hallerden olmadığı için, işçi yıllık ücretli izne henüz hak kazanmamıştır.

Answer

Kanuni grevde geçen sürelerin yıllık izin hesabında çalışılmış gibi sayılmaması nedeniyle işçinin henüz izin hakkı doğmamıştır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 55. maddesinin (j) bendi uyarınca, 6356 sayılı Kanun hükümleri gereğince kanuni grev ve lokavtta geçen süreler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılmaz. Bu durumda işçinin takvim yılı olarak bir yılı dolmuş olsa bile, grevde geçen iki aylık süre kıdeminden düşüldüğünde geçerli süresi 10 aya inmekte ve henüz yıllık izin hakkı doğmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Yıllık ücretli izin için gereken temel çalışma süresini belirle.

İşçinin işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az

1

yıl çalışmış olması gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu Madde 53 gereği izin hakkı bir yıllık çalışma sonunda doğar.

Fiilen çalışılmasa da çalışılmış gibi sayılan süreleri (Madde 55) kontrol et.

Evlenme izni (

3

gün) ve işverenin verdiği diğer izinler (

1

hafta) çalışılmış gibi sayılırken; kanuni grev süresi (

2

ay) çalışılmış gibi sayılmaz.

İş Kanunu m. 55/i ve 55/j bentleri bu ayrımı netleştirmiştir.

İşçinin geçerli kıdem süresini hesapla.

12

ay -

2

ay (Grev) =

10

ay geçerli kıdem.

Grev süresi yıllık izin bakımından kıdemden sayılmadığı için toplam süreden düşülmelidir.

Kıdem süresini hak kazanma eşiği ile karşılaştır.

10

ay <

1

yıl (

12

ay) olduğu için hak kazanılmamıştır.

Henüz bir yıllık bekleme süresi dolmamıştır.

Key Concept

Yıllık ücretli izin kıdeminin hesabında çalışılmış gibi sayılan ve sayılmayan hallerin ayrımı.

Hints

İşçinin yıllık izne hak kazanması için gereken sürenin dolup dolmadığını kontrol edin.

İş Kanunu Madde 55'te yer alan 'çalışılmış gibi sayılan haller' listesinde grev süresinin yer alıp almadığını hatırlayın.

Grev süresi dışındaki evlenme ve işveren izinleri kıdemden sayılırken, grev süresi bu hesabın dışında tutulur.

Practice More

İş sözleşmesinin feshi durumunda kullanılmayan yıllık izinlerin ücrete dönüşme şartlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 19Question →

$4857$ sayılı İş Kanunu kapsamında, aynı işverene ait farklı işyerlerinde toplamda $7$ yıl kıdemi bulunan ve $52$ yaşında olan bir işçi, yıllık ücretli izin hakkını kullanmak istemektedir. İşçi, işverenle yazılı olarak anlaşarak bu iznini; bir bölümü $8$ gün, diğer bölümleri ise $6$ ’şar gün olmak üzere toplam üç parça halinde kullanmayı talep etmiştir.

Buna göre, işçinin yıllık ücretli izin hakları ve kullanım şekliyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşçinin kıdemi

5

yıldan fazla olduğu için izin süresi

20

gündür; ancak bir bölümü

10

günden az olamayacağı için bu şekilde bölünmesi hukuka aykırıdır.

İşçinin yaşı

50

’nin üzerinde olduğu için kıdemine bakılmaksızın izin süresi en az

26

gün olmalıdır ve taraflar anlaştığı sürece izin istenildiği kadar parçaya bölünebilir.

İşçinin farklı işyerlerindeki süreleri birleştirilemeyeceği için kıdemi

1

yıl kabul edilir ve bu nedenle yıllık izin hakkı

14

gün üzerinden hesaplanır.

Yıllık ücretli izin hakkı vazgeçilemez bir dinlenme hakkı olduğu için işçinin rızası olsa dahi izin süresinin herhangi bir şekilde bölümler halinde kullanılması mümkün değildir.

İşçinin izin süresi

20

gündür ve tarafların yazılı anlaşması bulunması kaydıyla izin süreleri herhangi bir alt sınır olmaksızın serbestçe parçalara bölünebilir.

Show answer & explanation

Answer: İşçinin kıdemi $5$ yıldan fazla olduğu için izin süresi $20$ gündür; ancak bir bölümü $10$ günden az olamayacağı için bu şekilde bölünmesi hukuka aykırıdır.

Answer

İşçinin kıdemi ve yaşı nedeniyle hak kazandığı izin süresi

20

gündür; ancak yasal olarak iznin bir bölümünün en az

10

gün olması zorunlu olduğundan,

8+6+6

şeklindeki bir kullanım talebi geçersizdir.

Doğru cevap, işçinin kıdemine (

5-15

yıl arası

20

gün) ve yaşına (

50+

yaş en az

20

gün) uygun izin süresini doğru tespit etmekte ve

4857

sayılı Kanun'un

56

. maddesindeki 'bir bölümü

10

günden aşağı olamaz' şeklindeki emredici kuralı ihlal eden kullanım talebinin geçersiz olduğunu belirtmektedir.

Step-by-Step Solution

Kıdem süresinin hesaplanması

7

yıl

Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen süreler yıllık ücretli izin hesabında birleştirilerek dikkate alınır.

Asgari izin süresinin belirlenmesi

20

gün

4857

sayılı Kanun Md.

53

uyarınca;

5

yıldan fazla

15

yıldan az kıdemi olanlara

20

gün izin verilir. Ayrıca

50

yaş ve üzeri işçilere verilecek izin

20

günden az olamaz.

İznin bölünebilirlik şartının kontrol edilmesi

Hukuka aykırı

Md.

56

uyarınca izin süreleri bölünebilir ancak bir bölümü

10

günden aşağı olamaz. Taleplerdeki (

8, 6, 6

) hiçbir parça

10

gün şartını sağlamamaktadır.

Key Concept

Yıllık ücretli iznin bölünmezliği kuralı ve 10 günlük asgari parça istisnası

Hints

İşçinin yaşının

50

olması, asgari izin süresini etkileyen özel bir durumdur.

Farklı şubelerdeki çalışma sürelerinin birleşip birleşmediğini ve

5-15

yıl arası kıdemin kaç gün izin getirdiğini hatırlayın.

İş Kanunu'na göre izin bölünürken taraflar anlaşsa dahi bir parçanın sahip olması gereken asgari günü kontrol edin.

Practice More

Yer altında maden işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin sürelerine eklenen ek gün sayısını inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 20Question →

$51$ yaşında olan İşçi (C), aynı işverene ait bir market zincirinin A şubesinde $2$ yıl, ardından ara vermeksizin aynı işverene ait B şubesinde $4$ yıl çalışmıştır. İşçi (C), hak kazandığı yıllık ücretli iznini işverenle anlaşarak $5$ 'er günlük $4$ parça hâlinde kullanmak istediğini beyan etmiştir.

$4857$ sayılı İş Kanunu hükümlerine göre, bu işçinin yıllık ücretli izin hakları ve kullanım usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İşçinin toplam kıdemi

6

yıl olduğu için izin süresi

20

gündür; ancak taraflar anlaşsa dahi iznin bir bölümü

10

günden aşağı olamaz.

İşçi farklı şubelerde çalıştığı için kıdemi her şubede yeniden başlar; bu nedenle son şubedeki

4

yıllık hizmetine göre

14

gün izin hakkı bulunur.

İşçi

50

yaşından büyük olduğu için kıdemine bakılmaksızın doğrudan

26

gün izin hakkı kazanır ve bu izni dilediği sayıda parçaya bölebilir.

İşçinin izin süresi hem yaşı hem kıdemi gereği

20

gün olarak belirlenir ve işverenin onayı ile iznin tamamı

5

'er günlük parçalar hâlinde kullanılabilir.

İşçinin önceki şubedeki çalışması sadece kıdem tazminatında dikkate alınır, yıllık izin hesabında sadece son şubedeki

4

yıl ve

51

yaşı üzerinden

14

gün izin verilir.

Show answer & explanation

Answer: İşçinin toplam kıdemi $6$ yıl olduğu için izin süresi $20$ gündür; ancak taraflar anlaşsa dahi iznin bir bölümü $10$ günden aşağı olamaz.

Answer

İşçinin toplam kıdeminin

6

yıl olması ve yaşının

50

üzerinde bulunması nedeniyle

20

gün izne hak kazandığı, ancak bu iznin bir parçasının

10

günden az olamayacağı seçeneği doğrudur.

Doğru yanıt, İş Kanunu'nun üç temel kuralını birleştirmektedir: Birincisi, aynı işverene bağlı tüm çalışmaların kıdemde toplanması (

2+4=6

yıl); ikincisi,

5-15

yıl arası kıdemi olanlar ile

50

yaş üzerindeki işçiler için asgari izin süresinin

20

gün olması; üçüncüsü ise iznin bölünebilmesi için bir parçanın en az

10

gün olması zorunluluğudur. İşçinin

5

'er günlük

4

parça talebi, bu son kuralı ihlal ettiği için geçersizdir.

Step-by-Step Solution

Toplam kıdem süresini hesaplayın.

2 + 4 = 6

yıl.

4857

sayılı Kanun'un

54

. maddesine göre, işçilerin aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçirdikleri süreler yıllık izin kıdeminde birleştirilir.

Kıdem ve yaş kriterlerine göre hak edilen izin süresini belirleyin.

20

gün.

Kıdemi

5

yıldan fazla olanlara

20

gün izin verilir. Ayrıca Kanun'un

53

. maddesi uyarınca

50

ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin

20

günden az olamaz.

İznin bölünebilme şartlarını analiz edin.

En az bir parça

10

gün olmalıdır.

Kanun'un

56

. maddesi uyarınca yıllık ücretli izin bölümler hâlinde kullanılabilir ancak bir bölümü

10

günden aşağı olamaz.

Key Concept

Yıllık Ücretli İzin Kıdemi ve Bölünemezlik Kuralı

Alternative Method

Soruyu çözerken önce 'Aynı İşveren' kuralını (birleştirme), sonra 'Yaş ve Kıdem' kuralını (20 gün), en son 'Bölünemezlik' kuralını (10 gün) sırayla uygulayarak eleme yapabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Page 1 / 8Next

İşin Düzenlenmesi

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More